Tibetan
ནི་རྣམ་པར་བཀྲོལ། ཞེས་བྱ་བ་སུན་ཕྱུང་བའོ། ཞེས་དང༌། རྟོག་གེ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་ངེས་དོན་དུ་གནས་པ་བསྒྱུར་ནས་རྣམ་རིག་ཙམ་དུ་བཤད་ཅིང༌། དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་དབུ་མ་འཇུག་པ་ལས་སུན་ཕྱུང་ངོ༌། །དེར་ཡང་དོན་དམ་པའི་ཕར་ཕྱིན་གྱི་ཚུལ་ནི་སུན་འབྱིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱང་འདོད་པ་ཐ་དད་པར་སྟོན་ན་མ་འབྲེལ་བ་ཆེན་པོ་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་རྣམས་ལ་དགོངས་ནས་འཇུག་པའི་འགྲེལ་པར། གནས་བརྟན་ཆོས་སྐྱོང་ལ་སོགས་པ་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་མཛད་པ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡོངས་སུ་འདོར་བ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་འདྲེན་ནོ། །འོན་ཀྱང་ཞི་བ་འབྱུང་གནས་རང་ཉིད་ཕྱོགས་གླང་གི་བཤད་པ་ལ་ཚད་མར་བྱེད་པ་དང༌། འཇུག་འགྲེལ་གྱི་ལུང་དེ་ཤེས་བྱེད་དུ་འདྲེན་པ་འགལ་བར་མཐོང་སྟེ། ལུང་དེ་ལས་ནི་ཕྱོགས་གླང་གིས་ཀྱང་རྟེན་འབྲེལ་ཟབ་མོའི་དོན་མ་བཤད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སློབ་དཔོན་སྐུ་མཆེད་དང་ཕྱོགས་གླང་ལྟ་བུ་རྣམས་ལྟ་ཞོག །གང་ཟག་ཕལ་པར་གྲགས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འདིས་འདི་རྟོགས་འདིས་འདི་ལས་མ་རྟོགས་ཞེས་རང་དབང་དུ་རྒྱུད་ཚོད་གཟུང་བར་ག་ལ་ནུས། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་དག་གི་གཞུང་ལུགས་ནས་བཤད་ཚོད་ནི་རྣམ་རིག་ཙམ་དུ་བཀྲལ་ ནས་དེ་ཉིད་དབུ་མའི་དོན་དུ་འཆད་པར་རྒྱ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཕལ་མོ་ཆེ་ལ་གྲགས་ཤིང་གྲགས་པ་ལྟར་ཡང་སྣང་སྟེ། དཔེར་ན་བླ་མ་ཤཱནྟིི་པས་རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་དབུ་མར་བཤད་པའི་སྟེང་ནས། ཀླུ་སྒྲུབ་དང་ཐོགས་མེད་དགོངས་པ་གཅིག་པར་བཤད་པ་དབུ་མ་རྒྱན་རྩ་འགྲེལ་དང༌། སེམས་གསལ་མྱོང་འདི་ཉིད་གཤིས་ལ་གྲུབ་ཅིང་དེའི་སྟེང་དུ་གཟུང་འཛིན་མེད་པ་དབུ་མར་འཆད་པ་ཤེར་ཕྱིན་མན་ངག་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་དེ་དག་ཏུ་ལྟོས་ཤིག །ཡུམ་གསུམ་གནོད་འཇོམས་དང༌། ཞི་བ་འབྱུང་གནས་གཉིས་ཀྱི་ལྟ་བའི་འགངས་མཐུན་པར་སྣང་བས་དེའི་ཚུལ་དང་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་མདོ་ཙམ་ཡང་སྐབས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་འཕགས་པས་ཕྱེ་ཚུལ་ནི། རྣམ་པར་ཕྱེའོ། །གང་ན་མདོ་དང་རྒྱན་གཉིས་ཏེ་འོག་མ་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །གང་གིས་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པས་འཕགས་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡི། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་བ་དེས་སོ། །ཀྱང་ནི་སྔ་མ་གཉིས་སུ་མ་ཟད་པའོ། །གང་དུ་ན། རྣལ་འབྱོར་གོམས་པས་དོན་གྱི་དེ་ཉིད་བསྲུབས
Chinese
是为遣除“解脱”之说。如是，经部师等将圣者之经论安立为不了义，而仅解释为唯识。此亦被月称论师于《入中论》中遣除。然彼论中，并非遣除胜义般若波罗蜜多之理，因其自身亦许故。若非如是，而圣者亦显现异说，则成说极大之不相关联。念及彼等，《入行论释》中引述云：“住持法及其他论典作者，亦皆弃舍空性之真如。”然寂静生自身以陈那之说为量，且引《入行论释》之教证为证，似有相违。因彼教证意谓陈那亦未说甚深缘起之义故。故如圣天菩萨与陈那之流且不论，于凡夫俗子而言，亦何能随意臆断此人悟此，此人未悟此耶？然彼等之论典中所说之程度，乃是将唯识加以阐释，并谓彼即中观之义，此于藏汉之多数智者间广为人知，且似亦如是。譬如，喇嘛寂天于仅将唯识阐释为中观之上，复说龙树与无著见解相同，见《中观庄严论》根本及注释，及谓心之明分即本性成立，并于其上说离能所取之中观，如《般若波罗蜜多窍诀》等，可于彼等中寻觅。三母能摧与寂静生二者之见解要义相似，故彼之理及先前诸师之理由，亦将如机缘而略作阐述。三者，圣者之区分方式为：区分之。于何处区分？于经与庄严二者，下文亦当知晓。以何区分？以生起出世间之智慧，属于圣者范畴之解脱部是也。然亦不仅限于前二者。于何处区分？于串习瑜伽而搅动意义之真如。
