Tibetan
ང་དུ་མཛད་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་རྣམ་པ་རྣམས་བསྡུས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་འབྱུང་བས་སོ་བདུན་སོགས་ཐམས་ཅད་འཕགས་པའི་རྟོགས་པར་ཐལ་ལོ། །དེས་ན་དེ་སྐད་གསུངས་པ་ནི་སྲས་ཀྱི་གཙོ་བོ་བརྗོད་པར་འདོད་ནས་ཡིན་གྱི་ཚོགས་སྦྱོར་བ་སྲས་མིན་ནས་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རྒྱལ་པོ་འཁོར་དང་བཅས་པ་འགྲོ་བ་ན་རྒྱལ་པོ་གཤེགས་སོ་ཞེས་པ་དང་སྲས་བཞི་གའི་ཡུམ་ཡིན་ཡང་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ཞེས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟ་མིན་ན་དེ་དག་ལ་ཁྱབ་བྱེད་མཁྱེན་པ་གཉིས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཁྱབ་བྱ་ཐེག་དམན་དང་བྱང་སེམས་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་མེད་པར་ཐལ་བ་དང༌། ཉེར་ཞིར་ཁྲིད་པ་དང་ལྷག་བསམ་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་དངོས་སུ་སྒྲུབ་པའི་བྱང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་མེད་པར་ཐལ་ལོ། །དེ་ལྟར་ན་ལུང་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་བཤད་དེ། འཕགས་པས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དེ་གང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེ་ན། བཤད་པ། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པ་ནི། །དངོས་པོ་བརྒྱད་ཀྱིས་ཡང་དག་བཤད། ཅེས་གསུངས་ ལ། དེའི་དོན་ཡང་གོང་དུ་ཤེར་ཕྱིན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ལ་ཕྱག་འཚལ་བའི་ཤེར་ཕྱིན་དེ་གང་ཡིན་དེ་ཇི་ལྟར་བསྟན་བཅོས་ཀྱིས་འཆད་ཅེས་པའི་ལན་དུ། ཤེར་ཕྱིན་དེ་ལ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་བརྒྱད་དུ་ཕྱེ་ནས་འཆད་དོ་ཞེས་བཤད་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང༌། གཞི་དང་ལམ་དང་རྣམ་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུམ་ཞེས་དང༌། གཞི་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཞེས་སོགས་ཚིག་དོན་གྱི་སྐབས་ནས་འབྱུང་བ་རྣམས་ཁྱད་མེད་པ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅེས་དང༌། བསྡུས་དོན་དང༌། བརྒལ་ལན་གྱི་སྐབས་སུ་ཡང་མཁྱེན་གསུམ་གྱིས་མངོན་རྟོགས་མཐའ་དག་བསྡུས་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་བརྒྱད་མ་ལུས་པ་ཡུམ་ཡིན་པ་འདི་རྩ་བའི་དགོངས་པ་ཡིན་ཞིང༌། དེ་ལྟར་དུ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་བཀྲལ་ལ། འཕགས་ཡུལ་གྱི་མཁས་པ་གཞན་དུ་མ་ཡང་བཞེད་དེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། གང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སངས་རྒྱས་ཉན་ཐོས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་དང་ལྡན་ཡུམ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ཞེས་གསུངས་པ་ལ། ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེས་འདྲི་བ་ལ། མངོན་རྟོགས་བདག་ཉིད་བདུན་ ཡིན་པར། །ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཞེས་བྱ། ཞེས་དང༌། དག་ལྡན་ལས་ཀྱང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་དང༌། གྲགས་པའི་ཆ་ལས་ཀྱང༌། གང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུམ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་སྟེ། འཆད་པར་འགྱུར་བ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བདག་ཉིད་དོ། ཞེས་དང༌། ཤེར་འབྱུང་གིས་ཀྱང༌། མངོན་རྟོགས་བརྒྱད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན། །རང་བཞིན་མེད་ཅིང་རྟོག་ལས་འདས། །དཔག་བསམ་ཤིང་བཞིན་འབྲས་བཟང་ནི། །སྩོལ་མཛད་རྒྱལ་ཡུམ་དགེ་མ་རྒྱལ། ཞེས་དང༌། ཟླ་འོད་ལས་ཀྱང༌། དེ་ལྟར་ཀུན་མཁྱེན་པ་གསུམ་གྱིས་མངོན་པར་རྟོགས་པ་གཞན་ལྔ་པོ་རྣམས་བསྡུས་པའི་བརྒྱད་ཆར་གྱི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཡང་ཞེས་བྱ་སྟེ་དེ་ཉིད་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོའི་རྟོགས་པ་པོའི་དབྱེ་བ་ལ་དགོངས་ནས་ཀུན་མཁྱེན་པ་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཕྱག་འཚལ་ནས། ཞེས་སོ། །འོ་ན་སློབ་དཔོན་དེ་དག་གིས་ཡུམ་དེ་ཤེར་ཕྱིན་དུ་ཡང་བཤད་པའི་ཕྱིར་མངོན་རྟོགས་བརྒྱད་ཀ་ཤེར་ཕྱིན་དུ་འགྱུར་ཞེ་ན། ཤེར་ཕྱིན་དང་ཡུམ་ཁྱད་མེད་པ་ལྟར་བཤད་པ་ནི་དེ་གཉིས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་སྐྱེད་པ་དང་གསོ་བའི་སྒོ་ནས་བྱེད་ལས་མཚུངས་པ་ཙམ་ལ་དགོངས་པ་སྟེ། གཞན་དུ་ན་ཡུམ་མཚན་ཉིད་པའི་དོན་སྲས་ཀྱི་བཞེད་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་པ་དང༌། ཤེར་ཕྱིན་མཚན་ཉིད་པའི་དོན་རང་བཞིན་མེད་རྟོགས་ཀྱི་བློ་དམ་པ་ཡིན་པ་གཉིས་ ཁྱད་པར་མེད་པའི་སྐབས་ག་ལ་ཡོད། དེ་ལྟར་འགྲེལ་པ་གཞན་ཐམས་ཅད་ཡུམ་གྱི་བཤད་པ་ལ་མི་མཐུན་པ་མེད་ཀྱང་ཚིག་གསལ་དུ་དེ་དག་ལས་གཞན་དུ་འཆད་པ་ནི་སྐབས་དེ་ཉིད་དུ་དགག་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་ལ་གཉིས། སྔ་འགྲེལ་གྱི་འཕྲོས་དོན། རྩ་བའི་ཚིག་དོན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དགོས་དོན་དང༌། བསྡུས་དོན་ལས་འཕྲོས་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། གནས་སྐབས་དང༌། མཐར་ཐུག་གི་དགོས་པ། དེ་དག་གིས་གྲུབ་པའི་དོན་ནོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ཐོས་པ་དང༌། དང་བ་དང༌། གུས་པའི་དགོས་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྱིར་དོན་མང་པོ་ལ་འཇུག་ཀྱང་འདིར་ནི་དེ་ལྟར་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་པས་འདས་མ་ཐག་པའི་རྩ་བ་ལ་གཟུང་ངོ༌། །དེ་ཡང་རྩ་བའི་གོང་དུ་གསུངས་ཞེས་པའམ་བཤད་ཅེས་པ་ཡོད་ན་ཕྱི་འགྲེལ་གྱི་མགོར་གསུངས་ཏེ་དང༌། བཤད་དེ་ཞེས་མི་འབྱུང་བར་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་དང༌། ཡིན་ཏེ་དང༌། ཞེས་བྱ་བ་ལ་དང༌། ནི་ཞེས་འབྱུང་ལ། གསུངས་སོ་ཞེས་རྫོགས་ཚིག་སྦྱར་ན་དེ་མ་ཐག་འབྲུ་མི་གཉེར་བར་དགོས་དོན་སོགས་སྟོན་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་གསུང་པའི་སྔ་མ་རྣམས་འགྲེལ་པ་འདི་ལ་ངེས་ཀྱང་ཕྱི་མ་ལ་མ་ངེས་ཏེ་གདམས་ངག་སྤྱི་བསྟན་གྱི་སྐབས་བཞིན་ནོ། །གང་དག་མཚམས་སྦྱོར་གང་ཡིན་སྔ་འགྲེལ་དུ་བཞེད་པ་ནི་སྔ་འགྲེལ་གྱི་དོན་མ་མཁྱེན་པར་ཟད་དེ། རྩ་བ་དེའི་སྔར་དང་རྗེས་སུ་དེའི་དོན་བླངས་ནས་འགྲེལ་པ་ནི་སྔ་འགྲེལ་དང་ཕྱི་འགྲེལ་གྱི་དོན་ཡིན་ན་རྩ་བའི་དོན་སྔར་བླངས་ནས་མི་འགྲེལ་པའི་མཚམས་སྦྱོར་དུ་མ་ཡོད་པས་སོ། །དེས་ན་ འདི་དང་འགོག་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མཚམས་སྦྱོར་ལྟ་བུ་ནི་གཉིས་ཀ་ཡིན་ཡང་གཞན་ལ་མ་ངེས་སོ། །མཆོད་བརྗོད་བྱས་པས་གཞན་དག་དང་བ་སྐྱེད་ཅེས་བསྟན་ན། གཞན་དག་ནི་གང་། མཆོད་བརྗོད་ལས་ནི་ཇི་ལྟར་དང་ཞེ་ན། འདི་ལ་གཉིས། དབང་རྟུལ་དང༌། དབང་རྣོན་གྱི་དང་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། གང་ཟག་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་འཇུག་པའམ་ཚིག་ཙམ་ལས་ཡིད་ཆེས་སྐྱེ་བའི་དད་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ནི་དང་བ་སྐྱེའོ། །ངོ་བོ་ནི། རབ་ཏུ་སྟེ་ཆེན་པོའོ། །རེ་ཞིག་ནི་བཤད་པའི་རིམ་པའམ་འདི་དབང་རྣོན་ལས་དང་བ་སྐྱེ་མྱུར་བའོ། །ཡུལ་ནི་ཡུམ་འདི་ལའོ། །ཚུལ་ནི་ཡུམ་སྔར་བཤད་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་བསྟན་པ་ན་ཡོན་ཏན་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནམ་མིན་སྙམ་པའི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ཏེ་བརྟགས་དཔྱད་མ་བྱས་པར་ཚིག་ཐོས་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེ་བས་ན་མྱུར་དུའོ། །རྒྱུ་ནི་ཉན་ཐོས་ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་འདིས་ནི་ཡུམ་འདིས་སྲས་བཞིའི་བཞེད་པ་བསྐྲུན་པའི་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གསུམ་པོ་ཕྱི་རོལ་པ་དང་ཉན་རང་དང་བྱང་སེམས་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་ལྡན་པར་བརྗོད་དེ་བརྗོད་པ་དེ་ཐོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། དབང་བརྟུལ་ཁོ་ནར་མ་ཟད་ཆོས་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་འཇུག་པའམ། དོན་ལ་བརྟགས་དཔྱད་བྱས་ནས་འཇུག་པའི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་པ་རྣམས་ཀྱང་དང་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་སྦྱར་རོ། །དང་བའི་ངོ་བོ་ནི་རབ་ཏུ་སྟེ་མི་འཕྲོགས་པའོ། །གང་ལ་ན་ཡུམ་དེ་ལའོ། །འདིར་དེ་དང་གོང་དུ་འདི་ཞེས་པ་ནི་མཆོད་བརྗོད་ལ་ཉེ་རིང་གིས་ཡིན་ ནོ། །རྒྱུ་ནི་སྔར་ལྟར་རོ། །ཚུལ་ནི། འོ་ན་ཡུམ་གྱིས་སྲས་བཞི་བསྐྲུན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཙམ་གྱི་མོད་ལ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྤྱིར་དབང་བརྟུལ་གྱི་འཇུག་ལྡོག་གི་རྒྱུ་ཚིག་ཙམ་ཡིན་ཡང༌། དབང་རྣོན་ནི་རིགས་པས་གནོད་པ་ཡོད་མེད་བརྟགས་པ་ན་གནོད་པ་མེད་པ་དང་ཡོད་པར་མཐོང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་
Chinese
因为说“我作，则一切智性三相皆摄”，所以七十三等一切都成了圣者的证悟。因此，那样说是因为想要表达儿子的主要性，而不是因为集合组合不是儿子。例如，国王与眷属一同前往时说“国王驾崩了”，以及虽然是所有四个儿子的母亲，却说是“国王的母亲”一样。如果不是这样，因为那些没有遍及二智，就会导致没有遍及小乘和菩萨的现观，以及导致没有引导到寂灭和以特殊发心实际成办世间利益的菩萨行。这样的话，那个教证就要那样解释，圣者说：“什么是般若波罗蜜多，这件事应该说。”回答说：“般若波罗蜜多，以八事如实说。” 而且，其意义也在于，上面说“礼敬般若波罗蜜多”是对论著的所说境礼敬的般若波罗蜜多是什么，它是如何以论著来阐述的，作为回答，必须说般若波罗蜜多分为将要阐述的八事来阐述。同样，阿阇黎也说：“基和道和相，无生遍知是偈颂意义的体性之母”，以及“以遍知一切基无生性”，等等，从词义的章节中出现的那些没有差别，以及“般若波罗蜜多是一切智性三者的自性”，以及在总结意义和辩论回答的章节中，也显示了以三智摄集了一切现观。第三，这样，不遗余力地将八事都视为母，这是根本的意旨，而且两位大德也这样解释了，印度的其他许多智者也是这样认为的。释量论中说：“以何者为般若波罗蜜多的角度，礼敬具有佛陀声闻菩萨众的母。”对于提问什么样的称为般若波罗蜜多，回答说：现观自性
English
