Tibetan
ང་ལ་སྐད་ཆ་དྲི་ལུགས་མ་གསལ་བས་འདི་འདྲ་དེ་འདྲ་ཞུ་དགོས་ཚུལ་མི་ཤེས་པས། བླ་མ་དཀོན་མཆོག་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་རྒྱུ་ལས་མི་འདུག་ཟེར་བྱུང་། དེ་ལ་ཀུ་རེའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་མ་བསླབས་ཀྱང་ངས་ལོས་ཤེས་རེ་གཞན་སློབ་རྒྱུ་འདྲ་ཡོད་མེད་སྙམ་པ་ཡིན་བྱས་ཀྱང་ཅི་ཡང་མི་འདུག་པས་ཐབས་རྡུགས་པར་གྱུར། དེ་ནུབ་མཚན་ཕྱེད་བར་དེ་གར་བསྡད་ཀྱང་ཅི་ཡང་སློབ་རྒྱུ་མ་རྙེད་ཅིང་ཐམས་ཅད་ཧ་ལས་པ་འདྲ་མོར་འདུག །སང་སྔ་ཚེ་ནས་སོག་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ང་ལ་རོགས་བྱེད་པ་ལས། ཆོས་གྲགས་དང་། ཁྲོ་སྐྱབས་ཀྱི་གྲ་བ་གཅིག་ཡོད་པ། དེ་གཉིས་ཕྱིན་ན་རུ་བྲོས་རྣམས་དང་སྐད་རིགས་གཅིག་པས་མི་དགའ་ཟེར་བཞིན་བྱས་ནས་ངེད་ཅག་གསུམ་གྱིས་འགྲོ་ལུགས་བསླབས་བཞིན་ཕྱིན་པས། གུར་སྔོན་པོ་གཉིས་ཁ་སྤྲོད་དུ་ཕུབ་པའི་དབུས་སུ་ཨ་འབན། རྒྱབ་གྲལ་ན་སོག་དཔོན་ཐམས་ཅད། གཡས་གཡོན་གྱི་གྲལ་ན་རྒྱ་དྲག་ཁ་ཤས་རྣམས་དང་། མདུན་ཕན་ཚུན་དུ་ཐོང་སི་ལྔ་བཅུ་པོ་ཐམས་ཅད་ལངས་ནས་འདུག་ཅིང་། གུར་གྱི་མཐའ་སྐོར་དུ་བོད་སོག་གཉིས་ཀ་དབང་གྲལ་དུ་འཚོགས་པ་ལྟར་བྱུང་ཡང་བཀག་སྲོལ་མི་འདུག དེར་ངེད་ཅག་གསུམ་པོ་ཕྱིན་ཀྱང་། ང་རང་རྐང་པ་གཉིས་ཀ་ཞ་ཞིང་གོག་ནས་འགྲོ་བ་ལས། རོགས་ཀྱིས་སྐྱོར་བ་དང་། བེར་ཀ་ཁུར་བ་གཉིས་ཀ་རྒྱ་ཁྲིམས་ལ་མི་རུང་ཟེར་བཞིན། ལག་པ་གཉིས་སར་བཙུགས་ནས་གསེར་ཞྭ་ཞིག་གྱོན་པ་ཡང་ཕུད་མི་ཆོག་ཟེར་ལྟར་དར་ཁ་བཏང་། བདེ་ཞུས་བྱས་ཏེ་ཕྱིར་ནུར་ནས་ངེད་ཅག་གསུམ་པོ་དབང་ཞུ་ཚུལ་དུ་བསྡད་པས། ཐོང་སི་རྒད་པོ་ཞིག་འོང་ནས་རྒྱ་དྲག་གི་མདུན་དེར་པུས་མོ་འཛུགས་ཚུལ་སོགས་ཇི་བཞིན་བྱས་ནས་ཅོས་འཆད་ཉན་བཞིན་ཀུན་སྤྱོད་ཞི་བ་དང་ཀུན་སློང་དམན་པའི་ངང་ནས་མཉན་མཐར་ང་རང་ལ་ལབ་ཚེ་ཁོ་པ་ལངས་ནས་ཆེ་འཇིགས་གཉན་གསུམ་བསྐྱེད་དེ་བཤད་ཀྱིན་འདུག །དེ་ཡང་དང་པོ་རུ་བྲོས་རྣམས་ཁྱེད་རང་གི་ཕ་ཡུལ་བ་ཡིན་ཚུལ་དང་། དེ་ནས་ང་རང་སྐྱེས་ས་ཆད་ཁུངས་རྒྱ་སྒོ་གར་གཏོགས་ལོ་ཁ་ཤས་ཚུན་ནས་གར་སོང་གར་བསྡད། མཁན་པོ་དང་རབ་འབྱམས་པ་སོགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ཅི་ཡིན་དེ་འདྲ་མིན་ན་མཁན་ཞྭ་ཏོག་ཅན་གྱོན་པ་གོང་མའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་འགལ་ཚུལ། ཁྱོད་རང་གོང་མ་ཆེན་པོ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྐྲག་པར་ཟི་ལིང་ཟི་ཁྲོན་གཉིས་ཀྱིས་སྡེ་མཉམ་པོར་སྡོམ་དོན། ས་འདིར་སླེབས་ནས་ལོ་ཁ་ཤས་སོང་ཡང་གོང་མའི་སྐུ་ཚབ་ཨ་འབན་ལ་རྒྱུ་མཚན་མི་ལབ་པ་སོགས། ཉི་ཤར་ནས་གུང་ཡོལ་བར་དྲི་བ་ལན་ལྡོན་གཉིས་རེས་མོའི་བྱས་མཐར་རོགས་པ་སོག་པོ་གཉིས་ལ་མིག་འབུར་ཚུགས་སུ་བལྟས་ནས་སོག་སྐད་ཀྱིས། ཅི་ཅི་མ་མ་ཉོ་ཉོ་འགའ་ཞིག་བཤད་མཐར་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱག་འབུལ་བྱས་ནས་ལངས་ཡང་། ང་རང་བསྡད་པས་ཁོས་ཡར་ཐེག་ཞེས་རོགས་གཉིས་ལ་གསུངས་འཕྲལ་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་བཏེགས་ནས་ཁྲོམ་ལས་བརྒལ་མཐར་ཅུང་ཟད་ངལ་བསོས་པས་