Tibetan
ས་པ་ཅན་གྱི་ཀླན་ཀ་ལ་དོན་དམ་པ་དང༌། དོན་དམ་པའི་སྒོ་ནས་ཏེ་དེ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་པ་ཅན་གྱི་ཀླན་ཀ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒོ་ནས་ལན་གདབ་དགོས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་སྒོ་ཅན་གྱི་ཀླན་ཀ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཚད་མར་བྱས་ནས་དོན་དམ་དང༌། དོན་དམ་སྒོ་ཅན་གྱི་ཀླན་ཀ་ནི་དོན་དམ་ཚད་མར་བྱས་ནས་ཀུན་རྫོབ་སུན་འབྱིན་པ་དེ་བས་ནའོ། །འདི་དག་དཔེར་བརྗོད་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདི་ལ་གཉིས། ཀླན་ཀ་དང༌། ལན་གྱི་མཐའ་བཅད་པའོ། །དང་པོ་ནི། སྤྱིར་ཀླན་ཀ་གཉིས་ལ་ཐལ་རྟགས་རིགས་མཐུན་མི་མཐུན་གཉིས་གཉིས་ཡོད་པས་བཞིར་ངེས་སོ། །དེ་ལ་རིགས་མཐུན་ནི་ཀུན་རྫོབ་རྟགས་སུ་བཀོད་ནས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་རྟགས་སུ་བཀོད་ནས་དོན་དམ་དུ་ཐལ་བ་འཕེན་པའོ། །རིགས་མི་མཐུན་ནི་ཀུན་རྫོབ་རྟགས་སུ་བཀོད་ནས་དོན་དམ་དང་དོན་དམ་རྟགས་སུ་བཀོད་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐལ་ བ་འཕེན་པའོ། འོ་ན་གཉིས་སུ་གསུངས་པ་ཅི་ཞེ་ན། །འགལ་བ་མེད་དེ། །ཀུན་རྫོབ་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་གཉིས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་རྟགས་སུ་བཀོད་པ་གཉིས་དོན་དམ་སྒོ་ཅན་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཐལ་རྟགས་རིགས་མཐུན་ནི་ལམ་གསུམ་བསྒོམས་པ་ལ་དགོས་པ་མེད་པར་ཐལ། ལམ་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཉན་རང་གི་མྱང་འདས་མངོན་དུ་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དོན་དམ་གྱི་རིགས་མི་མཐུན་ནི་ལམ་སྒོམ་པ་མེད་པར་ཐལ། །བསྒོམ་བྱ་མེད་པའ་ིཕྱིར་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དེ་རྟགས་འདི་ནི་དོན་དམ་དུ་ཁས་བླངས་ལ་ཐལ་བ་དེས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་འདོད་པ་སྒྲུབ་པས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རིགས་མི་མཐུན་འདིའི་ལྡོག་ཁྱབ་ཀྱི་ཐལ་བ་ལྟ་བུ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལམ་སྒོམ་པ་ཡོད་པས་དོན་དམ་དུ་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་ཐལ་བའོ། །དོན་དམ་གྱི་རིགས་མཐུན་ནི་དོན་དམ་དུ་བར་རྩེའི་དམིགས་པ་མི་འཐད་པར་ཐལ། །དོན་དམ་དུ་ཡུལ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་ན་འགྲེལ་པར་བཤད་པ་རྣམས་ལ་དགུ་པ་དང་བཅུ་པ་དང་བཅུ་གཉིས་པ་གསུམ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རིགས་མཐུན་ཡིན་ལ་གཞན་རྣམས་དོན་དམ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རིགས་མི་མཐུན་གཉིས་ཀ་སྟེ་ཐལ་བའི་རྗེས་འགྲོ་དང་ལྡོག་པ་གཉིས་དང་རིམ་བཞིན་ནོ། །དོན་དམ་གྱི་རིགས་མཐུན་ནི་མ་ཟིན་ཀྱང་མཐའ་འགེགས་ལ་བཀོད་པའོ། །ཚིག་གསལ་ལས། དེ་བས་ན་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་སྒོ་ཅན་གྱི་ཀླན་ཀ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་གང་དག་ བདེན་པ་རེ་རེ་ཞིག་ཚད་མར་བྱས་པས་ཅིག་ཤོས་སུན་ཕྱུང་ནས་ཡང་དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་པ་ནི་བདེན་གཉིས་ཀྱི་རིགས་མི་མཐུན་གྱི་ཀླན་ཀ་གཉིས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། རྟོགས་དཀར་དགུ་པ་ལ་བདེན་པ་གཉིས་ཀ་དང་བཅུ་གཅིག་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ལ་ཡང་ལོག་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་དང་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ལན་འདེབས་པར་བཞེད་པ་ཡང་ལེགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགུ་པ་ལ་བདེན་གཉིས་ཀྱིས་ལན་འདེབས་ཚུལ་དེ་གཞན་རྣམས་ལ་མཚུངས་པར་སྣང