Tibetan
ས་མང་དུ་བསྟན་པ་དང་ཇི་ལྟར་མི་འགལ་ཞེས། དེ་ལས་གཞན་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ཞེས་སོགས་ཀྱི་ལུང་གིས་ཐ་མ་བཅོ་ལྔ་སྒོམ་ལམ་དུ་གསུངས་པར་བསམས་ནས་དེ་དག་བཏགས་པ་བ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་མཐོང་ལམ་བཏགས་པ་བ་མ་ཡིན་ན་དངོས་ཀྱང་མ་ཡིན་པས་མཐོང་ལམ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི། རང་ཉིད་ཀྱིས་ཚད་མར་བྱས་པའི་རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པ་རྩ་འགྲེལ་དང་སློབ་དཔོན་འདིའི་བཞེད་པར་མི་སྣང་སྟེ། ཕྱི་མ་ནི་བརྗོད་ཟིན་ལ་སྔ་མ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས་ལས། དབུ་མ་ནས་བཤད་པ་ནི་རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པར། ཆོས་ཤེས་པ་ཡི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །འདི་ལ་བྱེ་བྲག་ཡོད་ན་ནི། །དངོས་པོ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཡང༌། །གང་གིས་སྐྱེ་བར་རྣམ་བཏགས་པ། །རྣམ་པར་མི་མཁས་དེ་ཡིས་ནི། །རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའི་དོན་མ་མཐོང༌། ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར། དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཆོས་ཤེས་པས་བདེན་པ་གསུམ་པོ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་མཐོང་བས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་ཏུ་ཟད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔར་ཇི་ལྟར་བཞག །སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔར་ མི་འདོད་ཀྱི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཅིག་ཏུ་ཟད་པར་འདོད་དེ། དེ་དག་གི་འདོད་པ་དང་བཤད་པ་འདི་མི་འགལ་ལོ། །གང་དག་སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔར་འདོད་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་ཡང༌། དེ་ལྟ་བུས་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་ལ་དེ་བསྟན་པས་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར། ཤེས་པའི་ངོ་བོ་གཅིག་ལ་ཆར་ཕྱེ་ནས་ཆ་བཅོ་ལྔར་རྣམ་པར་བཞག་གོ །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་དོན་ནི། རྟེན་འབྲེལ་གྱི་ཆོས་ལ་སྐྱེ་འགག་མེད་པར་ཤེས་པས་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་དང་ལམ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡང་སྐྱེ་འགག་མེད་པར་རྟོགས་ལ། རང་བཞིན་དེ་ཡང་འགོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་བདེན་པ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཅིག་ཅར་རྟོགས་ཀྱི། ཆོས་ཤེས་ཀྱི་མཇུག་ཏུ་རྟོགས་པའི་རྣམ་པ་ཅི་འདྲ་བའི་ཚུལ་གྱིས་རིམ་ཅན་དུ་རྟོགས་པ་མིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མངོན་རྟོགས་གཅིག་ཏུ་ཟད་དོ། །འོན་ཀྱང་སྐད་ཅིག་བཅོ་ལྔའམ་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བཞག་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ལ་དགའ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་གདགས་པའི་ཕྱིར་བཞག་སྟེ། བདེན་བཞིའི་རང་བཞིན་ལ་མི་སྐྲག་པས་ཆོས་བཟོད་ཚུལ་བཞིན་དུ་རིག་པས་ཆོས་ཤེས། རྗེས་ཤེས་ཀྱི་ཚེ་ཡང་དེ་ལྟར་མི་སྐྲག་ཅིང་རིག་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པས་རྗེས་བཟོད་དང་རྗེས་ཤེས་སོ་ཞེས་བཞེད་དོ། །བསྡུ་བ་ལས་གསུངས་ཚུལ་ནི། ཇི་སྐད་དུ། བསྟན་པ་གནས་པ་རྒྱས་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པ་དང༌། དོན་དམ་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་སོ་སོ་རང་རིག་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་བཞག་པ་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཆོས་ཤེས་ པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སེམས་བཞི་དང༌། རྗེས་སུ་རྟོགས་པའི་ཤེས་པའི་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའི་སེམས་བཞི་དང༌། དུས་ཇི་སྲིད་དུ་སེམས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དུས་དེ་སྲིད་དུ་དེའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཡོངས་སུ་བསྒོམས་པའི་སེམས་ཞི་གནས་འབའ་ཞིག་ལ་ཞུགས་པ་གཅིག་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་བསྡུས་ན་སེམས་དགུར་འགྱུར་བས་དེ་དག་གིས་མཐོང་བའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཞེས་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་མཐུན་ཆོས་བཟོད་བཞི་དང་རྗེས་ཤེས་ཕྱོགས་མཐུན་རྗེས་བཟོད་བཞི་སྟེ་བརྒྱད་དང༌། ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་གཅིག་སྟེ་དགུས་ཞེས་འབྱུང་ཡང་ཤེས་པ་ཡོད་པས་བཅུ་དྲུག་གི་རྣམ་གཞག་གོ །ཡང་དེ་ཉིད་ལས། རྣམ་པར་བཞག་པ་གཉིས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་གཅིག་ཁོ་ནས་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་བརྩམས་ཏེ་མཐོང་བའི་ལམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་གྱི་སེམས་གཅིག་གིས་རྫོགས་པར་བཤད་ཅིང༌། དེ་ཡང་དང་པོ་བསྟན་པ་གནས་པའི་ཕྱིར་དུ་གདུལ་བྱའི་ངོར་བཤད་པ་སྤྲོས་བཅས་དང༌། གཉིས་པ་ནི། རྣལ་འབྱོར་པའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་ཚུལ་ངེས་དོན་སྤྲོས་མེད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཏུ་མཛད་ཅིང༌། ཀུན་བཏུས་འགྲེལ་པར་ཡང་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བཤད་པ་རྣམ་གཞག་ཙམ་དུ་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕྱི་མའི་བཞེད་པ་སྔར་བཤད་པའི་སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་ པ་དང་གཅིག་ཏུ་བྱས་ནས་ཁས་བླངས་ན་རེ་ཞིག་ལ་བསྐྱང་བདེའོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། མཐོང་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་མདོར་བསྟན། སྒོམ་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་རྒྱས་པར་བཤད། རྣམ་པ་མ་བཤད་པར་འདོད་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། བཤད་དོ། །གང་ན། མཐོང་བའི་ལམ་འདི་ཕྱིའི་ཕན་ཡོན་དང་བཅས་པ་འདིའོ། །གང་གི་སྒོ་ནས་ན་ཟག་བཅས་ཀྱི་བདེན་པ་གཉིས་དང་ཟག་མེད་ཀྱི་བདེན་པ་གཉིས་ཏེ་བཞི་ལ་བཟོད་ཤེས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་རྣམ་པ་བཞི་བཞིར་བསྟན་པའི་སྒོ་ནས་སོ། །གང་དུ་ན། ལམ་ཤེས་ཉིད་ལ་སྟེ་སྐབས་སུའོ། །གཉིས་པ་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་ཕན་ཡོན་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གང་ན་བསྒོམ་པར་བྱ་བ་ནིའོ། །འདི་ལ་བཞི་ལས་གང་གིས་ན། བྱང་སེམས་མཐོང་ལམ་པས་སོ། །གང་དུ་ན། ལམ་ཤེས་
Chinese
如何与多处所说不相矛盾呢？因为除此之外，根据“第二刹那”等的教证，认为最后十五者在修道上宣说，所以那些是假立的。如果见道不是假立的，那也不是真实的，所以说与所说的见道十六相矛盾。这种说法，在自己作为标准的《理六十颂》的根本和注释以及这位学者的观点中，似乎并不存在，后者已经说过，前者将要解释。第三，分为二，从中观所说的是在《理六十颂》中：在法智的结尾处，如果这有差别，即使极微小的东西，以什么来假立产生，不善巧者，没有见到从缘起生的意义。在注释中说：这样，以缘起无生无灭为对境的法智，因为三个真谛是缘起，自性不生。涅槃也是它的自性，见到此，证悟只是一个。如果这样，见道如何安立为十五刹那？有些部派不承认见道为十五刹那，而认为证悟只是一个。他们的观点和这个说法不矛盾。那些认为有十五刹那的人，也是为了以这样的方式教导所化机而利益他们，将一个智慧的自性分开，分别安立为十五部分。这样说的意思是：通过了知缘起法无生灭，也了知痛苦、集、道三者的自性也无生灭。那个自性也是灭的自性，所以同时了知四谛的自性。在法智的结尾，不是以如何证悟的方式次第证悟的。因此，证悟只是一个。然而，安立为十五或十六刹那，是为了利益喜欢繁琐的人而安立的。因为不害怕四谛的自性，所以以如理作意的方式认识法忍，所以是法智。在后智的时候，也不害怕，并且具有认识的能力，所以是后忍和后智。
English
How does it not contradict what is said in many places? Because, apart from that, according to the teachings of "the second moment," etc., it is thought that the last fifteen are spoken of on the path of cultivation, so those are imputed. If the path of seeing is not imputed, then it is not real either, so it contradicts what is said to be the sixteen aspects of the path of seeing. This statement does not seem to exist in the root and commentary of the Sixty Stanzas on Reasoning, which one has made the standard, and in the view of this scholar. The latter has already been stated, and the former will be explained. Third, divided into two, what is said from the Madhyamaka is in the Sixty Stanzas on Reasoning: At the end of the knowledge of Dharma, if there is a difference in this, even the most subtle thing, by what is it imputed to arise? The unskilled one does not see the meaning arising from conditions. In the commentary it says: Thus, the knowledge of Dharma that focuses on dependent arising, which is without arising and ceasing, because the three truths are dependent arising, and their own nature is unborn. Nirvana is also its own nature, seeing this, realization is only one. If so, how is the path of seeing established as fifteen moments? Some schools do not accept the path of seeing as fifteen moments, but believe that realization is only one. Their view and this statement are not contradictory. Those who believe in fifteen moments also do so in order to benefit those who are to be tamed by teaching them in this way, dividing the nature of one wisdom and separately establishing it as fifteen parts. The meaning of this is: By knowing that dependent arising is without arising and ceasing, one also knows that the nature of suffering, origin, and path are also without arising and ceasing. That nature is also the nature of cessation, so one knows the nature of the four truths simultaneously. At the end of the knowledge of Dharma, it is not realized sequentially in the way of how it is realized. Therefore, realization is only one. However, establishing it as fifteen or sixteen moments is established in order to benefit those who like elaboration. Because one is not afraid of the nature of the four truths, one knows the Dharma-acceptance in the way of proper attention, so it is Dharma-knowledge. At the time of subsequent knowledge, one is also not afraid, and has the ability to recognize, so it is subsequent acceptance and subsequent knowledge.
