Tibetan
་མོངས་པ་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཏེ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད་དོ། །ཞེས་སོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་བར་སྟོན་ཞིང་རྩོལ་བ་མེད་ པར་འཇུག་པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པ་ནི་དྲུག་པ་སྟེ། སེམས་ཅན་རྨོངས་པ་རྟེན་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་གཟུགས་ནི་ནམ་མཁའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །ཞེས་སོ། །ལམ་ཤེས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པས་གཞན་དོན་དུ་ཐེག་པ་གསུམ་གྱིས་ངེས་པར་འབྱུང་ཞིང་རང་དོན་དུ་དེའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུན་པ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་དེ་དག་ནི་ངང་ཚུལ་དེ་ལས་མི་འདའོ། །ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ལ་ནི་རྟེན་གྱི་མཛད་པ་གཅིག་གོ །རྟེན་གང་ཡིན་པ་དང་གང་གི་རྟེན་ཡིན་ན། །ཉི་སྣང་ལས། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྟེན་དུ་གང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་པ་ལྟར་བྱང་སེམས་དང་སངས་རྒྱས་སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་ནོ། །ཅི་བྱས་པས་སེམས་ཅན་གྱི་རྟེན་བྱེད་ཅེ་ན། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་སེམས་བསྐྱེད་སོགས་ཐམས་ཅད་ཅེས་ཟེར་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་སྟེ་དེའི་ངང་ཚུལ་ལས་མི་འདའ་བར་སྟོན་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་དོན་གྱིས་ནི་ཐ་མ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ངང་ཚུལ་དེ་ལས་མི་འདའོ། །ཞེས་པ་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རྫོགས་བྱང་གི་ངང་ཚུལ་ཅན་ཏེ་དེ་དག་ནི་ངང་ཚུལ་དེ་ལས་མི་འདའོ། །ཞེས་སོ། །ཤཱནྟི་པས་ཐ་མ་འགྲོ་བའི་མཛད་པ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་འགྲོ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའོ་དེ་ཉིད་བྱེད་པ་སྟེ་ཞེས་འཆད་དོ། །དེ་ལྟར་ ན་ལེ་བརྒྱད་མར་དང་པོ་གཉིས་བྱང་སེམས་དང་ལྷག་མ་དགུ་སངས་རྒྱས་ནས་ཀྱི་བྱེད་པར་གསུངས་སོ། །འོན་ཀྱང་མཐར་ཐུག་པ་སངས་རྒྱས་དང་གནས་སྐབས་ཀྱི་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་བྱང་སེམས་ལ་ཡང་ཡོད་དོ། །བཞི་པ་ནི་དབྱེ་བའི་སྒོ་ནས་རྒྱས་པར་བཤད་པའི་བཞི་པ་སྟེ་ངོ་བོ་ཉིད་མཚན་བཅུ་དྲུག་གི་སྐོར་བཤད་པ། བཞི་པ་ལ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། བྱེད་མཚན་བཅུ་གཅིག་གིས་གཞན་དོན་ཕུན་ཚོགས་སྐྱེད་ནུས་སུ་ཤེས་པར་བྱས་པའི་སྦྱོར་བ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། བར་ཚིགས་གསུམ་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། རྐང་པ་དགུས་ངོ་བོ་ཉིད་སོ་སོའི་དོན་བཤད་ལ་ཐ་མ་གསུམ་གྱིས་དོན་བསྡུས་ཏེ་མཚོན་ཚུལ
Chinese
因为没有烦恼和没有完全清净，所以宣说佛法，从而真实地彻底显明。如是说。宣说一切法如同虚空，并且不费力气地进入，从而使众生的利益自然成就，这是第六个。是做无依怙的愚昧众生的依怙，即色是虚空的自性，这样为众生宣说佛法。如是说。因为以道智的形态宣说佛法，为了利他必定以三乘出现，为了自利不现前它的果实，这叫做第七个。一切法是无生自性，它们不超出那个自性。如是说。第三个就遍知的角度来说，只有一个依怙的事业。什么是依怙，以及是谁的依怙呢？《日光经》中说：菩萨被说成是谁的世间依怙呢？如是说，菩萨和佛是众生的依怙。做什么而成为众生的依怙呢？虽然说就遍知的角度来说，一切法都是发心等等，但一切法就遍知的角度来说，显示不超出它的自性，以接近成办的意义来说是最后一个，一切法是色的自性，它们不超出那个自性。如是说，从一切法是色的自性，它们不超出那个自性。如是说到一切法是圆满菩提的自性，它们不超出那个自性。如是说。寂天菩萨说，最后一个是利益有情的事业，所谓利益有情就是获得果实，就是做那个。这样说。这样的话，十八个中的前两个说是菩萨的，剩余九个说是佛的事业。然而究竟的佛和暂时的十一个事业菩萨也有。第四个是从分类的角度广说，第四个是说自性十六相的章节。第四个有三个，第一个是：以十一个事业相，已经知道能够生起利他圆满的结合的自性是什么呢？中间三颂说了自性的相。第二个是：九个偈颂说了各自自性的意义，最后三个偈颂总结了意义而表示方式。
English
Because there is no affliction and no complete purification, the Dharma is taught, thereby truly and thoroughly clarifying. Thus it is said. Explaining that all dharmas are like the sky, and entering without effort, thereby naturally accomplishing the benefit of sentient beings, this is the sixth. It is to be the refuge for ignorant sentient beings who have no refuge, that is, form is the nature of the sky, thus teaching the Dharma to sentient beings. Thus it is said. Because the Dharma is taught in the form of the wisdom of the path, for the sake of benefiting others, it will definitely appear in the three vehicles, and for the sake of benefiting oneself, its fruit will not appear directly, this is called the seventh. All dharmas are of unborn nature, and they do not go beyond that nature. Thus it is said. The third, in terms of omniscience, there is