Tibetan
དང་ཞེས་པ་འོག་མ་བསྡུ་བའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོག་མ་གཉིས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལ་ཨ་དུ་ལ་བཞེད་པ་ལྟར། རྟེན་ཐབས་འབྲས་བུ་གསུམ་དང༌། དེའི་འཐད་པ་བསྣན་པ་སྟེ་བཞིའོ། །དང་པོ་ནི། བྱང་སེམས་ཀྱི་སྡེ་སྣོད་ལས། ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་གྲོལ་སྒྲ་ཕྱིར་འགྲོ། རང་རྒྱལ་རྣམས་ནི་རྐྱེན་གྱི་འདུ་ཤེས་ལྡན། ཞེས་པ་ལྟར་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་སྒྲ་བཅས་སུ་མཉན་དགོས་ཤིང་གདུལ་བྱ་ལ་ཡང་སྒྲ་བཅས་སུ་ཐོས་པར་བྱེད་པའི་ཉན་ཐོས་དང་ཉན་ཐོས་དེའི་ཕྱོགས་སུ་བསླན་པ་རྟེན་འབྲེལ་རྟོགས་པའི་རྐྱེན་ཙམ་གྱིས་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་ཀྱི་ཆོས་བཤད་པ་དང་མཉན་པ་སྒྲ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་རང་སངས་རྒྱས་ཏེ་བསམ་པ་རང་ཉིད་གཅིག་པུ་ཞི་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཀྱང་ནི་ཉན་ཐོས་སུ་མ་ཟད་པའོ། །འོ་ན་རྩ་བར་རང་རྒྱལ་མ་བསྟན་པ་ཞེ་ན་དངོས་སུ་བསྟན་པ་མེད་ཀྱང་རྩ་བའི་ཚིག་རིམ་པ་གཅིག་གིས་ཏེ་རྩ་ཚིག་དང་པོའི་རྟེན་སྟོན་པའི་ཚིག་གིས་ཤུགས་ལ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་སྐབས་འདིར་ཐབས་གཞི་ཤེས་ཀྱིས་འབྲས་བུ་ཐེག་དམན་གྱི་ཉེར་ཞི་གཉིས་ ཐོབ་པར་བསྟན་ལ། རང་རྒྱལ་གྱིས་ཀྱང་ཐབས་དེ་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཉན་ཐོས་དང་སྡེབ་ན་ཁྱད་པར་མེད་དམ་ཞེ་ན། ཉན་ཐོས་ལས་ལྷག་པའི་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །གང་གིས་ན། གཟུང་རྟོག་སྤངས་པ་དང་གཟུང་མེད་རྟོགས་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཞིག་གིས་སོ། །ཁ་ཅིག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་སློན་པའི་རྒྱུ་མཚན་འབྲས་བུ་དང་འདོད་པ་མཚུངས་པ་ལ་བཤད་པས་དེ་གཉིས་ལ་ཁྱད་མེད་དམ་སྙམ་པ་ལ་ཐེག་པའི་རིམ་པ་གཅིག་གིས་ལྷག་པར་བསྟན་པ་ཞེས་སྦྱར་ནས་དེའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་རྣམ་ཐར་ལྷག་པ་སྦྱོར་རོ། །གཞན་དག །ཉན་རང་གཉིས་ཐེག་པ་རིམ་པ་གཅིག་གིས་བསྟན་པ་ཞེས་འདོད་པ་ལ་དེ་ལྟ་ན་ཐེག་པ་གཉིས་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞེས་འཆད་པ་ནི་ལེགས་པར་སྨྲས་པ་ཡིན་ལ། གང་ཟག་ཐེག་དམན་རྟོགས་པ་གཞི་ཤེས་བསམ་པ་རང་དོན་དུ་རིམ་པ་གཅིག་པས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་སློན་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེའི་དོན་དུ་མ་ཞུགས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། བྱིས་པས་བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་དང༌། འཕགས་པས་བདག་མེད་པར་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་བདག་འཛིན་སྤོང་བའི་གཞིར་གྱུར་པས་གཞི་སྟེ་ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཏེ་གང་ཟག་གི་བདག་དང་གཟུང་བས་གདོད་མ་ནས་སྟོང་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་གཞི་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །འདིར་ཉིད་ནི་དངོས་པོའི་རྐྱེན་དུ་སྦྱར་གྱི་ངེས་བཟུང་དུ་མི་བཤད་དོ། །གསུམ་ པ་ནི། ཕུང་བོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བའི་ཉེར་ཞི་རྣམ་པ་གཉིས་པོའོ། །འོ་ན་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། འདིའི་མཐའ་དཔྱད་པ་ལ་གསུམ། ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་དང༌། སེམས་ཙམ་པ་དང་། དབུ་མ་པའི་ལུགས་སོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ལྷག་མ་ཡོད་མེད་ཀྱི་དོན་མྱང་འདས་གང་ལ་འདོད་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཁ་ཅིག་ཀུན་འབྱུང་མ་ལུས་པར་སྤངས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་མ་སྤངས་པ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ཁྱད་པར་ཡིན་ཞེས་འཆད་པ་ནི་མི་འཐད་དེ། དགྲ་བཅོམ་ལ་ཡང་སྲིད་འཕེན་ངེས་ཀྱི་ལས་ཉོན་མ་ལུས་པར་ཟད་ཀྱང་ཊཱིཀ་དོན་གསལ་དུ། དགྲ་བཅོམ་པ་དག་ལ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་གནས་སྐབས་ན་བྱས་པ་ཡང་སྲིད་པའི་ལས་དགེ་བའམ་མི་དགེ་བ་མ་ངེས་པ་དག་ནི་མེད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་ཕྲ་རྒྱས་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གིས་སྲིད་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་མི་ནུས་སོ་ཞེས་དང༌། རྣམ་འགྲེལ་དུ། འདོད་ཆགས་བྲལ་བའི་གནས་པ་ནི། །བརྩེ་བའམ་ཡང་ན་ལས་ཀྱིས་ཡིན། ཞེས་དང༌། སྲིད་པའི་སྲེད་ལས་རྣམ་རྒལ་བའི། །ལས་གཞན་འཕེན་ནུས་མ་ཡིན་ཏེ། །ལྷན་ཅིག་བྱེད་པ་ཟད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གཞུང་གོང་འོག་རྣམས་སུ་ཟག་བཅས་ཀྱི་ལས་ཡོད་པར་དུ་མ་ཞིག་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་ཀྱང་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་མ་ལོག་པ་དང༌། ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ ཆད་པ་གཉིས་ཁྱད་པར་དུ་འདོད་དེ། རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པའི་འགྲེལ་པར། དེ་ལ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་བ་ཡིན། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པ་ནི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ཆད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པས་ཞེས་ཕྱོགས་སྔར་མཛད་པ་ལྟར་རོ། །སྡེ་པ་གཉིས་ཀས་ཀྱང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བཏང་ནས་རིག་པ་ཕྱི་མ་མཚམས་མི་སྦྱོར་བར་ཞི་བའི་དབྱིངས་འབའ་ཞིག་པར་འདོད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། མྱང་འདས་ཀྱི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་ན་དེ་འདུས་བྱས་མ་བྱས་གཉིས་ལས་འདུས་མ་བྱས་སོ། །དེ་ལ་ཁ་ཆེ་བྱེ་སྨྲ་ནི་འགོག་པ་གཉིས་དང་ནམ་མཁའ་སྟེ་འདུས་མ་བྱས་གསུམ་དུ་འདོད་ཅིང་དེའི་སྟེང་དུ་དེ་བཞིན་ཉིད་བསྣན་ནས་བཞིར་ཡུལ་དབུས་ཀྱི་བྱེ་སྨྲ་རྣམས་འདོད་དོ་ཞེས་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ཀུན་བཏུས་ཀྱིས་འགྲེལ་པར་བཤད་དོ། །དེས་ན་རྟོག་གེ་འབར་བར་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བའི་གཞུང་གིས་བཤད་པ། འདུས་མ་བྱས་པ་འགོག་གཉི
Chinese
且，是下文收摄的词。下文二者也同样。对此，如阿度所许，有依、方便、果三种，加上其合理性，共四种。第一种是：如菩萨藏中所说：“声闻之解脱，因声而出；缘觉则具足缘起之觉知。”如是，自己也需听闻有声，且令所化众生也听闻有声之声闻，以及趋向于声闻之道的，仅以了悟缘起之因，便宣说获得菩提之法，以及听闻不依赖于声音之独觉，即心念唯独自身寂灭涅槃，欲求获得者们。然“也”字，并非仅限于声闻。若问：根本颂中未示现缘觉，该如何理解？答：虽未直接示现，然以根本颂之词句次第，即以根本颂第一句所示现依的词句，间接示现。其理由是，此处所示现的是，以方便之基础——基智，获得二种小乘之寂灭果。缘觉也需依赖于彼方便，方能获得彼果。若问：若与声闻相合，岂非无有差别？答：有胜于声闻之差别。以何为胜？以断除所取之分别，以及了悟无所取之解脱，稍有不同。某些人认为，趋向于声闻之道的理由，是果与欲求相同，若如此，二者岂非无有差别？对此，应加上“以次第一层而胜过”，并以解脱更胜作为其理由。其他观点：若认为声闻、缘觉二者以次第一层而示现，若如此，则将仅剩二乘，此说甚妙。补特伽罗小乘之悟境，以基智心念唯独自利，次第相同，故“趋向于声闻之道”之说，未入文字之义。第二种是：孩童执著我与我所，圣者则已决断无我，并作为舍弃我执之基础，故基础，即蕴、界、处一切，无生，即以补特伽罗之我与所取，从初始便空性，完全了知的基智。此处之“即”，是事物之缘。