་བས་སོ། །བཅུ་པ་ལ་བདེན་པ་གཉིས་ཀ་དང་བཅུ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་ལོག་གི་ཀུན་རྫོབ་དང་དང་པོ་གསུམ་པ་བཞི་པ་ལྔ་པ་དྲུག་པ་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ལན་འདེབས་པ་རྟོགས་དཀའི་དགོངས་པར་འཆད་པ་ནི་དོན་མ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་སྒོ་ཅན་གྱི་རིགས་མི་མཐུན་གཉིས་ལ་གཞུང་ནས་འབྱུང་བ་ལྟར་དང་རིགས་མཐུན་གཉིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ལ་དེ་ཉིད་དང་དོན་དམ་ལ་ཡང་དོན་དམ་གྱི་སྒོ་ནས་ལན་གདབ་དགོས་སོ། །འགྲེལ་པར་གསུངས་པ་དང་མི་འགལ་ཏེ། བདེན་གཉིས་ཀྱི་རིགས་མི་མཐུན་དེ་ཀླན་ཀ་ལ་གཙོ་ཆེ་བ་ལ་དགོངས་སོ། །གསུམ་པ་ནི་འགྲེལ་བས་བཤད་པའི་གསུམ་པ་སྟེ། བསལ་ནས་ཏིང་ངེས་འཛིན་སྐྱེད་ཚུལ་བཤད་པ། གསུམ་པ་ནི། བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །གང་ན། བར་རྩེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །གང་གིས་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་གཞན་དོན་དུ་རྫོགས་བྱང་གི་དགེ་བ་ འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཇི་ཞིག་བྱས་ནས་ཤེ་ན། བདེན་གཉིས་ལ་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་པ་སྟོང་དུ་སྟེ་ཚོགས་ལམ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསལ་བ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སྟེ་བཏང་བའི་སྒོ་ནས་བར་རྩེའི་དམིགས་རྣམས་ཀྱི་དོན་ལ་འདི་ནི་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མ་རྟོགས་ལོག་རྟོག་ཐེ་ཚོམ་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་ཚད་མའི་ངེས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་ནས་སོ། །རྣམ་པ་སྟོང་དུ་ཞེས་པ་བདེན་གཉིས་ཀྱི་ཐབས་དེ་ལ་བརྟེན་པ་ལས་ལན་མི་ཟད་པར་མཚོན་པར་ཚིག་གསལ་ལས་དང༌། འབུམ་ཕྲག་གསུམ་པས་བསལ་བྱའི་རྟོག་པ་འདི་དག་གི་རིགས་ཅན་མང་པོ་བསལ་ཞེས་དང༌། རྟོགས་དཀར་ལྷ་ཆེན་པོ་དང་ཁྱབ་འཇུག་ལ་སོགས་པའི་རྒོལ་བ་དུ་མ་ཞེས་བཤད་ཀྱང༌། འབྲེས་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་བཞེད་པ་ལེགས་ཏེ། དུ་ཞེས་པའི་ཡི་གེའི་དོན་ལ་ཞུགས་པས་སོ། །ལོག་རྟོག་དེ་དག་ཐབས་གང་གིས་བསལ་ན་བདེན་གཉིས་གཅིག་ཁོ་ན་འདིའི་ཡུལ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་སྨྲ་བའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀ་ལ་བརྟེན་པའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་སོ། །དེས་དེ་སེལ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་དོན་དམ་དང་ཀུན་རྫོབ་སྒོ་ཅན་ལ་རིམ་པ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་གྱི་སྒོ་ནས་ལན་ག
Chinese
对于具有世俗方面的争论，需要从胜义方面，即以胜义作为理由的争论，以世俗的方面来回答。具有世俗方面的争论，是以世俗作为衡量标准来驳斥胜义；具有胜义方面的争论，是以胜义作为衡量标准来驳斥世俗，因此如此。如果举例说明这些，会是怎样呢？这有两方面：争论和答案的最终确定。第一方面是：一般来说，两种争论都有同类和异类的推论标志，各有两种，所以确定为四种。其中，同类是指将世俗作为标志，从而推论出世俗；以及将胜义作为标志，从而推论出胜义。异类是指将世俗作为标志，从而推论出胜义；以及将胜义作为标志，从而推论出世俗。那么，为什么说是两种呢？没有矛盾。因为将世俗作为标志的两种，以及将胜义作为标志的两种，都是具有胜义方面的。其中，世俗的同类推论标志是：修习三种道没有必要，因为两种道的果，声闻和独觉的寂灭不会显现，就像这样。胜义的异类是：不修道也是可以的，因为没有所修，就像这样。这个标志是在胜义中承认，而通过推论，在世俗中不希望成立，从而成立。世俗的异类，比如这种反向周遍的推论是：因为在世俗中存在修道，所以在胜义中存在自共相的体性。胜义的同类是：在胜义中，中间的对境是不合理的，因为在胜义中没有两个对境，就像这样。这样，在注释中所说的那些，第九、第十和第十二这三个是世俗的同类，其他的都是胜义和世俗的异类两种，也就是推论的随行和反向两种，依次对应。胜义的同类，即使没有把握，也是用于遮止边见。明句论中说：因此，对于具有世俗和胜义方面的争论等等，凡是 以各自的真理作为衡量标准来驳斥另一方，并且因此会变成不是一切相智，
English
