Tibetan
ཁོ་ན་ཉིད་ངས་ཐུགས་སུ་ཆུད་དོ་ཞེས་ཁྱེད་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་གཞན་དག་ལ་སུ་ཞིག་གིས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་རིགས་ཏེ་མི་རིགས་སོ་ཞེ་ན། གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པ་མི་འཐད་པའི་རྩོད་པ་སྤང་བ། མཁྱེན་པ་པོ་མི་འཐད་པའི་རྩོད་པ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་ནི། འཇིག་རྟེན་འདི་ན་ཤེས་པ་ཡུལ་དེའི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཉིད་འཛིན་པ་ན། ཤེས་པ་དེས་ཡུལ་དེ་རིག་པར་བརྗོད་དེ། །ཇི་ལྟར་ཏེ་དཔེར་ན་སེམས་ནི་ཡུལ་སྔོན་པོ་གང་གི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ན། སེམས་དེ་ཡིས་ཡུལ་སྔོན་པོ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཤེས་པ་ཡུལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་འདྲ་བ་དེ་འདྲ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་སྐྱེ་བ་ན། ཐ་སྙད་གྱི་བདེན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཉེ་བར་གདགས་སོ། །ཤེས་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ ཀྱི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་ཚུལ་ནི། གང་གི་ཚེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡུལ་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ཞིང་སྟེ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་བློ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་པ་བཞིན་དུ་ཞུགས་པ་དེའི་ཚེ། ཡུལ་དེའི་རྣམ་པ་སྟེན་པ་སྟེ་འཛིན་པ་ཉིད་ལས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་སྔར་གྱི་རྩོད་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ། །ནག་ཚོའི་འགྱུར་ལས། དེ་ཚེ་དེའི་དེ་ཉིད་རྟོགས་པ་དེའི་རྣམ་པ་འཛིན་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་ལྟ་བུ་མེད་པ་དག་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་རང་འགྲེལ་ལས། དེའི་ཕྱིར་བཏགས་པ་ལས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་སོ་ཞེས་རྣམ་པར་བཞག་གི །དངོས་སུ་ན་འགའ་ཞིག་འགའ་ཞིག་གིས་ཤེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་གཉིས་ཀ་ཡང་མ་སྐྱེས་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་བཏགས་པ་ལས་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ནི། ཐ་སྙད་བརྟེན་ནས་རིག་པ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་རིག་པ་མིན་པར་བཏགས་པ་ཙམ་ལས་རིག་པར་འཇོག་པའི་དོན་ཡིན་གྱི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་པ་བཏགས་པ་བར་འཇོག་པ་མིན་ནོ། །དངོས་སུ་ན་ཞེས་སོགས་ཀྱི་དོན་ནི་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་རྣམ་པ་ཤར་བ་ཙམ་ལས་རིག་པ་མིན་པར་སྔོ་སེར་སོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་འདྲ་བ་ཞིག་ཤར་ནས་རིག་པ་མིན་ཏེ། ཡུལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ། ཡུལ་ཅན་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་རྣམ་པ་ཅན་ཡིན་པས་སོ་ཞེས་པའི་དོན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཕྱོགས་སྔ་མ་སྨྲ་བ་པོས་བློ་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པ་འཆར་ རྒྱུ་མེད་པ་དང་། ཡུལ་དེའི་རྣམ་པ་མ་ཤར་ན་བློ་ཡུལ་ལ་མི་འཇུག་པ་དང་། མ་ཞུགས་ན་ཡུལ་དེ་མི་ཤེས་པ་དང་། མ་ཤེས་ན་ཡུལ་ཅན་དེ་ཤེས་པར་འགལ་ལོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པ་མ་ཤར་ན་བློ་མི་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རང་ཡང་དེ་ལྟར་འདོད་པས། དེ་ལ་ལན་མི་འདེབས་པས་བློ་ལ་དོན་དམ་བདེན་པའི་རྣམ་པ་འཆར་རྒྱུ་མེད་པ་བཀག་ནས། དེའི་རྣམ་པ་བློ་ལ་འཆར་བ་དང་། དེ་ཤར་བ་ལས་ཡུལ་དེ་རྟོགས་པར་འཇོག་ཅེས་དཔེ་དང་བཅས་པར་གསུངས་པས། ལུགས་འདི་ལ་དོན་དམ་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་མེད་པར་སྨྲ་བ་ནི། འཕགས་པའི་རྟོགས་པ་མཆོག་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྐད་ཅིག་གིས་ནི་ཤེས་བྱ་ཐུགས་སུ་ཆུད། ཅེས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ཁོ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རིག་བྱ་རིག་བྱེད་དངོས་སུ་ཐ་དད་པའི་ཚུལ་དུ་སྣང་ནས་མི་མཁྱེན་པར་གསུངས་པ་རྣམས་ལ། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་ཚུལ་ལེགས་པར་ཤེས་དགོས་པར་སྣང་བས། མདོར་བསྡུས་པ་ཅིག་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་པར་དུ་བློ་གཅིག་གིས་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ལ་ཆོས་ཅན་སོ་སོར་སྣང་བ་དང་། ཆོས་ཉིད་གཉིས་ཀ་དངོས་སུ་མཁྱེན་པ་མི་འོང་བས་དེ་གཉིས་མཁྱེན་པ་རེས་འཇོག་ཏུ་འོང་ངོ་། །བདེན་འཛིན་གྱི་བག་ཆགས་མ་ལུས་པ་ཟད་དེ་སངས་རྒྱས་པ་ནས་དུས་རྟག་ཏུ་དོན་དམ་བདེན་པ་མངོན་སུམ་ དུ་རྟོགས་པའི་མཉམ་གཞག་ལ་བཞུགས་པས། དེ་ལས་བཞེངས་པའི་མཉམ་རྗེས་རེས་འཇོག་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བདེན་གཉིས་རང་འགྲེལ་ལས། མཁྱེན་པའི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གིས་ནི། །ཤེས་བྱའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཀུན་ཁྱབ་ཅན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་པས་མཉམ་གཞག་གི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་རྗེས་ཐོབ་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་མེད་པའི་ཕྱིར་ན། ཡེ་ཤེས་གཅིག་གིས་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་འདོད་དགོས་སོ། །གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཉིད་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་སོང་བ་དེའི་ཚེ་བློ་དེའི་ངོར་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བས་ཡེ་ཤེས་དེ་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་པ་བཞིན་དུ་རོ་གཅིག་ཏུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་ཆོས་ཅན་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པར་སོང་བ་དེའི་ཚེ། ཡུལ་ཡུལ་ཅན་སོ་སོར་སྣང་བའི་གཉིས་སྣང་ཡོད་ཀྱང་། གཉིས་སྣང་འཁྲུལ་བའི་བག་ཆགས་དྲུངས་ཕྱུང་བས་སྣང་ཡུལ་ལ་མ་འཁྲུལ་བའི་གཉིས་སྣང་ཡིན་གྱི་འཁྲུལ་བའི་གཉིས་སྣང་མིན་ཏེ། འདི་མ་འཁྲུལ་བའི་ཚུལ་གཞན་དུ་ལེགས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །སངས་རྒྱས་
Chinese
如果你们问：谁能向其他所化有情显示“我已经证悟了真如”呢？第二，分为二：破斥不能证悟真如的诤论，破斥不能知者的诤论。第一，在此世间，当了知是随顺彼境的形相而执持时，便说此了知能识知彼境。例如，当心生起任何蓝色境的形相时，便说此心完全了知了彼蓝色境，同样，当有境的了知生起与彼境真如相同之形相时，依仗世俗谛便安立为证悟了真如。了知随顺彼真如形相的方式是：当自性无生的境之真如是如此时，其有境的智慧也以自性无生且远离的形相，如水入水般融入时，仅是随顺、执持彼境的形相，因此安立为证悟了真如，故无有先前的诤论之过失。纳措译师的译文中说：“彼时，彼之真如的证悟即是执持彼之形相。”如是说，是无有比喻的清净。此处自释中说：“因此，从假立而安立证悟了真如。实际上，并非某者以某者了知，因为了知和所知二者皆是无生之故。”其中所说的“从假立”之义是，如所说“依仗名言而了知”，并非以自性了知，而是仅从假立而安立为了知之义，并非安立真如的了知为假立。实际上等等之义是，仅是显现远离戏论的形相，并非了知，而是显现与蓝色、黄色等形相相似而并非了知，因为彼境之真如是无生的，同样，有境也是以自性无生的形相之故。如此一来，则前派论者认为心中不会显现真如的形相，并且如果彼境的形相没有显现，则
English
If you ask: Who can show other disciples "I have realized Suchness"? Second, there are two: refuting the dispute that Suchness cannot be realized, and refuting the dispute that there is no knower. First, in this world, when knowledge is held to follow the form of that object, it is said that this knowledge can recognize that object. For example, when the mind arises with the form of any blue object, it is said that this mind completely knows that blue object. Similarly, when the knowledge of the object arises with the same form as the Suchness of that object, it is established as realizing Suchness based on conventional truth. The way in which knowledge follows the form of that Suchness is: when the Suchness of the object, which is naturally unborn, is such, the wisdom of its object also enters with the form of being naturally unborn and separated, like water entering water. It is only by following and holding the form of that object that it is established as realizing Suchness, so there is no fault of the previous dispute. In the translation of Nagtsho, it says: "At that time, the realization of that Suchness is the holding of that form." As it is said, it is pure without comparison. Here, in the self-commentary, it says: "Therefore, from imputation, it is established that Suchness is realized. In reality, it is not that someone knows something, because both knowledge and the knowable are unborn." The meaning of "from imputation" as it is said is, as it is said, "relying on language, it is known," it is not known by its own nature, but only from imputation is it established as the meaning of knowing, it is not that the knowledge of Suchness is established as imputation. The meaning of "in reality" and so on is that it is only the appearance of a form that is free from elaboration, it is not knowledge, but it is not knowledge that appears similar to the form of blue, yellow, etc., because the Suchness of that object is unborn, and similarly, the object is also in the form of being naturally unborn. In this way, the former proponent believes that the form of Suchness will not appear in the mind, and if the form of that object does not appear, then
