Tibetan
་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་གཙོ་བོ་སྟེ། རང་བཞིན་དང་ཐ་མི་དད་པ་དང་ལམ་དང་གཞུང་ཡང་དེའི་ཆེད་དུ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་ནས་སྔར་གྱི་ལུང་དྲངས་སོ། །འདིས་ཀྱང་ལུང་དེའི་དོན་གཙོ་ཕལ་ལ་འདོད་དོ། །གསུམ་པ་ནི། དག་ལྡན་ལས། ཤེས་པའི་རབ་ཡིན་པས་ན་ཤེས་རབ་སྟེ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤེས་རབ་ཀྱང་དེ་ཡིན་ལ་ཕ་རོལ་ཡང་ཡིན་པས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ལོ། །ཕྱིན་པ་ནི་འགྲོ་བ་སྟེ་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པའོ། །གང་གི་ཕ་རོལ་ཞེ་ན། འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དག་པའི་ཡང་ངོ༌། །སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མཛད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དེའི་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ཞེས་དང༌། འདིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། རྣམ་པར་གཡེང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་བཅུའི་གཉེན་པོའོ་ཞེས་སོ། །འདིས་ནི་ས་བཅུའི་མཉམ་གཞག་རྣམས་ཤེར་ཕྱིན་མཚན་ཉིད་པ་དང་སོ་སྐྱེ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་བཏགས་པ་བར་བཞེད་དོ། །དེ་ལྟར་བཞེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ལེའུར་འདི་དང༌། འདི་འདོད་པས་ཤེར་ཕྱིན་ལ་བསླབ་པར་བྱ་ཞེས་དུ་མ་ཞིག་གསུངས་པའོ། །དེ་ནས་ཤཱ་རིའི་བུས། ཤེར་ཕྱིན་ལ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པར་བགྱི་ཞུས་པའི་ལན་དུ་སྒྲུབ་པ་ལ་གདམས་པའི་མདོ་བཀའ་སྩལ་ནས་རྣམ་གཡེང་གི་རྣམ་རྟོག་ བཅུའི་གཉེན་པོ་བྱེད་པ་ཞིག་ཤེར་ཕྱིན་ལ་བརྩོན་པར་གསུངས་སོ། །དེས་ན་ཤེར་ཕྱིན་མདོ་ལས་རྟོག་པ་བཅུའི་གཉེན་པོ་མཚན་ཉིད་པར་བཤད་ལ། མོས་སྤྱོད་ཀྱིས་རྟོག་པ་དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་བྱེད་མི་ནུས་ཤིང་སངས་རྒྱས་ལ་ཡང་གཉེན་པོའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཤེར་ཕྱིན་བཏགས་པ་བའོ་སྙམ་དུ་བསམས་སོ། །ཚུལ་འདི་ཡང་ཐེག་བསྡུས་ལས། རྣམ་པར་གཡེང་བ་བཅུ་པོ་འདི་དག་གི་གཉེན་པོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་མཐའ་དག་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་དང་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པར་རིག་པར་བྱའོ། ཞེས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པར་མངོན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ནི་སྤྱིར་ན་ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕ་རོལ་ནི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་ཡིད་ཆེ
Chinese
是般若波罗蜜多的主要，因为自性和不异，道路和正行也为此而修习之故，这样说了之后引用了以前的教证。此（论师）也认为该教证的意义有主次之分。第三是，《具足清净经》中说：因为是智慧之最，所以是智慧，是指缘于空性。智慧也是它，彼岸也是它，所以是智慧的彼岸。度是行，即到达彼岸。是何者的彼岸呢？是圣者菩萨的分别念。是如来们的清净的也是。在加行道上为何称为般若波罗蜜多呢？因为是它的因。对于具有事业的法身为何称为般若波罗蜜多呢？因为是它的果。等等。这里说，般若波罗蜜多是无分别的智慧，是散乱的十种分别念的对治。此（论师）认为十地的等持是具有般若波罗蜜多之相，并且是凡夫和佛地的假立。这样认为的理由也是在发心品中多次说到“要修学此（般若波罗蜜多），因为想要此（果位）”。之后，舍利子问：如何修持般若波罗蜜多？作为回答，世尊开示了教诫修持的经，说要努力于般若波罗蜜多，即做散乱的十种分别念的对治。因此，般若波罗蜜多经中说十种分别念的对治是其相，并且以信行不能对治那些分别念，而且佛陀也远离了对治的作业，所以认为是假立的般若波罗蜜多。这种方式也如《摄大乘论》中所说：为了对治这十种散乱，般若波罗蜜多始终显示无分别的智慧。因此，要知道般若波罗蜜多的所有意义都具有不相顺的方面和对治。显然是遵循了此论。耶谢扎（Yéshé Zhap）说，智慧一般是善于辨别诸法。它的彼岸是在信解行阶段相信一切法无我。
English
It is the main of Prajñāpāramitā, because its nature is non-different, and the path and conduct are also practiced for its sake, so it is said, and the previous quote is cited. This (commentator) also considers the meaning of that quote to have primary and secondary aspects. The third is, from the Dagden (Dag ldan): Because it is the best of knowledge, it is wisdom, which refers to focusing on emptiness. Wisdom is also it, and the other shore is also it, so it is the other shore of wisdom. Pāramitā is going, that is, reaching the other shore. Whose other shore is it? It is the conceptualization of the noble Bodhisattvas. It is also the purity of the Tathāgatas. Why is it called