For arguments with a conventional aspect, it is necessary to respond from the ultimate aspect, i.e., arguments that have the ultimate as their reason, with the conventional aspect. Arguments with a conventional aspect are those that refute the ultimate by taking the conventional as the standard; arguments with an ultimate aspect are those that refute the conventional by taking the ultimate as the standard, hence it is so. If we were to illustrate these, what would they be like? There are two aspects to this: arguments and the final determination of the answer. The first aspect is: generally speaking, both types of arguments have both similar and dissimilar inferential signs, two of each, so they are determined to be four. Among these, the similar type is to posit the conventional as a sign, thereby inferring the conventional; and to posit the ultimate as a sign, thereby inferring the ultimate. The dissimilar type is to posit the conventional as a sign, thereby inferring the ultimate; and to posit the ultimate as a sign, thereby inferring the conventional. So, why are there said to be two? There is no contradiction. Because the two that posit the conventional as a sign, and the two that posit the ultimate as a sign, both have an ultimate aspect. Among these, the similar inferential sign of the conventional is: there is no need to cultivate the three paths, because the result of the two paths, the nirvana of hearers and solitary realizers, will not manifest, like that. The dissimilar type of the ultimate is: it is also possible not to cultivate the path, because there is nothing to be cultivated, like that. This sign is acknowledged in the ultimate, and through inference, what is not desired in the conventional is established, thereby establishing it. The dissimilar type of the conventional, like this kind of reverse pervasion inference is: because there is cultivation of the path in the conventional, therefore there is the nature of self and general characteristics in the ultimate. The similar type of the ultimate is: in the ultimate, the object of the intermediate peak is unreasonable, because there are no two objects in the ultimate, like that. Thus, among those explained in the commentary, the ninth, tenth, and twelfth are the similar type of the conventional, and the others are both the dissimilar types of the ultimate and the conventional, that is, both the forward and reverse aspects of inference, in order. The similar type of the ultimate, even if not grasped, is used to refute extreme views. The Clear Words says: Therefore, for arguments with conventional and ultimate aspects, etc., whoever refutes the other by taking each truth as a standard, and therefore it would become not omniscient,
Chinese
所谓的“以是等寻衅者”是指胜义谛和世俗谛两种不同类型的寻衅。第二种是：《辨析难点》第九品以胜义谛和世俗谛两种方式回答，第十一品将世俗谛分为正反两方面，认为其他所有品都只以世俗谛的方式回答，这种观点并不正确。因为第九品以胜义谛和世俗谛两种方式回答的方式，与其他品似乎相同。认为第十品以胜义谛和世俗谛两种方式回答，第十二品以反面的世俗谛回答，除了第一、第三、第四、第五、第六品之外的其他品都以世俗谛的方式回答，这种解释并非《辨析难点》的本意。因此，对于具有世俗谛和胜义谛之门的两种不同类型，应如经中所说的那样回答；对于两种相同类型，则应以世俗谛本身和胜义谛本身的方式回答。这与注释中的说法并不矛盾，注释是考虑到胜义谛和世俗谛的不同类型在寻衅中更为重要。第三种是注释中所说的第三种，即阐述了遣除之后生起等持的方式。第三种是：应当生起。在哪里生起呢？在顶峰等持中。由谁生起呢？由为了利益他人而希求圆满菩提之善的菩萨们生起。如何生起呢？首先要遣除对胜义谛和世俗谛的错误认识，即从资粮道开始，反复遣除，通过舍弃的方式，对于顶峰所缘的意义，生起远离“这是，那不是”的未证、邪见、怀疑这三者的量之决定，并且在一切方面都是正确的。所谓的“种类繁多”，《明句论》中说，依靠胜义谛和世俗谛的方便，可以无穷无尽地回答。《三字论》中说，要遣除许多这类应遣除的分别念。《辨析难点》中说，有大自在天和遍入天等许多论敌。但如前所述的关联性是很好的，因为进入了“多”字的意义。如果以何种方便遣除这些邪见呢？要依靠精通不说是“胜义谛和世俗谛是唯一的对境”的，依靠胜义谛和世俗谛两种真谛的方便。之所以要这样遣除的原因是，对于具有胜义谛和世俗谛之门，要依次以世俗谛和胜义谛的方式回答。
