Tibetan
པ་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཁྱེན་ཚུལ་གཅིག་པུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཁྱེན་ཚུལ་དུ་བྱས་ནས། ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་མེད་པར་གདུལ་བྱའི་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་ཞེས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་དང་། ཁ་ཅིག་ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ལ་མེད་ཅེས་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པར་སྣང་ངོ་། །འདིའི་ལྷག་མ་འགའ་ཞིག་ འབྲས་བུའི་སྐབས་སུ་བཤད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་གཉིས་སྣང་ཐམས་ཅད་ནུབ་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ནི་མཐོང་བ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེས་ན་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་དེ་དག་གིས་དོན་དམ་བདེན་པ་གཟིགས་ཤེ་ན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་གཟིགས་ངོར་གཉིས་སྣང་ནུབ་པས་གཉིས་ཀྱི་ཚུལ་གྱིས་མི་གཟིགས་པ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མ་གཟིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་དག་གིས་གཟིགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདི་རྩོད་པའི་ལན་དུ་འགྲོ་ཚུལ་ནི། ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེས་ཕུང་སོགས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕུང་སོགས་རྣམས་གཟིགས་ངོ་དེར་མ་གྲུབ་པ་དེ་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕུང་སོགས་མ་གཟིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟིགས་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རང་འགྲེལ་ལས། དངོས་པོ་བྱས་པ་ཅན་ལ་མ་རེག་པར་རང་བཞིན་འབའ་ཞིག་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པས། དེ་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དོན་དམ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཆོས་ཅན་ལ་མ་རེག་པར་ཆོས་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་གསུངས་ཏེ་ཕུང་སོགས་མ་གཟིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་དག་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟིགས་པར་གསུངས་པ་དང་དོན་གཅིག་གོ །མཐོང་བ་མེད་པ་ནི་མཐོང་བ་དམ་པའོ་ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ཡང་། ཅི་ཡང་མི་མཐོང་བ་མཐོང་བར་མི་བཞེད་ཀྱི། །སྔར་བཤད་པ་ལྟར་སྤྲོས་པ་མ་མཐོང་བ་ནི་སྤྲོས་ བྲལ་མཐོང་བར་འཇོག་པས། མཐོང་མ་མཐོང་གཞི་གཅིག་ལ་བྱེད་པ་མིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་སྡུད་པ་ལས། གཟུགས་རྣམས་མི་མཐོང་ཚོར་བ་དག་ཀྱང་མི་མཐོང་ཞིང་། །འདུ་ཤེས་མཐོང་བ་མེད་ལ་སེམས་པ་མི་མཐོང་ཞིང་། །གང་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་དང་སེམས་ཡིད་མཐོང་མེད་པ། །འདི་ནི་ཆོས་མཐོང་ཡིན་ཞེས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན། །ནམ་མཁའ་མཐོང་ཞེས་སེམས་ཅན་ཚིག་ཏུ་རབ་བརྗོད་པ། །ནམ་མཁའ་ཇི་ལྟར་མཐོང་སྟེ་དེས་འདི་བརྟག་པར་གྱིས། །དེ་ལྟར་ཆོས་མཐོང་བ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན། །མཐོང་བ་དཔེ་གཞན་གྱིས་ནི་བསྙད་པར་ནུས་མ་
Chinese
巴拉，仅仅将真如的认知方式作为佛陀的认知方式，说佛陀的尽所有性智不在佛陀的心续中，而是被调伏者的心续所包含，这是对佛陀的尽所有性智的诽谤。有些人甚至诽谤两种智慧，说如所有性智也不在佛陀的心续中。这部分剩余的内容将在果位时讲述。如果一切二取显现都消失了，那么这种自性不是不可见的吗？那么，那些佛陀如何见到胜义谛呢？虽然在真如的见境中，二取显现消失，因此不是以二的方式见到是真实的，但是，可以说他们是以不见的方式见到的。这作为辩论的回应方式是：因为如所有性智现量见到蕴等的真如，并且蕴等在见境中不成立，是它们的真如，并且必须以不见蕴等的方式见到它们的真如。自释中说：不接触有为法，仅仅现量见到自性，因此通达了它，所以称为佛陀。这说明佛陀的胜义智不接触有法，仅仅通达法性，与以不见蕴等的方式见到它们的真如的说法意义相同。所谓“不见是殊胜的见”，其含义并非认为什么都不见是见，而是如前所述，不见戏论就是安立为见离戏论，因此，见与不见不是建立在同一个基础上。如同《摄颂》中所说：色等诸法皆不见，受等亦复不见彼，想蕴见已无所见，行蕴亦复不见彼，于彼识与及于心，意等皆悉不见彼，如是见法佛所说。众生语中常说见虚空，然彼虚空云何能得见，如是见法佛所说。见之异喻余处不可说。
English
