Tibetan
་ཏེ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་ན་སྣང་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཙམ་དུ་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལྟ་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་མ་ཞི་ན་དངོས་པོར་འཛིན་པ་དང་མ་བྲལ་བས་འདིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སངས་རྒྱས་ག་ལ་སྐྱེད་སྙམ་ནས་བདེན་གཉིས་བློ་ངོར་འགལ་བར་འགྱུར་བས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དམིགས་རྣམ་གྱི་ཚུལ་དེ་ལ་ཀླན་ཀ་བརྒྱུད་མར་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པ་འདིས་ནི་བར་རྩེའི་དམིགས་རྣམ་འདིའི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་མིན་གྱི་རྟོགས་དཀའ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རྩོད་པ་དེ་དག་བྱུང་ངོ་ཞེས་དེའི་ཟབ་པ་ཉིད་ཟུར་ གྱིས་བསྙད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་རྗེ་བཙུན་ཀྱིས་དགོངས་པ་སྟེ་ཐུགས་ལ་བཞག་ནས་འདིས་ནི་ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །མདོ་ལས་རབ་འབྱོར་གྱི་ཚིག་གིས་ཀླན་ཀ་དང་སྟོན་པའི་ཚིག་གིས་ལན་བསྟན་པ་འདིས་ནི་ཞེས་གསུངས་ཡང་མི་འབྲེལ་ལོ། །རྩ་བ་འདི་ལོག་རྟོག་མདོར་བསྟན་དུ་འཕགས་པ་དང་ཤཱནྟི་པ་འཆད་པ་ལྟར་སློབ་དཔོན་འདིས་ཀྱང་དགོངས་མོད་འོན་ཀྱང་ཚིག་ཚོགས་སྐྱུང་བའི་དོན་དུ་དམིགས་རྣམ་གྱི་གཞུང་དང་འཇུག་པ་གཅིག་ཏུ་མཛད་དོ། །གཉིས་པ་ནི་སྤང་བྱ་བཤད་པའི་གཉིས་པ་རྒྱས་བཤད་དེ། འདིའི་ས་བཅད་སྤྲོ་ཞིང་དང་པོར་མཚམས་སྦྱར་དང་རྩ་བའི་དོན་བཤད་པ། གཉིས་པ་ལ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། བར་རྩེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་འོག་ཏུ་ལོག་པར་རྟོག་པ་གསུངས་ཏེ། བཤེས་སྤྲིངས་ལས། དད་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོས་དང་གཏོང་བ་དང༌། །དྲི་མེད་ངོ་ཚ་ཤེས་དང་ཁྲེལ་ཡོད་དང༌། །ཤེས་རབ་ནོར་བདུན་ལགས་པར་ཐུབ་པས་གསུངས། །ནོར་གཞན་ཕལ་པ་དོན་མ་མཆིས་རྟོགས་མཛོད།། ཅེས་པ་ལྟར་བདེན་གཉིས་ཚུལ་བཞིན་འབྱེད་པའི་བློ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ནོར་ཅན་བྱང་སེམས་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་རྟོག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་བསལ་བས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་བསྐྱེད་བར་བྱ་ཞེ་ན་དེའི་ལན་དུ་བསྟན་དགོས་པས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཟབ་མོའི་དོན་ལ་རྩོད་པ་རབ་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་རྟེན་ཅན་ཏེ་ཡུལ་ཅན་དེ་ལ་ནི་གྲངས་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་མདོ་ལས་བཞེད་དོ། །དམིགས་པ་འཐད་པ་སོགས་བཅུ་དྲུག་ཡུལ་མ་ཡིན་ནམ་ཇི་ལྟར་རྣམ་མཁྱེན་ཡུལ་ཡིན་ཞེ་ན། སྙིང་མཆོག་ཏུ་ དམིགས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེ་དག་གི་ཡུལ་ལོ། །ཡུལ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ལ་ཡུལ་དུ་ཉེ་བར་གདགས་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོའི་བུས་ཉེས་པ་བྱས་ན་རྒྱལ་པོས་ཉེས་པ་བྱས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་པ་ལྟར་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་གང་ལ་ལོག་པར་རྟོག་ན་དམིགས་པ་སོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་ལ་སྦྱར་བ་བ
Chinese