Chinese
是这样认为的。在《摄类学》中是这样说的，如云：教法住世、兴盛，是具有分别和详细解释的安立；胜义谛的安立，是各自自证、没有分别的。其中，就第一种安立而言，与法智相应的四种心，以及与后得智相应的四种心，在八种心生起的期间，紧随其后也会生起唯一专注于寂止的心。如果将这些心合起来，就会变成九种心，通过这些心，就能圆满见道。也就是说，法智相应的四种法忍和后智相应的四种后忍，共八种，加上一种寂止的心，共九种。虽然经中说是九种，但因为有智慧，所以是十六种安立。此外，在《摄类学》中还说：就第二种安立而言，仅仅一个与如实性智慧相应的（心），从心的自性出发，就能圆满见道。也就是说，经中说一个以如实性为对境的心就能圆满。这其中，第一个是为了教法住世，针对所化众生而宣说的有分别之说；第二个是瑜伽士相续中生起的，究竟了义无分别的安立。在《集论》的注释中，也只是将所说的十六种（心）作为一种安立而已。这样一来，如果将后一种观点与之前所说的论师的观点统一起来并加以承认，那么暂时来说是容易修持的。第二（见道）分三：简略地宣说见道的体性，详细地阐述修习的方式，以及驳斥不承认阐述方式的观点。第一（部分）分二，第一是宣说。在哪里宣说呢？就在这里，这个具有外在利益的见道。通过什么方式呢？通过对有漏的两种真谛和无漏的两种真谛，共四种真谛，以忍智的刹那，以四种四种的方式来宣说。在哪里呢？在道智本身，即在此时。第二是说见道的利益非常大。在哪里修习呢？就在这里。这（见道）有四种，通过哪一种呢？通过菩萨见道者。在哪里呢？在道智
English
That is how it is considered. In the Compendium of Topics, it is said as follows: As it is said, "The establishment of the teaching remaining and flourishing is with elaboration and detailed explanation; the establishment of the ultimate truth is self-awareness of each individual, without elaboration." Among these, considering the first establishment, the four minds that are in accordance with the aspect of the knowledge of Dharma, and the four minds that are in accordance with the aspect of subsequent knowledge, for as long as those eight minds arise, immediately following them, one mind that is solely focused on the fully cultivated calm abiding will also arise. If these are combined, they will become nine minds, and through these, the path of seeing will be completely perfected. That is to say, the four Dharma-endurances that are in accordance with the aspect of the knowledge of Dharma and the four subsequent endurances that are in accordance with subsequent knowledge, totaling eight, plus one mind of calm abiding, totaling nine. Although it is said to be nine in the sutra, because there is wisdom, it is the establishment of sixteen. Furthermore, in the same text, it is said: "Considering the second establishment, only one that is in accordance with the knowledge of suchness, starting from the nature of the mind, will completely perfect the path of seeing." That is to say, it is said in the sutra that one mind with suchness as its object will perfect it. Among these, the first is the explanation with elaboration, spoken for the sake of the teaching remaining, for the sake of those to be tamed; the second is the establishment of the definitive meaning without elaboration, arising in the continuum of yogis. In the commentary on the Compendium of Topics, the sixteen that are mentioned are also only considered as an establishment. In this way, if the latter view is unified with the view of the teacher mentioned earlier and acknowledged, then it will be easy to practice for a while. The second (path of seeing) has three parts: briefly explaining the nature of the path of seeing, elaborately explaining the manner of cultivation, and refuting the view that does not acknowledge the manner of explanation. The first (part) has two parts, the first is the explanation. Where is it explained? Right here, this path of seeing with external benefits. Through what means? Through the moments of forbearance and knowledge for the four truths, the two truths with defilements and the two truths without defilements, in a manner of four each. Where is it? In the knowledge of the path itself, that is, at this time. The second is saying that the benefits of the path of seeing are very great. Where is it to be cultivated? Right here. This (path of seeing) has four aspects, through which one? Through the bodhisattva who has attained the path of seeing. Where is it? In the knowledge of the path.