Tibetan
་དགུ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་འཆད་ཅིང་རིགས་ཀྱི་ས་དོར་ནས་དཀར་པོ་རྣམ་པར་མཐོང་བའི་ས་བགྲངས་ནས་དགུར་བྱེད་དོ། །གྲགས་ཆར་ས་དགུ་པོ་འདི་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡེ་ཤེས་གང་གིས་ཀུན་ཏུ་འོད་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ས་བཅུ་པའོ་ཞེས་ཏེ། འདི་གསུམ་གས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པ་གནས་འགྱུར་ལ་འདོད་ཀྱི་གནས་བཞིན་པ་ལ་མིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས། ས་བཅུ་པ་མཚན་གཞིའི་སྒོ་ནས་ངོས་གཟུང༌། འདའ་བྱ་ས་དགུའི་རང་བཞིན་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡིན་པར་ན། བྱང་སེམས་ཀྱི་ས་བཅུ་པ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ཡིན་པར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བྱ་ན། སྤྲིན་བཞིན་གཉིས་ཀྱིས་ནམ་མཁའི་ཆོས། །ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་ན་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན། ཞེས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་གཟུངས་ཀྱི་སྤྲིན་གྱིས་ཐོབ་པའི་རྟེན་ནམ་མཁའ་ ལྟ་བུ་ལ་ཁྱབ་པས་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན་ནོ། །གང་ན་གོང་དུ་བཤད་པ་དེ་ལྟར་རམ་དེ་ལྟ་བུའི་ས་དགུ་འདས་པ་སྟེ་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྤངས་རྟོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཡར་ལྡན་དུ་རྫོགས་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་བཅུ་པ་དེ་ལ་སྨོན་ལམ་ཤེས་པ་གང་གིས་གནས་པ་དེ་ནིའོ། །སྨོན་ལམ་ཤེས་པ་གང་ན། འདི་ལ་རྒྱན་སྣང་དུ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་གང་ལ་ལས་ལ་དབང་བའི་རྟེན་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཡེ་ཤེས་གང་གིས་གནས་པ་དེ་ནི་ཞེས་དབང་བཞི་པའི་རྟེན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་གསུངས་ལ། ཚིག་གསལ་ལས། སྨོན་ལམ་ཤེས་པས་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་དུང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཆེན་པོ་མ་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་ནི་དགའ་ལྡན་གྱི་གནས་ནས་འབབ་པ་ལ་སོགས་པའི་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའི་སྦྱོར་བ་ཤེས་པས་གནས་པའོ་ཞེས་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་མཛད་པ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཚང་རྒྱ་བའི་ཐབས་ཤེས་པ་ལ་བཤད་ནས། དེ་ལྟ་ན་ས་བཅུ་པའི་མདོ་ལས། ས་དང་པོ་ལ་ཡང་སྨོན་ལམ་གྱི་མཐུས་ནི་འཚང་རྒྱ་བར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་ན་དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་མི་བགྲང་ཞེ་ན། དེར་སངས་རྒྱ་བ་ནི་བརྒྱ་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་ཀྱིས་དམན་པའི་ཕྱིར་འདི་དང་ག་ལ་མཉམ་ཞེས་རྩོད་པ་སྤོང་ངོ༌། །འོ་ན་ས་འདི་ལ་བསྟན་བཅོས་སུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་མི་བྱ་བ་ཅི་ཞེ་ན། ས་བཅུ་པའི་བྱང་སེམས་ལ་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནར་བརྗོད་པར་བྱའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་
Chinese
说的是，远远超越了第九地而进入佛地。舍弃了种姓地，从清净显现的地开始数，数到第九地。名声远扬，这些第九地完全超越之后，以菩萨的智慧安住于普光佛的佛地，具有智慧的自性，这就是菩萨的第十地。这三者都认为安住于佛地是转变，而不是保持原样。第三点分为两部分：从名称和基础的角度来把握第十地，以及解释所超越的九地的自性。第一点是：应当了解。什么是应当了解的呢？菩萨的第十地是法云地。为什么这么说呢？就像云一样，以二者遍布虚空的法，因此是法云。意思是，以禅定和陀罗尼的云遍布所获得的所依，就像虚空一样，因此是法云。在哪里，像上面所说的那样，或者像那样的九地已经超越，也就是说，那些地的断证功德已经圆满增上，以愿力智慧安住于佛的第十地，那就是。什么是愿力智慧呢？对此，《庄严经论》中说：以佛地中对业自在的所依等智慧安住于其中。这里说的是四自在的所依的智慧。《明句论》中说：以愿力智慧安住，意思是即使尚未获得自性的菩提，但以愿力的力量，知道从兜率天降临等十二行相圆满成佛的方便而安住。这里说的是以愿力的力量，通过十二行相知道成佛的方法。如果是这样，那么在第十地经中说，在第一地也以愿力的力量成佛，那么为什么不把第一地也算作佛地呢？对此，反驳说，在那里成佛，是因为比一百等数量少，怎么能和这里相比呢？那么，为什么在这部论典中称这个地为佛地，而不说是正等觉佛呢？ 对于第十地的菩萨，只能说是佛，而不能说是正等觉佛。
English
