Tibetan
་ཅན་ཡང་ཡང་ཉམས་ནས་ལྕེབས་པ་ནི་དེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ལས་ཡང་ཡང་ཉམས་ནས་ལྕེབས་པ་མིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གནག་ཚོགས་ཅན་སློབ་པའི་ཚེ་བསམ་གཏན་གྱི་རོ་མྱངས་པ་དང༌། དབང་པོ་རྟུལ་བའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་ལས་ཡང་ཡང་ཉམས་པ་དང༌། ཡིད་ཆད་ནས་རང་ལ་མཚོན་བསྣུན་ནས་འཆི་ཁའི་ཚེ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཐོབ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་བཞི་པའི་དོན་ཡང་སློབ་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་སྟོབས་དེ་ལ་ཡོད་པར་བཤད་པའི་སེམས་དབེན་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་མ་ ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཉེས་པ་མེད་དེ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་སེམས་དབེན་པ་ལ་གཞོལ་བ་སོགས་ནི་སློབ་པ་ལ་ཡང་ཡོད་ལ། དགྲ་བཅོམ་པའི་དེ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བས་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །དགྲ་བཅོམ་སྤངས་པ་ཟློག་ཅེས་པའི། །བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་ངན་རྟོགས་རྣམས། །སངས་རྒྱས་གཉིས་པས་ལུང་རིགས་ཀྱིས། །ལེགས་པར་བཀག་རྣམས་རྒྱས་པར་བཀྲལ། །མངས་ཀྱིས་དོགས་ནས་ཤེས་བྱེད་རྣམས། །རྒྱས་པར་མ་བཀོད་རང་འགྲེལ་དང༌། །འགྲེལ་བཤད་དགོངས་པ་ཚུལ་བཞིན་དུ། །ཕྱེ་བ་ཡིན་གྱི་སོམ་ཉི་དོར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའོ། ༈ དུས་དང་སྦྱོར་བ་དང་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བ་ཡང་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་དགྲ་བཅོམ་པ་དང་པོ་ལྔ་ནི་རྣམ་གྲོལ་སྤངས་པ་དེ་དུས་རེ་ཞིག་གི་བར་དུ་གནས་ནས་ཉམས་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ལ་དྲུག་པ་ནི་ཉམས་མི་སྲིད་པས་རྣམ་གྲོལ་སྤངས་པ་དེ་དུས་འདི་ཙམ་ནས་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཏན་དུ་གྲོལ་བས་ན་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མཛོད་འགྲེལ་ལས། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ་སྲིད་པ་དང༌། མི་སྲིད་པའི་སྒོ་ནས་དུས་གཞན་གྱི་བར་དང་གཏན་དུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང༌། དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉིད་ཡིན་ཞེས་ཏེ་དེ་ནི་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་འདོད་པའོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་བཞེད་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལས། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི། རྟག་ཏུ་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་དུས་དང་མི་སྦྱོར་བ་ཡིན་པར་ཡང་མི་རུང་ལ་ཞེས་དགྲ་བཅོམ་པའི་རྣམ་གྲོལ་སྤངས་ པ་ནི་རྟག་ཏུ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་གནས་པས་ཉམས་པ་མི་སྲིད་པས་དེ་ལ་དུས་ལ་ལྟོས་མི་ལྟོས་མི་རུང་ཞེས་བཀག་ནས་འོ་ན། མཛོད་འགྲེལ་ལས། དུས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་ཅི་སྐད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། གང་ཞིག་དབང་པོ་བརྟུལ་བའི་ཕྱིར་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་སུམ་དུ་འགྱུར་བ་དུས་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །ཟློག་པ་ནི་
Chinese
具有（烦恼）者屡屡退失堕落，并非是从阿罗汉果位屡屡退失堕落。那么是什么呢？是具有烦恼者在学习时体验禅定的滋味，以及由于根器迟钝而屡屡从禅定中退失，灰心丧气，用刀自杀，在临死时获得阿罗汉果而入灭。四部经的意义也是就学习者的角度而说的。那么，经中说阿罗汉具有的力量，例如心远离等，难道不是这样说的吗？没有过失，因为长久以来专注于心远离等，学习者也有，而阿罗汉的这种力量非常卓越，所以有差别。阿罗汉舍弃的遮止。分别说者的邪见，由第二佛以教理，善加遮止，这些都已广为阐述。因篇幅所限，未详细列出知识，在自释和释论中，已如实阐明其意，已去除疑惑。这被称为总结的偈颂。接下来，什么是与时俱分，什么是不与时俱分呢？对此，最初的五位阿罗汉，其解脱的舍弃在一段时间内存在，可能会退失，因此是与时俱分解脱。第六位不会退失，因此解脱的舍弃不会从此时此刻退转，所以是永久解脱，因此被称为不与时俱分解脱。如《俱舍论》的注释中说：由于完全退失的可能性和不可能，为了在其他时间之间和永久解脱，因此是与时俱分解脱，以及不与时俱分解脱。这是分别说者的观点。论师的观点是，在《俱舍论》中说：阿罗汉本身的解脱，因为总是相连，所以也不可能是与时俱分。阿罗汉的解脱舍弃，因为总是那样存在，不会退失，所以不能说它依赖于时间或不依赖于时间。那么，《俱舍论》的注释中说：什么是与时俱分解脱的阿罗汉呢？回答是：由于根器迟钝，禅定显现需要依赖时间。遮止是
English
