Tibetan
ཞེས་བསམ་གཏན་དང་པོ་གསུམ་གའི་བདེ་བ་ཡིད་ཀྱི་ས་པ་མིན་པར་ལུས་ཤེས་ཀྱི་འཁོར་གྱི་ཚོར་བ་བདེ་བ་ལ་འདོད་དེ། ཤིན་སྦྱངས་བདེ་བར་འདོད་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་དེ་མྱོང་བཞིན་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མ་སྨོས། ཚོར་བ་བདེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཤིན་སྦྱངས་སོ་ཞེ་ན་ནི་གསུམ་པ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་མདོར། བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ་ཞེས་རང་གི་སྒྲས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་ལུས་ཚོར་རོ་ཞེས་འདོད་དོ། །ཉན་ས་ལས་ནི། གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཀྱིས་ཚོར་བའི་བདེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་བདེ་བ་སོ་སོར་མྱོང་བར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ་ཞེས་གཟུགས་ལུས་ཀྱིས་ཤིན་སྦྱངས་དང་ཡིད་ལུས་ཀྱིས་ཚོར་བའི་བདེ་བ་མྱོང་བར་བཤད་པ་ནི་བཤད་མ་ཐག་པས་གཟུགས་ལུས་དང༌། བྱེ་སྨྲ་རྣམས་ཡིད་ལུས་ཁོ་ནར་འདོད་པ་དང་མི་མཐུན་ནོ། །དེས་ན་ཀུན་བཏུས་འགྲེལ་པར། བསམ་གཏན་དང་པོ་གཉིས་ན་ཡིད་ཤེས་འཁོར་གྱི་ཚོར་ བ་སིམ་པར་མྱོང་བ་ཉིད་ཀྱིས་དབང་པོ་རྟེན་བཅས་ཀྱི་ལུས་ལས་སུ་རུང་བར་བྱས་པས་ལུས་དང༌། རང་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ཡིད་ཤེས་འཁོར་བཅས་དགའ་རྣམ་གྱིས་ཚིམ་པར་བྱས་པས་སེམས་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་བྱ་བ་གཉིས་བྱེད་པས་རིམ་པ་ལྟར་བདེ་བ་དང་དགའ་བ་ཞེས་འཇོག་གོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་ཉན་ས་གཉིས་མཐུན་ནོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་རང་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སེམས་སེམས་བྱུང་རྣམས་ཞི་རགས་སོགས་ཀྱི་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་སྡུད་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལྔ་ལས་རྟོག་པ་ཆེས་རགས་པས་དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་བལྟས་ནས་སྒོམས་པས་་དེ་གཅིག་པུ་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཁྱད་པར་ཅན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་མཛོད་པ་རྣམས་འཆད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་ཡན་ལག་བཞི་ལས་རབ་ཏུ་དང་བ་ནི། མཛོད་ལས། རབ་ཏུ་དང་བ་དད་པ་ཡིན། ཞེས་མཉམ་གཞག་གིས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་དད་པའོ་ཞེས་འདོད་ཀྱང༌། བསྡུ་བ་ལས། དེ་ལ་ནང་ཡོངས་སུ་དང་པའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང༌། བཏང་སྙོམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །ཡན་ལག་ལྷག་མ་རྣམས་ནི་སྔར་ལྟར་རོ། །འདིར་རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་ཆར་དང་བྲལ་བར་མངོན་པ་གོང་འོག་དང་ཡུམ་གྱི་མདོ་རྣམས་སུ་གསུངས་ཤིང༌། འབུམ་གྱི་གནོད་འཇོམས་སུ། བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པའོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནི་རྟོག་པ་མེད་ལ་ དཔྱོད་པ་ཙམ་དང་བཅས་པའོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་གཉིས་ནི་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དཔྱོད་པ་ཡང་མེད་པ་སྟེ་ཞེས་བཤད་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཁྲི་པར་རྟོག་བཅས་དཔྱོད་བཅས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང༌། རྟོག་མེད་དཔྱོད་བཅས་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་བར་ལ་བཤད་པས་འཁྲུལ་གཞི་བྱས་པ་འདྲའོ། །གང་ཡང་ཤེས་རབ་ཁྲི་པར་རྟོག་མེད་དཔྱོད་མེད་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནས་སྲིད་རྩེའི་བར་ལ་བཤད་པ་ནི་ཡི་གེ་མ་དག་པས་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ནས་ཐོག་མའི་མཚམས་གཟུང་ལ། དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་བར་ནི་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཙམ་པོ་ལ་བྱ་སྟེ། བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་རྟོག་དཔྱོད་དང་བྲལ་བར་དེ་ཉིད་ལས་བཤད་པས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ཡན་ལག་ལྔ་ལས་བདེ་བ་ནི། ཡིད་ཤེས་འཁོར་གྱི་ཚོར་བ་སིམ་པ་དེ་ཉིད་དགའ་བའི་གཡོ་བ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པ་ཙམ་མོ། །དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དགའ་བའི་ཀུན་དཀྲིས་ཟློག་པའི་དམིགས་རྣམ་འཛིན་པ་དང་དེ་ལྡན་མི་ལྡན་གྱི་བྱ་ར་བྱེད་པའོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་རྟོག་དཔྱོད་དང་དགའ་བའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བས་དེ་དག་གིས་མི་མཉམ་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ན་དྲན་ཤེས་བཞིན་དང་འདུ་བྱེད་བཏང་སྙོམས་འདི་གསུམ་ནི་དང་པོར་ཡོད་ཀྱང་རྟོག་དཔྱོད་ཀྱིས་བསླད་པ་དང༌། གཉིས་པར་ཡང་དགའ་བའི་སྐྱོན་གྱིས་བསྒྲིབས་པས་རང་མིང་ནས་མ་སྨོས་པར་རབ་དང་གི་མིང་གིས་ བཏགས་ཤིང་འདིར་སྐྱོན་དེ་དག་དང་བྲལ་བས་རང་མིང་གིས་སྨོས་ཏེ། བསྡུ་བ་ལས། དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ནི་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་བཏང་སྙོམས་དག་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པའི་སྒོ་དག་གིས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡོད་ཀྱང་མ་སྨོས་སོ། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ལས་བྱེད་པ་དག་ཡིན་ཡང་སེམས་དགའ་བའི་ཉོན་མོངས་པས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་ན་ཡོངས་སུ་དང་བའི་མིང་གིས་བསྟན་ཏོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ནི་སེམས་ཀྱི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ཁོ་ནས་བསྟན་ཏེ། ཞེས་སོ། །བཞི་པ་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ཡན་ལག་ནི་རྟོག་དཔྱོད་ཡིད་བདེ་མི་བདེ་དབུགས་འབྱུང་རྔུབ་བདེ་སྡུག་གི་སྐྱོན་བརྒྱད་དང་བྲལ་བས་དེ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་དག་པ་སྟེ། མཛོད་ལས། སྐྱོན་བརྒྱད་ལས་ནི་གྲོལ་བའི་ཕྱིར། །བཞི་པ་གཡོ་བ་མེད་པ་ཡིན། །རྟོག་དང་དཔྱོད་དང་དབུགས་དག་དང༌། །བདེ་བ་ལ་སོགས་བཞི་ཡིན་ནོ། ཞེས་སོ། །རྟོག་དཔྱོད་དང་དགའ་བདེ་འདི་དག་ཀྱང་བཞི་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གཡོ་བའི་སྐྱོན་དུ་བཤད་ཀྱི། རང་ས་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་མིན་ཏེ།
Chinese
因此，（他们）认为初禅、二禅、三禅的所有快乐并非是意识层面的，而是身体意识之轮的感受快乐。如果认为轻安是快乐，为何在体验四禅时没有提及？如果说轻安与快乐的生起相一致，那么第三禅也会有同样的推论。因此，在第三禅的经文中，明确地用自己的语言说“身体感受快乐”，所以（他们）认为这是身体的感受。在《声闻地》中说：“由于色身和意身分别体验感受的快乐和极度轻安的快乐，因此说身体感受快乐。”这里说色身体验轻安，意身体验感受的快乐，这与刚才所说的色身，以及分别说者认为只有意身的观点不符。因此，在《摄类学》的注释中说：“在初禅和二禅中，仅仅通过意识之轮体验平静，就使得具有所依的身体变得堪能，因此是身体；并且通过与自己相应的意识之轮以喜悦的方式感到满足，从而进行两种利益心的行为，因此依次称为快乐和喜悦。”这与《声闻地》的观点一致。三摩地是将自己和相应的心理活动集中在一个寂静或粗大的对境上。在这五者中，寻（粗分别）最为粗大，因此视其为过患，通过修习，对它不再执着，这被称为初禅的特殊实事，经藏论师们是这样解释的。第二，二禅的四个支分中的极喜是：在《俱舍论》中说：“极喜是信。”意思是说，通过等持，对从初禅中解脱出来生起信心的信。然而，《摄类学》中说：“其中，内在完全平静的法的自性是什么呢？回答说：是念、正知和舍的自性。”就像这样。其余的支分和以前一样。在此，上下经部和般若经中都说，（二禅）明显地远离了寻和伺。在《十万颂般若经》的害敌论中说：“初禅是具有寻和伺的。二禅是没有寻，但只有伺的。”