English
And, it is a word to gather the following. The following two are also the same. Regarding this, as Adu has accepted, there are three: the basis, the method, and the result, plus its reasonability, making four. The first is: As stated in the Bodhisattva Pitaka: "The liberation of the Hearers comes from sound; the Pratyekabuddhas possess the awareness of conditions." Thus, one must also listen with sound, and also cause the disciples to hear with sound, the Hearers, and those who incline towards the path of the Hearers, merely by realizing the cause of dependent origination, they proclaim the Dharma of attaining enlightenment, and listening without relying on sound, the Solitary Realizers, that is, those who desire to attain the peace of Nirvana only for themselves. However, the word "also" is not limited to the Hearers. If asked: If the Pratyekabuddha is not shown in the root verse, how should it be understood? Answer: Although not directly shown, it is indirectly shown by the order of the words in the root verse, that is, by the words showing the basis in the first verse of the root. The reason is that here it is shown that with the basis of the method, the foundational wisdom, one obtains the two results of the lesser vehicle's quiescence. The Pratyekabuddha must also rely on that method to obtain that result. If asked: If it is combined with the Hearers, is there no difference? Answer: There is a difference superior to the Hearers. In what way is it superior? It is slightly different in abandoning the grasping of objects and realizing the liberation of non-grasping. Some people think that the reason for inclining towards the path of the Hearers is that the result and desire are the same, so if so, is there no difference between the two? In response to this, one should add "surpassing by one level of order," and use the superiority of liberation as its reason. Other views: If one thinks that the Hearers and Pratyekabuddhas are shown by one level of order, then there will only be two vehicles left, which is well said. The realization of the individual lesser vehicle, with the foundational wisdom thinking only of one's own benefit, is the same in order, so the saying "inclining towards the path of the Hearers" has not entered the meaning of the words. The second is: Children grasp at self and what belongs to self, while the noble ones have determined non-self, and as a basis for abandoning self-grasping, therefore the basis, that is, all the aggregates, elements, and sense bases, are unborn, that is, with the self of the individual and what is grasped, from the beginning, emptiness, the foundational wisdom that is completely known. Here, "indeed" is the condition of things.