Prajñāpāramitā on the path of application? Because it is its cause. Why is it called Prajñāpāramitā for the Dharmakāya with activities? Because it is its very result. And so on. Here it is said that Prajñāpāramitā is non-conceptual wisdom, which is the antidote to the ten conceptualizations of distraction. This (commentator) considers the samādhis of the ten bhūmis to be characterized by Prajñāpāramitā, and to be labeled as the grounds of ordinary beings and Buddhas. The reason for this view is also that it is repeatedly said in the chapter on generating bodhicitta, "One should study this (Prajñāpāramitā) because one desires this (fruit)." Then, Śāriputra asked, "How should one practice Prajñāpāramitā?" In response, the Blessed One taught the sūtra instructing practice, saying that one should strive in Prajñāpāramitā, which is to apply the antidote to the ten conceptualizations of distraction. Therefore, the Prajñāpāramitā Sūtra explains that the antidote to the ten conceptualizations is its characteristic, and that the practice of faith cannot apply the antidote to those conceptualizations, and also that the Buddhas are free from the activity of applying antidotes, so it is thought to be a labeled Prajñāpāramitā. This approach is also as stated in the Abhidharmasamuccaya: "To counteract these ten distractions, the Prajñāpāramitā always shows non-conceptual wisdom. Therefore, all the meanings of Prajñāpāramitā should be understood as having opposing aspects and antidotes." It is evident that it follows this treatise. Yeshe Zhap (Ye shes zhabs) said that wisdom in general is the excellent discrimination of dharmas. Its other shore is believing that all dharmas are without self in the stage of faith and practice.
Tibetan
ས་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དབེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་གང་དག་དེ་ལྟ་བུའི་ཕ་རོལ་དེའི་བདག་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བི་མ་ལ་མི་ཏྲས་ནི། དོན་དམ་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་དག་པའི་མཚན་ཉིད་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་ནི། སེམས་བསྐྱེད་པ་དང༌། གོ་ཆ་དང༌། འཇུག་པ་དང༌། ཚོགས་དང༌། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲུབ་པའི་མཚན་ཉིད་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དོ། ཞེས་ དང༌། དེ་ལ་གང་གི་ཚེ་རྒྱུའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བྱ་ན་ནི་ཡུལ་གྱི་བདུན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུ་ལ་བྱ་ན་ནི་རྒྱུ་མཚན་གྱི་བདུན་པ་ཡིན་ནོ། ཞེས་སོ། །དེས་ན་དོན་དམ་པའི་ཤེར་ཕྱིན་ནི་འབྲས་བུ་དང་གཞན་རྣམས་རྒྱུའི་ཤེར་ཕྱིན་དུ་མཛད་ནས་སྔ་མ་ལ་བྱེད་ན། རྒྱུ་མཚན་གྱི་བདུན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཤིང་གི་ཆེད་དུ་ཆུ་འདྲེན་པ་ལ་དེ་ལ་ཆུ་འདྲེན་ཞེས་པ་ལྟར་དགོས་ཆེད་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་ལ་བྱེད་ན། ཡུལ་གྱི་བདུན་པ་ཞེས་པ་ནི་ཤིང་ལ་བྱ་གནས་ཞེས་པ་ལྟར་གནས་གཞི་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་སྤྱོད་པ་ཉིད་ལ་ཞེས་པའི་དོན་འབྲེལ་བའི་ཚུལ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་འདི་དང་སྔ་མ་གཉིས་ཀ་ཡང་སློབ་ལམ་ན་ཤེར་ཕྱིན་མཚན་ཉིད་པ་བཞེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། དེ་ལྟར་འདོད་པ་ཐ་དད་པ་དེ་དག་ལས་འདིར་གང་ཞིག་གཟུང་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཕྱོགས་གླང་དང་སློབ་དཔོན་གྱི་བཞེད་པ་སྔོན་དང་ཕྱིས་ཀྱི་ཊཱིཀ་བྱེད་ཁ་ཅིག་གཞུང་ལམ་བཏགས་པ་བ་དང་འབྲས་བུ་ཤེར་ཕྱིན་མཚན་ཉིད་པ་ཡིན་པས་སློབ་ལམ་ན་ཤེར་ཕྱིན་ཡོད་པར་བཤད་པ་བཏགས་པ་བ་ལ་དགོངས་ཤིང་མཚན་ཉིད་པ་སངས་རྒྱས་ས་ན་ཡོད་པར་བཞེད་དོ། །དགོངས་པ་བཙལ་ན་ནི་མཚན་བཏགས་ཀྱི་དོན་དུ་མི་སྣང་གི་གཙོ་ཕལ་ལ་བཞེད་པར་སྣང་སྟེ། བརྒྱད་སྟོང་དོན་བསྡུས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ལས། འདིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྒྲའི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་བསྟན་ཏེ། གཙོ་བོ་དང་ཕལ་པའོ། །དེ་ལ་གཙོ་བོ་ནི་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་སོ། །ཕལ་པ་ནི་གཞུང་དང་ལམ་ གྱི་རང་བཞིན་ནོ། ཞེས་དང༌། རྒྱན་སྣང་ལས་ཀྱང༌། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་གཉིས་མེད། །ཡེ་ཤེས་དེ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས། ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གཙོ་བོར་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཞུང་སྟོང་ཕྲག་
Chinese
是处所。在极喜等状态时，则是远离一切分别。因此，那些成为如此彼岸自性者，即是般若波罗蜜多，如是说。比玛拉米扎说：胜义般若波罗蜜多是诸相完全清净之自性法身。除此之外，发心、盔甲、进入、积聚、以及决定生起的修持之自性是因之自性。并且，其中何时称因之般若波罗蜜多时，则是处所之第七。何时称果时，则是因缘之第七。因此，胜义之般若波罗蜜多是果，其他诸法作为因之般若波罗蜜多，若对前者而言，因缘之第七，譬如为了树木而浇水，对它浇水一样，是为需要之目的。若对后者而言，处所之第七，譬如对树木而言是处所一样，是为所依处。那也是般若波罗蜜多甚深行持本身之意义关联方式。如此，此二者皆为在学道时视般若波罗蜜多为体性者。第二，如此这些不同的观点中，此处应取何者呢？对此，陈那（Dignāga）和导师（Dharmakīrti）的观点，以及前后的一些注释者，认为经论道是假立者，而果是般若波罗蜜多的体性，因此说在学道时有般若波罗蜜多是就假立者而言，而体性者则认为在佛地才有。若寻求密意，则似乎不是名言之意义，而是视为主次，在《八千颂精义释》中说：此乃显示般若波罗蜜多之语义为两种，即主要和次要。其中，主要者是无二之智慧。次要者是经论和道之自性。并且，《现观庄严论释》中也说：般若波罗蜜多无二，智慧即是如来。以这种方式，主要以法身如来本身是般若波罗蜜多。即使如此，经论千颂
English
It is a place. In the state of great joy and so on, it is devoid of all conceptualizations. Therefore, those who have become the nature of such other shore are the Prajñāpāramitā, so it is said. Vimalamitra said: The ultimate Prajñāpāramitā is the Dharmakāya, the nature of which is completely pure in all aspects. Other than that, the nature of generating the mind, armor, entering, accumulating, and the practice of definitely arising is the nature of the cause. And, when it is called the Prajñāpāramitā of the cause, it is the seventh of the place. When it is called the fruit, it is the seventh of the cause and condition. Therefore, the ultimate Prajñāpāramitā is the fruit, and all other dharmas are made into the Prajñāpāramitā of the cause. If it is for the former, the seventh of the cause and condition, like watering for the sake of trees, watering it, is for the purpose of need. If it is for the latter, the seventh of the place, like the place for the trees, is the basis of support. That is also the way of relating the meaning of the profound practice of Prajñāpāramitā itself. Thus, both this and the former are considered to be those who regard Prajñāpāramitā as the essence in the path of learning. Second, among these different views, which one should be taken here? In this regard, the views of Dignāga and the teacher (Dharmakīrti), and some commentators before and after, consider the scriptures and paths to be imputed, and the fruit to be the essence of Prajñāpāramitā. Therefore, saying that there is Prajñāpāramitā in the path of learning refers to the imputed, while the essence is considered to be only in the Buddha-land. If one seeks the intention, it does not seem to be the meaning of the nominal, but rather to regard it as the main and secondary. In the commentary on the Condensed Meaning of the Eight Thousand Verses, it is said: This shows that the meaning of the word Prajñāpāramitā is twofold, namely, the main and the secondary. Among them, the main one is non-dual wisdom. The secondary one is the nature of scriptures and paths. And, in the Ornament of Realization, it is also said: Prajñāpāramitā is non-dual, that wisdom is the Tathāgata. In this way, mainly the Dharmakāya Tathāgata itself is the Prajñāpāramitā. Even so, the scriptures of thousands of verses