Tibetan
ནགས་མས་ཡང་དང་ཡང་དུ་ནི། ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར་ཉོན་མོངས་མངོན་གྱུར་རེ་ཞིག་འགགས་པ་ཡང༌། སླར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན། འདུ་ཤེས་པ་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་གི་དུས་ན་ཉོན་མོངས་མངོན་གྱུར་མེད་ཀྱང་སླར་ཡང་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ། །འདིར་འགྲེལ་ཆེན་དུ་རྡོ་རྗེ་གཅོད་པ་དྲངས་པ་ནི་ལེགས་ཏེ། དེ་ཡང་མདོ་དེ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རབ་འབྱོར་ལ་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་བདག་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སམ། རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་བ། དེ་ནི་མ་ལགས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།།དེ་ལྟ་ན་དེ་དམིགས་པ་དང་བཅས་པའི་དུག་གིས་ཟིན་པར་འགྱུར་རོ། ཞེས་སོགས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཡང་བདག་རྒྱུན་ཞུགས་སོ་སྙམ་པ་ཙམ་མིན་གྱི། དེར་བདེན་པར་རྟོག་པའོ། །དེ་ལྟར་སྔར་བཤད་པ་དེས་ན་སྟོང་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །ཡང་ཉོན་མོངས་སྤངས་པས་གྲོལ་ན་དེའི་ཞེས་སོགས་ལ་དོགས་པ་བཅད་ན། གཞན་སྔ་མ་དང་འདྲ་བ་ལ་དེ་མ་ཐག་ཅེས་པ་ཉོན་མོངས་མངོན་གྱུར་སྤངས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་ཞེས་པའོ། །ཡང་མ་རིག་པ་བཞིན་དུ་སྲེད་པ་ལ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཡིན་མིན་གཉིས་སུ་འབྱེད་ན་སྐྱོན་སྔར་བཤད་པ་དང་སྲེད་པ་འདི་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་སྲེད་པ་དེར་འོག་ནས་བཤད་པས་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱིས་ཁྱབ་ པས་སོ། །གཞན་ཡང་སྲེད་པ་འདི་ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་ན་ཉོན་སྒྲིབ་ནི་མིན་ཞིང་ཤེས་སྒྲིབ་ཏུ་འཇོག་དགོས་པས་སྲེད་པ་ཟད་པས་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་ཞེས་པའི་ལན་དུ་འཁོར་བ་ལས་མ་གྲོལ་བར་ཐལ། ཤེས་སྒྲིབ་མ་ཟད་པའི་ཕྱིར། ཞེས་པ་འབྲེལ་མེད་དུ་འགྱུར་རོ། །འོ་ན་ཁྱེད་ཀྱི་ལུགས་ལའང་སྔར་བཤད་པའི་ཉོན་མོངས་མངོན་གྱུར་སྤངས་པ་དེའི་རྒྱུད་ལ་ཉོན་མོངས་མངོན་གྱུར་ཡོད་དམ་མེད། ཡོད་ན་ཉོན་མོངས་མེད་ཀྱང་ཞེས་མངོན་གྱུར་མེད་པར་ཁས་བླངས་པས་གནོད་ལ། མེད་ན་ཀུན་རྨོངས་བཞིན་དུ་ཞེས་མངོན་གྱུར་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་མངོན་གྱུར་མེད་པར་བཤད་པ་ནི་གང་ཟག་དེས་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་རང་དབང་བའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་མ་རིག་པ་དང༌། དེས་དྲངས་པའི་ལྟ་བ་ང་རྒྱལ་ཞེ་སྡང་ཐེ་ཚོམ་སོགས་ཉོན་མོངས་དྲུག་དང་དེ་ལ་ལྟོས་པའི་ཉེ་ཉོན་ཐེག་དམན་གྱི་གསུང་རབ་ལས་བཤད་པ་དེ་དག་གི་མངོན་གྱུར་སྤངས་པ་ཡིན་ལ། ཀུན་རྨོངས་བཞིན་དུ་ཞེས་མངོན་གྱུར་ཡོད་པར་འདོད་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་བདག་འཛིན་དང༌། དེས་དྲངས་པའི་ཉོན་མོངས་དང་ཉེ་ཉོན་མངོན་གྱུར་པ་ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པ་རྣམས་ཡིན་པས་འ
Chinese
如《森林经》中“又复屡屡”等所说，烦恼现行暂时止息，也会再次产生。例如，在无想定中，烦恼现行虽不存在，但之后又会产生。此处，在《大疏》中引用《金刚经》是很好的。其中，该经中，世尊告须菩提：‘须菩提，你认为入流者会想“我已入流”吗？’须菩提回答：‘不，世尊。’为什么呢？因为那样会被有相之毒所染。等等。’这不仅仅是认为自己是入流者，而是执着于此为真实。因此，如前所述，应修习空性。又，如果断除烦恼就能解脱，那么对于“其”等产生疑问时，其他与之前相同，只是“当下”指的是仅仅断除了烦恼现行。又，如果像无明一样，将贪爱分为烦恼性和非烦恼性两种，那么过失与之前所说相同，并且此贪爱是指十二缘起中的贪爱，下面会讲到，因此它遍及烦恼性。此外，如果此贪爱不是烦恼性，那么就不是烦恼障，必须安立为所知障，那么作为“贪爱灭尽而从轮回中解脱”的回答，就会变成没有从轮回中解脱，因为所知障没有灭尽，这就会变得没有关联。
English