Because it says, "If I act, then all aspects of the three omniscient natures are gathered," therefore, all seventy-three, etc., become the realization of the noble ones. Therefore, saying that is because one wants to express the main aspect of the son, not because the collection and combination are not the son. For example, when the king goes with his entourage, it is said, "The king has passed away," and although she is the mother of all four sons, she is said to be "the mother of the king." If it is not like that, because those do not pervade the two knowledges, it would follow that there is no manifestation of the Lesser Vehicle and the Bodhisattva, and it would follow that there is no Bodhisattva practice of leading to quiescence and actually accomplishing the benefit of the world with special aspiration. In that case, that scripture should be explained as it is, the Noble One said, "What is the Prajnaparamita, this matter should be spoken." The answer is, "The Prajnaparamita is truly explained by eight things." Moreover, its meaning also lies in the fact that above, saying "I pay homage to the Prajnaparamita" is paying homage to the Prajnaparamita, which is the object of the treatise. What is it, and how is it explained by the treatise? As an answer, it must be said that the Prajnaparamita is divided into eight things that will be explained. Similarly, the Acharya also said, "The basis, the path, and the aspect, the complete knowledge of non-arising is the mother of the nature of the meaning of the verses," and "By the very complete knowledge of the non-arising of all bases," etc., those that appear from the chapters of the meaning of the words are not different, and "The Prajnaparamita is the nature of the three omniscient natures," and in the chapters of summarizing the meaning and debating the answer, it is also shown that all manifestations are gathered by the three knowledges. Third, in this way, regarding all eight things as the mother without exception is the fundamental intention, and the two great ones have also explained it in this way, and many other scholars of India also think so. In the Commentary on Valid Cognition, it says, "From the perspective of what is the Prajnaparamita, I pay homage to the mother who has the assembly of Buddhas, Hearers, and Bodhisattvas." To the question of what kind is called Prajnaparamita, the answer is: the nature of manifestation
Chinese
是故。名曰般若波罗蜜多。如《具足》中亦云：般若波罗蜜多的差别有三种。又如《名声之分》中亦云：何者名为佛母薄伽梵母？即是所说之八种现观自性所分的般若波罗蜜多之体性。又如《般若生》中亦云：八现观之自性，无自性且超离分别。如如意树般之妙果，赐予者胜母善哉胜。又如《月光》中亦云：如是三一切智以摄集其余五种现观之八分般若波罗蜜多，亦名为般若波罗蜜多，即是观待彼等小、中、大之证悟者差别，以三一切智之门而作礼敬。如是等。若问：彼等论师亦说母为般若波罗蜜多，是否八现观皆成般若波罗蜜多？答：如是说般若波罗蜜多与母无差别，乃是观待彼二以生养无漏蕴之门而作用相同尔。否则，母之体性义为成办佛子之意乐，般若波罗蜜多之体性义为证悟无自性之殊胜智慧，二者何时有无差别之时？如是其余一切解释皆与母之解说无有相违，然于《明句论》中宣说与彼等相异之义，应于彼处遮破之。第三分为二：前释之余义，根本之词义。初者分为二：必要与从略义所引申者。初者分为三：暂时之必要，究竟之必要，彼等所成就之义。初者分为三：听闻之必要，欢喜之必要，恭敬之必要。初者：所谓“如是”一词，通常有多种含义，但在此处意为“如是”，因此应理解为指代紧接之前的根本颂。也就是说，如果在根本颂之前有“说”或“讲”等词语，那么在外释的开头就会出现“说已”或“讲已”等词语，而不会出现“如是”这样的词语。而“是故”和“如是”等词语中，会出现“和”、“乃”等词语。而“说也”等结尾词语会
English
