Tibetan
དིའི་ལན་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། ཁ་ཅིག་སོ་སྐྱེའི་འཛིན་པ་ལ་རྫས་འཛིན་དང༌། འཕགས་པའི་འཛིན་པ་ལ་བཏགས་འཛིན་དུ་རྟོག་པ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟོག་པར་བྱས་ནས་འཛིན་པ་དང༌། དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟོག་པ་སོ་སོར་འཆད་པའི་ཞིབ་ཆ་ནི་ཆེས་མི་འཐད་དེ། རྟོག་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་འཛིན་པ་དེ་གཉིས་གང་ཡང་མིན་པ་དུ་མ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་གསལ་དུ། དེ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་ནི་སྐྱེས་བུ་ཞེས་བྱ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པའོ། །དེ་དག་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ནི་ཡང་དག་པའི་ཀུན་རྫོབ་དོན་བྱ་བ་ལ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ཟླ་བ་གཉིས་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པའོ། །འཛིན་པ་ནི་འདི་ནི་ བདེན་ཏེ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་དང༌། ལུང་ལས་ཀྱང༌། འགྲོ་བའི་ལས་དང་རང་བཞིན་དང༌། དབྱེ་བ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་པའོ། ཞེས་སོ་སྐྱེ་དེ་ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དོན་བྱེེད་ནུས་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང༌། མངོན་གྱུར་ཡིན་པ་དང་དེའི་རྒྱུ་ལས་དང་འབྲས་བུ་རང་གི་ངོ་བོ་དང་འགྲོ་བའི་དབྱེ་བ་གསུངས་པ་རྣམས་རྫས་སུ་འཛིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་བཤད་དོ། །བཏགས་འཛིན་གྱི་རྟོག་པའི་འཇུག་ཚུལ་ཡང་དེ་ཉིད་ལས། འཕགས་པའི་གང་ཟག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་སྟེ། འདི་སྐད་དུ་དགེ་སློང་དག་ཆོས་ལྔ་པོ་འདི་དག་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། འདས་པ་དང༌། མ་འོངས་པ་དང༌། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང༌། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང༌། གང་ཟག་རྣམས་ཏེ་འདི་དག་ནི་མིང་ཙམ་མོ། ཞེས་གསུངས་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ནི་འདི་ནི་བདེན་ཏེ་འདི་ནི་མིང་ཙམ་དུ་ཡོད་པར་གྲགས་པས་གྲུབ་ཅིང༌། མིང་ཙམ་པོ་དེ་མེད་ན་སུ་ཞིག་ལམ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་ཅེས་མིང་ཙམ་གྱི་ཞེས་པས་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཡོད་པར་རྗེས་སུ་དཔོག་པར་ཡང་བྱེད་པའོ་ཞེས་འཕགས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་མྱང་འདས་ཡིན་ལ་མྱང་འདས་བཏགས་ཡོད་དུ་གསུངས་པས་འཕགས་པ་བཏགས་ཡོད་དང༌། མིང་ཙམ་ཡང་མེད་ན་ལམ་ལ་ནན་ཏན་བྱེད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བས་མིང་ཙམ་གྱིས་འཕགས་པ་ཡོད་པར་དཔོག་པ་འཛིན་སྟངས་སུ་འཆད་དོ། །འདི་ནི་ ཆེས་མི་འཐད་དེ། ལུང་ཕྱི་མ་འདིས་མྱང་འདས་བཏགས་ཡོད་དུ་གསུངས་པས་འཕགས་པའི་གང་ཟག་བཏགས་ཡོད་ཡིན་ན་སོ་སྐྱེ་ཡང་བཏགས་ཡོད་དུ་འགྱུར་ཏེ་ལུང་འདིས་གང་ཟག་རྣམས་བཏགས་ཡོད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྩ་འགྲེལ་གཉིས་ཀ་སོ་སྐྱེ་དང་འཕགས་པ་རྟོག་པ་པོར་བཤད་ཀྱི་རྟོག་པའི་ཡུལ་དུ་བཤད་པ་མེད་པ་དང༌། ཀུན་བཏུས་ལས་ཀྱང༌།
Chinese
對此的回答將在後面闡述。第二種觀點是，有些人認為凡夫的執著是實質執著，聖者的執著是假名執著，將這兩種執著視為兩種不同的思維方式來理解，並詳細闡述這兩種思維方式的細節，這是極不合理的。因為在這兩種思維方式的對境中，有很多並非這兩種執著的任何一種。在《釋論》中說：「所謂的凡夫，是指那些被稱為『士夫』的人，他們追隨世間的習俗。他們所認為的實有，是指那些能夠實現真實世俗諦的功用，而不是像二月那樣虛假的。」執著是這樣認為的：「這是真實的，因為它是顯現的。」而且經文中也說：「因為經中說了行為、自性和分類。」意思是說，凡夫能夠實現真實世俗諦的功用，因此是實有的，並且顯現出來，其原因、行為、果、自性以及行為的分類都被認為是執著於實有的理由。關於假名執著的思維方式，也在同一部論中說：「聖者是已經從痛苦中解脫的人，而從痛苦中解脫只是一個假名。例如，比丘們，這五種法只是假名，哪五種呢？過去、未來、涅槃、各別斷滅和補特伽羅（人），這些都只是名稱而已。」因此，執著是這樣認為的：「這是真實的，因為它被認為只是一個名稱。」如果連名稱都沒有，誰會努力修行呢？因此，僅僅是名稱就能夠推斷出聖者的存在。意思是說，聖者是涅槃，而涅槃被認為是假有的，因此聖者是假有的。如果連名稱都沒有，就沒有人會努力修行，因此僅僅是名稱就能夠推斷出聖者的存在，這就是執著的方式。這極不合理，因為後面的經文說涅槃是假有的，如果聖者是假有的，那麼凡夫也應該是假有的，因為這部經說所有的人都是假有的。根本論和釋論都將凡夫和聖者視為思維者，而不是思維的對境。而且，《攝類學》中也說：
