Tibetan
་ཅན་གཉིས་ལས་ཐོག་མར་ འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡུལ་ཅན་ལ་ཡང་དག་པ་དང་ལོག་པ་གཉིས་སུ་སྟོན་པ་ནི། ཤེས་བྱ་ལ་བདེན་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བར་མ་ཟད་བརྫུན་པ་མཐོང་པའི་ཡུལ་ཅན་ལའང་། ཡང་དག་པ་དང་ལོག་པ་གཉིས་སུ་འདོད་དེ། དབང་པོ་གསལ་བ་སྟེ་འཕྲལ་གྱི་འཁྲུལ་རྒྱུས་མ་བསླད་པའི་དབང་པོ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་པ་དང་། དབང་པོ་སྐྱོན་ལྡན་ཏེ་འཕྲལ་གྱི་འཁྲུལ་རྒྱུས་བསླད་པའི་ཡུལ་ཅན་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་སྐྱོན་དང་ལྡན་པའི་དབང་པོ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་བསླད་པའི་ཤེས་པ་ནི། དབང་པོ་ལགས་པར་གྱུར་པ་སྟེ་འཕྲལ་གྱི་འཁྲུལ་རྒྱུས་མ་བསླད་པའི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས། ལོག་པའི་ཤེས་པར་འདོད་ཅིང་། སྔ་མ་ནི་ཡུལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་འཛིན་པར་འདོད་དོ། །ཁྱད་པར་དེ་གཉིས་ཀྱང་དབུ་མའི་ལུགས་མིན་གྱི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་ནོ། །ཡུལ་ཅན་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ལོག་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ཡུལ་ཡང་ཡིན་པར་སྟོན་པ་ནི། འཕྲལ་གྱི་འཁྲུལ་རྒྱུའི་གནོད་པ་མེད་པར་དབང་པོ་དྲུག་གི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དོན་གང་ཞིག་འཇིག་རྟེན་གྱིས་རྟོགས་པ་དེ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ལས་བདེན་པ་སྟེ་ཡང་དག་པ་ཡིན་གྱི། འཕགས་པ་ལ་བལྟོས་ནས་ཡུལ་དེ་དག་བདེན་པ་དང་ཡང་དག་པར་འཇོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་ཞེས་པ་དང་དབུ་མའི་ལུགས་ཞེས་པ་ནི་ འདིར་དོན་འདྲའོ། །ལྷག་མ་སྟེ་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་གང་ཞིག་དབང་པོ་རྣམས་ལ་གནོད་པ་ཡོད་པ་ན་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་དེ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལ་བལྟོས་ནས་ལོག་པར་རྣམ་པར་བཞག་གོ །ཉིད་ཀྱི་སྒྲས་ནི་ཤེས་པ་དེ་རྣམས་འཁྲུལ་པར་འཇོག་པ་ལ་ནི། ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོག་གི་རིགས་ཤེས་ལ་མི་ལྟོས་པར་སྟོན་པའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་ལ་གནོད་པའི་རྐྱེན་ནང་ན་ཡོད་པ་ནི་རབ་རིབ་དང་མིག་སེར་ལ་སོགས་པ་དང་ད་དུ་ར་ཟོས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །ད་དུ་ར་ནི་ཐང་ཕྲོམ་སྟེ། དེའི་འབྲས་བུ་ཟོས་ན་ཐམས་ཅད་གསེར་དུ་སྣང་བའོ། །སོགས་པས་ནི་རིམས་ལ་སོགས་པ་བསྡུའོ། །དབང་པོ་ལ་གནོད་པའི་རྐྱེན་ཕྱི་ན་ཡོད་པ་ནི། མེ་ལོང་དང་བྲག་ཕུག་ལ་སོགས་པ་ནས་སྒྲ་བརྗོད་པ་དང་། སོས་ཀའི་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་བྱེ་མ་སྐྱེ་བོའི་ཡུལ་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་དབང་པོ་ལ་གནོད་པའི་རྐྱེན་ནང་ན་མེད་ཀྱང་། རིམ་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་བརྙན་དང་བྲག་ཆ་དང་སྨིག་རྒྱུ་ལ་ཆུ་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མིག་འཕྲུལ་མཁན་ལ་སོགས་པས་སྦྱར་བའི་སྔགས་དང་སྨན་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་གནོད་པ་ནི་སྔགས་དང་སྨན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་དང་གྲུབ་མཐའ་ལོག་པ་དང་། གཏན་ཚིགས་ལྟར་སྣང་དང་གཉིད་ཀྱི་གནོད་པ་སོགས་སོ། །གཉིད་ནི་དབང་པོ་དྲུག་གི་ནང་ནས་ཡིད་ཀྱི་གནོད་ པར་གསུངས་པས། རྨི་ལམ་དུ་དབང་ཤེས་ཡོད་པར་སློབ་དཔོན་འདི་བཞེད་ཅེས་པ་ནི་ལོག་པར་བཤད་པ་ཆེན་པོའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཞུགས་པའི་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་གཉིས་ཀྱི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པས་བསླད་པའི་གནོད་པ་ནི་འདིར་གནོད་པའི་རྒྱུར་མི་གཟུང་གི །སྔར་བཤད་པ་ལྟར་གྱི་འཕྲལ་གྱི་དབང་པོ་ལ་གནོད་པའི་འཁྲུལ་རྒྱུ་རྣམས་གཟུང་ངོ་། །དེ་ལྟ་བུའི་གནོད་པ་མེད་པའི་ཤེས་པ་དྲུག་གིས་གཟུང་པའི་ཀུན་རྫོབ་པའི་དོན་དང་། དེ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་ལ་ཡང་དག་དང་ལོག་པར་འཇོག་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་ཁོ་ན་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ལྟར་གྱི་དོན་དུ་ཡོད་པ་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པས་གནོད་པ་མེད་པ་དང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་ཡང་ལོག་གཉིས་སུ་མེད་དེ། ཇི་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་སྣང་བ་ལྟར་གྱི་དོན་དུ་མེད་པ་བཞིན་དུ། མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་སྣང་བ་ཡང་། སྣང་བ་ལྟར་གྱི་དོན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་དེ་གཉིས་ལ་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་ཡང་དབྱེར་མེད་དོ། །འོ་ན་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལ་འཕྲལ་གྱི་གནོད་པ་ཡོད་པས་ཡུལ་ལོག་པར་སྣང་བ་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པ་ལ་གཉིད་ལ་སོགས་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པས། རྨི་ལམ་དུ་མིར་སྣང་ བ་སོགས་ལ་མི་ལ་སོགས་པར་འཛིན་པ་དང་། སད་དུས་སུ་སྒྱུ་མའི་རྟ་གླང་གི་སྣང་བ་ལ་རྟ་གླང་དང་སྨིག་རྒྱུ་ཆུར་སྣང་བ་ལ་ཆུར་འཛིན་པ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པར། འཇིག་རྟེན་པའི་བློ་རང་དགའ་བས་ཀྱང་རྟོགས་མོད་ཀྱང་། ཡིད་ལ་གྲུབ་མཐའ་ངན་པའི་གནོད་པ་ཡོད་པས་ལོག་པར་བཟུང་བའི་དོན་རྣམས། འཇིག་རྟེན་པའི་བློ་རང་དགའ་བས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་རྟོགས་པས། འཇིག་རྟེན་ཉིད་ལས་ལོག་པར་ཇི་ལྟར་བཞག་ཅེ་ན། འདིར་གནོད་པ་ཡོད་མེད་དཔྱོད་པའི་གནོད་པ་ནི། ལྷན་སྐྱེས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཛིན་པའི་གནོད་པ་ལ་མི་བྱེད་པས། གྲུབ་མཐའ་ངན་པས་བཏགས་པ་ནི་གྲུབ་མཐས་བློ་བསྒྱུར་བ་ཁོ་ནས་ལོག་པར་བཏགས་པའི་གཙོ་བོ་སོགས་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འཇིག་རྟེན་པའི་བློ་རང་དགའ་བས་མི་རྟོགས་ཀྱང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་མ་ཕྱོགས་པའི་
Chinese
从二者（有境和境）之中，首先就世俗的知识而言，说明有境有正确和错误两种：不仅将所知分为二谛，对于见到虚假的境的有境也认为有正确和错误两种。即根识清晰，没有受到暂时错乱因素影响的根识，以及依赖于它的知识；还有根识有缺陷，受到暂时错乱因素影响的有境这二者。其中，具有缺陷的根识所迷惑的知识，相对于根识清明，没有受到暂时错乱因素影响的知识而言，被认为是错误的知识。而前者则被认为是如实不颠倒地执取境。但这两者的差别也是相对于非中观派的世俗知识而言的。如同将有境分为颠倒和不颠倒两种一样，也同样说明境也是如此。即在没有暂时错乱因素损害的情况下，六根的知识所能把握的任何事物，只要是世俗所认识的，那就是世俗本身所认为的真实，也就是正确的。但并非是相对于圣者而言，将这些境视为真实和正确的。“圣者”和“中观派”在这里意思相同。剩余的，比如影像等，当对根识有损害时，所显现的境，相对于世俗本身而言，被认为是错误的。用“本身”一词，是为了说明要将这些知识判定为错误，仅凭世俗的量即可，无需依赖理智。其中，损害根识的因素内在的有眼翳和黄疸等，以及吃了曼陀罗花等。曼陀罗花即是颠茄，吃了它的果实后，一切都会显现为金色。用“等”字包括了瘟疫等。损害根识的因素外在的有镜子和岩洞等发出的声音，以及夏季太阳的光芒靠近沙地等。这些虽然不是损害根识的内在因素，但依次会成为执取影像、岩石碎片和海市蜃楼为水等的因素。同样，魔术师等所施展的……