English
This is to refute the claim of "liberation." Similarly, the Sautrāntikas establish the scriptures of the noble ones as provisional meanings and explain them only as consciousness-only. This was also refuted by the venerable Chandrakirti in the Madhyamakāvatāra. However, in that treatise, the principle of ultimate perfection of wisdom is not refuted, because it is also accepted by himself. If it were not so, and the noble ones also showed different opinions, it would become a great irrelevance. Thinking of these, the commentary on the Engaging in the Bodhisattva Deeds quotes, "The upholders of the Dharma and other authors of treatises also completely abandon the suchness of emptiness." However, it seems contradictory that Śāntarakṣita himself takes Dignāga's explanation as valid, and cites the quote from the Engaging Commentary as evidence, because that quote means that Dignāga also did not explain the meaning of profound dependent origination. Therefore, let alone the likes of Āryadeva and Dignāga, how can one arbitrarily judge who has realized this and who has not realized this among ordinary people? However, the extent to which they are explained in those treatises is that they explain only consciousness-only and say that it is the meaning of Madhyamaka, which is widely known among most Tibetan and Chinese scholars, and it also seems to be so. For example, on top of Lama Śāntipa explaining only consciousness-only as Madhyamaka, he also said that Nāgārjuna and Asaṅga had the same view, see the root and commentary of the Madhyamakālaṃkāra, and that the clarity of mind is established as its nature, and on top of that, he explains the Madhyamaka that is free from grasping and clinging, such as the Prajñāpāramitā Upadeśa, etc., so look into them. The essential points of the views of the Three Mothers Destroyer and Śāntarakṣita seem similar, so the reasons for that and the reasons for the previous teachers will also be briefly explained as the occasion arises. Thirdly, the way the noble ones distinguish is: to distinguish. Where to distinguish? In the two, the Sutra and the Ornament, and the following should also be known. By what? By the arising of transcendental wisdom, belonging to the category of the noble ones, the division called the Liberated Ones. But it is not limited to the first two. Where to distinguish? In the practice of yoga, the suchness of meaning is stirred.