English
The answer to this will be explained later. The second point is that some people consider the grasping of ordinary beings as substance grasping and the grasping of noble beings as imputation grasping, regarding these two graspings as two different ways of thinking, and elaborating on the details of these two ways of thinking separately, which is extremely unreasonable. This is because in the objects of these two ways of thinking, there are many that are not any of these two graspings. In the Commentary, it says: "The so-called ordinary beings are those called 'persons,' who follow the customs of the world. What they consider to be substantially existent are those who are capable of accomplishing the function of true conventional truth, and are not like the false appearance of a double moon." The grasping is thinking: "This is true because it is manifest." And the scriptures also say: "Because the scriptures speak of actions, nature, and classifications." It means that ordinary beings are able to accomplish the function of true conventional truth, therefore they are substantially existent, and they are manifest. The reasons, actions, results, own-nature, and classifications of actions are all explained as reasons for grasping as substantial. Regarding the way of thinking of imputation grasping, it also says in the same text: "Noble beings are those who have been liberated from suffering, and liberation from suffering is only an imputation. For example, monks, these five dharmas are only imputations, which five? The past, the future, nirvana, separate cessation, and pudgalas (persons), these are only names." Therefore, the grasping is thinking: "This is true because it is established as existing only as a name." If there is not even a name, who would diligently practice the path? Therefore, the mere name can also infer the existence of noble beings. It means that noble beings are nirvana, and nirvana is considered to be imputedly existent, therefore noble beings are imputedly existent. If there is not even a name, no one would diligently practice the path, therefore the mere name can infer the existence of noble beings, this is the way of grasping. This is extremely unreasonable, because the later scripture says that nirvana is imputedly existent, and if noble beings are imputedly existent, then ordinary beings should also be imputedly existent, because this scripture says that all persons are imputedly existent. Both the root text and the commentary regard ordinary beings and noble beings as thinkers, not as objects of thought. Moreover, the Compendium also says:
Tibetan
སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་གང་ཞེ་ན། འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཐོབ་པ་ལ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཞེས་གདགས་སོ། ཞེས་བཏགས་ཡོད་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མི་རིགས་ལ། གང་ཟག་ནི་བློས་བཏགས་པ་ཙམ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་སོ་སྐྱེ་དང་འཕགས་པ་གཉིས་ཀ་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་མཚུངས་པས་དེ་གཉིས་ལ་རྫས་བཏགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མི་རུང་ངོ་། །བཞི་པ་ནི། རྩ་བའི་དབྱེ་བ་བཞི་ཡིན་ལ་ཡུལ་གྱིས་ཕྱེ་བས་དེ་དག་རེ་རེ་ཡང་དགུ་དགུར་འགྱུར་བས་སོ་དྲུག་གོ །དེ་ཡང་ཁམས་ཀྱིས་དབྱེ་ན་བརྒྱ་རྩ་བརྒྱད་དོ། །ལྔ་པ་ནི། བརྟག་བྱ་ལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་ངེས་པས་དེ་ལ་རྟོག་པ་ཡང་གཉིས་ཡིན་ལ། གཟུང་བ་ལ་ཡང་ཀུན་བྱང་ངམ། ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་རྣམ་བྱང་གཉིས་སུ་ངེས་པས་གཟུང་རྟོག་གཉིས་དང༌། འཛིན་པར་ཞེན་པའི་ཡུལ་ལ་ཡང་རྫས་བཏགས་སུ་ངེས་པས་དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་གཉིས་སུ་གྲངས་ངེས་སོ། །དེ་ནི་རྩ་བའི་རྟོག་པ་བཞིའི་གྲངས་ངེས་ཡིན་ལ་རེ་རེ་ལ་དགུ་དགུར་ཕྱེ་བ་ནི་གདུལ་བྱ་འཁོར་དུ་ཉེ་བའི་ བསམ་པ་དང་བསྟུན་པ་ཡིན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་གནས་པའི་གྲངས་ངེས་མིན་ནོ། །འོ་ན་གཟུང་རྟོག་ལ་ཀུན་བྱང་སོ་སོ་དང་རྣམ་བྱང་འབའ་ཞིག་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་གཉིས་བཤད་པ་ཅི་ཞེ་ན། ཉན་རང་དང་ཐུན་མོང་བའི་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་དང་པོ་དང་བྱང་སེམས་ཀྱི་རིགས་ཅན་གྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཞེན་པ་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་གཉིས་པ་བཤད་དོ། །དྲུག་པ་ནི། རྩ་བའི་རྟོག་པ་ནི་ངེས་འབྱེད་བཞིའི་གོ་རིམ་དང་བསྟུན་ལ་ཡན་ལག་དགུ་དགུར་ཕྱེ་བ་ལ་ནི་བརྗོད་འདོད་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་གཞན་མེད་དོ། །བདུན་པ་ནི་ཉི་སྣང་ལས། གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཡིན་ལ་འཛིན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་མུ་བཞི་སྟེ། མུ་དང་པོ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་དྲུག་གོ །གཉིས་པ་ནི། སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་སྐད་ཅིག་མ་གཞན་གྱི་དེ་ཉིད་དོ། །བཞི་པ་ནི་རྣམ་པ་དེ་དག་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་དོན་ལ་སྔ་མ་དག་ན་རེ། མུ་དང་པོ་སེམས་བྱུང་མ་གཏོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་བཅས་པའི་ཡུལ་དྲུག་ལ་རྟོག་པའོ། །གཉིས་པ་ནི་སྔོ་འཛིན་གྱི་མིག་ཤེས་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལྟ་བུ་ལ་རྟོག་པའོ། །གསུམ་པ་ནི་མིག་ཤེས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་རྟོག་པ་སྟེ་རང་ཡུལ་ལ་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། རྗེས་ཀྱི་ངེས་ཤེས་ཀྱིས་ཡུལ་དུ་བྱས་པས་དེ་གཟུང་བའོ། །འོ་ན་མུ་གཉིས་པ་ལ་ཡང་མ
Chinese
何谓异生？ 未获得圣者之法者，名曰异生。 如是安立，因说为有系非有系之行，故不可说。 补特伽罗唯是假立，故异生与圣者皆同为假立，故二者不应有实假之差别。 第四，根本之差别有四，以境差别，则彼等一一亦变为九九，故为三十六。 若以界差别，则为一百零八。 第五，所观察必为能取与所取二者，故于彼之分别亦有二，于所取亦必为共相或大小乘之别相二者，故所取分别有二，于能取所执著之境亦必为实假，故彼之境之分别数量亦定为二。 此乃根本四分别之数量决定，一一分为九九者，乃是随顺所化眷属之 意乐，非是安住于事物之数量决定。 然则所取分别中，说以共相各自与唯有别相为境之二者为何耶？ 乃是为断声闻独觉之共同执著而说前者，为断菩萨种姓之不共执著而说后者。 第六，根本之分别乃是随顺四决择之次第，分为九九支分者，唯是欲说而已，无有其他理由。 第七，《日光经》云：于所取之相而分别，于能取之相则非分别，如是四句。第一句乃色等六境。第二句乃与一刹那相应之识。第三句乃其他刹那之彼性。第四句乃远离彼等相之般若波罗蜜多。 如是宣说。 彼义中，前者云：第一句乃除心所外之法处所摄之六境之分别。 第二句乃如取青之眼识第一刹那之分别。 第三句乃彼眼识之相续之分别，即是执持自境，后之现量识以彼为境，故彼为所取。 然则于第二句亦