如果一切分别念都寂灭，就会变成无所显现的智慧，这样就不会成为一切智智。如果不安静下来，因为没有脱离对实有的执着，心想这怎么能立刻产生佛果呢？因此，真俗二谛在心中会变得矛盾。第二，如果说对境相的责难接连不断地出现，这并不是在说中观顶的境相的过失，而是因为难以理解的缘故才产生了那些争论，尊者心想，要委婉地说明它的甚深之处，因此才说了“这”等等。经中说，通过圣者妙吉祥的语言来责难，通过世尊的语言来回答，这样说也是不相关的。如同圣天和寂天论师解释的那样，本论的根本是简要地阐述颠倒的知见，本论师也是这样认为的，但是为了减少文字，所以将境相的论典和《入行论》合二为一。第二是宣说所断的第二部分，详细解释。此处的科判很广，首先是连接上下文和解释根本的意义。第二部分分为三点，第一点是：在中观顶的等持之下宣说了颠倒的知见。如《亲友书》中所说： “信与戒律闻与施，无垢惭愧知与惭，慧为七财佛所说，余财庸俗汝应知。” 如是，具有如理辨别真俗二谛之智慧的菩萨们，为了遣除什么样的颠倒知见而修持等持呢？因为需要对此进行回答。第二是：对于甚深之义善于辩论者们的颠倒知见，是具有一切智智所依，也就是具有对境的，经中认为有十六种。如果说，所缘、道理等十六种不是对境，那么一切智智怎么会是对境呢？在《心髓》中，所缘等是它们的对境。因为与对境相关联，所以才将一切种相智安立为对境，比如国王的儿子犯了罪，就等同于国王犯了罪一样。如果对境产生颠倒的知见，那么就在所缘等一切的末尾加上“于”。
English
If all conceptualizations subside, it will become merely a non-appearing wisdom, and in that case, it will not become omniscient. However, if it does not subside, since it is not separated from grasping at entities, thinking, 'How can this immediately generate Buddhahood?' the two truths will become contradictory in the mind. Secondly, if it is said that criticisms of the aspect of objects arise continuously, this is not to say that there is a fault in the object-aspect of the Middle Way Peak, but rather that those disputes arose because of the difficulty in understanding. The venerable one thought to subtly explain its profundity, and therefore said "this" and so on. It is also irrelevant to say that the sutra explains that criticism is made through the words of the venerable Subhuti and the answer is given through the words of the Teacher. As Aryadeva and Shantideva explain, the root of this treatise is to briefly explain the inverted views, and the teacher also thinks so, but in order to reduce the amount of words, he combines the treatise on object-aspects and the Engaging in the Bodhisattva Deeds into one. The second is the second part of explaining what is to be abandoned, a detailed explanation. The chapter divisions here are extensive, first connecting the context and explaining the meaning of the root. The second part has three points, the first of which is: under the samadhi of the Middle Way Peak, inverted views are explained. As it says in the Letter to a Friend: "Faith, discipline, learning, and giving, stainless shame, knowledge, and conscientiousness, the Victorious One has declared to be the seven treasures. Realize that other treasures are trivial and meaningless." Thus, what kind of inverted views do bodhisattvas who possess the treasure of wisdom that properly distinguishes the two truths need to eliminate in order to cultivate that samadhi? Because it is necessary to give an answer to this. The second is: the inverted views of those who are skilled at debating the profound meaning are the support of omniscience, that is, they have an object, and the sutra considers there to be sixteen types. If the object, reason, etc., are not objects, then how can omniscience be an object? In the Heart Essence, the object and so on are the objects of those. Because it is related to the object, all aspects of knowledge are established as being close to the object, just as if the king's son commits a crime, it is as if the king has committed a crime. If an inverted view arises about an object, then add "to" to the end of all of the object, etc.