Those with (afflictions) repeatedly fall and decline, but it is not from the state of Arhat that they repeatedly fall and decline. What is it then? It is that those with afflictions, while learning, experience the taste of meditation, and due to dull faculties, repeatedly fall from meditation, become discouraged, commit suicide with a knife, and at the time of death, attain Arhatship and enter Nirvana. The meaning of the four sutras is also spoken from the perspective of the learner. Then, isn't it said that Arhats possess powers such as mental seclusion? There is no fault, because learners also engage in mental seclusion for a long time, but the Arhat's power is extremely excellent, so there is a difference. The Arhat's abandonment is a prevention. The wrong views of the Vaibhashikas, well prevented by the second Buddha with scripture and reason, have been extensively explained. Due to the length, the knowledge is not listed in detail, and the meaning has been truly clarified in the self-commentary and commentary, and doubts have been removed. This is called the concluding verse. Next, what is it that is associated with time, and what is it that is not associated with time? Regarding this, the first five Arhats, their abandonment of liberation exists for a period of time and may be lost, therefore it is liberation associated with time. The sixth will not be lost, therefore the abandonment of liberation will not revert from this moment, so it is permanent liberation, therefore it is called liberation not associated with time. As the commentary on the Abhidharmakosha says: Due to the possibility and impossibility of complete loss, for liberation between other times and permanent liberation, therefore it is liberation associated with time, and liberation not associated with time. This is the view of the Vaibhashikas. The Acharya's view is, in the Abhidharmakosha it says: The liberation of the Arhat itself, because it is always connected, cannot be associated with time. The Arhat's abandonment of liberation, because it always exists as it is, will not be lost, so it cannot be said that it depends on time or does not depend on time. Then, the commentary on the Abhidharmakosha says: What is an Arhat liberated associated with time? The answer is: Because of dull faculties, the manifestation of Samadhi depends on time. Prevention is
Tibetan
དུས་དང་མི་སྦྱོར་བར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ལྟར་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་འཚོ་བའི་ཡོ་བྱེད་དང་ལྡན་པ་དང༌། ལུས་ལ་ནད་མེད་པ་དང༌། ཡུལ་མི་མཐུན་པ་མེད་པའི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་པ་དང་མི་ལྟོས་པ་གཉིས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་དུས་སྦྱོར་དང་དུས་མི་སྦྱོར་གྱི་དོན་ནོ། །བལྟོས་པའི་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་འདྲ་ཡང་བལྟོས་ཆོས་ལ་མི་མཐུན་ཏེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་རྣམ་གྲོལ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ལ་འཆད་ཅིང༌། སློབ་དཔོན་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅུ་ལས་འཕྲོས་པ་ལས་ཀྱང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གཅིག་སྟེ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དུས་དང་སྦྱོར་བ་བ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་ནི་གཅིག་སྟེ་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་མི་གཡོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་ན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བའི་དེ་མི་འཐད་དེ་གལ་ཏེ་དུས་སྦྱོར་གྱི་རྣམ་གྲོལ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡིན་ན་མངོན་དུ་བྱ་བའི་ཆོས་སུ་བསྟན་པ་དེ་ཡང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ལན་གཉིས་སུ་བསྟན་པ་དང༌། དགྲ་བཅོམ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པས་གང་དུ་ཡང་བསྐྱེད་བྱར་མ་གསུངས་ལ་སྐབས་དེའི་བསྐྱེད་བྱ་དང་མངོན་དུ་བྱ་བ་གཉིས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་དབང་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྔར་བཤད་པའི་དགྲ་བཅོམ་པ་དེ་ དག་ལ་མི་སློབ་པ་དགུ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མཛད་དོ། །མདོ་ལས་མི་སློབ་པ་དགུ་གང་ཞེ་ན། ཡོངས་སུ་ཉམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང་ཡོངས་སུ་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་དང༌། འཆི་བར་སེམས་པའི་ཆོས་ཅན་དང༌། ཞེས་པ་ནས། མི་གཡོ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་སྟེ། འདི་དག་ནི་མི་སློབ་པ་དགུ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གང་གསུངས་པའོ། །བོད་རྣམས་ཁ་ཅིག་དགྲ་བཅོམ་པ་རྒྱན་ཅན་དང་རྐྱེན་མེད་ཅེས་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་མོད།འོན་ཀྱང་རྒྱན་ཡོད་མེད་ནི། ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། འགོག་བདེན་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་འགོག་པ་རྒྱན་མེད་དང༌གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་རིག་པ་གསུམ་དང་མངོན་ཤེས་དྲུག་ལྡན་གྱི་འགོག་པ་རྒྱན་བཅས་སུ་གསུངས་ཀྱི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལ་ནི་རྣམ་གཞག་བྱས་པ་མ་མཐོང་ལ་ཅི་སྟེ་ཐ་སྙད་འདོགས་ན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དང་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་རང་བཞིན་ཇི་འདྲ་བ་དེ་ལྟ་བུར་བསྙད་དོ། །དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། ༈ དེ་ལྟར་ཞུགས་གནས་བརྒྱད་བཤད་པ་དེ་དག་ནི་སྤང་བྱ
Chinese
如“不与时俱解脱”所说，禅定的正行三摩地现前，具有生活资具，身体无病，没有不和谐之处，观待与不观待时节的差别，依次是时俱与非时俱之义。观待时节的差别与分别说者相似，然观待法不相同，分别说者是就解脱阿罗汉自身而说的，而论师则认为是指第四禅的等持。从十事生起中，也应生起的法是一个，即心解脱与时俱者是可意的。应现证的法是一个，即心解脱不动摇。如是说故，分别说者的说法不合理，若时俱之解脱是阿罗汉，则所说应现证之法也是阿罗汉自身，如是则阿罗汉被说了两次。阿罗汉在任何地方都没有被阿罗汉说成是所生之法，而且彼时的所生之法和应现证之法都是就阿罗汉的方面而说的缘故。以前所说的那些阿罗汉，也安立为无学九支的名称。经中云：何为无学九支？谓具退法、不退法、思惟死法等，乃至不动法、慧解脱及俱分解脱。此等名为无学九支。有些藏人称阿罗汉为有饰与无缘，然而关于有饰无饰，《摄类学》中说：灭谛中，以智慧解脱之灭为无饰，俱分解脱之三智及具六神通之灭为有饰。并未见对阿罗汉作此安立，若要安立此名，则应如智慧解脱与俱分解脱的自性一般来安立。已宣说了安住于阿罗汉果位。如是，所说的八种入住之位，是所应断的。
English
As it is said, "liberation without being connected to time," the actual samadhi of meditation manifests, possessing the necessities of life, being free from illness in the body, and without disharmony in the place. Depending on and not depending on the difference of time, the meaning of being connected to time and not being connected to time is in order. The difference of depending on time is similar to that of the Vaibhashikas, but the object of dependence is different. The Vaibhashikas explain it in terms of the liberation of the Arhat himself, while the teacher considers it to refer to the samadhi of the fourth dhyana. Among the ten arising matters, the dharma to be generated is one, namely, the mind's liberation connected with time is pleasing. The dharma to be directly realized is one, namely, the mind's liberation is unshakeable. Because it is said so, the Vaibhashika's statement is unreasonable. If the liberation connected with time is the Arhat, then the dharma that is said to be directly realized is also the Arhat himself. Thus, the Arhat is mentioned twice. The Arhat is nowhere said to be generated by the Arhat, and the dharma to be generated and the dharma to be directly realized at that time are both spoken of in terms of the Arhat. Those Arhats mentioned earlier are also designated as the nine aspects of the non-learner. In the sutra, it is said: What are the nine aspects of the non-learner? They are those with the nature of falling away, those with the nature of not falling away, those with the nature of contemplating death, and so on, up to the immovable dharma, liberation by wisdom, and liberation by both parts. These are called the nine aspects of the non-learner. Some Tibetans call Arhats adorned and unconditioned, but regarding adorned and unadorned, the Compendium of Topics says: In the truth of cessation, the cessation of liberation by wisdom is unadorned, and the cessation of the three wisdoms of liberation by both parts and the cessation possessing the six superknowledges is adorned. It has not been seen that this is established for Arhats. If this name is to be established, then it should be established in the same way as the nature of liberation by wisdom and liberation by both parts. It has been explained to abide in the fruit of Arhat. Thus, the eight abodes that have been spoken of are to be abandoned.