Therefore, it is called Prajñāpāramitā. As it is also said in the "Perfectly Endowed": "The distinctions of Prajñāpāramitā are of three kinds." And as it is also said in the "Part of Fame": "What is called the Mother of the Buddhas, the Blessed One? It is the very nature of Prajñāpāramitā, which is divided by the nature of the eight kinds of manifest realization that will be explained." And as it is also said in the "Emergence of Wisdom": "The nature of the eight manifest realizations, without self-nature and beyond conception, like a wish-fulfilling tree, the good fruit is bestowed by the victorious mother, virtuous and victorious." And as it is also said in the "Moonlight": "Thus, the three omniscient ones, having gathered the other five manifest realizations, the eight parts of Prajñāpāramitā, are also called Prajñāpāramitā, that is, considering the distinctions of the small, medium, and great realizers, they pay homage through the gate of the three omniscient ones." So forth. If asked: Since those teachers also say that the Mother is Prajñāpāramitā, do all eight manifest realizations become Prajñāpāramitā? Answer: Saying that Prajñāpāramitā and the Mother are no different is only considering that the two have the same function in terms of generating and nourishing the uncontaminated aggregates. Otherwise, the meaning of the Mother's defining characteristic is to accomplish the intention of the Buddha's son, and the meaning of Prajñāpāramitā's defining characteristic is the supreme wisdom that realizes selflessness. When is there a time when the two are not different? Thus, all other explanations do not contradict the explanation of the Mother, but in the "Clear Words" (Prasannapadā), the meaning that is explained differently from those should be refuted in that very place. The third part has two: the remaining meaning of the previous commentary, and the meaning of the root words. The first part has two: the necessity and what is derived from the condensed meaning. The first has three: the temporary necessity, the ultimate necessity, and the meaning accomplished by them. The first has three: the necessity of hearing, the necessity of joy, and the necessity of respect. The first: The word "thus" generally has many meanings, but here it means "in that way," so it should be understood as referring to the immediately preceding root verse. That is, if there are words such as "said" or "explained" before the root verse, then at the beginning of the outer commentary, there will be words such as "having said" or "having explained," and the word "thus" will not appear. And in words such as "therefore" and "thus," there will be words such as "and" and "indeed." And concluding words such as "said also" will be