Tibetan
ཚུལ་ནི། འོ་ན་ཡུམ་གྱིས་སྲས་བཞི་བསྐྲུན་པར་མཛད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཙམ་གྱི་མོད་ལ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྤྱིར་དབང་བརྟུལ་གྱི་འཇུག་ལྡོག་གི་རྒྱུ་ཚིག་ཙམ་ཡིན་ཡང༌། དབང་རྣོན་ནི་རིགས་པས་གནོད་པ་ཡོད་མེད་བརྟགས་པ་ན་གནོད་པ་མེད་པ་དང་ཡོད་པར་མཐོང་བ་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་འདིར་ཡང་མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་བརྗོད་བྱའི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་གཞི་ལམ་རྣམ་གསུམ་སྐྱེ་མེད་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་མཁྱེན་གསུམ་གྱི་ཡུམ་གྱིས་སྲས་བཞི་བསྐྲུན་པར་བསྟན་པ་ལ་རིགས་པ་ཡང་དག་གིས་གནོད་པ་ཡོད་མེད་བརྟག་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ན་གནོད་པ་མ་མཐོང་ནས་དེའི་རྗེས་སུ་དབྱེ་གཞི། ཤེར་ཕྱིན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བའི་ཚུལ་གསུམ་པ་ཅན་དེས་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་སྲས་བཞི་བསྐྲུན་པར་མཛད་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བ་སྟེ་ངེས་པར་སྲིད་པ་སྟེ་འཐད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་སྟེ་དང་བར་བྱེད་ཀྱི་དབང་བརྟུལ་ལྟར་བརྟག་དཔྱད་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་པ་གང་གིས་ཤེ་ན། ངོ་བོ་ལ་དཔྱད་ནས་འགོག་པ་གཅིག་དང་དུ་མའི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་དང་སོགས་པས་རྒྱུ་ལ་དཔྱད་པ་རྡོ་རྗེ་གཟེགས་མ་འབྲས་བུ་ལ་དཔྱད་པ་མུ་བཞི་སྐྱེ་འགོག་ལ་སོགས་པའི་ཚད་མ་སྟེ་གཏན་ཚིགས་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རིགས་པ་འདི་རྣམས་ཁོ་ན་འགོད་ཅེ་ན། གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འདི་ལྟར་དེ་ལ་རིགས་པས་གནོད་ན་འདི་དག་གིས་ གནོད་དགོས་ཏེ། མཆོད་བརྗོད་ཀྱིས་ནི་ཡུམ་གྱིས་སྲས་བཞིའི་བཞེད་པ་སྐྱེད་པར་བསྟན་ལ། རིགས་པ་འདི་དག་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མེད་དུ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡང་འགལ་བ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། ཡུམ་གྱིས་སྐྱེད་པར་བསྟན་པ་ཀུན་རྫོབ་དང་རིགས་པས་སྐྱེ་མེད་སྒྲུབ་པ་དོན་དམ་དུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་པ་འདི་རྣམས་ནི་སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་རྨ་མེད་པའོ། །ཁ་ཅིག་དང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་གནོད་པ་མ་མཐོང་བ་དང༌། སྒྲུབ་བྱེད་བཟུང་བའི་གཞུང་ཚན་པ་གཉིས་བྱེད་པ་དང༌། ལ་ལ་གཞི་ལམ་རྣམ་གསུམ་སྐྱེ་མེད་དུ་གང་གིས་གྲུབ་ན་གཅིག་དུ་བྲལ་ལ་སོགས་པས་སོ་ཞེས་འཆད་དོ། །དེ་ལ་དང་པོ་མི་འཐད་དེ། སྤྱིར་དབང་རྣོན་འཇུག་པ་ལ་གནོད་བྱེད་མ་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་གི་སྒྲུབ་བྱེད་བཟུང་བ་ཡང་དགོས་མོད། འདིར་ནི་དབང་བརྟུལ་དང་བ་ན་གནོད་མི་གནོད་མ་མཐོང་བར་ཡུམ་གྱིས་སྲས་བསྐྲུན་པར་བསྟན་པ་བདེན་པར་བཟུང་བ་ལྟ་བུ་མིན་གྱི། གནོད་པ་ཡོད་མེད་བརྟགས་པ་ན་མི་གནོད་པར་མཐོང་ནས་སྲས་རྣམས་བསྐྲུན་པར་བཟུང་སྟེ། ཞེས་བཤད་དགོས་པས་གཞུང་དེ་གཉིས་སོ་སོར་གཅོད་པ་མི་འཐད་དོ། །གཞུང་གཉིས་པ་ནི་བསྒྲུབ་བྱ་རུ་སྣང་བའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་བྱེད་བཟུང་བ་རུ་མི་འཐད་དོ། །འོ་ན་སྒྲུབ་བྱེད་བཟུང་བ་གང་ཞེ་ན། སྔར་བཤད་པ་ལྟར་མཆོད་བརྗོད་ཀྱིས་བསྟན་ཚོད་དང་དབུ་མའི་རིགས་པ་རྣམས་འགལ་བ་ལྟར་སྣང་ནས་མི་དང་བ་ལ་བརྟགས་པ་ན་དེ་གཉིས་མི་འགལ་བར་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་དང་བ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་སྒྲུབ་བྱེད་བཟུང་བས་ཅི་ཞིག་བྱ། གཉིས་ པ་ཡང་མི་འཐད་དེ། རིགས་པས་གནོད་མི་གནོད་རྟོག་པ་ནི། མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་སྒྲས་ཟིན་ཚོད་ལ་ཡིན་ལ། དེར་ཡང་ཡུམ་གྱིས་སྲས་བསྐྲུན་པ་སྒྲས་ཟིན་ཅིང༌། གཞི་ལམ་རྣམ་གསུམ་སྐྱེ་མེད་ནི་མ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་གསལ་དུ་ཁྱད་གཞི་ནི་ཤེར་ཕྱིན་ནོ། །ཁྱད་པར་ནི་མཁྱེན་གསུམ་མོ། །གསུམ་དུ་བསྟན་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དབྱེར་མེད་དོ་སྙམ་པ་དགག་པ་དང༌། སྲས་གསུམ་ཆར་སྐྱེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་རང་སངས་རྒྱས། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ངེས་བསྟེན་པའི། །ཐར་ལམ་ཁྱོད་ཉིད་གཅིག་པུ་སྟེ། །གཞན་ཞེས་བགྱི་བ་མ་མཆིས་ངེས། ཞེས་བསྟོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡུམ་འདི་ལ་ཐེག་པ་རང་རང་གི་རྟོགས་པ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་དང༌། དེ་སྟོན་པའི་མདོ་འདི་ལ་ཡང་མདོ་གཞན་ལས་ལྷག་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིས་ཉན་རང་རྣམས་བསྐྱེད་པའི་ཆ་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་ཙམ་ཞིག་དང་བྱང་སེམས་དང་སངས་རྒྱས་བསྐྱེད་པའི་ཆ་ནི་བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་རིམ་པ་ལྟར་དྲན་པ་ཉེར་གཞག་དང་སྡོང་པོ་བཀོད་པ་རྣམས་སུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་སྙམ་ན་དེ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཚུལ་གསུམ་པ་ཅན་ནི་ཞེས་སྨོས་ཏེ། འདིར་དོན་ནི་ཡུམ་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བ་ནི་རང་བཞིན་གསུམ་དུ་ཕྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་དབྱེ་བར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གདུལ་བྱའི་བསམ་པའི་དབང་གིས་སྲས་གསུམ་གྱི་ཡུམ་ཡིན་ནོ། ཞེས་བསྟན་གྱི་རྣམ་པར་ངེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཚེ་ ནི་སངས་རྒྱས་རྗེ་བཙུན་ཁོ་ནའི་ཡུམ་ཡིན་གྱི། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་གཡུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ནི་བུད་མེད་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་ཡུམ་འདིས་ག་ལ་སྐྱེད་དེས་ན་འདིའི་མཐུའི་ཆེ་བ་ནི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་སུ་སྒྲུབ་པས་མཚར་དུ་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་སྟོན་པའི་མདོ་ཡང་གཞུང་གཞན་ལས་མཆོག་སྟེ། སྔར་གྱི་གཞུང་དེ་དག་ནི་ཕྱོགས་རེ་བ་ཡིན་ལ། ཡུམ་གྱི་མདོར་ནི་རིགས་ཅན་གསུམ་གའི་ལམ་བསྒྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་བཞིན་གཅིག་ཁོ་ན་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས་གདུལ་བྱ་ལ་དུ་མར་སྣང་བ་ནི་