Tibetan
མི་ལྡོག་འཁོར་ལོའི་མདོ་ལ་ཞལ་འཕངས་སོ། །དགོངས་ཏེ་གསུངས་པའི་དགོས་པ་ནི། ཟླ་འོད་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གང་ཟག་དང་མིང་འདྲ་བ་ནི་དགེ་འདུན་ཉིད་དུ་ཡིད་ཆེས་པའི་དོན་དུའོ། ཞེས་པ་ལྟར་དགེ་འདུན་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་ཟུང་བཞི་ཁོ་ནའོ་སྙམ་ནས་བྱང་སེམས་ལ་དགེ་འདུན་དུ་མི་མོས་པ་ཡོད་པ་དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དུ་སྐྱེས་བུ་ཟུང་བཞིའི་བརྡ་མཛད་དོ། །དངོས་ལ་གནོད་བྱེད་ནི། ཐེག་པ་གསུམ་འཆོལ་བར་ཐལ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་ བརྗོད་ཟིན་ལ། ཀུན་བཏུས་ལས། ཅིའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྐྱོན་མེད་པ་ལ་ཞུགས་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། རྒྱུན་ལ་འཇུག་པ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། བསམས་བཞིན་དུ་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཚད་མེད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱིར་མི་འོང་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་རྣམས་ཀྱིས་གནས་ཤིང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། ཞེས་བསྟན་པ་ལྟར་རོ། །གསུམ་པ་ལ་ལྔའི། དང་པོ་རྒྱུན་ཞུགས་ལ་གསུམ་སྟེ། ཞུགས་པ་དང༌། འབྲས་གནས་ཙམ་དང༌། འབྲས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །དང་པོ་ནི་བདེན་དང་བདེན་ལ་བཟོད་པ་དང༌། ཞེས་སོགས་ཀྱི་སྐབས་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ལམ་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་མཐོང་བའི་ལམ་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་སྟེ་བཅོ་ལྔ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱུན་ཞུགས་ཀྱི་སྤངས་རྟོགས་སྒྲུབ་ཕྱིར་དུ་བརྩོན་པའི་དབང་རྟུལ་དད་པ་དང་དབང་རྣོན་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་གཉིས་ཡོད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་འབྲས་བུ་དང་པོ་རྒྱུན་ཞུགས་ལ་ཞུགས་པའི་མིང་ཅན་རྣམ་པ་གཉིས་སོ། །དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་ནི། ཡུན་རིང་པོར་ཤེས་པ་དང་མྱུར་བར་ཤེས་པའམ། སྔོན་ལེགས་པར་སྦྱངས་པ་དང་མ་སྦྱངས་པ་ལས་འདིར་འོངས་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། ཞུགས་པ་བཤད་ཟིན་པ་དེའི་འོག་ཏུ་རྒྱུན་ཞུགས་འབྲས་གནས་ཙམ་པོའི་མིང་ཅན་འཆད་དོ། །དེ་ཡང་གང་ན། འདོད་པའི་སྒོམ་སྤངས་གཅིག་ཀྱང་མ་སྤངས་པ་བཅུ་དྲུག་པ་ལ་གནས་པའོ། །དེ་ལྟར་དེའི་འོག་ཏུ་ ཞེས་པའི་འབྲུ་གནོན་དང་དྲི་བ་དེ་དང་དེའི་མིང་ཅན་ཞེས་པ་རྣམས་འདི་ལ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་འོག་མ་ཐམས་ཅད་ལ་བསྒྲེའོ། །གསུམ་པ་ནི། རྒྱུན་ཞུགས་འབྲས་གནས་དེ་ཉིད་ལྷའི་རིགས་དང་མིའི་རིགས་ནས་རིགས་སུ་སྐྱེ་བ་ཉིད་ཀྱིས་འབྲས་གནས་ཙམ་ལས་གཞན་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྤངས་པ་རྩ་བ་ལྟར་ཡིན་ལ་དེ་ཡང་གཉེན་པོ་སྒོམ་ལམ་གྱིས་སྤངས་པའོ། །གཉིས་པ་ཕྱིར་འོང་ལ་གསུམ་ལས་དང་པོ་ཞུགས་པ་ནི། སྒོམ་ལམ་གྱིས་འདོད་ཉོན་ལྔ་པ་སྤངས་ནས་ཕྱིར་འོང་གི་འབྲས་བུ་ཐོབ་ཕྱིར་བརྩོན་པའི་དབང་རྟུལ་དད་མོས་དང༌། དབང་རྣོན་མཐོང་ཐོབ་འབྲས་བུ་གཉིས་པ་ཕྱིར་འོང་ལ་ཞུགས་པ་གཉིས་ནི་ཉི་ཤུར་བྱེད་པ་ན་གྲངས་གཅིག་ཏུ་འདྲེན་པ་ཁོ་ནའོ། །གཉིས་པ་འབྲས་གནས་ཙམ་ནི། འདོད་ཉོན་དྲུག་པ་སྤངས་པའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ་ལ་གནས་པ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་འབྲས་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ནི། ཕྱིར་འོང་དེ་ཉིད་སྤངས་པ་རྩ་བ་ལྟར་ལ་སྐྱེ་བ་ལྷར་སྐྱེ་བ་གཅིག་ལུས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་གནས་ཙམ་ལས་གཞན་ཁྱད་པར་ཅན་བར་ཆད་གཅིག་པ་ཡིན་ནོ། །གསུམ་པ་ཕྱིར་མི་འོང་ལ་ཞུགས་གནས་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། འདོད་ཉོན་བདུན་ནམ་བརྒྱད་སྤངས་ཤིང་དགུ་པ་སྤོང་ཕྱིར་བརྩོན་པའི་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་གཉིས་འབྲས་བུ་གསུམ་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྔ་མ་བཞི་ནི་གྲངས་གཅིག་ཏུ་འདྲེན་པའོ། །འོ་ན་ཞུགས་པ་དང་པོའི་དབང་པོ་རྣོ་རྟུལ་གཉིས་སོ་སོར་བགྲངས་ནས་བར་པ་ གཉིས་ལ་ཞུགས་པ་གཅིག་ཏུ་འདྲེན་པ་ཅི་ཞེ་ན། ཁ་ཅིག་མཐོང་ལམ་བཅོ་ལྔའི་ཚེ་གཉེན་པོའི་བྱེད་པ་དང་བཅས་ལ་དེ་ཡང་དབང་པོ་གཉིས་ཀྱི་ནུས་པ་ཐ་དད་དུ་ཡོད་པས་གཉིས་སུ་འཇོག་ལ། འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་ན་གཉེན་པོའི་བྱེད་པ་ཆད་པས་གཅིག་ཏུ་བྱེད་གསུང་བ་ནི་འབྲས་གནས་ཀྱི་ཚེ་མཐོང་སྤང་སྤོང་པའི་བྱེད་པ་མེད་ཀྱང་སྒོམ་སྤང་སྤོང་བའི་བྱེད་པ་ཡོད་དོ། །བྱང་ཡེ་ནི་མཐོང་ལམ་བར་མ་ཆད་དུ་སྐྱེ་བས་དབང་པོ་འཕོ་ལོང་མེད་པས་སོ་སོར་ངེས་པའི་ཕྱིར་གཉིས་སུ་བགྲངས་ལ། སྒོམ་ལམ་གྱི་ཚེ་དབང་པོ་འཕོ་ཞིང་སོ་སོར་མ་ངེས་པས་གཅིག་ཏུ་བགྲངས་གསུང་བ་ཉིད་འཐད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། འདོད་ཉོན་དགུ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་སྟེ་དེ་ལ་ལྔ་ལས། དང་པོ་བར་དོར་འདའ་བ་ནི། གཟུགས་སུ་སྐྱེ་བའི་ཀུན་སྦྱོར་དངོས་ནི་སྤངས་ལ་དེའི་བར་དོ་འགྲུབ་པའི་ཀུན་སྦྱོར་ནི་མ་སྤངས་པས་བར་དོའི་སྲིད་པ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང༌། གྲུབ་པ་ན་ཡང་རུང་སྟེ། བར་དོར་ལམ་མངོན་དུ་བྱས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཐ་མ་ཐོབ་པའོ། །འདི་ཚིག་གསལ་ལས། ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ནས་ལུས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚོགས་བསགས་ནས་འཚང་རྒྱ་བར་བཤད་ལ། དག་ལྡན་དུ་དེ་ཉིད་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདིར་འོག་མིན་ཉིད་དུ་སྟེ་འཛམ་བུའི་གླིང་དུ་མ་ཡིན་པའོ། ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་སྐྱེས་ནས་འདའ་བ་ནི། ཀུན་སྦྱོར་གཉིས་ཀ་མ་སྤངས་པས་གཟུགས་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཐ་མ་འཐོབ་པའོ། །འདི་སྲིད་པ་ཐ་མ་པ་དང་ཚེ་ཆད་མེད་པར་བྱས་ནས་ཚེ་གཅི
Chinese
不退转法轮经作了开示。 思考后宣说的必要是：在月光中，与声闻者同名是为了相信僧伽本身。 如是说，认为僧伽仅仅是声闻的四双士，为了遣除对菩萨不信为僧伽的观点，所以作了四双士的表示。 对实事造成损害的是：以前已经说过的堕入三乘混杂等。 《集论》中说：‘为什么菩萨进入无过失后，不会成为入流者呢？因为入流尚未完全成就。为什么不会成为一来者呢？因为有意识地接受无量次在轮回中出生的缘故。为什么不会成为不来者呢？因为以禅定安住并出生在欲界的缘故。’如是宣说。 第三部分有五点。 第一，入流有三种：入流者，果位安住者，果位殊胜者。 第一种是，从‘真谛和对真谛的忍’等等的场合中将要宣说的道，以道智所摄的见道十六刹那，依靠十五刹那，为了成办入流的断证而精进的钝根信行者和利根法行者两种差别，而有证得初果入流之名的两种。 根器利钝是：长时间才能了解和快速了解，或者从先前好好学习和没有学习而来。 第二种是：在宣说了入流者之后，宣说入流果位仅仅是安住者的名称。 那又是在哪里呢？在没有断除欲界修断任何一个，安住在第十六个（刹那）上。 像这样，在那之后，‘如是’的语势和提问，以及‘那个和那个的名称’等等，都像这里所说的那样，类推到下面所有。 第三种是：入流果位安住者本身，从天人种姓和人种姓中出生的种姓，就从果位安住者之外，成为殊胜的两种，断除如同根本一样，那也是以对治道修道所断除的。 第二，一来者有三种，第一是入流者：
English