It is said that one enters the Buddha-bhūmi by far surpassing the ninth bhūmi. Abandoning the gotra-bhūmi, one counts from the bhūmi of pure appearance and counts up to the ninth bhūmi. It is famous that after completely surpassing these nine bhūmis, the wisdom of the bodhisattva dwells in the Buddha-bhūmi of Samantaprabha, and the nature of that wisdom is the tenth bhūmi of the bodhisattva. All three of these consider dwelling in the Buddha-bhūmi to be a transformation, not remaining as it is. The third point is divided into two parts: grasping the tenth bhūmi from the perspective of name and basis, and explaining the nature of the nine bhūmis to be transcended. The first point is: it should be understood. What should be understood? The tenth bhūmi of the bodhisattva is the Dharma-megha bhūmi. Why is it called that? Like a cloud, the Dharma of the sky is pervaded by two, therefore it is the Dharma-megha. It means that the support obtained by the clouds of samādhi and dhāraṇī pervades like the sky, therefore it is the Dharma-megha. Where, as mentioned above, or like that, the nine bhūmis have been transcended, that is, the qualities of abandonment and realization of those bhūmis have been completely increased, and one dwells in the tenth Buddha-bhūmi with the wisdom of aspiration, that is it. What is the wisdom of aspiration? In this regard, the Ornament Illumination says: In which Buddha-bhūmi, with the wisdom of the support of power over karma, etc., one dwells in it. Here it speaks of the wisdom of the support of the four powers. The Clear Words says: Dwelling with the wisdom of aspiration means that even though one has not yet attained the great bodhi of self-nature, by the power of aspiration, one dwells knowing the means of fully awakening through the twelve acts, such as descending from the Tuṣita heaven. Here it speaks of knowing the means of awakening through the twelve acts by the power of aspiration. If so, then in the Tenth Bhūmi Sutra it says that in the first bhūmi also one awakens by the power of aspiration, so why is the first bhūmi not counted as a Buddha-bhūmi? To this, it is refuted that awakening there is because it is less than a hundred, etc., how can it be compared to this? Then, why is this bhūmi called a Buddha-bhūmi in this treatise, and not called a Samyaksambuddha? For the bodhisattva of the tenth bhūmi, one can only say Buddha, and not Samyaksambuddha.
Tibetan
ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དེ་དང་མཐུན་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལྟར་སྦྱར་ན་ལུང་འདི་ཤེས་བྱེད་དུ་འགྲིག་གོ །གང་དག་བྱང་སེམས་ཀྱི་ས་བཅུ་པ་ཡིན་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འགལ་ཞེས་པའི་ལན་དུ་ས་བཅུ་པ་ལ་ནི་བྱང་སེམས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་ཞུགས་པས་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནར་བརྗོད་པར་བྱའི། སྟོབས་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་རྣམས་མ་རྫོགས་པས་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཉི་ཁྲི་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་འཐད་དེ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་ནི། ཚིག་སྔ་མའི་ཁོ་ནའི་རྣམ་བཅད་ཚིག་ཕྱི་མ་འདི་ས་བཅུ་པ་དང་སངས་རྒྱས་ས་མི་འགལ་བའི་ཤེས་བྱེད་དུ་ཇི་ལྟར་འགྲིག །མདོ་གང་ལས་ན་རྒྱན་སྣང་དུ། ཉི་ཁྲི་ལས་གསུངས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཚིག་སྔ་མ་དངོས་དང་ཕྱི་མའི་དོན་ཡོད་པ་ལ་དགོངས་ཏེ། དོན་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་མདོ་དེར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གནས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྒྲ་མ་སྦྱར་ལ། དེའི་དགོངས་པ་ཡང་དཔྱད་ན་སྟོབས་ལ་སོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་མ་རྫོགས་པ་ལ་འདོད་དགོས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཉི་སྣང་དུ། བྱང་ཆེན་ས་བཅུ་པ་ལ་གནས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་བརྙེས་པའི་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ཡོད་པ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །སྡེ་པ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བརྗོད་པར་བྱའི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་བཤད་དོ་ཞེས་སོ། །འོ་ན་ས་བཅུ་པ་འདི་སངས་རྒྱས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དངོས་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