English
From the two (the possessor of an object and the object), firstly, with regard to worldly knowledge, it is shown that the possessor of an object has two types: correct and incorrect. Not only are the knowable things divided into two truths, but also for the possessor of an object who sees falsehood, it is considered to have two types: correct and incorrect. That is, clear sense faculties, i.e., sense faculties that have not been corrupted by temporary causes of delusion, and the knowledge that relies on them; and also sense faculties with defects, i.e., the possessor of an object that has been corrupted by temporary causes of delusion. Among these, the knowledge that is deluded by those with defective sense faculties is considered to be incorrect knowledge in relation to the knowledge that is clear and not corrupted by temporary causes of delusion. The former is considered to apprehend the object as it is, without inversion. However, the difference between these two is also with respect to worldly knowledge that is not of the Madhyamaka school. Just as the possessor of an object is divided into two types, inverted and non-inverted, it is also shown that the object is the same. That is, without the harm of temporary causes of delusion, whatever is apprehended by the knowledge of the six sense faculties, which is understood by the world, is the truth, i.e., the correct, according to the world itself. However, it is not the case that these objects are regarded as true and correct in relation to the noble ones. "Noble ones" and "Madhyamaka school" have the same meaning here. The remainder, such as images, etc., when there is harm to the sense faculties, the object that appears is considered to be incorrect in relation to the world itself. The word "itself" is to show that to judge these knowledge as erroneous, only the conventional measure is sufficient, and there is no need to rely on reason. Among these, the factors that harm the sense faculties internally are cataracts and jaundice, etc., and eating Datura flowers, etc. Datura flower is thorn apple, and if its fruit is eaten, everything will appear as gold. The word "etc." includes epidemics, etc. The external factors that harm the sense faculties are the sounds from mirrors and caves, etc., and the sunlight of summer that is close to sandy areas, etc. Although these are not internal factors that harm the sense faculties, they will become the causes for apprehending images, rock fragments, and mirages as water, etc., respectively. Similarly, what is arranged by magicians, etc...
