Tibetan
་ཉིད་དེ་ཡང་བདག་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་སྟེ་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་གྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས། བཅོས་མ་མིན་པ་དང་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་པར་བརྗོད་དོ། །གང་ཞིག་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་རང་དགའ་བས་བལྟ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉིད་དེ་ནི་རང་བཞིན་དུ་རིགས་ལ། དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་དོན་དམ་པར་དེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཞི་བ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་སློབ་དཔོན་འཕགས་པས་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ཕ་རོལ་པོ་གཞན་ཡང་དོན་འདི་ཁས་ལེན་དུ་གཞུག་པར་ནུས་པས། རང་བཞིན་འདི་ནི་བརྩད་པའི་མཐར་རང་གཞན་གཉིས་ཀ་ལ་གྲུབ་པ་ཉིད་དུ་ཡང་རྣམ་པར་བཞག་གོ །ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ཁྱད་པར་དུ་ངེས་པར་བྱ་དགོས་སོ། །གང་དག་མེ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལུགས་ཚ་བ་ལ་སོགས་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་གི་ལྟར་འདོད་ན་ནི། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་མི་རུང་སྟེ། ཚ་བ་སོགས་ནི་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཅོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་ ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མིག་སོགས་དེ་བཅོས་མ་ཉིད་དུ་མེད་པ་དང་། རྒྱུ་རྐྱེན་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་བརྗོད་པ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཞེས་པ་ཚབ་ཀྱི་འགྱུར་ལས་འབྱུང་ལ། ནག་ཚོའི་འགྱུར་ལས། དེ་ལ་འདི་ལྟར་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་འདི་ལྟར་ཞེས་འབྱུང་བ་ལེགས་ལ། ལྷག་མའི་དོན་ནི་བདེན་པར་འཛིན་པའི་ཞེན་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཅོས་མ་དང་གཞན་ལ་ལྟོས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སློབ་དཔོན་འཕགས་པས་རང་བཞིན་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པར་བསྟན་པ་འདིས། ཆོས་དབྱིངས་བསྟོད་པ་ལས། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྟོན་པའི་མདོ། །རྒྱལ་བས་ཇི་སྙེད་གསུངས་པ་ཀུན། །དེ་དག་ཀུན་གྱིས་ཉོན་མོངས་ལྡོག །ཁམས་འདི་ཉམས་པར་བྱེད་མ་ཡིན། ཞེས་སྟོང་ཉིད་སྟོན་པའི་མདོ་སྡེས་བདེན་འཛིན་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་དམིགས་གཏད་འཇིག་པ་ཡིན་གྱི། དེའི་དམིགས་གཏད་བཀག་པའི་སྟོང་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཁམས་ཉམས་པ་སྟེ་མེད་པར་སྟོན་པ་མིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ
Chinese
再者，我也是依賴於世俗諦，即僅僅是名言安立的基礎上，才說是不造作且不依賴於他者的。任何孩童之輩以自以為是的方式所不應觀察的法性，在自性上是合理的。僅僅因為承認它在世俗諦中存在，並不能因此就在勝義諦中，它在自性上成為實有或非實有，因為自性成立即是寂滅。這個自性法性不僅僅是聖天論師所認可的，而且也能使其他論敵接受這個觀點，因此，這個自性在辯論的最終，也被確立為對自他雙方都成立。這段話特別需要理解。如果有人想要像那些主張火等自性是熱等的人那樣，那在任何情況下都是不行的，因為熱等是依賴而生的，因此是造作的，並且是依賴因緣而產生的存在。眼睛等並非本來就不是造作的，也不是不依賴其他因緣的。這樣說也是不合理的，因為「對此」這個詞表明沒有可以執著的實體，並且在世俗諦中顯示了那樣的意義。這是蔡巴譯師的翻譯。納措譯師的翻譯是：「對此，像這樣執著本身是不存在的，並且在世俗諦中如實地成就意義。」「對此，像這樣」的說法是好的，剩餘的意義是沒有真實執著的對象，並且在世俗諦中顯示了造作的和依賴他者的那樣的意義。如此，聖天論師所示現的認可自性，如《法界讚》中所說：「空性是宣說之經，勝者所說的一切，彼等一切能息滅煩惱，此界不會被損害。」意思是說，宣說空性的經部摧毀了真實執著的煩惱的目標，但並非因為阻斷了那個目標，空性就顯示了如來藏的損害，即並非顯示了不存在。也應當了解這段話。
English
Furthermore, I also rely on the conventional truth, that is, only on the basis of nominal establishment, to say that it is unconditioned and does not depend on others. Any dharma-nature that should not be observed by childish beings in a self-satisfied way is reasonable in its own nature. Just because it is admitted to exist in the conventional truth, it does not therefore become inherently existent as real or unreal in the ultimate truth, because inherent existence is itself quiescent. This inherent dharma-nature is not only recognized by Master Āryadeva, but can also make other opponents accept this view. Therefore, this inherent nature is also established as valid for both oneself and others at the end