ཚུལ་གྱི་སྒྲས་བསྟན་པས་དུ་མར་སྣང་ཡང་གཅིག་ཏུ་སྒྲུབ་པ་ནི་ཚུལ་གསུམ་པ་ཡིན་ལ་གཅིག་དུ་མར་སྟོན་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མཐུ་དེ་སུའི་སྙམ་པ་ལ། ཤེར་ཕྱིན་ཞེས་སྨོས་པ་དོན་གྱི་རིམ་པའོ་ཞེས་སྤྲོས་ནས་འཆད་དོ། །ཚུལ་ཞེས་པ་དོན་དེ་དངོས་མིན་པར་རྣམ་པ་ཙམ་བསྟན་པ་རུ་འཛིན་པ་ཚུལ་གྱི་སྒྲས་འཁྲུལ་གཞི་བྱས་པ་འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཅི་ཡུམ་འདི་གདུལ་བྱའི་ངོར་སྲས་གསུམ་གྱི་ཡུམ་ཡིན་གྱི་ངེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སངས་རྒྱས་ཁོ་ནའི་ཡིན་ཞེས་པ་འདི་ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་པའམ་བཏགས་པ་བ་དང་མཚན་ཉིད་པ་ལ་བྱེད་བརྟག་གྲང༌། དང་པོ་ནི་མི་འདོད་ཅིང་རིགས་པ་ཡང་མིན་ཏེ། དོན་དམ་པར་ཡུམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་བསྐྲུན་པ་ལ་སྔར་གྱི་རིགས་པས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན། ཡུམ་གྱིས་སྲས་གསུམ་བསྐྱེད་པ་རང་གི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡུམ་ འདིས་སྲས་གསུམ་བསྐྱེད་མི་ནུས་སོ་ཞེས་པའི་རིགས་པས་གནོད་པ་མ་མཐོང་བར་ཁས་བླངས་པ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཉན་རང་ལ་ཐར་ལམ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡུམ་མ་གཏོགས་པ་ནི་མེད་ལ་ཡུམ་ཡང་འདི་དག་གི་ལམ་མིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདོད་པར་ནི་མི་ནུས་ལ། རྟགས་གཉིས་ནི་བསྟོད་པའི་ལུང་ཤེས་བྱེད་དུ་དྲངས་པ་དང་རྩ་བའི་གྲུབ་མཐའ་གཉིས་ཀྱིས་ཁས་བླངས་སོ། །གཞི་ཤེས་དང་ལམ་ཤེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡུམ་ཁོ་ནར་འདོད་ན་ཉན་ཐོས་དང་བྱང་སེམས་སུ་བསྟན་པའི་གང་ཟག་གཉིས་ཀྱང་བཏགས་པ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་འགལ་བ་དུ་མ་འདུས་པ་འདི་ལྟ་བུའི་བཤད་པ་ནི། བྱམས་པ་དང་སློབ་དཔོན་གཉིས་ཀ་ལ་ཅོ་འདྲི་བ་ཡིན་ལ། འདི་ཡི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ལེགས་པར་མ་བརྟགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར། འཁྲུལ་གཞི་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱི་དོན་ཡང་ཚུལ་གསུམ་རྣམ་པར་བཞག་པར་དགོངས་པས་ཞེས་པ་དང་མཐུན་པར་ཐེག་པའི་ཚུལ་གསུམ་པ་ཞེས་འབུམ་པ་འདོད་པའམ། ཡང་ན་མཁྱེན་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བའི་ཚུལ་གསུམ་པ་ཞེས་པ་ལྟར་བཤད་དོ། །ཅི་སྟེ་སློབ་དཔོན་ཡང་གཞུང་ལམ་རྣམས་ཤེར་ཕྱིན་བཏགས་པ་བར་བཞེད་པས་མི་མཐུན་པ་མེད་དེ། ཤེར་ཕྱིན་དང་ཡུམ་གཉིས་དོན་གཅིག་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཆེས་མི་འཐད་དེ། ཡུམ་གྱི་དོན་ནི་སྲས་བཞིའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བཞེད་དོན་སྒྲུབ་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན
Chinese
道理是：那麼，僅僅是顯示佛母生了四個兒子就足夠了嗎？不是的。像這樣，一般來說，鈍根者進入和退出的原因僅僅是言辭，而利根者則是通過理智考察有無妨害，僅僅是看到沒有妨害和有妨害。因此，這裡也是，供讚偈的所表達的意義的特徵，即本性、本基、道、遍知三者，佛母完全了知無生，顯示生了四個兒子，首先用正確的理智考察有無妨害，在沒有看到妨害之後，隨之將分類的依據，即般若波羅蜜多、一切智性三者的自性，具有三種分類方式的佛母，生了佛等四個兒子，這是毫無疑問的，一定是存在的，是合理的。像鈍根者那樣，沒有經過考察就一定認為是這樣，並不是這樣。用什麼理智呢？考察本性後遮破，因為遠離了一和多的本性等等，以及考察原因的金剛屑，考察結果的四句生滅等量，即以理證來證明。為什麼僅僅引用這些理證呢？因為是主要的。像這樣，如果理智對其有妨害，就必須用這些來妨害。供讚偈顯示佛母生了四個兒子的意願，而這些理證則證明一切法無生。這也像是矛盾，佛母顯示生是世俗諦，而用理智證明無生是勝義諦。這些都是學者的無垢見解。有些人認為，信服的原因是沒有看到妨害，以及抓住能成立的論點這兩個部分，有些人則解釋說，如果本基、道、遍知三者以無生而成立，那麼就是以遠離一和多等來成立。其中，第一個不合理，一般來說，利根者進入，僅僅是沒有看到妨害是不夠的，還必須抓住能成立的論點。而這裡，鈍根者信服時，就像沒有看到妨害就認為佛母生了兒子是真實的一樣，並非如此。