ལ་ཁ་ཅིག་སངས་རྒྱས་དངོས་ཡིན་ཀྱང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་པ་སྔར་གྱི་ལུང་དོན་དུ་འདོད་ཀྱང༌། ས་འདིར་སངས་རྒྱས་དང་ཕྲིན་ལས་ལྷུན་གྲུབ་རྒྱུན་མི་འཆད་དུ་མཚུངས་པ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་གསུངས་ཀྱི་དེ་དག་གིས་བརྙེས་པའི་སྤངས་རྟོགས་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དངོས་མིན་ཏེ། ཉི་སྣང་ལས། ས་བཅུ་པ་ལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དོན་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་མཛད་པས་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ཞེས་དང༌། རྣམ་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་དེ་ལྟར་རོ། །
Chinese
因为经中说“不是能说之境”，所以这样做是相符的。这样结合起来，这个教证才能成为能立。如果有人问，如果是菩萨的十地，那么与佛地相违，回答是，十地菩萨进入佛地，所以只能说是佛。因为力量等佛的功德没有圆满，所以不是真正的圆满正等觉佛，这是《二万颂》中说的。对于所说的“在佛地是合理的”，如果这样说，那么前面的“仅仅”的简别词，后面的这个词，如何能成为十地与佛地不相违的能立呢？从哪部经中说的呢？在《庄严经论》中。《二万颂》中说，这是考虑到前面的词是真实的，后面的词是有意义的。有意义的理由是，那部经中说安住于佛地，并且说是如来，但没有加上“圆满正等觉”的词语。如果考察它的意图，也必须认为是力量等佛的功德没有全部圆满。同样在《二万颂释》中说，安住于菩萨十地，说是如来，意思是 证得了圆满正等觉佛地的力量等一切佛法都圆满具备。其他部派中也说，应该说是如来，但不应该说是圆满正等觉佛。那么，这个十地是佛和如来的真实吗？对此，有些人认为虽然是真实的佛，但不是圆满的佛，这是以前教证的含义。但是，因为在这个地上获得了与佛和事业任运成就、相续不断相同的境界，所以说是佛和如来，但因为没有获得他们所证得的断证，所以不是真实的。在《二万颂释》中说，十地就是如来。这是什么意思呢？因为靠近如来的事业，所以说是如来，但不是如来所证悟的。以及，《释量论》中也是这样。
English
Because the sutra says, "It is not an object to be spoken of," therefore, doing so is in accordance with it. If combined in this way, this statement can become an establisher. If someone asks, if it is the tenth bhumi of a bodhisattva, then it contradicts the buddha-bhumi, the answer is, the bodhisattva of the tenth bhumi has entered the buddha-bhumi, so it can only be said to be a buddha. Because the powers and other qualities of the buddha are not complete, it is not a truly complete and perfect buddha, as it says in the Twenty Thousand Verse Sutra. Regarding the statement that "it is reasonable in the buddha-bhumi," if you say that, then how can the preceding restrictive word "only" and the following word become an establisher that the tenth bhumi and the buddha-bhumi are not contradictory? From which sutra is it said? In the Ornament of Realization. It is said in the Twenty Thousand Verse Sutra, which is considering that the preceding word is real and the following word is meaningful. The reason it is meaningful is that the sutra says that it abides in the buddha-bhumi and is called tathagata, but it does not add the word "complete and perfect buddha." If we examine its intention, we must also think that it means that the powers and other qualities of the buddha are not all complete. Similarly, in the Commentary on the Twenty Thousand Verse Sutra, it says that abiding in the tenth bhumi of a great bodhisattva is called tathagata, which means that it is intended that all the buddha-dharmas, such as the powers, which are attained in the complete and perfect buddha-bhumi, are fully possessed. In other schools, it is also said that one should say tathagata, but one should not say complete and perfect buddha. So, is this tenth bhumi the real buddha and tathagata? To this, some people think that although it is a real buddha, it is not a complete buddha, which is the meaning of the previous statement. However, because on this bhumi one obtains the same state as the buddha and the spontaneous accomplishment of activity, which is continuous, it is said to be buddha and tathagata, but because one has not obtained the abandonment and realization attained by them, it is not real. In the Commentary on the Twenty Thousand Verse Sutra, it says that the tenth bhumi is the tathagata. What does this mean? Because it is close to the activity of the tathagata, it is called tathagata, but it is not what the tathagata has realized. And, it is the same in the Commentary on Valid Cognition.