As stated in the Vanasamutta Sutta, "Again and again," etc., even when afflictions are temporarily suppressed, they will arise again. For example, in the state of non-perceptual attainment, although afflictions are not manifest, they arise again. Here, it is good that the Vajracchedika Sutra is quoted in the Great Commentary. In that Sutra, the Blessed One said to Subhuti: 'Subhuti, do you think that a stream-enterer thinks, "I have entered the stream"?' Subhuti replied: 'No, Blessed One.' Why? Because then he would be tainted by the poison of signs. etc.' This is not merely thinking that one is a stream-enterer, but grasping at it as true. Therefore, as previously explained, one should meditate on emptiness. Furthermore, if liberation is attained by abandoning afflictions, then when doubts arise regarding "that," etc., the other is the same as before, except that "immediately" refers to merely abandoning the manifestation of afflictions. Also, if, like ignorance, craving is divided into two types, afflictive and non-afflictive, then the fault is the same as previously stated, and this craving refers to the craving of the twelve links of dependent origination, which will be explained below, so it is pervaded by afflictiveness. Furthermore, if this craving is not afflictive, then it is not an affliction obscuration, and must be established as a cognitive obscuration, then as an answer to "liberation from samsara by the exhaustion of craving," it would become not liberated from samsara, because the cognitive obscuration has not been exhausted, which would become irrelevant.
Tibetan
གལ་བ་མེད་དོ། །དེས་ན་སྟོང་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱ་ཞེས་པའི་མཇུག་ཏུ་ངག་གང་མདོ་སྡེ་ལ་འཇུག་ཚིག་ཅེས་སོགས་ཤློ་ཀ་གསུམ་འདུག་པ་ཐེག་ཆེན་བཀར་སྒྲུབ་ པ་ཡིན་པ་འདུག་པས། བསྟན་རྩ་དགེ་སློང་ཞེས་སོགས་ཀྱི་འགོར་འབྱུང་རྒྱུ་ལ། འདིར་བཅུག་པ་ནི་སྐབས་མི་ཤེས་པས་བྱས་ཀྱི་སློབ་དཔོན་གྱི་གཞུང་མིན་ནོ་ཞེས་འགྲེལ་ཆེན་དུ་བཤད་དོ། །ལམ་དེ་དག་གི་བྱེད་པ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་པ་ནི་རྨོངས་པས་ཞེས་སོགས་ཏེ། འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བ་ཙམ་ལ་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་དགོས་པ་གཞུང་སྔ་མ་དེ་དག་གིས་བཤད་ནས་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ཐོབ་པ་ལ་ལམ་དེ་དགོས་པར་སྟོན་ཏེ། དེ་ལ་སེམས་ཅན་རང་དགའ་བ་འཁོར་བ་ལ་ཆགས་པའི་མཐར་ལྷུང་བ་དང༌། ཉན་ཐོས་འཁོར་བ་ལ་འཇིགས་ནས་རང་ཉིད་ཞི་བ་ཙམ་དོན་དུ་གཉེར་བས་ཞི་བའི་མཐར་ལྷུང་བའི་མཐའ་གཉིས་ལས་གྲོལ་ནས་བདག་གཉིས་སུ་རྨོངས་པས་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་བ་ཅན་གྱི་དོན་དུ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྙིང་རྗེའི་དབང་གིས་འཁོར་བར་གནས་པ་ལ། སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པ་དང་བྲལ་ན་སྙིང་རྗེ་ཙམ་གྱིས་འཁོར་བར་གནས་ཀྱང་ཡུན་རིང་པོར་སྡུག་བསྔལ་དུ་མ་མྱོང་བ་ན་དེས་སུན་ནས་རང་བདེ་ཙམ་དོན་དུ་གཉེར་བར་འགྱུར་ལ། །ཅི་སྟེ་ཤེས་རབ་དེ་དང་ལྡན་ན་འཁོར་བ་དང་དེའི་སྡུག་བསྔལ་རང་བཞིན་མེད་པ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་རྟོགས་པས་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་མི་གནོད་པར་མ་ཟད། དེར་དགའ་བཞིན་དུ་གནས་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་སུན་འབྱིན་བྱེད་པ་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ལ། དེས་ན་སྟོང་ཉིད་དགོས་སམ་མི་དགོས་སྒོམ་མམ་མི་སྒོམ་སྙམ་དུ་ཐེ་ཚོམ་ མི་བྱ་བར་སྟོང་ཉིད་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བདེན་འཛིན་གྱི་བག་ཆགས་ཀྱི་མུན་པའི་གཉེན་པོ་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པ་སྟེ་ལྷག་མ་གོ་སླའོ། །བདེན་འཛིན་སོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་གང་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་དེ་ལ་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་པར་རིགས་ཀྱི། སྟོང་ཉིད་རྟོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་ཞི་བྱེད་ཡིན་པས་དེ་ལ་འཇིགས་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་སྟེ་སྐྱེ་མི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་བདག་བདེན་གྲུབ་འགའ་ཡོད་ན་འཇིགས་ཡུལ་ཅི་ཡང་རུང་པ་ལས་འཇིགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། དེ་མེད་པས་འཇིགས་པར་འགྱུར་བས་སུ་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་མེད་གཉིས་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྒྱས་པར་བཤད་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་བདག་དགག་པ་དང༌། བདག་གི་