only one act of refuge. What is refuge, and whose refuge is it? In the "Sunlight Sutra" it says: Who is the Bodhisattva said to be the refuge of the world? Thus it is said, Bodhisattvas and Buddhas are the refuge of sentient beings. What does one do to become the refuge of sentient beings? Although it is said that in terms of omniscience, all dharmas are the generation of the mind, etc., but all dharmas, in terms of omniscience, show that they do not go beyond their own nature, and in terms of the meaning of approaching accomplishment, it is the last, all dharmas are of the nature of form, and they do not go beyond that nature. Thus it is said, from all dharmas are of the nature of form, and they do not go beyond that nature. Thus it is said that all dharmas are of the nature of complete enlightenment, and they do not go beyond that nature. Thus it is said. Shantipa said that the last is the act of benefiting beings, so-called benefiting beings is to obtain the fruit, that is, to do that. Thus it is said. In this way, the first two of the eighteen are said to be the actions of Bodhisattvas, and the remaining nine are said to be the actions of Buddhas. However, the ultimate Buddha and the eleven temporary actions are also possessed by Bodhisattvas. The fourth is the fourth that is explained in detail from the perspective of classification, the fourth is the chapter on the sixteen aspects of self-nature. The fourth has three, the first is: with the eleven aspects of action, what is the self-nature of the combinations that have been known to be able to generate the perfection of benefiting others? The three middle verses explain the characteristics of self-nature. The second is: the nine verses explain the meaning of each self-nature, and the last three verses summarize the meaning and express the way.
Tibetan
་བསྟན་ཏོ། །རྐང་པ་དྲུག་པའི་མཐའི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲེལ་བར་ཕྱི་མ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཐར་རོ། །དེ་ལ་བཞེད་ཅེས་དྲང་ངོ༌། །གང་དུ་ན། མཚན་ཉིད་བཞི་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུའོ། །གང་ན། ཉོན་མོངས་ཀྱིས་དབེན་པ་སོགས་བཅུ་དྲུག་གོ། རྒྱུ་མཚན་ནི། སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་སྦྱོར་བ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མཚོན་བྱེད་དོན་གཞན་ཡོད་པའི་མཚོན་བྱའམ་མཚན་གཞི་ལྟ་བུར་མཚོན་པས་ནའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་བཞི་དང་ལྔ་དང་བདུན་གྱི་སྒོ་ནས་སྦྱོར་བ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོ་འདི་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ན། གཏན་ལ་དབབ་བྱ་དེ་མཚན་ཉིད་དོན་གཞན་ཡོད་པ་ལྟར་བློ་ལ་སྣང་བ་ལ་དགོངས་པའོ། །འགྱུར་གཞན་ལས། མཚན་གཞི་ལྟ་བུར་མཚོན་པས་ན་ཞེས་ཀྱང་འབྱུང་བ་ནི། མཚོན་བྱ་དང་དེ་གཉིས་སྐད་དོད་གཅིག་པས་ཡིན་ལ། གྲགས་ཆར་ལྟ་བུ་ཞེས་ སྨོས་པས་དེ་གཉིས་བཏགས་ཡོད་ཙམ་དུ་བསྟན་པར་འདོད་དེ་དགོངས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། མཚན་ཉིད་བཞི་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་བཞེད་དོ། །གང་ན་རྩ་བ་ལྟར་རོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི། ངོ་བོ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་གིས་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་རང་ལས་གཞན་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་ཀྱང་དེ་དང་ལྡན་པའི་མཚོན་བྱའམ་མཚན་གཞི་བཞིན་དུ་མཚོན་པས་དེ་ལྟར་ནའོ། །ཁ་ཅིག་སྦྱོར་བ་ལས་གཞན་པའི་མཚན་ཉིད་མེད་ཅིང་སྦྱོར་བ་ཁོ་ན་ཡང་མཚན་ཉིད་དུ་མི་རུང་བས་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་བཞིན་དུ་མཚོན་ཞེས་འཆད་ཀྱང་སྔ་མ་འགྲིག་གོ། མཚོན་ཚུལ་གཉིས་པ་ནི། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟེ་མ་ནོར་བར་རོ། །བཅུ་དྲུག་ཇི་ལྟར་ན། ངོ་བོ་ཉིད་བཞི་ནས་བདུན་གྱི་བར་དུ་ཡོད་པ་དེ་ལྟར་ནའོ། །དེ་དག་གང་ན་འདི་ལ་གསུམ་ལས་དང་པོ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་ནི་དབེན་པ་བཞི་ཡོད་དོ། །དེ་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ངོ་བོ་མངོན་གྱུར་བས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཉོན་མོངས་ཀྱིས་ཏེ། བྱང་ཆེན་དེ་དག་ནི་འདོད་ཆགས་རྣམ་པར་བསལ་བས་དབེན་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །ཆགས་སོགས་དེའི་རྟགས་ཏེ་འབྲས་བུ་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱིས་སྟོང་པ་ནི་རྟགས་ཀྱིས་ཏེ། བྱང་ཆེན་དེ་དག་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྟགས་ཀྱིས་དབེན་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སོ། །ཆགས་སོགས་དེའི་མཚན་མ་སྟེ་རྒྱུ་དངོས་པོའི་གནས་ཚུལ་ཇི་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གཙང་བ་དེར་འཛིན་པ་དང་སོགས་པས་ཕུང་སོགས་ལ་བདེན་པར་འཛིན་ པས་སྟོང་པ་ནི་མཚན་མ་སྟེ། བྱང་ཆེན་དེ་