English
The so-called "those who seek fault with such things" refers to the two types of fault-finding that are dissimilar in terms of the two truths. The second is: It is not correct to say that the ninth chapter of the Difficult Points Explained answers with both the two truths, the eleventh chapter divides the conventional truth into two, correct and incorrect, and that all the others answer with the conventional truth. This is because the way the ninth chapter answers with the two truths seems the same as the others. It is not the intention of the Difficult Points Explained to say that the tenth chapter answers with both the two truths, the twelfth chapter answers with the incorrect conventional truth, and that all the chapters except the first, third, fourth, fifth, and sixth answer with the conventional truth. Therefore, for the two dissimilar types that have the gates of conventional and ultimate truth, one must answer as it appears in the scriptures, and for the two similar types, one must answer with the conventional truth itself and with the ultimate truth itself. This does not contradict what is said in the commentary, which considers that the dissimilar types of the two truths are more important in fault-finding. The third is the third explained by the commentary, which explains how to generate samadhi after eliminating. The third is: It should be generated. Where? In the samadhi of the peak. By whom? By bodhisattvas who desire the virtue of complete enlightenment for the sake of others. How? By first eliminating the wrong conceptions about the two truths, that is, starting from the path of accumulation, repeatedly eliminating, and through the gate of abandonment, for the meaning of the objects of the peak, the valid cognition that is free from the three, non-realization, wrong conception, and doubt, is generated correctly in all aspects. The term "in many ways" in the Clear Words indicates that the means of the two truths can be relied upon to answer endlessly. The Three Hundred Thousand says that many of the types of conceptions to be eliminated should be eliminated. The Difficult Points Explained says that there are many opponents such as the Great God and Vishnu. However, it is good to hold the connection as explained earlier, because it enters into the meaning of the word "many." By what means should those wrong conceptions be eliminated? By relying on the means of the two truths, being skilled in not saying that the two truths are the only object. The reason why it is necessary to eliminate them in this way is that for those with the gates of ultimate and conventional truth, one must answer in order with the conventional and ultimate truth.