Tibetan
་པས་འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་ཤེས་ལྡན་པར། །སྐྱེས་གྱུར་བློ་བཟང་འཕགས་པ་རྣམ་གྲོལ་སྡེ་ཡིས་འགྲེལ་པ་ལ་ནི་ཆེར་འབད་ལ། །ཞེས་པ་ལྟར་ཉི་ཁྲིའི་འགྲེལ་པར་རོ། །བློ་གང་གིས་ན། ཡུམ་དང་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དོན་ཡོད་མེད་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐའ་དང་བྲལ་བ་དབུ་མར་གནས་པ་ལ་དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་བློས་སོ། །འདིར་སྔ་མ་རྣམས་འགྱུར་འདི་ལྟར་ན་ཤེས་བྱ་ནང་གི་ཡིན་པ་ལ་ཟུར་ཟ་ལ། གཟུ་བོར་ གནས་པའི་བློས་ཞེས་པ་ལྟར་ན་རང་མོས་གཙོར་བྱེད་ལ་ཟུར་ཟ་ཞེས་འཆད་དོ། །ཅི་སྟེ་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱེ་ཟིན་པས་འདིས་འབྱེད་མི་དགོས་ཤེ་ན། སྔ་མ་གཉིས་པོ་དེས་འགྲེལ་པ་བྱས་པ་རྣམ་རིག་ཙམ་གྱི་གཞུང་དང༌། མཐུན་པའི་ཕྱིར་རམ། སྐབས་ཀྱི་དོན་མ་བརྗོད་ཅིང་རྣམ་རིག་ལ་ཞེན་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར། ཡུམ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བྱས་པ་མིན་པར་མཐོང་ནས་ཕྱེ་བས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བཞི་པ། བཙུན་པས་རྣམ་བཤད་བྱས་ཚུལ་ནི། རྣམ་བཤད་བྱས་སོ། །གང་གིས་ན། རྣམ་གྲོལ་སྡེ་དད་པའི་ས་ཚོགས་ལམ་ཕལ་པ་ལ་གནས་པ་དེ་ཡིས་སོ། །དུས་ནི་འཕགས་པས་མཛད་པ་དེའི་འོག་ཏུའོ། །གང་དུ་ན། མཐའ་གཅིག་སྐྱེས་གྱུར་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ལྟ་ཞི་བྱེད་བསྟན་བཅོས་ལ་མཁས་རྟོགས་ལྡན་གང༌། །རྣམ་གྲོལ་སྡེ་ཞེས་ཚིག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་གཞན་པ་དེས་ནི་རྣམ་འགྲེལ་མཛད། ཅེས་པ་ལྟར་ཉི་ཁྲི་རྣམ་འགྲེལ་དུའོ། །ཇི་ལྟར་ན། བསྟན་བཅོས་རྒྱན་གྱི་ཚིག་དོན་མཐའ་དག་ཚང་བར་མ་རྙེད་པར་རང་གིས་ཇི་ལྟར་རྙེད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་རོ། །གྲུབ་མཐའ་རབ་འབྱམས་ལ་མ་འདྲེས་པར་རིག་པ་རྩོམ་པ་ནི་ཤེས་རབ་འཕེལ་བའི་རྒྱུའོ། ཞེས་པ་ལྟར་རང་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་སྟེ་རང་གི་ཤེས་རབ་འཕེལ་བའི་ཕྱིར་དུ་བརྩམས་ཀྱི་གཞན་ལ་ཕན་འདོད་པའམ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་འདབ་གཤོག་ཅུང་ཟད་སྐྱེས་པའི་བྱ་འཕུར་བར་རྩོམ་པ་དང་འདྲ་བར་བསྔགས་པ་ཡིན་གྱི་སྨད་པ་མིན་ནོ། །ཁ་ཅིག་ཡུམ་མཐའ་དག་མ་རྙེད་ཟེར་བས་ནི་ལེགས་ པར་མ་སྨྲས་སོ་ཞེས་དང༌། ཀུན་མ་རྙེད་ཅེས་པ་ནི་རང་རང་གི་བློས་མ་རྟོགས་པ་སྟེ་གཞུང་མ་རྙེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཚིག་གསལ་དུའོ། །རྟོགས་དཀར། བསྟན་བཅོས་མ་ལུས་པ་དེ་མཛད་པ་པོ་ལས་དངོས་སུ་མ་ཐོས་པའམ་མ་མཐོང་བའོ། །ཡང་ན་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ལ་སོགས་པའི་བསྟན་བཅོས་མཐའ་དག་མ་རྙེད་པའོ་ཞེས་འཆད་པ་ནི་སྐབས་དང་མི་མཐུན་ཞིང་ཧ་ཅང་ཐལ་བའི་བཤད་པའོ། །གཞུང་མ་རྙེད་པ་ལ་སྔ་མ་རྣམས་དགོས་འབྲེལ་དང༌། སེམས་བསྐྱེད་པའི་རབ་དབྱེ། དགེ་འདུན་ཉི
Chinese
如同“由超越世间的智者，转生为贤善圣者解脱军，对论释极为努力”所说，是对《二万颂》的论释。以何种智慧呢？以远离有无、常断之边的中观而安住，并如此证悟的智慧。在此，如果说以前的译本是讽刺了解之内的，如果说以公正而住的智慧，则是讽刺以自主为主。如果说以前的两个已经区分完毕，因此不需要再区分，是因为以前的两个所作的论释与唯识宗的论典相符吗？或者因为没有讲述当下的意义，也没有舍弃对唯识的执着。因为见到没有如实地做般若母经的意义，所以区分没有过失。第四，比丘作解释的方式是：作了解释。由谁作的呢？由安住在解脱军信心的地基道路上的那个人作的。时间是在圣者造论之后。在何处作的呢？“完全转生，调伏不顺品见之论典，精通且具证悟者，名为解脱军，世间广为人知，彼作释论。”如是《二万颂释论》中。如何作的呢？在没有完全找到论典庄严的词句意义时，按照自己如何找到的以及随顺的方式作的。“不杂乱于各种宗派而创作智慧，是增长智慧之因。”如是随顺自己，即为了增长自己的智慧而作，而不是为了利益他人或者显现傲慢。这如同翅膀稍微长出的鸟尝试飞翔一样，是赞叹而不是贬低。有些人说没有找到所有的般若母经，这是没有好好说。所谓没有全部找到，是指各自的智慧没有证悟，而不是指没有找到论典，这是在词句清晰中说的。证悟困难。没有全部的论典，是从作者那里没有直接听到或者没有看到。或者说没有找到包括阿毗达磨藏在内的所有论典，这种解释与语境不符，而且是太过分的说法。对于没有找到论典，以前的那些是必要关联，以及发心的分类，僧伽的
