Tibetan
་བའི་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པར་དང༌། སྤང་བླང་གི་དངོས་པོ་མེད་པར་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་པ་དང༌། ཆོས་དབྱིངས་ཀྱི་ངོ་བོས་གནས་པའི་རྟེན་མེད་པར་དང༌། དེ་དག་ཀྱང་དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དམ་ངང་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་ཤེས་པ་སྟེ། ཤེས་ པ་དྲུག་ནི་ཡུམ་འདིའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པའོ། །མཚན་ཉིད་འགག་པ་མེད་པའོ། །མཚན་ཉིད་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའོ། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་བྱང་བ་མེད་པའོ། །མཚན་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པའོ། །མཚན་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པའོ། །མཚན་ཉིད་རྟེན་མེད་པའོ། །མཚན་ཉིད་ནམ་མཁའ་འོ། །ཞེས་སོ། །མདོ་དང་ཤེར་སྒྲོན་གཉིས་ཀར་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་འབྱུང་ཡང༌། ཉི་སྣང་ལས། ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་པ། ཞེས་དང༌། རྒྱན་སྣང་དུ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཤེས་པའོ་ཞེས་དང༌། འདིར་ཡང་སྔ་ཕྱི་རྣམས་ལ་མེད་པའི་སྒྲ་སྦྱར་ནས་འདི་ལ་མ་མཛད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་མི་སྦྱོར་བ་འདྲའོ། །ལྷ་མི་སོགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་སོགས་ཡིན་པས་དེ་དག་གི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པར་འཁྲུག་པའམ་དོར་བ་མེད་པར་ཤེས་པར་ནི། མཚན་ཉིད་དེ་དག་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་དཀྲུག་པར་ནུས་པ་མེད་དོ། །ཞེས་སོ། ཆོས་ཉིད་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་མི་བྱེད་པ་སྟེ། འདུ་བྱེད་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི། མཚན་ཉིད་དེ་དག་ནི་གཟུགས་ཀྱིས་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡིན། ཞེས་སོ། ཆོས་ཉིད་དེ་འགར་ཡང་གདགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་ཤེས་པ་ནི། མཚན་ཉིད་དེ་དག་ནི་མིའམ་མི་མ་ཡིན་པའམ་ཟག་པ་དང་བཅས་པའམ་ཟག་པ་མེད་པའམ་འཇིག་རྟེན་པའམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའམ་འདུས་བྱས་སམ་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ། དེ་ བཞིན་གཤེགས་པས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ལྟར་མཁྱེན་ནས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་ཤེས་པ་ནི། མཚན་ཉིད་འདི་དག་ལ་བཞུགས་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་ཏོ། །ཞེས་སོ། དོན་དམ་པར་མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི། གཟུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་མཚན་ཉིད་མེད་པར་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། །ཞེས་སོ། །བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་ཡུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་ཆ་ནས་གསུངས་ལ་ཡུམ་ཡང་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་ལམ་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་མཚན་དུ་བཞག་གོ །གསུམ་པ་ནི་ཤེས་མཚན་བཤད་པའི་གསུམ་པ་སྟེ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་སྒོ་ནས་
Chinese
且无清净之相，且无舍取之事物，且知涅槃之自性，且无以法界之自性而住之所依，亦如是知彼等如虚空之相或本性如何。知六者，此母之相乃无生。相乃无灭。相乃无一切烦恼。相乃无清净。相乃无事物。相乃无自性。相乃无所依。相乃虚空。如是说。然于经与慧灯二者皆云无自性，然于《日光释》中云：知自性。且于《庄严释》中云：所谓涅槃者，乃知自性。此处亦于前后诸句皆加“无”字，而于此句未加，故似不应加“无自性”也。亦知诸如天人等之相，以母之相为空性等，彼等之法性不紊乱或不舍弃。所谓彼等之相，乃天与人及阿修罗等之世间所不能扰乱者。如是说。法性不为因缘所集，所谓知不集者，彼等之相非为色所集。如是说。法性非可于任何处安立，所谓知不分别者，彼等之相非人或非人，非有漏或非无漏，非世间或非出世间，非有为或非无为。如是说。如来知诸法之相如何安住，而知显示相之差别者，所谓安住于此等相，如来已如实显示一切相。如是说。所谓于胜义中知一切相皆无者，色之相乃可变坏，如来已现证无相而圆满成佛。如是说。此十六者，乃从知母之相之分而说，且母亦为道之自性，故立为道之知之知相。第三者，乃说知相之第三，即从遍智之门而说。
English
And without the aspect of purity, and without the object of abandonment and adoption, and knowing the nature of Nirvana, and without the support of abiding in the nature of Dharmadhatu, and knowing them as the nature or state of space, just as it is. Knowing the six, the characteristic of this mother is unborn. The characteristic is without cessation. The characteristic is without all defilements. The characteristic is without purity. The characteristic is without entity. The characteristic is without self-nature. The characteristic is without support. The characteristic is space. Thus it is said. However, in both the Sutra