Chinese
已宣说。所谓“六支之末”是指注释中后十二支的末尾。对此，应如是理解。在哪里呢？在第四个特征，即自性之特征中。在哪里呢？在远离烦恼等十六种中。理由是：以结合之自性十六的体性，作为结合三者之自性的象征，因为象征着具有其他意义的象征物或范例。当通过自性四、五、七的方式来确定结合三者的自性是这样的，是指将要确定的事物，如具有其他意义的特征般显现在心中。在其他译本中，也有“因为象征着范例”的说法，这是因为象征物和范例这两个词的词义相同。如同“名声之雨”般，说明了这两者仅仅是假立的，并非其真实含义。第三是：第四个特征被认为是自性之特征。在哪里呢？如根本颂中。理由是：虽然十六自性中，了知三者结合之自性，没有与自身不同的特征，但因为如同具有该特征的象征物或范例般象征着，所以是这样的。有些人解释说，没有与结合不同的特征，而且结合本身也不能作为特征，所以如同具有特征般象征着，但前一种说法是正确的。第二种象征方式是：如实，即没有错误。十六种如何呢？如自性四至七之间存在的那样。这些在哪里呢？在此三者中，首先，在遍知一切之结合的自性中，有四种远离。也就是，因为贪欲等烦恼的自性显现而空性，所以是烦恼。那些大菩萨们，因为完全清除了贪欲，所以会转变为远离的自性。等等。贪欲等是其征象，即果，因为身语意三者的恶劣处境而空性，所以是征象。那些大菩萨们，会转变为远离贪欲之征象的自性。等等。贪欲等是其相，即因，不如实地作意事物之实相，执着于清净，以及执着于蕴等为真实 而空性，所以是相。那些大菩萨
English
has been declared. The so-called "end of the six branches" refers to the end of the latter twelve branches in the commentary. To this, one should understand it as such. Where is it? In the fourth characteristic, which is the characteristic of self-nature. Where is it? In the sixteen kinds of being devoid of afflictions, etc. The reason is: with the nature of the sixteen self-natures of combination, as a symbol of the self-nature of the three combinations, because it symbolizes a symbol or example that has other meanings. When determining that the self-nature of the three combinations is like this through the ways of self-nature four, five, and seven, it refers to the fact that the object to be determined appears in the mind as if it were a characteristic with other meanings. In other translations, there is also the saying "because it symbolizes an example," which is because the meanings of the two words symbol and example are the same. Like "rain of fame," it shows that these two are merely nominal and not their true meaning. The third is: the fourth characteristic is considered to be the characteristic of self-nature. Where is it? As in the root text. The reason is: although in the sixteen self-natures, the self-nature of knowing the combination of the three, there is no characteristic different from oneself, but because it symbolizes like a symbol or example with that characteristic, so it is like that. Some explain that there is no characteristic different from combination, and combination itself cannot be a characteristic, so it symbolizes like having a characteristic, but the former statement is correct. The second way of symbolizing is: as it is, that is, without error. How are the sixteen? As they exist between self-nature four and seven. Where are these? Among these three, first, in the self-nature of the combination of knowing all things, there are four kinds of being devoid. That is, because the self-nature of afflictions such as desire manifests as emptiness, so it is affliction. Those great Bodhisattvas, because they have completely cleared away desire, will transform into the nature of being devoid. And so on. Desire, etc., is its sign, that is, the result, because the evil circumstances of body, speech, and mind are empty, so it is a sign. Those great Bodhisattvas will transform into the nature of being devoid of the signs of desire. And so on. Desire, etc., is its characteristic, that is, the cause, not truly attending to the reality of things, clinging to purity, and clinging to aggregates, etc., as real and being empty, so it is a characteristic. Those great Bodhisattvas