English
The reason is: Then, is it enough to merely show that the Mother Buddha gave birth to four sons? No, it is not. Like this, generally speaking, the reason for the dull-witted to enter and exit is merely words, but the sharp-witted only see that there is no harm and there is harm after examining whether there is harm with reason. Therefore, here too, the characteristic of the meaning expressed in the verses of praise, that is, the nature, the basis, the path, the three omnisciences, the Mother completely knows the unborn, showing that she gave birth to four sons, first using correct reason to examine whether there is harm, after not seeing the harm, then the basis of classification, that is, the nature of the three of Prajnaparamita, all-knowingness, the Mother with three kinds of classification, gave birth to the four sons such as the Buddha, this is undoubtedly, it must exist, it is reasonable. Like the dull-witted, it is not like this to definitely think so without examination. What reason is used? After examining the nature, refute it, because it is far from the nature of one and many, etc., and the vajra fragments that examine the cause, the four sentences of birth and death that examine the result, etc., that is, to prove with reason. Why only quote these reasons? Because it is the main one. Like this, if reason is harmful to it, it must be harmed by these. The praise verses show the Mother's wish to give birth to four sons, and these reasons prove that all dharmas are unborn. This also seems like a contradiction, the Mother shows that birth is the conventional truth, and proving unborn with reason is the ultimate truth. These are all the flawless views of scholars. Some people think that the reason for believing is not seeing the harm, and grasping the two parts of the argument that can be established, and some people explain that if the basis, the path, and the three omnisciences are established by the unborn, then it is established by being far from one and many, etc. Among them, the first is unreasonable. Generally speaking, for the sharp-witted to enter, it is not enough to just not see the harm, but it is also necessary to grasp the argument that can be established. But here, when the dull-witted believe, it is not like thinking that the Mother gave birth to the son is true without seeing the harm.