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་འདིར་མ་བཞུགས་ཡར་མགྱོགས་པར་ཕེབས་ན་དགའ་ཟེར་བཞིན། ཆོས་གྲགས་དང་ཅིག་ཤོས་བཅས་ངེད་ཅག་རྣམས་རང་སྒར་དུ་སླེབས་ཚེ་དཔོན་རྣམས་དེར་འཚོགས་ནས་ཐམས་ཅད་དགའ་སྤྲོ་ངོམ་བཞིན་ཨ་མོར་སན་ཞེས་མཛོད་བཏགས་རེ་དང་ཨ་རག་ལོང་ཧོ་གང་རེ་བཞག་ནས་ཨ་འབན་གྱིས་དྲིས་ཚད་ཀུན་ལ་ཟུར་ཙམ་འཐོག་མ་ཤོར་བས། ད་ནི་སྐྱོན་གང་ཡང་མེད་ངེས་ཡིན་ཟེར་ཞིང་། དགའ་སྤྲོ་རྒྱ་ཆེན་བྱེད་ཀྱིན་འདུག །རོགས་གཉིས་པོས་ཀྱང་ཨ་འབན་གྱིས་བླ་མ་བདེན་ཅན་ཡིན་ངེས་སུ་འདུག་པས་ཞབས་ཕྱི་ཡག་པོ་དགོས་ཚུལ་གསུངས་བྱུང་ཟེར་ཡང་། ཐོང་སི་བྲོས་པོ་འགུག་ཏུ་མངགས་པ་ཕྱིར་སླེབས་དུས་ངོ་བཤེར་དགོས་ཟེར་རྒྱུ་འདི་མ་ཡོལ་བར་ངེད་ཅག་བོད་ཀྱི་ལུགས་ཡིན་ན་ཤེས་དཀའ་བྱས་ཀྱང་། སྐྱོན་མེད་ཨ་འབན་གྱིས་གསུང་ཟུར་གང་ན་ཡང་མགོ་གཡོག་འདྲ་མོ་ཡོད་ན་ལོས་ཤེས་ཏེ་མེད་ངེས་རེད་ཟེར་ལྟར། ཕྱིར་ཉིན་བྲོས་པོ་ཐོང་སི་བཅས་སླེབས་འཕྲལ་དྲི་བ་བྱེད་ཀྱིན་འདུག་ཟེར་ཡང་སྔར་ཉིན་དང་མི་འདྲ་བར་སུ་གཅིག་ལ་ཡང་ཉན་དབང་མི་འདུག་ཅེས་ཐོས་ཤིང་། ང་རང་བསུ་མཁན་གྱི་ཐོང་སི་བཅས་བྲོས་པོ་ཚོས་ཁོང་ཅག་དམག་དང་འཕྲད་ཚེ་འཇིགས་ཆེ་ནས་བླ་མའི་ཕ་ཡུལ་བ་ཡིན་མི་ཟེར་ཐབས་མེད་ལ་ཐུག་པ་ལས། ས་ཆ་དཔོན་པོ་སོགས་ཐམས་ཅད་སོ་སོ་ཡིན་རབས་ལབ་འདུག་ཟེར་ཞིང་། ང་ལ་ཁྱོད་རང་བོད་ལུགས་ཀྱི་སྐད་ཆ་མང་པོ་ལབ་མཁན་མ་རེད་པས་བཟང་བྱུང་ཟེར་ཞིང་། དར་ཁ་བཏང་ནས་དགའ་སྤྲོ་བྱས་བྱུང་། སྐབས་དེར་ཡང་ཨ་འབན་གྱིས་ང་རང་ཤོག་ཟེར་ནས་ཁོང་དང་སྙིང་ཉེ་བ་སོག་པོའི་དགེ་འདུན་ཟེར་བ་ཞིག་ལ་ནད་ངན་ཞིག་ཐེབས་ནས་ལོ་ཁ་ཤས་སོང་བར་ཁྱོད་ཀྱིས་རིམ་གྲོ་འདོན་རོགས་དགོས་གསུངས་བར་ངས་ཕན་གང་ཡང་མི་ཐོགས་ཚུལ་མང་དུ་ལབ་ཀྱང་མི་ཉན་ཞིང་ཁྱོད་ཀྱིས་ཕན་ཐོགས་མིན་མི་ཤེས་ཀྱང་། ཨ་འབན་གྱིས་ང་རང་སེམས་ནས་བོར་མི་འདུག་བསམ་པའི་ཕྱིར་ཡིན་པས་ཅིས་ཀྱང་འགྲོ་དགོས་ཚུལ་གསུངས་བཞིན་ཕྱིན་ནས་གུར་དྲག་ཞིག་ཉིན་བདུན་གྱི་བར་བཏོན་ཀྱང་ཕན་ཐོགས་མི་འོང་བས་ལྟས་མཐོང་ནས་འབུལ་བ་མང་དུ་བྱས་ཀྱང་དར་ཁ་ཙམ་ལས་མ་བླངས་པས་ཁོང་ཚང་དཔོན་ཤི་ངེས་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཨ་འབན་གྱིས་འབུལ་བ་ཅི་འདྲ་
Chinese
因为我不明白提问的方式，不知道该如何回答。他们说只能祈祷上师三宝。我开玩笑地说，即使不教那个我也知道，心想或许有其他要学的，但什么也没有，感到很无奈。那天晚上我在那里待到半夜，什么也没学到，大家都好像很惊讶。第二天早上，两个蒙古人帮助我。有个叫曲扎和赤觉的僧人，他们说如果那两个人去，因为他们和逃亡者是同一种语言，所以不喜欢，就这样我们三个人一边学习规矩一边走。看到两个蓝色帐篷相对而立，中间是阿安（清朝驻藏大臣），后排是所有蒙古官员，左右两排是一些汉族官员，前面相对站着五十个唐斯（清朝的官职），帐篷周围像聚集了藏族和蒙古族的官员，但没有禁止。我们三个人去了那里，我因为两条腿都瘸了，只能跛着走，他们说帮助搀扶和背着行李都违反汉人的规矩。我双手撑地，戴着一顶金色的帽子，他们也说不能摘下来，就这样接受了指示。行了礼之后退到后面，我们三个人以觐见的姿势坐下。一个年老的唐斯走过来，像是在汉族官员面前跪下一样，按照规矩一边讲解一边听，以平和的举止和谦卑的心态听着，最后轮到我的时候，他站起来，摆出威严恐惧的姿态说着。首先是说逃亡者是你的家乡人，然后问我出生在哪里，属于哪个汉族关口，从几年前开始去了哪里，住在哪里。堪布（住持）和饶绛巴（格西）等头衔是什么，如果不是那样，戴着尖顶的堪布帽子就违反了皇帝的法律。说你一点也不害怕伟大的皇帝，西宁和四川两地联合起来镇压。来到这里几年了，也不向皇帝的代表阿安说明理由等等。从日出到中午，轮流提问和回答，最后是两个蒙古族助手。
English