Chinese
没有必要。因此，在“应当修习空性”的结尾处，有三颂“语何契经部”等，似乎是大乘的破斥，本应出现在“教根本比丘”等开头，此处放入是因为不识时务，并非是论师的著作，大疏中如是说。将那些道之作用归纳而示现，即“因愚昧”等，前述经论已说仅从轮回中解脱就必须证悟空性，此处则显示获得不住涅槃需要那些道。对此，对于自以为是的众生，他们堕入执着轮回的边，以及声闻因畏惧轮回而仅追求自身寂灭，堕入寂灭的边，从二边中解脱后，为了那些因对二我愚昧而感受痛苦的有情，菩萨们因悲悯而安住于轮回中。如果缺乏对空性的证悟，仅凭悲悯安住于轮回中，也会因长期感受诸多痛苦而厌倦，转而仅追求自身安乐。如果具备了那样的智慧，就会了悟轮回及其痛苦无自性，如幻如化，不仅不会被轮回的痛苦所损害，而且还能乐于安住其中，这便是证悟空性的果实。因此，驳斥空性之方是不合理的。所以，不要怀疑空性是否必要，是否应当修习，而应当修习空性。对治烦恼和所知二障、以及真执习气之黑暗的对治法即是证悟空性，其余易懂。对于真执等产生痛苦的事物，理应畏惧和恐惧，而证悟空性是寂灭痛苦之法，为何会对它产生恐惧，不应产生。如果存在真实的“我”，那么就会对任何可怖之物产生恐惧，但既然没有，又怎会恐惧，谁是自性成立的呢？并非如此。广泛宣说二无我，即广泛宣说人无我，以及广泛宣说达磨无我。首先是破斥我，以及我的
English
It is not necessary. Therefore, at the end of "One should meditate on emptiness," there are three verses such as "Speech that enters the Sutra Pitaka," which seem to be a refutation of the Great Vehicle. It should have appeared at the beginning of "The root of the teachings, the Bhikshu," etc. Putting it here is done out of ignorance of the occasion, and it is not a work of the teacher, as stated in the Great Commentary. The explanation of the actions of those paths is summarized as "out of ignorance," etc. The previous scriptures have stated that one must realize emptiness merely to be liberated from samsara, and here it shows that those paths are necessary to attain non-abiding nirvana. For this, for sentient beings who are self-satisfied, they fall into the extreme of attachment to samsara, and the Shravakas, fearing samsara, seek only their own peace, falling into the extreme of peace. Having liberated from the two extremes, for the sake of sentient beings who experience suffering due to ignorance of the two selves, the Bodhisattvas abide in samsara out of compassion. If one lacks the realization of emptiness, even if one abides in samsara with compassion alone, one will become weary of experiencing many sufferings for a long time, and will turn to seeking only one's own happiness. If one possesses such wisdom, one will realize that samsara and its suffering are without inherent existence, like illusions, and not only will one not be harmed by the suffering of samsara, but one will also be able to abide there with joy. This is the fruit of realizing emptiness. Therefore, it is unreasonable to refute the side of emptiness. Therefore, one should not doubt whether emptiness is necessary or not, whether one should meditate on it or not, but one should meditate on emptiness. The antidote to the darkness of afflictions and cognitive obscurations, and the habitual tendencies of grasping at truth, is the realization of emptiness, the rest is easy to understand. One should fear and be afraid of things like grasping at truth that cause suffering, but the realization of emptiness is the pacifier of suffering, so how can fear arise towards it, it should not arise. If there were some truly established self, then fear would arise from anything that could be feared, but since there is none, how can there be fear, who is inherently established? It is not so. The two selflessnesses are extensively explained, namely, the extensive explanation of the selflessness of persons, and the extensive explanation of the selflessness of phenomena. First is the refutation of self, and the