Chinese
也应知晓咒语和药物等。意根的损害是咒语和药物等，以及邪宗，似是而非的论证和睡眠的损害等。睡眠是六根中意的损害，因此，这位论师认为梦中存在根识，这是极大的邪说。如此一来，从无始以来就存在的二取执着的无明等所染污的损害，在此不作为损害的因，而是取如前所说的对当下的根造成损害的错乱之因。以如此无损害的六识所取的世俗谛，以及与此相违的法，安立为正确与错误，仅仅是相对于世间人的意识而言的，因为对于那些事物如何显现，就如何存在的法，世间人的意识没有损害或有损害。相对于圣者而言，则没有正确与错误之分，如同影像等并非如显现般存在一样。对于具有无明者来说，蓝色等显现为以自性成立，但实际上也并非如显现般存在。因此，对于这两种识来说，错与不错也没有区别。那么，由于有色根有当下的损害，所以境显现为错误，以及意识有睡眠等的损害，所以在梦中显现为人的事物执着为人等，醒来时，对于幻化的马象的显现执着为马象，对于阳焰显现为水执着为水等，这些都是颠倒的，即使是世间人的自以为是的智慧也能了知。但是，由于意有恶宗的损害，所以对于错误执着的法，世间人的自以为是的智慧无法了知为颠倒，那么如何从世间本身安立为错误呢？在此，辨别有无损害的损害，不是针对与生俱来的颠倒执着的损害，而是恶宗所安立的，仅仅是通过宗派改变心意而错误安立的自在等，这些即使是世间人的自以为是的智慧也无法了知为颠倒，但是对于未明显趋向于真如的……
English
Also, one should know mantras and medicines, etc. The harms to the mind faculty are those such as mantras and medicines, as well as wrong views, seemingly logical arguments, and the harm of sleep, etc. Sleep is said to be a harm to the mind among the six faculties. Therefore, the statement that this teacher believes that there is sense consciousness in dreams is a great fallacy. Thus, the harm of being defiled by ignorance, such as the two graspings that have arisen from beginningless time, is not taken as a cause of harm here. Rather, the causes of delusion that harm the immediate faculties, as previously explained, are taken. The conventional truth, which is apprehended by the six consciousnesses that are free from such harm, and the opposite of that, are designated as correct and incorrect only in relation to the consciousness of ordinary beings. This is because the consciousness of ordinary beings is either harmed or not harmed by things as they appear to exist. In relation to noble beings, there is no distinction between correct and incorrect, just as images and the like do not exist as they appear. For those who possess ignorance, blue and other things appear to be established by their own nature, but in reality, they do not exist as they appear. Therefore, there is no distinction between delusion and non-delusion for these two consciousnesses. So, since the form faculty has immediate harm, the object appears incorrectly, and since the mind consciousness has the harm of sleep, etc., in dreams, things that appear as people are apprehended as people, etc., and in the waking state, the appearance of illusory horses and elephants is apprehended as horses and elephants, and the appearance of mirages as water is apprehended as water, etc., these are inverted, and even the self-satisfied wisdom of ordinary beings can understand this. However, since the mind has the harm of bad views, the things that are wrongly apprehended are not understood as inverted by the self-satisfied wisdom of ordinary beings. So how can it be established as wrong from the world itself? Here, the harm of examining the presence or absence of harm is not directed at the harm of innate inverted apprehension. What is established by bad views is only the chief and others who are wrongly established by views that have changed the mind. Even though the self-satisfied wisdom of ordinary beings cannot understand these as inverted, for those who have not clearly turned towards suchness...