Because I didn't understand the way of asking questions, I didn't know how to answer. They said that they could only pray to the Lama Konchok (Three Jewels). I jokingly said that even if I wasn't taught that, I would know it, and I wondered if there was anything else to learn, but there was nothing, and I felt helpless. That night I stayed there until midnight, but I didn't learn anything, and everyone seemed surprised. The next morning, two Mongols helped me. There was a monk named Cho Drak and Tro Kyap, and they said that if those two went, they wouldn't like it because they spoke the same language as the runaways, so the three of us went while learning the rules. We saw two blue tents facing each other, with the Amban (Qing Dynasty Resident Minister in Tibet) in the middle, all the Mongol officials in the back row, some Han officials in the left and right rows, and all fifty Tongs (Qing Dynasty official title) standing in front of each other. Around the tent, it was like Tibetan and Mongol officials were gathered, but there was no prohibition. The three of us went there, but I was lame in both legs and could only hobble along. They said that helping to support me and carrying my luggage were both against the Han rules. I put my hands on the ground, and they also said that I couldn't take off the golden hat I was wearing, so I accepted the instructions. After paying respects, we retreated to the back, and the three of us sat down in a posture of audience. An old Tong came over and knelt down in front of the Han officials, following the rules, explaining and listening, with a peaceful demeanor and a humble attitude. Finally, when it was my turn, he stood up and spoke with an air of authority and fear. First, he said that the runaways were from my hometown, and then he asked where I was born, which Han Chinese gate I belonged to, where I had been and lived since a few years ago. What were the titles of Khenpo (abbot) and Rabjampa (Geshe), and if not, wearing a pointed Khenpo hat would violate the emperor's laws. He said that you are not afraid of the great emperor at all, and that Xining and Sichuan are jointly suppressing the rebellion. He said that even though you have been here for several years, you have not explained the reasons to the Amban, the emperor's representative, and so on. From sunrise to noon, we took turns asking and answering questions, and finally the two Mongol helpers...
