Tibetan
་སེམས་མི་འགོང་བ་སོགས་ཀྱི་ཐབས་མི་ཤེས་པའི་རབ་ཏུ་སྨྲ་བ་སྟེ། བསྟན་བཅོས་ཤེས་པ་དང་དེ་ལས་གཞན་པའི་རྒོལ་བ་བྱེད་འདོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཆེན་པོ་རྣམས་དང་ལྷ་ཆེན་པོ་དང་ཁྱབ་ འཇུག་ལ་སོགས་པ་དང་དེ་ལས་གཞན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཞེས་འཆད་དེ་མི་འགྲིག་གོ །དེ་བཞིན་དུ་ཚིག་གསལ་ལས་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པ་གཉིས་ཅིག་ཅར་དམིགས་པ་འཐད་པ་དང་ཞེས་ཚིག་རྣམ་པར་སྦྱར་ཏེ་དེ་ལ་སོགས་པས་ནི་བདེན་པ་རེ་རེ་ཞིང་གཟུང་བས་འགལ་བར་འདོད་པ་རྣམས་སེལ་ཏེ་གོ་སླའོ་ཞེས་འཆད་པ་ཡང་དོན་མ་ཡིན་ཏེ། འགྲེལ་པར་བཀོད་པ་འདི་དག་ལོག་རྟོག་གི་ཡུལ་བཅུ་དྲུག་དང་རྒྱུ་མཚན་བཅུ་དྲུག་ཡིན་པས་སོ། །ལོག་པར་རྟོག་མཁན་དང་རྟོག་ཚུལ་དང་རྒྱུ་མཚན་གྱི་མཇུག་ནི་སྐབས་དང་བསྟུན་ནས་འདི་ཁོ་ན་བཞིན་ཐམས་ཅད་ལ་སྦྱར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་ལ་ན། བར་རྩེའི་དམིགས་པ་དེའི་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ངེས་པར་གཟུང་བ་སྟེ་དེ་རྟོགས་པའི་ཚུལ་ལའོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི། རྟོགས་ཚུལ་ཡོད་ན་རྟོགས་བྱའི་རང་བཞིན་ཡོད་དགོས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྟེ་ཐམས་ཅད་ལ་རང་བཞིན་མེད་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ན་སོགས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། གང་ལ་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལའོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི། ཀུན་མཁྱེན་ཡོད་ན་ཡུལ་གཉིས་ཡོད་དགོས་ན་དེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱན་གྱིས་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ལ་རྣམ་པར་བལྟས་པ་ན་དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་མི་དམིགས་ན་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་དངོས་པོ་དངོས་མེད་མི་དམིགས་པར་བཤད་པའི་ཕྱིར་ན་ སོགས་སོ། །བཞི་པ་ནི། གང་ལ་ན། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་ལའོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི། གཉིས་སུ་ཡོད་ན་དབྱེར་ཡོད་དགོས་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་དོན་དམ་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ཞེས་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་ངོ་བོར་དབྱེར་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན། སོགས་སོ། །འདིར་བསལ་བྱ་རྣམ་རྟོག་གམ་ལོག་སྒྲིབ་བཞི་བ་ལས་འཕྲོས་ཏེ་བདེན་གཉིས་ཀྱི་སྐོར་ལ་མཐའ་དཔྱད་པ། འདིར་བདེན་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་ཅུང་ཟད་དཔྱད་པ་ལ་གཉིས། བདེན་གཉིས་གཏན་ལ་དབབ་དགོས་པ་དང༌། གཏན་ལ་དབབ་བྱ་བདེན་གཉིས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། དང་པོ་ནི། རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་སྙེད་ཅིག་གསུངས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་བདེན་གཉིས་ལས
Chinese
对于不了解不退转心等方法的高谈阔论者，说了解论典和想与此不同的论敌辩论的大智者们，以及大天和遍入天等，以及除此之外的一切，这样讲是不对的。同样，在《明句论》中，将“由有为和无为的界限不同的事物不存在，因此同时缘取二谛是合理的”等语句进行分别组合，并解释说，通过这些语句可以消除那些认为分别执取每个谛相违背的人，这样很容易理解，这也是没有意义的。因为这些在注释中列出的内容是十六种邪分别的对境和十六种理由。邪分别者、分别方式和理由的结尾，应根据情况像这样应用于所有情况。第二，对于什么呢？对于中间顶的对境的自性必须确定地把握，即对它的证悟方式。理由是：如果存在证悟的方式，就必须存在所证悟的自性，那么一切法都应被认知为无实体的自性。因为在一切法的各个方面，都说一切法没有自性等等。第三，对于什么呢？对于一切相智的智慧。理由是：如果存在一切智，就必须存在两个对境，那么当他以佛眼观察三千大千世界的界限时，如果连无实体都不能见到，那么更不用说存在实体了，因为说不见到实体和非实体等等。第四，对于什么呢？对于将世俗谛和胜义谛分为二。理由是：如果存在二，就必须存在差别，那么世界的世俗的真如是什么，那就是胜义的真如，因为真如和离戏的自性是无差别的等等。这里，从所破的分别念或邪障第四者出发，对二谛的范畴进行边际考察。这里对二谛的边际稍作考察，分为二：必须确定二谛，以及所要确定的二谛的自性。第一：诸佛所说的一切都是二谛。
English
For those who are eloquent but do not know the methods of non-regression of mind, etc., it is incorrect to say that they understand the scriptures and want to debate with opponents different from them, as well as the great gods and the all-pervading gods, etc., and everything else. Similarly, in the Clear Word Treatise, the statement that "the two truths are reasonably apprehended simultaneously because there are no entities with different realms of conditioned and unconditioned phenomena" is combined in various ways, and it is explained that these statements eliminate those who think that grasping each truth separately is contradictory, which is easy to understand, but