Tibetan
ཅུ་དྲུག་ལའོ། །བཅུ་དྲུག་ཏུ་ཇི་ལྟར་བྱེད་ན་འགྲེལ་པ་གཞན་རྣམས་སུ་གྲངས་གསལ་བར་བྱས་པ་མེད་ལ་གྲགས་ཆར་བདེན་གཉིས་སོ་སོར་བྱས་ནས་བཅུ་དྲུག་བྱེད་ཀྱང་རྒྱན་སྣང་དུ་སྤང་གཉེན་གཉིས་སོ་སོར་མཛད་པ་ཉིད་རྩ་བའི་དགོངས་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་རྒྱས་བཤད་ཀྱི་གསུམ་པ་འགྲེེལ་བས་བཤད་པ་སྟེ། འདིའི་ས་བཅད་སྤྲོ་ཞིང་དང་པོར་བསལ་བྱ་རྣམ་རྟོག་བཤད་པ། གསུམ་པ་ལ་གསུམ། བསལ་བྱ་རྣམ་རྟོག། སེལ་བྱེད་ཀྱི་ལན། བསལ་ནས་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེད་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། རྣམ་མཁྱེན་དངོས་སམ་དེའི་རྒྱུ་བར་རྩེའི་རྟེན་ཅན་དེ་ཡུལ་ཅན་གྱི་ལོག་པར་རྟོག་པ་ནི་དབྱེ་གཞི། དབྱེ་ངོ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གོ །འབྱེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་སྔར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཡུལ་བཅུ་དྲུག་གི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ནའོ། །བཅུ་དྲུག་པོ་དེ་གང་ན། དང་པོ་ལ་བཞི། ཡུལ་གང་ལ་རྟོག་པ། ཚུལ་ཇི་ལྟར་རྟོག་པ། དེ་ལྟར་རྟོག་པའི་རྒྱུ་མཚན། ལོག་པར་རྟོག་མཁན་གྱི་གང་ཟག་གོ། དང་པོ་ནི། བར་རྩེའི་དམིགས་པ་འཐད་པ་སྟེ་དེའི་རྣམ་གཞག་བྱས་པ་ལའོ། །གཉིས་པ་ནི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་དེ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སེམས་པ་སྟེ་ངོ་བོ་ནི་ཐེ་ཚོམ་མོ། །འོ་ན་ལོག་ཤེས་སུ་འགལ་སྙམ་ན་གཞན་གྱི་ཁས་བླངས་འགལ་བས་མི་འཐད་སྙམ་པ་ཙམ་མ་ གཏོགས་པ་རང་གིས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཐེ་ཚོམ་སྟེ་བལྟོས་ས་ཐ་དད་ལ་ལྟོས་ནས་བློ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ཚད་མའི་སྟོབས་ཀྱིས་ངེས་པ་མ་རྙེད་པས་ཕུགས་ཐེ་ཚོམ་ལས་མི་འདའ་བ་ལ་དགོངས་སོ། །གསུམ་པ་ནི་ཡུལ་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་སུ་གྲུབ་དགོས་ན་འདུས་བྱས་དང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱང་དངོས་པོ་མེད་པའོ་ཞེས་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་ཁམས་དག་དངོས་པོ་མེད་པར་བཤད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དམིགས་པ་འཐད་པ་མི་རུང་ལ་དེ་འཐད་ན་ཡུལ་མེད་པ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པ་སྟེ་འགལ་བ་ཁས་བླངས་པ་ལྟར་བློ་ངོར་སྣང་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་སོ། །བཞི་པ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐབས་ལ་མཁས་པ་བདེན་གཉིས་སུ་ཡོད་མེད་མི་འགལ་བའི་ཚུལ་མི་ཤེས་པའི་སྒོ་ནས་རྩོད་པ་རབ་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལོག་པར་རྟོགས་སོ། །འདི་མི་འགལ་བ་ནི། ཡུལ་གཉིས་མེད་པར་བསྟན་པ་དོན་དམ་དང་དམིགས་པ་འཐད་པ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡིན་པས་ན་དོན་དམ་དུ་དམིགས་པ་འཐད་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡུལ་མེད་པར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་འགལ་ཚུལ་ནི། དམིགས་བསལ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྟོགས་དཀར་མངོན་རྟོགས་བརྒྱད
Chinese
十六也。如何作十六，其他的解释中没有明确说明数量，虽然在《名声》中将真俗二谛分开而作十六，但在《庄严光明疏》中，将断证二者分开，这才是根本的意图。第三是广释的第三，由解释来说明，此处的科判很广，首先是说明所破除的分别念。第三部分有三点：所破除的分别念，破除者的回答，破除后生起三摩地的方法。第一点是，对于遍智本身或其因，具有中间顶点的所依，以有境的颠倒分别念作为分类的基础，分类的体性是十六种。分类的理由是，因为之前所说的十六境的有境之故。这十六种是什么呢？第一部分有四点：于何境而分别，以何种方式分别，如此分别的理由，颠倒分别者的补特伽罗。第一点是，中间顶点的对境是合理的，即对其进行了分类。第二点是，认为对境的分类是不合理的，其体性是怀疑。如果认为与邪见相违，那么仅仅是认为与他者的承诺相违而不合理，自己并没有完全确定，因此是怀疑，因为所依赖之处不同，所以心会变成两种。或者，因为没有通过量获得确定，所以最终不会超出怀疑。第三点是，如果境是存在的，那么必须成立为二者，那么有为法和无为法的界也都是无实体的，因为无为法的界被说成是无实体，所以对境合理是不允许的，如果对境合理，那么没有境是不允许的，即成立了相互矛盾的意义，就像承认了矛盾一样在心中显现，并以此作为理由。第四点是，不了解菩萨善巧方便在真俗二谛中存在与不存在不矛盾的方式，仅仅是善于辩论的人们，所有的人都会颠倒分别。这不矛盾的原因是，显示境二者不存在是胜义谛，而对境合理是世俗谛，因此在胜义谛中对境合理，而在世俗谛中没有境是不合理的。不矛盾的方式是，要知道没有特别之处，在一切处都是如此。明现证悟八。
English
Sixteen. How to make sixteen? In other explanations, the number is not clearly stated, although in "Fame," the two truths, conventional and ultimate, are separated to make sixteen, but in "Ornament of Light," separating abandonment and realization is the fundamental intention. The third is the third of the extensive explanation, explained by the commentary. The outline here is broad, and first, the object to be refuted, conceptual thought, is explained. The third part has three points: the conceptual thought to be refuted, the refuter's answer, and the method of generating samadhi after refutation. The first point is that the basis of division is the mistaken conceptual thought of the object-possessor, which is the basis of the intermediate apex, whether it is omniscience itself or its cause. The nature of the division is sixteen types. The reason for the division is that it is the object-possessor of the sixteen objects mentioned earlier. What are these sixteen? The first part has four points: what object is conceptualized, in what way is it conceptualized, the reason for such conceptualization, and the individual who conceptualizes mistakenly. The first point is that the object of the intermediate apex is reasonable, that is, it has been categorized. The second point is the thought that the categorized object is unreasonable, and its nature is doubt. If it is thought to contradict wrong knowledge, it is merely thinking that it is unreasonable because it contradicts the promise of others, and one is not completely certain, so it is doubt, because it depends on different places, so the mind will become two. Alternatively, because certainty has not been obtained through valid cognition, it is intended that it will not ultimately go beyond doubt. The third point is that if the object exists, then it must be established as two, then the realms of conditioned and unconditioned phenomena are also without substance, because the realm of unconditioned phenomena is said to be without substance, so it is not permissible for the object to be reasonable, and if the object is reasonable, then it is not permissible for there to be no object, that is, it establishes mutually contradictory meanings, and it appears in the mind like an admission of contradiction, and this is taken as the reason. The fourth point is that all beings mistakenly conceptualize those who are skilled in the methods of bodhisattvas and who do not understand how existence and non-existence do not contradict each other in the two truths, but are merely skilled at arguing. The reason why this does not contradict is that showing that the two objects do not exist is the ultimate truth, and the reasonableness of the object is the conventional truth, so in the ultimate truth, the object is reasonable, and in the conventional truth, it is unreasonable for there to be no object. The way in which it does not contradict is that it should be known that there is no exception, and it is so everywhere. Eight clear realizations.