English
As it is said, "By the wise one who has transcended the world, born as the virtuous and noble Vimuktisena, he greatly exerted himself in the commentary," it is a commentary on the Twenty Thousand Verses. With what wisdom? With the wisdom that abides in the Middle Way, free from the extremes of existence and non-existence, permanence and annihilation, and thus realizes it. Here, if it is said that the previous translations were sarcastic about being within the knowable, if it is said with the wisdom of abiding impartially, then it is explained as sarcasm towards prioritizing autonomy. If it is said that the previous two have already been distinguished, so there is no need to distinguish them again, is it because the commentaries made by the previous two are in accordance with the treatises of the Vijnanavada school? Or because they did not speak of the meaning of the occasion and did not abandon their attachment to Vijnanavada. Because they saw that the meaning of the Mother Prajna Sutra was not done as it is, there is no fault in distinguishing it. Fourth, the way in which the monk made the explanation is: He made the explanation. By whom? By that Vimuktisena who abides on the ground of faith and the ordinary path. The time is after the noble one composed the treatise. Where? "Completely born, subduing views contrary to the doctrine, skilled in the treatise, possessing realization, known in the world as Vimuktisena, he composed the commentary." Thus, in the commentary on the Twenty Thousand Verses. How? When the words and meanings of the Ornament of the Treatise were not completely found, in accordance with how he himself found them. "Composing wisdom without mixing with various philosophical schools is the cause of increasing wisdom." Thus, in accordance with himself, that is, he composed it for the sake of increasing his own wisdom, not for the sake of benefiting others or out of manifest pride. This is like a bird with slightly grown wings trying to fly, it is praise and not criticism. Some say that they did not find all of the Mother Prajna Sutra, this is not well said. The so-called not finding all means that their respective wisdoms did not realize it, but it does not mean that they did not find the treatise, this is said in clear words. Realization is difficult. The entire treatise was not directly heard or seen from the author. Or it is said that they did not find all the treatises, including the Abhidharma Pitaka, this explanation is not in accordance with the context and is an excessive statement. For not finding the treatise, the previous ones are the necessary connections, as well as the classification of bodhicitta, the Sangha.