Tibetan
མ་བྱུང་ཡང་རུང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་གནས་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་དོ། །ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ འདི་ཡང་ཅི་ཞིག་ཡིན། མིག་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གི་རང་བཞིན་ནོ། །དེ་དག་གི་རང་བཞིན་གང་ཞིག་ཅེ་ན། མིག་སོགས་འདི་དག་གི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེད་བྱེད་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་དག་གིས་ནི་སློབ་དཔོན་འདིས་དོན་དམ་བདེན་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ཡོད་པར་མི་བཞེད་ཅེས་པ་དང་། མ་རིག་པའི་བསླད་པ་ལོག་ན་ཤེས་པ་ཡེ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལེགས་པར་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྟེ་ཆོས་ཉིད་དེ་ཡོད་དམ། དེ་མེད་ཅེས་སུ་སྨྲ། གལ་ཏེ་དེ་མེད་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཅིའི་དོན་དུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལམ་སྒོམ་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་ཏེ། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མེད་ན་ནི་དེ་རྟོགས་པ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་མེད་ལ། དེ་མེད་ན་ལམ་སྒོམ་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པ་དང་དེ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བྱང་སེམས་རྣམས་དཀའ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་རྩོམ་པ་ཡིན་ནོ། །འདིས་ནི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་པའི་དོན་དམ་བདེན་པ་བློ་གང་གི་ཡང་ཡུལ་མ་ཡིན་པར་འདོད་བཞིན་དུ། ལམ་ལ་དཀའ་བ་དུ་མ་རྩོམ་པ་ནི། །དབང་པོ་ཤིན་ཏུ་རྟུལ་བར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡིན་པ་ཡང་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་དོན་དམ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་། འགག་པ་མེད་པ་དང་། འཇིག་པ་མེད་པ་དང་། འོང་བ་མེད་པ་དང་། འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྙད་དུ་མེད་ཅིང་། སྤྲོས་པས་རྟོགས་ པ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དོན་དམ་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་། ཞི་བ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དོན་དམ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། གང་གི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ནས་གོས་ངུར་སྨྲིག་བགོས་ཏེ། ཡང་དག་པར་དད་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་། རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྐྲ་འམ་གོས་ལ་མེ་ཤོར་བ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞིང་གནས་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་མེད་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན་ནི། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་
Chinese
即使没有出现，诸法的法性也是存在的。所说的“法性”是存在的。这个法性又是什么呢？是眼等这些的自性。那些的自性是什么呢？是眼等这些的非造作，不依赖于其他的生起因，是远离无明的昏暗，应由智慧所证悟的体性。这些说明了这位论师不承认胜义谛和法性的存在，并且很好地驳斥了那些认为无明的染污消失后，智慧就完全不存在的说法。如果法性存在，谁会说它不存在呢？如果它不存在，那么菩萨们为了什么而修持波罗蜜多的道呢？不会修持的。如果胜义谛不存在，那么证悟它就不会达到究竟。如果它不存在，那么修道就没有意义。因为为了证悟法性并使之达到究竟，菩萨们才会努力修行。这表明，那些认为法性是胜义谛，不是任何心识的对境，却仍然在道上努力修行的人，是显示了他们根器非常迟钝。正如《宝云经》中所说：“善男子，胜义谛是无生、无灭、无坏、无来、无去，不是文字所能表达的，也不是文字所能诠释的，不是通过戏论所能证悟的。善男子，胜义谛是不可言说的，是寂静的，是圣者们各自所能证知的。善男子，胜义谛是如来们出现也好，不出现也好，为了这个，菩萨们剃除须发，穿上袈裟，以真实的信心从在家出家，出家后为了获得那个法性，像头发或衣服着火一样精进修行，并且安住于不坏灭的状态。善男子，如果胜义谛不存在，那么梵行就会变得没有意义，如来
English