Chinese
伊斯用凸出的眼睛盯着，用蒙古语说了些“叽叽妈妈，妞妞”之类的话，最后两人行礼后站了起来。我因为坐着，他立刻对两个帮手说“抬起来”，两人抬着我穿过市场，稍微休息了一下，两人说着“不要住在这里，最好快点上去”。我和却吉扎巴（Chos Grags）以及另一个一起回到营地时，官员们聚集在那里，大家都高兴地炫耀着，放着叫做“阿莫尔桑”的仓库和一壶壶酒，阿班（A-’ban）问的所有问题，我都没有泄露一点点，说着“现在肯定没有任何问题了”，非常高兴。两个帮手也说“阿班肯定认为喇嘛是真实的，所以要好好服侍”，但是，派去叫逃跑的通斯（Thongsi）回来时，必须进行盘问这件事还没有过去。我们说，如果是西藏的规矩，很难知道，但是阿班说“无论在什么话语里，只要有任何欺骗，肯定能知道，肯定没有”，就像这样。第二天，逃跑的通斯等人一回来，就听说正在提问，但是和前一天不同，听说谁也没有听的权力。迎接我的通斯等逃跑的人说，他们遇到军队时非常害怕，不得不说自己是喇嘛家乡的人，还说地方官员等都说是各自的人。还对我说“你不是会说很多西藏话吗，太好了”，然后献上哈达，非常高兴。当时阿班又说“你来一下”，说他关系亲近的一个蒙古僧人得了重病，已经好几年了，请我帮忙做仪轨，我说了许多没有用的理由，但是他不听，说“你是否能起作用我不知道，但是阿班认为我没有忘记他，所以无论如何都要去”，说着就去了，在一个大帐篷里做了七天的仪轨，但是没有用，看到这个情况，虽然供养了很多东西，但是只收了哈达，他们家肯定要死人了，非常痛苦，阿班供养了什么。
English
Is looked with bulging eyes and said something like "ji ji mama, niu niu" in Mongolian, and finally the two bowed and stood up. Because I was sitting, he immediately said to the two helpers, "Lift him up," and the two lifted me across the market. After resting a little, the two said, "Don't stay here, it's better to go up quickly." When Chos Grags and the other one and I returned to the camp, the officials gathered there, and everyone happily showed off, placing a warehouse called "A-mor-san" and jugs of liquor. I didn't reveal a single bit of what A-'ban asked, saying, "Now there is definitely no problem," and was very happy. The two helpers also said, "A-'ban must think the lama is real, so he needs to be served well," but the matter of interrogating Thongsi, who was sent to call the runaway, had not yet passed. We said that if it were the Tibetan custom, it would be difficult to know, but A-'ban said, "No matter what words are spoken, if there is any deception, we will definitely know, there is definitely none," just like that. The next day, as soon as the runaway Thongsi and others returned, it was said that they were being questioned, but unlike the previous day, it was heard that no one had the right to listen. The runaway Thongsi and others who greeted me said that they were very afraid when they met the army, and they had no choice but to say that they were from the lama's hometown, and they also said that the local officials and others all said that they were their own people. He also said to me, "Aren't you someone who speaks a lot of Tibetan, that's great," and then offered a khata and was very happy. At that time, A-'ban said again, "Come here," saying that a Mongolian monk who was close to him had contracted a serious illness and had been ill for several years, and asked me to help perform rituals. I gave many reasons why it was useless, but he didn't listen, saying, "I don't know if you can help, but A-'ban thinks I haven't forgotten him, so I must go anyway." Saying that, he went and performed rituals in a large tent for seven days, but it was useless. Seeing this situation, although he offered many things, he only accepted the khata. Their family was definitely going to die, and they were very distressed. What did A-'ban offer?