of the debate. This statement needs to be understood in particular. If one wants to be like those who claim that the nature of fire, etc., is heat, etc., that is not possible in any case, because heat, etc., are dependently arisen, therefore conditioned, and are existences that arise depending on causes and conditions. Eyes, etc., are not inherently unconditioned, nor are they independent of other causes and conditions. It is also unreasonable to say so, because the word "to this" indicates that there is no entity to be clung to, and shows such a meaning in the conventional truth. This is the translation of Tsa-ba Lotsawa. The translation of Nak-tsho Lotsawa is: "To this, clinging in this way does not exist, and in the conventional truth, the meaning is accomplished as it is." The saying "To this, in this way" is good, and the remaining meaning is that there is no object of true clinging, and in the conventional truth, it shows such a meaning of being conditioned and dependent on others. Thus, the recognition of inherent nature shown by Master Āryadeva, as stated in the *Dharmadhātustava*: "Emptiness is the sutra that proclaims, all that the Victorious Ones have spoken, all of them can pacify afflictions, this realm will not be harmed." It means that the sutras that proclaim emptiness destroy the target of the afflictions of true clinging, but it is not because the target is blocked that emptiness shows the harm of the Tathāgatagarbha, that is, it does not show non-existence. This statement should also be understood.
Tibetan
། །དེ་ལ་མིག་སོགས་རྣམས་མིག་སོགས་ཀྱིས་སྟོང་པར་གསུངས་པས་ནི། མིག་སོགས་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པས་སྟོང་པ་ཉིད་གསལ་བར་མཛད་པ་ཡིན་གྱི། མིག་ནང་གི་བྱེད་པའི་བདག་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་པའོ་ཞེས་ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་འདོད་པ་དང་། སེམས་ ཙམ་པས་མིག་གཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་པ་ཙམ་གྱིས་སྟོང་ངོ་ཞེས་མིག་སོགས་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པས་མི་སྟོང་པའི་གཅིག་ལ་གཅིག་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་ནི། རྒྱུད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པའི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དྲུག་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པས་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ནི། ཕྱི་རོལ་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འདོད་དོ། །ཕྱིའི་གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པས་སྟོང་པ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་གཟུགས་དེའི་རང་བཞིན་ནི་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་དང་ཆོས་རྣམས་ཉིད་ཀྱང་སྟོང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདི་དང་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་མདོར་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་མིན་པ་དང་། འཇིག་པ་མིན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་སྔར་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཤེས་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་དབང་རྟེན་ཁོག་པ་ལྟ་བུ་ནི་ཤེས་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་ཤིང་། དབང་པོས་མ་བསྡུས་པས་ན་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཆར་ཡིན་ལ། དེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ནི། ཕྱི་ནང་གི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལྷག་མ་སྔར་བཞིན་ནོ། །ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་རྣམས་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་རང་བཞིན་ཀྱིས་གྲུབ་པ་མེད་པ་ཉིད་ནི། དེ་ཁོ་ན་ལ་མཁས་པས་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བསྙད་དོ། །ཕྱི་ནང་གི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཡང་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོས་གྲུབ་པའམ་བདེན་པས་སྟོང་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སྟོང་ གཞི་སྟོང་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འདོད་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་བདེན་པས་སྟོང་པར་གསུངས་པ་ནི་སྟོང་ཉིད་དམ་ཆོས་ཉིད་ལ་དངོས་པོ་སྟེ་བདེན་པར་འཛིན་པའི་བློ་ཅན་གྱི་བདེན་པར་འཛིན་པ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་ལས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་པར་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་བསྟོད་པ་ལས། ཀུན་རྟོག་ཐམས་ཅད་བསལ་བའི་ཕྱིར། །སྟོང་ཉིད་བདུད་རྩི་སྟོན་མཛད་ན། །གང་ཞིག་དེ་ལ་ཞེན་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་སྨད། །ཅེས་གསལ་བར་གསུངས་སོ། །འདི་དག་གིས་ནི་ཁ་ཅིག་དོན་དམ་པར་བདེན་པ་ཞེས་པ་བདེན་དངོས
Chinese
因此，说眼等以眼等为空，这表明眼等并非以自性成立，而是显明空性。然而，声闻部认为，眼是与眼内的作用主体分离的空性；唯识宗认为，眼仅以能取所取之物的不同而为空。像这样，眼等并非以自己的体性成立，而是认为在不空的一个事物上缺少另一个事物的空性，并非如此。第二，未被心识所摄的色等六境，以自性成立而无空性之自性，这被认为是外空性。外在的色以色的体性成立而为空，因为色的自性就是它。声音、气味、味道、触觉和法也应以同样的方式理解为空性。对于这些以及其余的部分，经中说“因为不是彻底存在，也不是毁灭”，这应如先前在内空性的章节中所说的那样理解。像被识流所摄的根依处身体，是被识流所摄，但未被根所摄，因此是内外二者。它的非以自性成立之自性，就是内外空性，其余部分如前所述。内外之法如前所述，其非以自性成立之自性，智者称之为自性空性。内外之法的自性空性，也被认为是为空性的体性所成立，或为空为真实。如此一来，所谓的空性之基础空性，就是空性本身被认为是空性。说空性以真实为空，是为了遣除那些认为空性或法性是实有之物的有情之真实执着，因此在《胜母经》中这样说。正如《赞超世》中所说：为了消除一切分别念，您开示了空性甘露，谁若执着于此，您将严厉呵斥。这些表明，有些人认为胜义谛是真实存在。
English
Therefore, saying that eyes, etc., are empty of eyes, etc., this clarifies that eyes, etc., are empty because they are not established by their own nature. However, the Sravaka school believes that the eye is empty of the agent of action within the eye; the Mind-Only school believes that the eye is empty only because of the difference between the apprehended and the apprehender. Like this, eyes, etc., are not established by their own essence, but it is not like believing in the emptiness of one thing lacking another on something that is not empty. Secondly, the six objects, such as form, which are not included by the continuum, are considered to be external emptiness because they are empty of being established by their own nature. External form is empty because it is established by the nature of form, because the nature of that form is that. Sound, smell, taste, tactile objects, and dharmas should also be understood in the same way as emptiness. For these and the remaining ones, it is said in the sutra, "Because it is not utterly existent, nor is it destroyed," this should be understood as explained earlier in the chapter on internal emptiness. Like the body, which is the basis of the senses and is included by the stream of consciousness, it is included by the stream of consciousness but not included by the senses, so it is both internal and external. Its nature of not being established by its own essence is external-internal emptiness, and the rest is as before. The nature of internal and external dharmas, as explained earlier, which is not established by its own nature, is what the wise call self-nature emptiness. The self-nature emptiness of internal and external dharmas is also considered to be established by the nature of emptiness, or to be empty of truth. In this way, the emptiness called the basis of emptiness is considered to be emptiness itself. Saying that emptiness is empty of truth is to dispel the belief in truth of those beings who believe that emptiness or dharmata is a real thing, and therefore it is said in the Mother of the Conquerors Sutra. As it is said in the Praise of the Transcendent: To eliminate all conceptual thoughts, You revealed the nectar of emptiness, Whoever clings to it, You severely rebuke. These indicate that some people think that ultimate truth is truly existent.