and the Lamp of Wisdom, it is said to be without self-nature, but in the Sunlight Commentary, it says: knowing self-nature. And in the Ornament Commentary, it says: What is called Nirvana is knowing self-nature. Here, too, the word "without" is added to the previous and subsequent sentences, but not to this one, so it seems that "without self-nature" should not be added. Also, knowing that the characteristics of gods, humans, etc., are the emptiness of the mother's characteristics, etc., without disturbing or abandoning the Dharma nature of those things. The so-called characteristics are those that cannot be disturbed by the world, including gods, humans, and asuras. Thus it is said. Dharma nature is not gathered by causes and conditions, so-called knowing not to gather, those characteristics are not gathered by form. Thus it is said. Dharma nature is not to be established anywhere, so-called knowing not to discriminate, those characteristics are not human or non-human, not with outflows or without outflows, not worldly or beyond worldly, not conditioned or unconditioned. Thus it is said. The Tathagata knows how the characteristics of all dharmas abide, and knows to show the distinctions of characteristics, so-called abiding in these characteristics, the Tathagata has truly shown all characteristics. Thus it is said. Knowing that all characteristics are without in the ultimate sense, the characteristic of form is destructible, the Tathagata has realized no characteristic and attained perfect Buddhahood. Thus it is said. These sixteen are spoken from the aspect of knowing the characteristics of the mother, and the mother is also the nature of the path, so it is established as the knowing aspect of the path. The third is the third of explaining the knowing aspect, that is, from the door of omniscience.
Tibetan
དེའི་ཤེས་མཚན་བཤད་པ། གསུམ་པ་ལ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། ལམ་ཤེས་ཀྱི་ཤེས་མཚན་དེའི་འོག་ཏུ་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་སྒོ་ནས་ཤེས་མཚན་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ཚིགས་བཅད་ཕྱེད་དང་གསུམ་གྱིས་བཤད་ནས་རྐང་པ་ཐ་མ་གཉིས་ཀྱིས་དོན་བསྡུས་ཏེ། མཚོན་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །ཐ་མའི་ཤེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ལའོ། །ཤཱནྟི་པས་རྒྱས་བཤད་ཀྱི་རྐང་པ་ཐ་མའི་དོན་གཅིག་ཏུ་དང་བརྗོད་ཅེས་སོགས་བཞི་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་བཅུ་གཉིས་སུ་བྱེད་དོ། །རྣམ་ཀུན་མཁྱེན་པའི་ཚུལ་ནི་སྐབས་ཡིན་ལ་བཤད་པ་ནི་མདོ་ལས་ཏེ་སྔ་མ་གཉིས་ལའང་འདི་སྦྱར་ཞིང་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱི་བསྡུས་ཞེས་སོགས་ཀྱང་འདི་ལའོ། །བཅུ་དྲུག་ཡོད་ཀྱང་གསུམ་དུ་འདུ་སྟེ་ཡུམ་ལ་བརྟེན་ནས་བདེ་བར་གནས་ཚུལ་དང༌། དེ་དེའི་དྲིན་དུ་དང༌། དེས་འཇིག་རྟེན་བསྟེན་ཚུལ་ཤེས་པ་སྟེ་དང་པོ་དང་དེ་ནས་ལྔ་དང་ལྷག་མ་རྣམས་ རིམ་པ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་དུ་ཤེས་ཚུལ་གཉིས་ཏེ་བཞི་དང་གཅིག་རིམ་པ་ལྟར་རོ། །གསུམ་པ་ལ་བདེན་གཉིས་དང་དུས་དང་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་དང་དགག་བྱ་འགོག་ཚུལ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་མཁྱེན་པ་བཞི་སྟེ། གཉིས་དང་བཞི་དང་གཉིས་དང་གཉིས་རྣམས་གྲངས་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ན། གནས་པ་སོགས་ཀྱི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་བཅུ་དྲུག་ནིའོ། །གང་གིས་ན། རྣམ་མཁྱེན་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །རྒྱུ་མཚན་ནི། ཡུལ་བཅུ་དྲུག་པོ་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་ཤེས་པའི་རྣམ་པའི་བྱེ་བྲག་གམ་ཁྱད་པར་བཅུ་དྲུག་གིས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་སྦྱོར་བ་དག་དེའི་མཁྱེན་པ་བཅུ་དྲུག་སྐྱེད་པའི་ནུས་ལྡན་དུ་མཚོན་པས་ནའོ། །ཚུལ་ནི་སྔར་ལྟར་རོ། །དེ་གང་ན། རྣམ་མཁྱེན་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔོན་དུ་དང༌། ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐར་རོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུའི་ཆོས་རྣམ་མཁྱེན་གྱི་སྦྱོར་བའི་ཡུམ་ལ་མངོན་པར་བརྟེན་ནས་མཐོང་ཆོས་ལ་བདེ་བར་གནས་པ་ཤེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཡུམ་གྱི་ཆོས་འདི་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་སོ། །ཞེས་སོ། དེ་ནི་ཞེས་པ་ཐུབ་པས་དེ་བཞིན་ཉིད་རྟོགས་ཞེས་པའི་ཐུབ་པ་ལ་སྙེག་གོ །ཡུམ་སྟོན་པ་ན་ཉིད་ཀྱིས་གདན་དང་ཁྲི་བཤམས་པ་སོགས་མཛད་ནས་གུས་པར་བྱ་བར་ཤེས་པ་དང༌། བཀའ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་བཀུར་བས་བླ་མར་བྱ་བར་ཤེས་པ་དང༌། ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་ལ་སོགས་པས་མཉེས་པར་བྱ་བར་ཤེས་ པ་དང༌། རིན་པོ་ཆེའི་མེ་ཏོག་གཏོར་བ་སོགས་ཀྱིས་ཡུམ་དེ་ལ་མཆོད་པར་བྱ་བར་ཤེས་པ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ
Chinese
对其知相进行解说。第三部分有三点。第一点是：在道智的知相之下，通过遍智之门宣说了知相。第二点是：用三又二分之一个偈颂进行解说，然后用最后两句总结意义，从而展示了象征方式。最后的知是对于一切。寂天菩萨将广释的最后一句的意义，与“和说”等四句合为一体，从而做成十二句。通达一切的方式是针对特定场合，而解说则出自经部，前两个也与此相关，前两个的总结等也与此相关。虽然有十六个，但归纳为三个，即依靠佛母而安乐住的方式，以及那是其恩德，以及由此了知其侍奉世间的方式，即第一个，然后是五个，以及剩余的那些 依次排列。第二部分是对世俗和胜义进行了解的方式，即四和一依次排列。第三部分是对二谛、时间和处所、有境和所境以及遮遣对治的方式进行区分的四种智慧，即二、四、二、二这些数字按照顺序排列。第三部分是总结。在哪里总结呢？在安住等智慧的十六种相中总结。通过什么总结呢？通过遍智本身总结。原因是什么呢？因为这十六种境的境之有境的智慧的十六种形态的差别，或者说是特点，象征着遍智的瑜伽能够生起那十六种智慧的缘故。方式如前所述。那在哪里呢？在依靠遍智的瑜伽之后，在一切之前加上“和”，在一切之后加上“说”。如来是依靠自己之因的法，即遍智的瑜伽之母，而现见安乐住于现法，了知如来依靠并安住于佛母的此法。这是说，以“是”字来趋近于能仁的“如是性通达”中的能仁。当宣说佛母时，了知亲自铺设座位和床榻等，应恭敬；了知因为尊重应成办之事，应视为上师；了知通过宣说功德等，应令欢喜； 了知通过散布珍宝鲜花等，应供养佛母。如来
English
Explaining its characteristics of knowledge. The third part has three points. The first is: Under the knowledge characteristic of the path knowledge, the knowledge characteristic is declared through the door of omniscience. The second is: It is explained by three and a half verses, and then the meaning is summarized by the last two lines, thus showing the symbolic method. The final knowledge is for all. Shantipa combines the meaning of the last line of the extensive explanation with the four phrases such as "and say" into one, thus making twelve. The way to know all aspects is for the occasion, and the explanation comes from the sutras, and the previous two are also related to this, and the summary of the previous two is also related to this. Although there are sixteen, they are summarized into three, namely the way to live in peace by relying on the mother, and that is its kindness, and the way to know how to serve the world by it, namely the first, then five, and the remaining ones are arranged in order. The second part is the way to understand the conventional and ultimate truths, namely four and one in order. The third part is the four kinds of wisdom that distinguish between the two truths, time and place, object and subject, and the way to negate the antidote, namely two, four, two, and two, these numbers are arranged in order. The third part is a summary. Where is the summary? It is summarized in the sixteen characteristics of the knowledge of dwelling and so on. Through what is it summarized? It is summarized through omniscience itself. What is the reason? Because the difference between the sixteen forms of wisdom of the object of these sixteen realms, or the characteristics, symbolizes that the yoga of omniscience can generate the sixteen wisdoms. The method is as before. Where is it? After relying on the yoga of omniscience, add "and" before everything, and add "say" after everything. The Tathagata relies on the Dharma of his own cause, that is, the mother of the yoga of omniscience, and manifests the peace of mind in the present Dharma, knowing that the Tathagata relies on and dwells in this Dharma of the mother. This is to say that the word "is" is used to approach the Sage of "understanding suchness" of the Sage. When the Buddha Mother is declared, it is known that one should personally lay out seats and beds, and should be respectful; it is known that because of respect for what should be done, one should be regarded as a guru; it is known that one should be pleased by declaring merits and so on; it is known that one should make offerings to the Buddha Mother by scattering precious flowers and so on. The Tathagata