The Sutra of the Irreversible Wheel was expounded. The necessity of speaking after contemplation is: In Moonlight, having the same name as a Hearer is for the sake of believing in the Sangha itself. As it is said, thinking that the Sangha is only the four pairs of Hearers, in order to dispel the view of not believing Bodhisattvas as the Sangha, the designation of the four pairs of persons was made. What harms the reality is: It has already been said before that it falls into the mixing of the three vehicles, etc. The Compendium says: 'Why does a Bodhisattva, having entered into faultlessness, not become a Stream-enterer? Because Stream-entry has not been completely accomplished. Why does he not become a Once-returner? Because he consciously accepts immeasurable births in Samsara. Why does he not become a Non-returner? Because he abides in meditative stabilizations and is born in the desire realm.' As it is taught. The third part has five points. First, Stream-entry has three aspects: entering, merely abiding in the fruit, and having a special fruit. The first is, from the occasion of 'truth and forbearance of truth,' etc., the path that will be explained, the sixteen moments of the path of seeing gathered by the wisdom of the path, relying on fifteen moments, for the sake of accomplishing the abandonment and realization of Stream-entry, there are two kinds of differences: the dull-faculty believer and the sharp-faculty follower of Dharma, and there are two kinds of names called entering the first fruit of Stream-entry. Sharpness and dullness of faculties are: knowing for a long time and knowing quickly, or coming here from having studied well before and not having studied. The second is: after explaining the enterer, the name of merely abiding in the fruit of Stream-entry is explained. Where is that? It is abiding in the sixteenth (moment) without abandoning even one of the abandonments of the desire realm's cultivation. In this way, after that, the emphasis of 'as it is' and the question, and 'the name of that and that,' etc., are all inferred to all the following as explained here. The third is: the Stream-entry fruit-abider himself, the lineage born from the lineage of gods and the lineage of humans, from the fruit-abider itself, becomes two kinds of special ones, abandoning as if it were the root, and that is also abandoned by the antidote path of cultivation. Second, the Once-returner has three, the first is the enterer:
Chinese
以修道断除欲界五品烦恼，为了获得一来果而精进的钝根信解者，以及利根见道获得二果一来者，这二者在计数为二十时，仅仅算作一个。第二，仅仅是果位者：断除欲界第六品烦恼，安住于解脱道者，是一次返回者。第三，具有特殊果位者：一来者断除如根本般的烦恼，转生为天人，仅剩一生，因此是除了仅仅是果位之外，具有特殊性，间隔一生者。第三，入不还果与安住不还果二者中，第一：断除欲界七品或八品烦恼，为了断除第九品而精进的利根和钝根二者，是趣入第三果者。前四者算作一个。那么，为何趣入初果的利根和钝根二者分别计数，而趣入中间二果算作一个呢？有些人说，在见道十五刹那，因为具有对治的作用，而且二者的能力有差别，所以安立为二，安住于果位时，因为对治的作用消失了，所以算作一个。这是说，在果位时，虽然没有断除见道所断之品的行为，但是有断除修道所断之品的行为。菩提幢说，因为见道是无间产生的，没有转换根器的机会，所以为了各自确定而计数为二，在修道时，因为根器会转换，而且不能各自确定，所以算作一个，这种说法是合理的。第二：是断除欲界九品烦恼的不还者，这有五种。第一，中阴中般涅槃者：断除了转生到色界的实际的随眠，但是没有断除促成中阴成就的随眠，因此促成了中阴的有，或者已经成就了也可以，在中阴时现证道，从而获得痛苦的终结。在《明句论》中说，转生到梵天界，以那个身体积累资粮而证得菩提。在《具足论》中说“在那里”，是指在色究竟天，而不是在赡部洲。第二，生已般涅槃者：因为没有断除两种随眠，所以转生到色界后获得痛苦的终结。这是指有边际有和没有中断寿命而仅有一
English