Even if they do not arise, the suchness of all phenomena remains. The so-called "suchness" exists. What is this suchness? It is the nature of the eye and so forth. What is the nature of those? It is the unartificiality of the eye and so forth, not depending on other causes of arising, but rather the essence to be realized by the wisdom that is free from the darkness of ignorance. These statements refute those who do not accept the existence of ultimate truth and suchness, and they also well refute those who say that when the defilement of ignorance is removed, there is no wisdom at all. If suchness exists, who would say that it does not? If it does not exist, then for what purpose would bodhisattvas cultivate the path of perfections? They would not. If ultimate truth does not exist, then realizing it would not reach the ultimate. If it does not exist, then cultivating the path would be meaningless. Because it is for the sake of realizing suchness and bringing it to the ultimate that bodhisattvas exert hundreds of efforts. This shows that those who think that suchness is the ultimate truth, not an object of any mind, and yet still exert many efforts on the path, are showing that their faculties are very dull. As it is said in the *Ratnamegha Sutra*: "Son of good family, the ultimate truth is unborn, unceasing, indestructible, uncoming, ungoing, not to be expressed by letters, not to be described by letters, and not to be realized by elaboration. Son of good family, the ultimate truth is inexpressible, peaceful, and to be individually realized by the noble ones. Son of good family, whether the Tathagatas arise or do not arise, it is for the sake of this that bodhisattvas shave their hair and beards, wear saffron robes, and with true faith go forth from home to homelessness. Having gone forth, in order to attain that suchness, they exert themselves like their hair or clothes are on fire, and abide in an indestructible state. Son of good family, if the ultimate truth did not exist, then the pure conduct would become meaningless, and the Tathagata
Tibetan
རྣམས་བྱུང་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་དེ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་གསུངས་སོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པ་དང་། སྤྲོས་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མིན་པ་ནི། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་གཟིགས་པ་བཞིན་དུ། སྒྲ་རྟོག་གིས་ཡུལ་དུ་བྱེད་མི་ནུས་པའི་དོན་ཡིན་གྱི། སྤྱིར་རྟོགས་མི་ནུས་པ་མིན་ནོ། །དོན་དམ་བདེན་པ་ཡོད་པ་མིན་པ་ལ་གནོད་པ་བསྟན་ཞིང་། དེའི་ལྡོག་པ་འཕངས་པ་བསྟན་པ་ནའང་ཡོད་པར་གསུངས་ཤིང་སྔར་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་པས། མེད་པ་དང་ཡོད་པ་མིན་པ་ལ་ཁྱད་པར་འབྱེད་པ་ནི་བློ་གྲོས་ཤིན་ཏུ་དམན་པར་ སྟོན་པ་ཙམ་མོ། །པ་ཚབ་ཀྱི་འགྱུར་གྱི་དཔེ་མང་པོ་ལས། བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། གང་གི་དོན་དུ་ཞེས་འབྱུང་ཡང་། ནག་ཚོའི་འགྱུར་ལས། མ་བྱུང་ཡང་རུང་དོན་དམ་པ་ནི་ཉམས་པ་མེད་པ་ཡིན་པས་ཞེས་འབྱུང་བ་ནི། སྔར་འགྲེལ་པར་མདོ་དྲངས་པ་ལས། མ་བྱུང་ཡང་རུང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་གནས་པ་ཉིད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་དང་མཐུན་པས་ལེགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཀྱེ་མ་མ་ལ་གང་ཞིག་དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་འདོད་ཅིང་། གློ་བུར་དུ་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དང་། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡང་འདོད་པ་ཁྱོད་ནི། ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་དོན་བརྗོད་པ་ཞིག་གོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དགོངས་པ་མ་རིག་པ་ཞིག་སྟེ། འདིའི་དགོངས་པ་ནི་གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་གཟུང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཉིད་མིག་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ལུགས་ཡིན་ན་ནི། རང་བཞིན་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་བློས་ཀྱང་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ན། གང་གི་ཕྱིར་མིག་སོགས་རྟེན་འབྲེལ་ཡིན་པ་འདི་རང་བཞིན་ཡིན་ལུགས་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་བལྟ་བའི་དོན་དུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་དོན་དང་བཅས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་བཀག་པ་ནི་མིག་སོགས་གཤིས་ལུགས་ཡིན་པ་བཀག་པ་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་ཁས་བླངས་པ་ནི་བཀག་ པ་དེ་མིག་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་པའི་རང་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ཡིན་པས། དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་བཀག་པ་དང་། དངོས་པོའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁས་ལེན་པ་ལ་འགལ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་འདྲ་བའི་ཆོས
Chinese
都将变得毫无意义。因为那个胜义谛存在，所以称菩萨们为精通胜义谛。如是甚为明晰地宣说了。不可言说和非由戏论所能证悟，如同以无分别智观见胜义谛一样，是声音概念无法作为对境之义，并非一般无法证悟。在显示对胜义谛不存在的损害，以及显示其反面的抛弃时，也宣说了存在，并且先前也显示了存在，因此，区分不存在和非存在，仅仅是显示智慧极其低下。 帕擦瓦的译本的许多版本中，有“出现也好，不出现也好，为了什么目的”等语句，而纳措的译本中，有“即使不出现，胜义谛也不会衰败”等语句，这与先前在注释中引用的经文“即使不出现，诸法的法性也是安住的”相符，因此是很好的。此处说道：唉呀，对于丝毫也不承认事物自性成立，并且也认为有突如其来的非造作和不依赖于他者的自性的你，是在说相互矛盾的意义吗？这说明你没有理解中观论著的意旨。此处的意旨是，如果眼睛等各自的体性，是婴儿所能把握的缘起，那么这本身就是眼睛等的自性之理的话，那么由于颠倒错乱的智慧也能现量证悟，梵行将变得毫无意义。因为眼睛等是缘起，这不是自性之理，所以，为了观看它，梵行才变得有意义。如是宣说，遮止自性，是遮止眼睛等是事物本性，承认自性，是承认遮止的那个是眼睛等的法性之自性，因此，遮止事物自性成立，与承认事物法性的自性，丝毫也没有矛盾。如此的法
English
All would become meaningless. Because that ultimate truth exists, bodhisattvas are called skilled in the ultimate truth. Thus, it is very clearly stated. What cannot be expressed and cannot be realized by elaboration is that, just as the ultimate truth is seen by non-conceptual wisdom, it is the meaning that sound concepts cannot take as an object, not that it cannot be realized in general. When showing the harm to the non-existence of the ultimate truth, and when showing the abandonment of its opposite, it is also said to exist, and it has also been shown to exist before. Therefore, distinguishing between non-existence and non-existence is only showing that intelligence is extremely low. In many versions of Patsab's translation, there are phrases such as "Whether it arises or does not arise, for what purpose," but in Nagtsho's translation, there are phrases such as "Even if it does not arise, the ultimate truth will not decay," which is consistent with the sutra quoted in the previous commentary, "Even if it does not arise, the nature of phenomena remains." Therefore, it is good. Here it is said: Alas, for you who do not admit that things are established by their own nature at all, and also think that there is a sudden, uncreated, and independent nature, are you saying contradictory meanings? This shows that you do not understand the meaning of the Madhyamaka treatises. The meaning here is that if the nature of the eyes, etc., is the dependent arising that can be grasped by infants, then if this itself is the nature of the eyes, etc., then since even distorted wisdom can directly realize it, celibacy will become meaningless. Because the eyes, etc., are dependent arising, this is not the nature of things, so in order to see it, celibacy becomes meaningful. As it is said, denying self-nature is denying that the eyes, etc., are the nature of things, and admitting self-nature is admitting that the denied one is the self-nature of the Dharma-nature of the eyes, etc. Therefore, there is no contradiction at all between denying the establishment of the self-nature of things and admitting the self-nature of the Dharma-nature of things. Such a Dharma