Chinese
如果考察是否有损害，因为见到没有损害而开始创造诸子。因为必须这样说，所以将那两个论典分别割裂是不合理的。第二个论典，因为显现为所要成立的，所以作为能成立的来执持是不合理的。那么，什么是执持能成立的呢？如前所说，如果认为供赞所显示的程度与中观的理路相违背，而不欢喜，那么考察之后，仅仅因为见到二者不相违背而生起欢喜，那么执持其他的能成立有什么用呢？第二点也是不合理的，用理路来思考是否有损害，是对供赞的语句所包含的程度而言的。在那里，母亲创造诸子是语句所包含的，而基、道、果三种无生是不包含的。在《释论》中，差别的基础是般若波罗蜜多，差别是三种智慧。显示为三者，也是为了遮破在世俗中也没有差别的想法，并且是为了显示三个儿子都出生。因为赞颂说：诸佛与独觉，声闻众所依，解脱道唯一，此外实无有。这样，对于这位母亲来说，就有了胜过各自乘的证悟，并且对于这部宣说它的经典来说，也会变得没有胜过其他经典的地方。因为这部经典生起声闻和独觉的部分，仅仅是证悟人无我，而生起菩萨和佛陀的部分，是证悟二无我。而且，这也依次在《念住经》和《树庄严经》中显示。如果这样想，为了遣除它，所以说了具有第三种方式。这里的意思是，对于母亲来说，将一切智智分为三种，并不是分为三种自性，因为不能分。那么是什么呢？是由于所化众生的意乐，是三个儿子的母亲。在显示的方式上，在确定的时候，仅仅是佛陀世尊的母亲，像声闻和独觉庸才等，怎么能由像美女宝珠一样的母亲所生呢？因此，这部经典的威力之大，在于将一切有情都成就为佛陀，所以应该赞叹。因此，这部宣说它的经典也胜过其他论典，因为以前的那些论典中
English
If one examines whether there is harm, because one sees that there is no harm, one begins to create the sons. Because it must be said in this way, it is unreasonable to separate those two treatises separately. The second treatise, because it appears as what is to be established, it is unreasonable to hold it as what establishes. So, what is holding what establishes? As said before, if one thinks that the extent shown by the praise seems to contradict the reasoning of the Middle Way, and one is not happy, then after examining, just because one sees that the two do not contradict each other, happiness arises, then what is the use of holding other things that establish? The second point is also unreasonable, to think about whether there is harm by reasoning is about the extent contained in the words of praise. There, the mother creating the sons is contained in the words, but the unborn nature of the base, path, and fruit is not contained. In the Commentary, the basis of the difference is the Perfection of Wisdom, and the difference is the three wisdoms. Showing it as three is also to refute the idea that there is no difference even in the conventional, and it is to show that all three sons are born. Because it is praised: The Buddhas and the solitary realizers, the hearers rely on, the path of liberation is the only one, there is really nothing else. In this way, for this mother, there is something that excels the realization of each vehicle, and for this sutra that proclaims it, it will also become that there is nothing that excels other sutras. Because the part of this sutra that gives rise to the hearers and solitary realizers is just realizing the selflessness of the person, and the part that gives rise to the bodhisattvas and Buddhas is realizing the two selflessnesses. Moreover, this is also shown in the Mindfulness Sutra and the Tree Adornment Sutra in order. If one thinks like this, in order to dispel it, it is said that it has the third way. The meaning here is that for the mother, dividing the omniscient wisdom into three is not dividing it into three natures, because it cannot be divided. So what is it? It is because of the wishes of the beings to be tamed, she is the mother of the three sons. In the way of showing, when it is determined, she is only the mother of the Buddha, the Lord, how can the hearers and solitary realizers, like the mediocre ones, be born from a mother like a beautiful jewel? Therefore, the greatness of the power of this sutra is that it accomplishes all sentient beings as Buddhas, so it should be praised. Therefore, this sutra that proclaims it also excels other treatises, because in those previous treatises