Chinese
如果说，心识不进入对境，不进入则不了解对境，不了解则与了解有境相违。如果对境的行相不显现，心识就不会进入等等，你们自己也这样认为。因此，不对其进行反驳，而是遮止了心识上不会显现胜义谛的行相。通过胜义谛的行相在心识上显现，以及显现而证悟对境来安立，这样用比喻进行了阐述。因此，在这种宗派中，如果说没有证悟胜义谛的无分别智慧，那就是诽谤圣者的殊胜证悟。这里说“刹那间通达一切所知”，通过一个刹那就能获得一切智智，以及如所有智显现能知和所知在本体上是各自分离的，因此说不了解。对于这些，似乎需要很好地了解佛陀如何了知如所有和尽所有，因此，将要简略地说一下。在此，在没有获得佛果之前，一个心识在一个刹那间，既不能显现各自不同的法，也不能真实地了知法性，因此，了知这两者是轮番交替的。从灭尽一切实执的习气而成就佛果之后，恒时安住在现量证悟胜义谛的等持中。因为从等持中起座的后得没有轮番交替，并且《二谛自释》中说：“以一了知之刹那，周遍一切所知轮。”正如所说的那样，因为没有与等持智慧本体各异的，了知尽所有的后得智慧，所以必须承认一个智慧了知二谛的一切所知。当依靠法性而成为如所有智的时候，那时，在那个心识面前，一切二取都寂灭了，因此，那个智慧就像水倒入水中一样，融入一体。当依靠法而成为如尽所有智的时候，虽然有对境和有境各自分离显现的二取，但是，因为连根拔除了二取错乱的习气，所以是不错乱于显现对境的二取，而不是错乱的二取。这种不错乱的方式已经在其他地方详细阐述过了。佛
English
If it is said that consciousness does not enter the object, and if it does not enter, then it does not understand the object, and if it does not understand, then it contradicts understanding the subject. If the aspect of the object does not appear, consciousness will not enter, etc., and you yourselves think so. Therefore, without refuting it, it is prevented that the aspect of the ultimate truth will not appear in the consciousness. It is established that the aspect of the ultimate truth appears in the consciousness, and that the object is realized through its appearance, and this is explained with an analogy. Therefore, in this school, if it is said that there is no non-conceptual wisdom that realizes the ultimate truth, then it is slandering the supreme realization of the noble ones. Here it says, "In an instant, all knowable things are understood." Through one instant, one can attain the omniscient wisdom, and the wisdom of knowing the suchness appears as the knowable and the knowing being actually different, therefore it is said that it is not understood. For these, it seems necessary to understand well how the Buddha knows the suchness and the extent of things, therefore, I will briefly say something. Here, before attaining Buddhahood, one consciousness cannot, in one instant, manifest the different dharmas separately, nor can it truly know the nature of reality, therefore, knowing these two is alternating. From the exhaustion of all the imprints of clinging to reality and the attainment of Buddhahood, one constantly abides in the samadhi of directly realizing the ultimate truth. Because the subsequent attainment arising from samadhi is not alternating, and the Self-Commentary on the Two Truths says, "With one instant of knowing, it pervades the entire circle of knowable things." As it is said, because there is no subsequent wisdom that knows the extent of things, which is different in essence from the wisdom of samadhi, it must be admitted that one wisdom knows all the knowable things of the two truths. When relying on the nature of reality and becoming the wisdom of knowing the suchness, at that time, in the face of that consciousness, all dualistic appearances are pacified, therefore, that wisdom is like water poured into water, merging into one taste. When relying on phenomena and becoming the wisdom of knowing the extent of things, although there is dualistic appearance in which the object and the subject appear separately, because the imprints of dualistic confusion have been eradicated, it is a dualistic appearance that is not confused about the appearing object, and not a confused dualistic appearance. This way of not being confused has already been explained in detail elsewhere. Buddha