Having abandoned the fifth affliction of desire through the path of meditation, the dull-witted faithful who strive to attain the fruit of once-returner, and the sharp-witted who attain the second fruit of once-returner through the path of seeing, these two are counted as one when counting to twenty. Second, merely abiding in the fruit: abiding in the path of liberation, having abandoned the sixth affliction of desire, is the once-returner. Third, the one with a special fruit-abiding: that once-returner abandons afflictions like the root, and is born as a god, with only one life remaining, therefore, other than merely abiding in the fruit, it is special, with one intervening life. Third, of the two, entering and abiding in non-return, the first is: having abandoned the seventh or eighth affliction of desire, and striving to abandon the ninth, the two, sharp and dull faculties, are those who enter the third fruit. The former four are counted as one. Then, why are the two, sharp and dull faculties, of entering the first fruit counted separately, while entering the intermediate two fruits is counted as one? Some say that at the time of the fifteen moments of the path of seeing, because there is the function of the antidote, and also because the abilities of the two faculties are different, they are established as two, but when abiding in the fruit, because the function of the antidote has ceased, it is counted as one. This is saying that at the time of abiding in the fruit, although there is no function of abandoning what is to be abandoned by the path of seeing, there is the function of abandoning what is to be abandoned by the path of meditation. Jampay Dorje said that because the path of seeing arises continuously without interruption, there is no opportunity to change faculties, so they are counted as two for the sake of determining each separately, but at the time of the path of meditation, because the faculties change and are not determined separately, they are counted as one, and this statement is reasonable. Second: the non-returner who has abandoned the ninth affliction of desire, and there are five types of these. First, passing away in the intermediate state: having abandoned the actual binding that causes rebirth in the form realm, but not having abandoned the binding that causes the accomplishment of the intermediate state, therefore causing the existence of the intermediate state, or even if it has already been accomplished, manifesting the path in the intermediate state and thereby attaining the end of suffering. In the Clear Words it says that having been born in the realm of Brahma, accumulating merit with that very body, one attains enlightenment. In the Abhidharmakosha it says "there", which means in Akanishta, not in Jambudvipa. Second, passing away after being born: because both bindings have not been abandoned, one is born in the form realm and attains the end of suffering. This refers to having the last existence and having no interruption of life, with only one