English
Therefore, (they) consider that all the happiness of the first, second, and third dhyanas is not on the level of consciousness, but rather the feeling of happiness of the wheel of body consciousness. If one considers lightness to be happiness, why is it not mentioned when experiencing the fourth dhyana? If it is said that lightness is consistent with the arising of happiness, then the same inference would apply to the third dhyana. Therefore, in the sutra of the third dhyana, it is clearly stated in one's own language that "the body experiences happiness," so (they) consider this to be a bodily feeling. In the Śrāvakabhūmi, it is said, "Because the physical body and the mental body separately experience the happiness of feeling and the happiness of extreme lightness, therefore it is said that the body experiences happiness." Here it is said that the physical body experiences lightness and the mental body experiences the happiness of feeling, which is inconsistent with what was just said about the physical body, and with the view of the Vaibhāṣikas who believe that there is only the mental body. Therefore, in the commentary on the Abhidharmasamuccaya, it is said, "In the first and second dhyanas, merely through the wheel of mental consciousness experiencing tranquility, the body with its basis becomes capable, therefore it is the body; and through the wheel of mental consciousness together with its corresponding (factors) feeling satisfied in a joyful way, it performs two actions that benefit the mind, therefore they are called happiness and joy in order." This is consistent with the view of the Śrāvakabhūmi. Samadhi is the concentration of oneself and the corresponding mental activities on a single object, whether it is tranquil or coarse. Among these five, vitarka (coarse discrimination) is the coarsest, so it is seen as a fault, and through practice, one becomes detached from it, which is called the special reality of the first dhyana, as explained by the commentators on the Treasury. Second, the utmost joy among the four limbs of the second dhyana is: In the Abhidharmakośa it is said, "Utmost joy is faith." This means that through samadhi, faith arises from being liberated from the first dhyana. However, in the Abhidharmasamuccaya, it is said, "Among them, what is the nature of the dharma that is completely tranquil internally? The answer is: It is the nature of mindfulness, vigilance, and equanimity." It is like this. The remaining limbs are the same as before. Here, it is said in the upper and lower sutras and the Prajñāpāramitā sutras that (the second dhyana) is clearly separated from both vitarka and vicara. In the Destroyer of Harm in the Hundred Thousand Prajñāpāramitā, it is said, "The first dhyana is with vitarka and with vicara. The second dhyana is without vitarka, but only with vicara."
