Tibetan
ནྟ་དེ་བའི་ལུང་དྲངས་ནས་སྨོན་འཇུག་གི་བཤད་པ་མཛད་པས་འཕགས་ཡུལ་གྱི་མཁས་པ་དག་ཀྱང་ལུགས་འདི་ལ་འཆེལ་ལོ། །གཉིས་པ་ནི། བརྡ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། བསྒོམ་སྟོབས་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་གཉིས་སོ། །དང་པོ་ནི་རྒྱན་ལས། གྲོགས་སྟོབས་རྒྱུ་སྟོབས་རྩ་བའི་སྟོབས། །ཐོས་སྟོབས་དགེ་བ་གོམས་པ་ལས། །མི་བརྟན་པ་དང་བརྟན་འབྱུང་བ། །གཞན་གྱིས་བསྟན་པའི་སེམས་བསྐྱེད་བཤད། ཅེས་སོ། །དེ་ལ་གཞན་གྱིས་བསྟན་ཅིང་གཞན་གྱི་ངག་གི་རིག་བྱེད་ལས་སེམས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བླངས་པ་བརྡ་ལས་བྱུང་བའི་སེམས་བསྐྱེད་ཡིན་ལ་དེ་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་མང་སྟེ། གྲོགས་སྟོབས་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་དགེ་བཤེས་ལས་སོ། །རྒྱུ་སྟོབས་ལས་ནི་རིགས་ཀྱི་མཐུ་དང༌། དགེ་རྩའི་སྟོབས་ལས་ཏེ་རིགས་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་དང་མང་དུ་ཐོས་པའི་སྟོབས་དང༌། དགེ་བ་གོམས་པའི་སྟོབས་ལས་ཏེ་ཚེ་འདི་ལ་རྟག་ཏུ་ཉན་འཛིན་འཆང་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ཡང་དང་པོ་མི་བརྟན་ལ་ལྷག་མ་བཞི་བརྟན་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། རྒྱན་ལས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་རབ་མཉེས་བྱས། །བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་རབ་བསགས། །ཆོས་ལ་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་ནི། །སྐྱེས་ཕྱིར་དེ་ནི་དམ་པར་ ཤོག་ལྷེབ་ ༢༠༡ ནས་ ༣༠༠ བར། འདོད། །ཆོས་དང་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་ནི། །དེ་ཡི་བྱ་བས་སངས་རྒྱས་ཉིད། །མཆོག་ལ་སེམས་མཉམ་རྙེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཡི་རབ་དགའ་ཁྱད་པར་འཕགས། ཞེས་སོ། །དེ་ལ་ཚིགས་བཅད་དང་པོའི་རྐང་པ་དང་པོས་ལུང་དམ་པ་མནོས་པ་དང༌། གཉིས་པས་རྒྱུ་དམ་པ་བསྒྲུབས་པ་དང༌། གསུམ་པས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དམ་པ་རྟོགས་པའི་ཁྱད་པར་བསྟན་ཏེ། ཁྱད་པར་དེ་གསུམ་གྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་དོན་དམ་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། །དེ་ཡང་ས་རབ་ཏུ་དགའ་བར་འཐོབ་པས་དེའི་རབ་དགའ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་རྒྱུ་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་དང༌། སེམས་ཅན་དང༌། སངས་རྒྱས་དང་སེམས་ཅན་གྱི་བྱ་བ་ལ་སེམས་མཉམ་པ་རྣམས་ནི་རིམ་པ་ལྟར་ཆོས་བདག་མེད་པར་དང༌། བདག་གཞན་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་དང༌། སངས་རྒྱས་དང་རང་གི་ཆོས་དབྱིངས་དབྱེར་མེད་པར་རྟོགས་པ་དང༌། བདག་གི་སྡུག་བསྔལ་དང་འདྲ་བར་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཟད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒོམ་རིམ་བར་པ་ལས་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་གྱི་སེམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཡང་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའོ། །དེ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ནི་སྙིང་རྗེས་སེམས་ཅན་མཐའ་དག་གདོན་པར་དམ་བཅས་ནས་འགྲོ་བ་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་པའི་རྣམ་པའི་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པའོ། །དེ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་བསྟན་པའི་ཆོ་ག་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ སྡོམ་པ་ལ་གནས་པ་མཁས་པ་ཕ་རོལ་པོ་ལས་བསྐྱེད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་ནས་དོན་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་འབད་པར་བྱའོ། །དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་སྤྲོས་པ་མཐའ་དག་དང་བྲལ་བ། ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་དོན་དམ་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དྲི་མ་མེད་པ་མི་གཡོ་བ། རླུང་མེད་པའི་མར་མེའི་རྒྱུན་བཞིན་དུ་མི་གཡོ་བའོ། །དེ་གྲུབ་པ་ནི་རྟག་ཏུ་གུས་པར་ཡུན་རིང་དུ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་རྣལ་འབྱོར་གོམས་པར་བྱས་པ་ལས་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་དང༌། བི་མ་ལ་མི་ཏྲའི་སྒོམ་རིམ་དུ་ཡང་དེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བཤད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། རྒྱན་ལས། སེམས་བསྐྱེད་དེ་ནི་ས་རྣམས་ལ། །མོས་དང་ལྷག་བསམ་དག་པ་དང༌། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཞན་དུ་འདོད། །དེ་བཞིན་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའོ། ཞེས་སོ། །དེ་ལ་མོས་སྤྱོད་ཀྱི་ས་ལ་མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང༌། ས་དང་པོ་བདུན་ལ་ལྷག་བསམ་དག་པ་དང༌། ས་བརྒྱད་པ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །འགྲེལ་ཆེན་ལས་ནི། དང་པོ་ངེས་འབྱེད་ཆ་མཐུན་བཞི་ལ་བཞག་ཀྱང་ཚོགས་ལམ་ནས་བཟུང་ན་ལེགས་སོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་སངས་རྒྱས་ལ་སེམས་བསྐྱེད་མེད་དེ་ཡོད་ན་སྤྲིན་ལྟ་བུ་ཡོད་དགོས་པ་ལས་དེ་མེད་དེ་རྒྱན་ལས། རྒྱལ་སྲས་རྣམས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ། །སྤྲིན་དང་འདྲ་བར་བསྟན་པ་ཡིན། ཞེས་པས་ཤེ་ན། ཉེས་པ་མེད་དེ། རྒྱལ་སྲས་ལ་ཡོད་པས་སངས་རྒྱས་ལ་ཡོད་པ་མི་ཁེགས་ལ། རྒྱལ་ སྲས་རྣམས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་ཅེས་ཀྱང་དགོངས་པ་བརྟག་ནུས་ཏེ་དེ་ལྟ་མིན་ན་སྔར་གྱི་ས་མཚམས་དང་འགལ་ཞིང་དོན་དམ་སེམས་བསྐྱེད་ཀྱང་མེད་པར་ཧ་ཅང་ཐལ་ལོ། །འོ་ན་སངས་རྒྱས་ལ་འདོད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ་དེ་ལྟ་ན་དེ་རྟོག་པ་ཡིན་པས་མི་རིགས་ཤེ་ན། དེ་ལ་ཉེས་པ་མེད་དེ། ཟླ་འོད་ལས་འོ་ན་དོན་དུ་གཉེར་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བའི་སེམས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཞེ་ན། བདེན་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱེད་པ་ཅན་གྱི་བྱེད་པ་པོའི་ཆོས་ཏེ། ཇི་ལྟར་རིགས་པར་སྔོན་གྱི་སེམས་སོ་སོ་བ་རྣམས་སོ། །དོན་དུ་གཉེར་བར་བྱ་བ་ཉིད་དང༌། འདོད་པར་བྱ་བ
Chinese
然灯佛迎请之后，作发愿的解说，印度智者们也依此理路。二是，从名言生者，以及从修力生者。初者如《庄严经论》云：“友力因力与根本力，闻力善习力所生，不坚固与坚固生，说他所教之发心。”其中，由他所教，由他之语表所生之发心，即是取自名言之发心，其生起亦有多种方式。从友力生者，如善知识。从因力生者，乃种姓之力，以及善根之力，即种姓广大，以及多闻之力，与善习之力，即此生恒常听闻受持等所生。其中，初者不坚固，余四者坚固。二者如《庄严经论》云：“诸佛皆令极欢喜，福德智慧资粮积，于法无分别智慧，生故彼是胜妙想。法与有情诸众生，以及彼之事业故，于胜义心平等得，故彼极喜尤超胜。”其中，第一颂之首句，显示领受圣教，第二句显示成办殊胜因，第三句显示通达殊胜悟入之差别，以彼三差别显示发心乃胜义谛。又，以获得极喜地故，显示彼极喜尤为超胜之因，其中，于法、有情、佛，以及有情之事业心平等者，次第为证悟法无我，以及自他平等，以及佛与自之法界无别，以及欲使他人之苦如自苦般止息故。 《修次第中篇》中亦说世俗与胜义心之差别，如云：“菩提心者，有二种，谓世俗与胜义。其中，世俗者，乃以悲心誓度一切有情，为利有情故，欲成佛。”
English
After inviting Dipankara, he explained the generation of aspiration, and Indian scholars also followed this reasoning. Secondly, there are those born from conventional terms and those born from the power of meditation. The former is as stated in the Ornament for Clear Realization: "The power of friends, the power of causes, and the power of roots, the power of hearing, the power of good habits, what is born from them, the unstable and the stable, are said to be the mind of enlightenment taught by others." Among them, the mind of enlightenment that is taught by others and arises from the expression of others' words is the mind of enlightenment taken from conventional terms, and its arising also has many ways. What arises from the power of friends is like a spiritual friend. What arises from the power of causes is the power of lineage and the power of roots of virtue, that is, the lineage is vast, and the power of much hearing, and the power of good habits, that is, what arises from constantly listening, holding, and so on in this life. Among them, the former is unstable, and the remaining four are stable. The latter is as stated in the Ornament for Clear Realization: "All Buddhas are made extremely happy, accumulations of merit and wisdom are accumulated, because wisdom without discrimination towards the Dharma is born, it is thought to be supreme. Because of the Dharma and sentient beings, and because of their actions, the mind is equally attained in the ultimate, therefore, that extreme joy is particularly superior." Among them, the first line of the first verse shows receiving the holy teachings, the second line shows accomplishing the excellent cause, and the third line shows the difference of realizing the excellent understanding, and these three differences show that the mind of enlightenment is the ultimate truth. Moreover, because of obtaining the Extremely Joyful Ground, it shows the cause of that extreme joy being particularly superior, among which, those who have equal minds towards the Dharma, sentient beings, Buddhas, and the actions of sentient beings, in order, are realizing the selflessness of phenomena, and the equality of self and others, and the non-duality of the Buddha and one's own Dharma realm, and wanting to end the suffering of others as if it were one's own. The Intermediate Stages of Meditation also speaks of the difference between the conventional and ultimate minds, as it says: "The mind of enlightenment has two types, namely conventional and ultimate. Among them, the conventional is to vow to liberate all sentient beings with compassion, and for the benefit of sentient beings, wanting to become a Buddha."