this is also meaningless. Because these contents listed in the commentary are the sixteen objects of wrong conceptions and the sixteen reasons. The end of the wrong conceiver, the way of conceiving, and the reason should be applied to all situations in this way according to the situation. Second, for what? For the nature of the object of the middle peak must be grasped definitely, that is, the way to realize it. The reason is: if there is a way to realize it, there must be a nature to be realized, then all dharmas should be recognized as the nature of non-entity. Because in all aspects of all dharmas, it is said that all dharmas have no self-nature, etc. Third, for what? For the wisdom of all-knowing. The reason is: if there is all-knowing, there must be two objects, then when he observes the boundaries of the three thousand great thousand worlds with the Buddha's eye, if even non-entity cannot be seen, then needless to say there is entity, because it is said that entity and non-entity are not seen, etc. Fourth, for what? For dividing the conventional truth and the ultimate truth into two. The reason is: if there are two, there must be a difference, then what is the conventional suchness of the world, that is the ultimate suchness, because suchness and the nature of non-proliferation are undifferentiated, etc. Here, starting from the fourth of the conceptual thoughts or wrong obscurations to be eliminated, a marginal examination is made on the category of the two truths. Here, a slight examination of the edge of the two truths is divided into two: the two truths must be determined, and the nature of the two truths to be determined. First: all that the Buddhas said is the two truths.
Tibetan
་བརྩམས་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཡབ་སྲས་མཇལ་བ་ལས། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པས་གཞན་ལ་མ་གསན་བར། །བདེན་པ་འདི་གཉིས་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པར་མཛད། །གང་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་དེ་བཞིན་དོན་དམ་སྟེ། །བདེན་པ་གསུམ་པ་གང་ཡང་མ་མཆིས་སོ། །ཞེས་དང༌། དབུ་མའི་རྩ་བ་ལས་ཀྱང༌། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པ། །བདེན་པ་གཉིས་ལ་ཡང་དག་བསྟེན། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང༌། །དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པའོ། །ཞེས་དང༌། བདེན་གཉིས་ལས། །བདེན་གཉིས་རྣམ་དབྱེ་ཤེས་པ་དག །ཐུབ་པའི་བཀའ་ལ་མི་རྨོངས་ཏེ། །དེ་དག་མ་ལུས་ཚོགས་བསགས་ནས། །ཕུན་ཚོགས་ཕ་རོལ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །ཞེས་སོ།། གདུལ་བྱ་མྱང་འདས་སུ་བཀྲི་བའི་ཐབས་ཀྱང་འདི་ཉིད་དེ། དབུ་མའི་རྩ་བ་ ལས། ཐ་སྙད་ལ་ནི་མ་བརྟེན་པར། །དམ་པའི་དོན་ནི་རྟོགས་མི་འགྱུར། །དམ་པའི་དོན་ནི་མ་རྟོགས་ན། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཐོབ་མི་འགྱུར། །ཞེས་དང་དབུ་མ་སྙིང་པོར། ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་རྣམས་ཀྱི་སྐས། །མེད་པར་ཡང་དག་ཁང་ཆེན་གྱི། །སྟེང་དུ་འཛེག་པར་འགྱུར་བ་ནི། །མཁས་ལ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟོགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་གཉིས་ནི་བསམ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། བདེན་གཉིས་སྤྱིར་དང༌། སོ་སོར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། བདེན་གཉིས་ལ་རང་གི་ངོ་བོས་བྱས་པའི་དབྱེ་བ་ནི་མེད་དེ། གཞན་དུ་ངོ་བོ་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་ན་དོན་དམ་པ་ཡང་རྟོག་པས་ཀུན་བཏགས་པའི་བཅོས་མ་ཙམ་དུ་དང༌། དོན་དམ་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་བློས་མ་བརྟགས་པའི་གཤིས་མ་བཅོས་པར་འགྱུར་བ་དང༌། ལུས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་འབད་མེད་དུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་དབུ་མའི་རྩ་བ་ལས། རང་བཞིན་བྱས་པ་ཅན་ཞེས་བྱར། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་རུང་བར་འགྱུར། །རང་བཞིན་དག་ནི་བཅོས་མིན་དང༌། །གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡིན། །ཞེས་དང་འཕགས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས། ཀུན་རྫོབ་དེ་ལ་དོན་དམ་དུ་སྨྲ་བ། །དེ་དག་ནོར་བའི་བློ་ལྡན་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་དང༌། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། མིག་དང་རྣ་བ་སྣ་ཡང་ཚད་མ་མིན། །ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱང་ཚད་མ་མིན། །གལ་ཏེ་དབང་པོ་འདི་དག་ཚད་ཡིན་ན། །འཕགས་པའི་ ལམ་གྱིས་སུ་ལ་ཅི་ཞིག་བྱ། །ཞེས་སོ། །ངོ་བོ་ཐ་དད་དུ་གྲུབ་ན་སྣང་མུན་བཞིན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང༌། ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་པས་སྐྲག་པ་ལ་གླང་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་གཉེན་པོར་འདོད་པ་ལྟར་དོན་དམ་རྟོགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ལ
Chinese
仅仅是著述而已。如《父子相见经》所说：“世间知者未曾听闻于他，此二谛由彼自身宣说。何者是世俗，何者是胜义，无有第三谛。”又如《中观根本慧论》所说：“诸佛依二谛，为众生说法，一为世俗谛，二为胜义谛。”又如《二谛经》所说：“若能知二谛之差别，则不迷于能仁之教言，彼等尽皆积聚资粮已，将往圆满之彼岸。”此亦是将所化引入涅槃之方便，如《中观根本慧论》所说：“若不依世俗，不得胜义谛，不得胜义谛，则不得涅槃。”以及《中观心要论》所说：“无有真实世俗之梯，欲登真实大厦之上，于智者是不应理的。”因此，具足证悟者应当思维此二谛。第二，分二：总说二谛和分别宣说。第一，二谛以自性所作的差别是没有的，否则，如果成立为一体，那么胜义谛也仅仅是分别念所假立的虚假之物；如同胜义谛一样，世俗谛也成为未经心识测度的未加修饰的本性；并且一切有情也将因为证悟胜义谛而毫不费力地获得解脱。如是，《中观根本慧论》中也说：“自性所作者，如何能成立？自性是无造作，不观待于他。”以及《圣者示现胜义谛三摩地经》中说：“于世俗谛说为胜义谛，当知彼等具有错谬之心。”以及《三摩地王经》中说：“眼耳鼻非量，舌身意亦非量，若此诸根是量者，圣道于谁有何用？”如果本体成立为各异，则如明暗一般，不是世俗的自性，如同因错认绳子为蛇而生恐惧，认为见到没有大象是解脱一样，认为证悟胜义谛能对治世俗
English
It is merely a composition. As stated in the Sutra of the Meeting of Father and Son: "The Knower of the World, without having heard from others, declares these two truths himself. Whatever is conventional is also ultimate; there is no third truth." Also, as stated in the Root Verses on the Middle Way: "The Buddhas teach the Dharma based on two truths: the conventional truth of the world and the truth of the ultimate meaning." Also, as stated in the Two Truths: "Those who know the distinction between the two truths will not be confused about the teachings of the Sage. Having accumulated all those merits, they will go to the other shore of perfection." This is also the method of leading beings to Nirvana, as stated in the Root Verses on the Middle Way: "Without relying on convention, the ultimate meaning cannot be realized. Without realizing the ultimate meaning, Nirvana cannot be attained." And in the Essence of the Middle Way: "Without the ladder of true convention, it is not reasonable for the wise to climb to the top of the true great mansion." Therefore, those who possess realization should contemplate these two truths. Second, there are two parts: a general explanation of the two truths and a separate explanation. First, there is no distinction between the two truths made by their own nature. Otherwise, if they are established as one entity, then the ultimate truth would also be merely a fabricated construct of conceptual thought; like the ultimate truth, the conventional truth would also become an unadulterated nature that has not been measured by the mind; and all sentient beings would effortlessly attain liberation because of realizing the ultimate truth. Thus, in the Root Verses on the Middle Way, it is also said: "How can something made by its own nature be established? Nature is uncreated and does not depend on others." And in the Samadhi Sutra of the Noble One Who Shows the Ultimate Truth: "Those who speak of the conventional as the ultimate should be known to have a mistaken mind." And in the King of Samadhi Sutra: "The eye, ear, and nose are not valid cognitions; neither are the tongue, body, and mind. If these faculties were valid, what use would the noble path be to anyone?" If the entities are established as different, then like light and darkness, it is not the nature of the conventional. Just as one is frightened by mistaking a rope for a snake and thinks that seeing the absence of an elephant is a remedy, so too, one thinks that realizing the ultimate truth can counteract the conventional.