Chinese
第三禅和第四禅二者，是说没有粗分别也没有细分别。但《般若十万颂》中，将有粗分别有细分别的等持说为初禅，将无粗分别有细分别说为初禅和二禅之间，似乎造成了误解的根源。还有，《般若十万颂》中将无粗分别无细分别说为从初禅到有顶之间，这是因为文字不正确，应该从二禅开始作为最初的界限。初禅和二禅之间，应该理解为仅仅是初禅的正行部分。因为二禅已经远离了粗分别和细分别，这是从二禅本身所说的。第三禅：第三禅的五个支分中的乐受，是指意识之轮的感受平静，脱离了喜的动摇。正念和正知，是对治喜的遍缠，保持对目标的专注，并对是否具备这些特质进行观察。舍，是指远离了粗分别、细分别和喜的过患，因此不会被这些所扰乱。这样，正念、正知和行舍这三者，最初虽然存在，但被粗分别和细分别所染污；其次又被喜的过患所遮蔽，因此没有直接用它们的名字来称呼，而是用“极”或“具”的名字来称呼。而在这里，因为远离了这些过患，所以直接用它们的名字来称呼。《摄类学》中说：“对于初禅来说，正念、正知和舍，是被粗分别和细分别之门所显现的，因此虽然存在，但没有被提及。对于二禅来说，虽然从自性上来说是起作用的，但因为心被喜的烦恼所遍缠，因此用‘完全的’的名字来表示。对于三禅来说，因为远离了心的近取烦恼，所以仅仅用它自己的体性来表示。”第四禅：第四禅的支分是远离了粗分别、细分别、意乐、不乐、出息、入息、乐受、苦受这八种过患，因此被这些所完全净化。《俱舍论》中说：“为了从八种过患中解脱，第四禅是无动摇的。粗分别、细分别和出入息，以及乐受等四种。”粗分别、细分别以及喜乐这些，也是相对于第四禅来说，才被说成是动摇的过患，但就它们自身而言，并非如此。
English
The third and fourth dhyanas are said to be without gross or subtle discernment. However, in the "Perfection of Wisdom in One Hundred Thousand Verses," the samadhi with gross and subtle discernment is described as the first dhyana, and the one without gross discernment but with subtle discernment is described as being between the first and second dhyanas, which seems to be the root of misunderstanding. Also, in the "Perfection of Wisdom in One Hundred Thousand Verses," the one without gross or subtle discernment is described as being from the first dhyana to the peak of existence, which is due to incorrect writing. The initial boundary should be taken from the second dhyana. The space between the first and second dhyanas should be understood as only the actual practice part of the first dhyana. Because the second dhyana has already abandoned gross and subtle discernment, this is what is said from the second dhyana itself. Third dhyana: The happiness among the five branches of the third dhyana refers to the calmness of the feeling of the wheel of consciousness, which is just the state of being free from the agitation of joy. Mindfulness and awareness are the antidotes to the pervasive entanglement of joy, maintaining focus on the object and observing whether or not these qualities are present. Equanimity refers to being free from the faults of gross and subtle discernment and joy, so there is no disturbance from these. Thus, mindfulness, awareness, and the equanimity of formation, although initially present, are defiled by gross and subtle discernment; and secondly, they are obscured by the fault of joy, so they are not directly called by their own names, but are called by the names "extreme" or "possessing." Here, because these faults are absent, they are directly called by their own names. The Compendium says: "For the first dhyana, mindfulness, awareness, and equanimity are manifested through the doors of gross and subtle discernment, so although they are present, they are not mentioned. For the second dhyana, although they are functioning from their own nature, because the mind is pervasively entangled by the affliction of joy, they are indicated by the name 'complete.' For the third dhyana, because it is free from the proximate affliction of the mind, it is indicated only by its own characteristic." Fourth dhyana: The branches of the fourth dhyana are free from the eight faults of gross and subtle discernment, pleasure, displeasure, exhalation, inhalation, happiness, and suffering, so they are completely purified by these. The Treasury of Knowledge says: "To be liberated from the eight faults, the fourth is unwavering. Gross and subtle discernment, and exhalation and inhalation, as well as the four such as happiness." Gross and subtle discernment, as well as joy and happiness, are also said to be the faults of agitation in relation to the fourth dhyana, but not in relation to their own ground.