Pala, taking the knowledge of suchness alone as the knowledge of the Buddha, it is said that the knowledge of all that exists is not in the mindstream of the Buddha, but is contained by the mindstream of those to be tamed. This is a slander against the Buddha's knowledge of all that exists. Some even slander both wisdoms, saying that the knowledge of how things are is also not in the mindstream of the Buddha. Some of the remaining content of this will be discussed at the time of fruition. If all dualistic appearances have ceased, is not such a nature invisible? How then do those Buddhas see the ultimate truth? Although it is true that in the vision of suchness, dualistic appearances have ceased, so they do not see in a dualistic way, it can be said that they see in a way that they do not see. The way this goes as a response to the debate is: Because the wisdom of how things are directly sees the suchness of the aggregates, etc., and because the aggregates, etc., are not established in that vision, it is their suchness, and it is necessary to see their suchness in a way that they do not see the aggregates, etc. The self-commentary says: Without touching conditioned things, only directly realizing the nature, therefore, because it is understood, it is called Buddha. This explains that the Buddha's wisdom of ultimate knowledge does not touch the object of knowledge, but only understands the nature of reality, which is the same meaning as saying that they see the suchness of those things in a way that they do not see the aggregates, etc. The meaning of "not seeing is the supreme seeing" is not that seeing nothing is considered seeing, but as previously explained, not seeing elaboration is established as seeing freedom from elaboration, therefore, seeing and not seeing are not based on the same basis. As it is said in the Compendium: Forms are not seen, feelings are also not seen, perception is seen as without seeing, formations are also not seen, in that consciousness and mind, mind and intellect are all not seen, this is seeing the Dharma, taught by the Thus Gone One. Beings often say in words that they see the sky, but how can that sky be seen? Let them examine this. Thus, seeing the Dharma is also taught by the Thus Gone One. Seeing cannot be expressed by other examples.
Tibetan
ཡིན། །ཞེས་མི་མཐོང་བ་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་། མཐོང་བ་ནི་ཆོས་ཞེས་གསུངས་ལ། དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཏེ། སུས་རྟེན་འབྲེལ་མཐོང་བ་དེས་ཆོས་མཐོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཡང་དཔེར་ན་ནམ་མཁའ་ནི་ཐོགས་པའི་རེག་བྱ་བཅད་ཙམ་ཡིན་ལ། དེ་མཐོང་ངམ་རྟོགས་པ་ནི་དགག་བྱ་སྒྲིབ་ཐོགས་ཡོད་ན་དམིགས་སུ་རུང་བ་ལས་མ་མཐོང་བ་ལ་བྱེད་པ་དང་འདྲ་སྟེ། དེར་ཡང་མཐོང་བའི་ནམ་མཁའ་དང་མ་མཐོང་བ་ནི་སྒྲིབ་ཐོགས་སོ། །དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་མིན་པར་སྔོན་པོ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ནི་རྐང་པ་ཐ་མས་བཀག་གོ །མ་གཟིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟིགས་པའི་ཤེས་བྱེད་དུ་བདེན་པ་གཉིས་ལ་འཇུག་པ་ལས། ལྷའི་བུ་གལ་ཏེ་ དོན་དམ་པར་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལུས་དང་ངག་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་ན་ནི་དེ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་མི་འགྲོ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འོན་ཀྱང་ལྷའི་བུ་དོན་དམ་པར་ན་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ། །བྱེ་བྲག་མེད་པ་མ་སྐྱེས་པ་མ་འགགས་པ། སྨྲ་བར་བྱ་བ་དང་སྨྲ་བ་དང་། ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཤེས་པ་དང་བྲལ་བའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དྲངས་པའི་མདོ་སྔ་མའི་དོན་ནི། དོན་དམ་པ་གཟིགས་པའི་ངོར་དོན་དམ་བདེན་པ་དེ། ཕུང་སོགས་ཀུན་རྫོབ་པ་མ་མཐོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་གཟིགས་པ་མིན་པར། ཕུང་སོགས་ལུས་ཀྱི་དང་ངག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་བ་ལྟར་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ན་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པའི་ངོར་སྤྲོས་པ་དང་མ་བྲལ་བས། དོན་དམ་བདེན་པར་མི་འགྱུར་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྤྲོས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱས་ན་མ་གཟིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟིགས་པའི་ཤེས་བྱེད་དུ་འགྲོའོ། །མདོ་གཉིས་པའི་དོན་ནི་དོན་དམ་པ་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པའི་ངོར་ནི། དོན་དམ་བདེན་པ་བྱེ་བྲག་མེད་པ་ནི་ཁྱད་པར་མི་འདྲ་བ་མང་པོ་མེད་པའོ། །གཞན་གསུམ་ནི་གོ་སླའོ། །གཟིགས་ངོ་དེར་སྨྲ་བའི་བྱ་བྱེད་དང་བྲལ་བ་ནི་སླའོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་དོན་དམ་ཤེས་པ་དང་། དོན་དམ་བདེན་པ་དེའི་ཤེས་བྱར་འཇོག་ཐུབ་ ཀྱང་། ཡེ་ཤེས་དེའི་ངོར་བྱ་བྱེད་དེ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་མི་འགལ་བ་ནི། བྱ་བྱེད་གཉིས་ནི་ཐ་སྙད་པའི་བློ་ཁོ་ནའི་ངོར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དཔེར་ན་རིགས་ཤེས་རྗེས་དཔག་ཡུལ་ཅན་དང་། དོན་དམ་བདེན་པ་ཡུལ་དུ་འཇོག་ནུས་ཀྱང་། ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་བྱ་བྱེད་ག
Chinese
是。如是说，不见为五蕴，见为法。那是真如之义，如云：谁见缘起，谁见法。譬如虚空，仅是阻碍触觉的断绝。见或证悟它，如同对可破斥的遮障存在时才能成为对境，否则就不能见一样。在那里，所见的虚空和不见的虚空就是遮障。如同那个例子一样，如不见而见，如见青色一样，以最后的足迹遮止了见真如。以不见之方式见，作为了知二谛的所知。天子，如果 就胜义而言，胜义谛变成身语意的境之自性，那就不属于胜义谛之列，而是世俗谛。然而，天子，就胜义而言，胜义谛是超越一切名言，无差别，不生不灭，与言说、说者、所知、知者相离的。引用如是说之经文的前面经文之义是：在见胜义的面前，那个胜义谛，不是以不见蕴等世俗的方式见，如果蕴等变成身体和语言的行境，以及变成意的境，那么，在现量见真如的面前，因为没有远离戏论，所以不会变成胜义谛，而是变成世俗的戏论。这样做了，就成为以不见之方式见的所知。第二部经的意义是，在现量见胜义的面前，胜义谛无差别，是没有众多不同之处的。其他三个容易理解。在那见解面前，远离言说的能作和所作是容易的。现量见真如的智慧可以安立为胜义智，胜义谛可以安立为它的所知， 但是，在那智慧的面前，与能作和所作二者相离并不矛盾，因为能作和所作二者仅仅是在名言识的面前安立的。例如，比量识可以安立为具有对境，胜义谛可以安立为对境，但是，境和有境的能作和所作
English
Yes. It is said that not seeing is the five aggregates, and seeing is Dharma. That is the meaning of Suchness, as it is said, "Whoever sees dependent origination sees the Dharma." For example, the sky is merely the cessation of tangible touch. Seeing or realizing it is like how an object can only be an object when there is an obstacle to be refuted, otherwise it cannot be seen. There, the seen sky and the unseen sky are the obstacles. Just like that example, like seeing blue without seeing, seeing Suchness is blocked by the last step. Seeing in a way of not seeing, it becomes the object of knowledge for understanding the two truths. Son of the gods, if, in terms of ultimate truth, the ultimate truth becomes the nature of the objects of body, speech, and mind, then it does not belong to the category of ultimate truth, but becomes conventional truth. However, son of the gods, in terms of ultimate truth, the ultimate truth is beyond all expressions, undifferentiated, unborn, unceasing, and separate from speaking, speaker, knowable, and knower. The meaning of the previous scripture quoted as saying is: In the presence of seeing the ultimate truth, that ultimate truth is not seen in a way of not seeing the conventional aggregates, etc. If the aggregates, etc., become the objects of body and speech, and become the objects of mind, then, in the presence of directly seeing Suchness, because it is not separated from elaboration, it will not become the ultimate truth, but will become the elaboration of conventional truth. By doing so, it becomes the object of knowledge seen in a way of not seeing. The meaning of the second scripture is that in the presence of directly seeing the ultimate truth, the ultimate truth is undifferentiated, which means there are not many different characteristics. The other three are easy to understand. In that view, being separate from the agent and the object of speech is easy. The wisdom that directly sees Suchness can be established as ultimate wisdom, and the ultimate truth can be established as its object of knowledge, However, in the presence of that wisdom, it is not contradictory to be separate from the agent and the object, because the agent and the object are only established in the presence of conceptual consciousness. For example, inferential consciousness can be established as having an object, and the ultimate truth can be established as an object, but the agent and the object of the object and the subject