Chinese
思维须臾，即发起希求无上圆满菩提之心。又如《戒律品》所说之仪轨，应从安住菩萨律仪之智者处生起。如是生起世俗菩提心后，应为生起胜义菩提心而努力。何为胜义菩提心？即是超越世间，远离一切戏论，极其明澈，是胜义之行境，无垢无染，不可动摇，如无风之灯焰般不可动摇。此成就之法，即是恒常恭敬，长久串习止观瑜伽，由此而转变。比玛拉米扎之《修次第》中亦如是宣说。第三，于《庄严经论》中云：发心于诸地，胜解及增上，异熟及余者，如是断诸障。如是说。其中，于胜解行地，是因胜解而生；于初地至七地，是增上意乐清净；于第八地等三地，是异熟；于佛地，是断除障碍之发心。于《大疏》中云：初置于四顺决择分，若从资粮道起则更佳。此处有说佛无发心，若有则应如云，然实无有，如《庄严经论》云：佛子之发心，喻如云彩然。如是说者，无过失。因佛子有故，不能遮止佛有。亦可思择佛子所应获得之发心，若非如是，则与前之地界相违，且过于极端，乃至胜义发心亦将不成立。若谓佛有欲，如是则成分别念，不应理耶？对此无过失。如《月灯经》云：若然，与寻求义之分别念俱行之心，于薄伽梵如何生起耶？真实，寻求义乃是寻求义之作者之法，如理应知，乃是先前之各个心。应知寻求之义，及所欲求之
English
Thinking for a moment, one generates the mind of aspiring to unsurpassable, perfectly complete enlightenment. Furthermore, according to the ritual described in the chapter on discipline, it should be generated from a wise person who abides in the vows of a Bodhisattva. Having thus generated the conventional Bodhicitta, one should strive to generate the ultimate Bodhicitta. What is the ultimate Bodhicitta? It is that which transcends the world, is free from all elaborations, is extremely clear, is the object of ultimate reality, is immaculate and unwavering, and is as immovable as the flame of a lamp in the absence of wind. Its accomplishment comes from constantly and respectfully cultivating the yoga of calm abiding and insight for a long time, and from this transformation. The Stages of Meditation by Vimalamitra also explains it in the same way. Thirdly, in the Ornament it says: The generation of the mind on the grounds, aspiration and excellence, maturation and other, thus abandoning all obscurations. It is said. Among these, on the ground of practice of aspiration, it arises from aspiration; on the first seven grounds, it is pure excellence; on the eighth ground and the three others, it is maturation; and on the ground of Buddhahood, it is the generation of the mind that has abandoned obscurations. In the Great Commentary it says: At first it is placed on the four parts conforming to discrimination, but it is better to start from the path of accumulation. Here some say that the Buddha has no generation of the mind, and if there were, it would have to be like a cloud, but there is none, as the Ornament says: The generation of the mind of the Buddha's sons, is shown to be like a cloud. If one says so, there is no fault. Because the Buddha's sons have it, it does not preclude the Buddha from having it. One can also consider the generation of the mind that the Buddha's sons should attain, otherwise it would contradict the previous ground boundaries, and it would be too extreme, and even the ultimate generation of the mind would not be established. If one says that the Buddha has desire, then it becomes a conceptual thought, which is unreasonable? There is no fault in this. As the Moonlight Sutra says: If so, how does the mind that goes together with the conceptual thought of seeking meaning arise in the Bhagavan? Truly, seeking meaning is the dharma of the agent who seeks meaning, as it should be known, it is the previous individual minds. One should know the meaning of seeking, and what is to be desired.