Chinese
不说是施加方便的定解。第三，有余依涅槃和无余依涅槃的体性，即寂灭烦恼和痛苦的寂静，这两种寂灭。那么，这二者有什么差别呢？对此进行辨析有三种观点：声闻部、唯识宗和中观宗的观点。第一种观点又分为两种：对哪种涅槃安立为有余依和无余依。第一种观点是：有些人解释说，完全断除了集谛，但没有断除苦谛，以及苦谛也完全断除了，这是二者的差别，这种说法是不合理的。因为阿罗汉也一定会有投生后有的业和烦恼，虽然已经完全灭尽。《释论义明》中说：阿罗汉们在凡夫位时所造的，不确定是善业还是恶业的投生之业，虽然不是没有，但因为没有能引发增长的因缘，所以这些业不能实现投生。并且，《释量论》中说：离欲者的住留，是由于慈爱或者业力。从有之贪爱中解脱出来的，其他业不能投生，因为共同作用的因缘已经灭尽。等等，在上下经论中多次说到有漏业存在。因此，认为虽然完全断除了烦恼，但蕴的相续没有断绝，以及蕴的相续断绝，这二者是差别。在《六十正理论释》中说：其中有余依涅槃是指只是蕴灭尽，从烦恼的束缚中解脱出来。无余依涅槃是指蕴的相续断绝的体性，如先前所说。两个部派都认为，阿罗汉舍弃寿命的行蕴后，识不再连接后有，只是安住在寂静的法界中。第二，涅槃的本体是什么？是二者中的非为有为法。其中，迦湿弥罗的说一切有部认为，二灭和虚空，即安立为三种非为有为法，在此之上加上真如，邬仗衍那的说一切有部安立为四种，如耶谢宁波的《总集论》的解释中所说。因此，《正理之火》中说一切有部的论典中说，非为有为法是二灭。
English
It is not said to be a definite understanding of applying expedients. Third, the nature of nirvana with remainder and nirvana without remainder, which are the two kinds of quiescence that pacify afflictions and suffering. So, what is the difference between these two? There are three views on this: the Śrāvakayāna school, the Mind-Only school, and the Madhyamaka school. The first has two parts: which nirvana is considered to have remainder or no remainder. The first view is: Some explain that the difference is that the origin is completely abandoned, but suffering is not abandoned, and that suffering is also completely abandoned, which is unreasonable. Because Arhats also certainly have the karma and afflictions that cause rebirth, although they have been completely exhausted. In the commentary Tika Don Sal, it says: Arhats, in the state of ordinary beings, have created karma that is not certain whether it is virtuous or non-virtuous, but because there is no cause for growth, these karmas cannot realize rebirth. And, in the Commentary on Valid Cognition, it says: The dwelling of those who are free from desire is due to love or karma. Other karmas cannot cause rebirth for those who have completely overcome the craving for existence, because the co-operative cause has been exhausted. And so on, it is said many times in the upper and lower scriptures that contaminated karma exists. Therefore, it is considered that the difference is that although afflictions are completely abandoned, the continuum of the aggregates is not reversed, and that the continuum of the aggregates is cut off. In the commentary on the Sixty Stanzas of Reasoning, it says: Among them, nirvana with remainder is only the exhaustion of the aggregates, and is liberated from the bonds of afflictions. Nirvana without remainder is the nature of the cessation of the continuum of the aggregates, as previously stated. Both schools believe that Arhats abandon the conditioned aggregates of life, and that consciousness no longer connects to subsequent existence, but only abides in the realm of peace. Second, what is the nature of nirvana? It is the unconditioned among the two, conditioned and unconditioned. Among them, the Kashmir Vaibhāṣikas believe that the two cessations and space, that is, three unconditioned dharmas, and on top of that, adding Suchness, the Udyāna Vaibhāṣikas establish four, as explained in Yeshe Nyingpo's Compendium of Topics. Therefore, in the Blaze of Reasoning, the Vaibhāṣika scriptures say that the unconditioned is the two cessations.