English
What is an ordinary being? One who has not attained the noble dharmas is called an ordinary being. Thus it is established, and because it is said to be associated with conditioned and unconditioned phenomena, it cannot be expressed. A person is merely a conceptual designation, so both ordinary beings and noble ones are equally conceptual designations, and therefore there should be no difference between them in terms of real and conceptual entities. Fourth, there are four root divisions, and by dividing them by objects, each of them becomes nine times nine, so there are thirty-six. If divided by realms, there are one hundred and eight. Fifth, what is to be examined is necessarily the two, the grasped and the grasper, so there are also two discriminations for that. For the grasped, there are necessarily two, either the general characteristic or the specific characteristic of the Greater and Lesser Vehicles, so there are two grasped discriminations. For the object of attachment to the grasper, it is necessarily real or conceptual, so the number of discriminations with that object is also fixed at two. This is the fixed number of the four root discriminations, and dividing each one into nine times nine is to accord with the thoughts of the disciples who are close to the retinue, but it is not a fixed number that exists in reality. If so, what is the reason for explaining that there are two types of grasped discriminations, one that takes each general characteristic as its object and one that takes only specific characteristics as its object? The former is explained to abandon the common attachment of Hearers and Solitary Realizers, and the latter is explained to abandon the uncommon attachment of those of the Bodhisattva lineage. Sixth, the root discriminations follow the order of the four discriminations, and dividing them into nine times nine branches is merely for the sake of expression, and there is no other reason. Seventh, in the "Sunlight Sutra," it says: "Discrimination is in the aspect of the grasped, but not in the aspect of the grasper," and there are four possibilities. The first possibility is the six objects, such as form. The second is the consciousness associated with a single moment. The third is the suchness of another moment. The fourth is the Perfection of Wisdom that is free from those aspects. Thus it is explained. In its meaning, the former ones say: The first possibility is the discrimination of the six objects included in the dharma-sphere, excluding mental factors. The second possibility is the discrimination of the first moment of eye-consciousness that apprehends blue, for example. The third possibility is the discrimination of the continuum of that same eye-consciousness, which is grasping its own object, and the subsequent manifest consciousness takes that as its object, so that is the grasped. If so, in the second possibility also