Tibetan
་ལས་ཀྱང་། མ་ཤེས་པར་ནི་ཤེས་བྱ་མིན། །དེ་མེད་རྣམ་པར་ཤེས་མེད་པ། དེ་ཕྱིར་ཤེས་དང་ཤེས་བྱ་དག །རང་བཞིན་མེད་པར་ཁྱོད་ཀྱིས་གསུངས། ཞེས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། རྣམ་ཤེས་སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས་པར། །ཉི་མའི་གཉེན་གྱིས་གསུངས་པ་ཡིན། །དེ་ཡི་དམིགས་པའང་དེ་བཞིན་ཏེ། །ངེས་པར་སྒྱུ་མའི་དངོས་དང་འདྲ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཤེས་པ་འདི་འདྲ་ཞིག་གིས་ཞེས་འཇོག་རྒྱུ་མེད་ན། ཤེས་བྱ་ཡུལ་དུ་འཇོག་མི་ནུས་སོ། །འདིས་ཡུལ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཤེས་ཞེས་འཇོག་རྒྱུ་མེད་ན་ཤེས་པར་ཡང་འཇོག་མི་ནུས་པས། ཤེས་བྱ་དེ་མེད་པར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་མེད་དོ། །ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་ལྟོས་འཇོག་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་ཀ་རང་བཞིན་མེད་པར་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན་ཞེས་གསུངས་པས། དེ་གཉིས་ལ་བདེན་གཉིས་གང་དུ་ཡང་གཅིག་མེད་ལ་ཅིག་ཤོས་ཡོད་པའི་ རྣམ་དབྱེ་མེད་པ་འཕགས་པའི་བཞེད་པའོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། ཤེས་པས་ཤེས་བྱ་རྟོགས་པ་སྟེ། །ཤེས་བྱ་མེད་པར་ཤེས་པ་མེད། །ཅེས་གསུངས་པ་ཡང་སྔར་དྲངས་པའི་བསྟོད་པ་དང་དོན་འདྲ་བས་དོན་ཤེས་ཡོད་མེད་མཚུངས་པའི་ཁུངས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་བཞི། གཞན་དབང་གི་སྒྲུབ་བྱེད་རང་རིག་དགག་པ། སེམས་ཙམ་པའི་ལུགས་བདེན་པ་གཉིས་ཆར་ལས་ཉམས་པར་བསྟན་པ། དེས་ན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ལུགས་ཁོ་ནའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་རིགས་པ། གཞན་དབང་དང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་འགོག་པ་གཉིས་མི་མཚུངས་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་བཞི། གཞན་དབང་གི་སྒྲུབ་བྱེད་དྲིས་ནས་དེ་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ། དེ་འཐད་པའི་གཞན་གྱི་ལན་དགག་པ། རིགས་པ་གཞན་གྱིས་ཀྱང་རང་རིག་མི་འཐད་པར་བསྟན་པ། གཞན་དབང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་མོ་གཤམ་ཀྱི་བུ་དང་མཚུངས་པར་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་ཕྱི་རོལ་མེད་པར་རྣམ་ཤེས་པ་མི་སྲིད་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཕྱི་རོལ་མེད་པས་ཁྱད་པར་དུ་མ་བྱས་པའི་གཞན་དབང་གི་དངོས་པོ་ཙམ་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་དགག་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཕྱི་རོལ་གྱི་གཟུང་བ་མེད་པས་དེ་ལས་དོན་གཞན་པའི་འཛིན་པ་ཉིད་དང་བྲལ་ཞིང་། གཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་གཞན་དབང་གི་དངོས་པོ་ཡོད་ན། གཞན་དབང་འདི་ཡི་ཡོད་པ་དེ་ཁྱོད་ཀྱི་ཤེས་པ་གང་གིས་ཤེས་པར་འགྱུར་ཞེས་དྲི་ བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་འཛིན་པར་ནི་མི་འཐད་དེ། རང་ལ་རང་གི་བྱེད་པ་འཇུག་པ་འགལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་རལ་གྲིའི་སོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་མི་གཅོད་ལ། སོར་མོའི་རྩེ་མོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་ཉིད་ལ་མི་རེག་ཅིང་། ལེགས་པར་བསླབས་པའི་གཡེར་ཞིང་ཡང་ཟོར་ཅན་གྱིས་ཀྱང་རང་གི་ཕྲག་པ་ལ་ཞོན་པར་མི་ནུས་ཤིང་། མེས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་སྲེག་ལ། མིག་གིས་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་འཛིན་པ་མི་འཐད་པར་བཤད་པའི་གཞན་གྱི་ལུགས་ཁྱད་པར་བ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཤེས་པ་དེ་ནི་རང་ལས་དོན་གཞན་པའི་ཤེས་པས་ཀྱང་འཛིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སེམས་ཙམ་པ་རང་གི་གྲུབ་མཐའ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་གནས་གྱུར་མ་ཐོབ་པའི་སྐབས་སུ་རྣམ་པར་རིག་པ་དོན་གཞན་ཅིག་རྣམ་པར་རིག་པའི་སྣང་ཡུལ་ཡིན་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། ཞེས་སེམས་ཙམ་གྱི་གཞུང་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཙམ་པ་ལྟར་བྱས་ན་དེ་ལྟར་འཛིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ལ། ཤེས་པས་མ་བཟུང་བར་ཡང་ཡོད་ཅེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་དབུ་མ་པས་སྨྲས་པ་ན། སེམས་ཙམ་པ་ན་རེ། གལ་ཏེ་ཡང་ཤེས་པ་དོན་གཞན་གྱིས་མི་འཛིན་ཀྱང་རང་རིག་ནི་ཡོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་རིག་ཁོ་ནས་གཞན་དབང་དེ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་མྱོང་བར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སེམས་ ཙམ་པས་རང་རིག་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱོགས་སྔ་མའི་ཁུངས་ཅུང་ཟད་བཤད་ན། རྟོག་གེ་འབར་བ་ལས། སེམས་ཙམ་པས་རྣམ་ཤེས་ནི་གཉིས་སུ་སྣང་སྟེ། རང་སྣང་བ་དང་ཡུལ་དུ་སྣང་བའོ། །ཡུལ་དུ་སྣང་བའི་རྣམ་ཤེས་ནི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་གྱུར་ནས། རང་སྣང་པའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། ཞེས་པའི་ལན་དུ། ཡུལ་དུ་སྣང་ལས་གཞན་གྱུར་པའི། །སེམས་ཉིད་ཇི་འདྲ་བ་ཞིག་སྣང་། །ཞེས་ཡུལ་དུ་སྣང་བ་ལས་གཞན་པ་སྟེ་དེ་དང་བྲལ་བའི་རང་ཉིད་དུ་སྣང་བ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་བཤད་པས་སེམས་ཙམ་པས་ཤེས་པ་ཁ་ནང་ལྟ་ལ་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ལོག་པ་དང་། དེ་འདྲ་བའི་ཤེས་པ་དེ་ཁོ་རང་གིས་ཁོ་རང་རིག་པའི་རང་རིག་ཏུ་འདོད་ལ། དེ་ལྟ་ནའང་ཤེས་ངོ་དེར་རིག་བྱ་དང་རིག་བྱེད་ཐ་དད་པའི་སྣང་བ་མེད་པར་འདོད་དོ། །བདེན་གཉིས་ཀྱི་རང་འགྲེལ་ལས་ཀྱང་རང་རིག་འགོག་པ་ན། ཤེས་པ་ནི་གཉིས་ཀྱིས་དབེན་པའི་ངོ་བོ་རིག་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པ་དང་། དེ་མེད་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་གྱི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཙམ་པས་གཞན་དབང་གཟུང་འཛིན་རྫས་གཞན་གྱི་ཀུན་བརྟགས་ཀྱིས་སྟོང་པར་བསྒྲུབས་པ་ན། ཤེས་པ་གཞན་དབང་ནི་གཉིས་སྣ
Chinese
而且，不了解就不是所知。没有它就没有识，因此您说能知和所知，都是无自性的。就像那样，识如同幻术，是日亲说的。它的对境也如此，必定和幻术之物相同。这样说，如果不能安立为由这样的识，就不能安立所知为对境。如果不能安立为此识知这样的对境，也不能安立为识，因此没有所知，识也没有。因为识和所知是观待安立的，因此您说那两者都是无自性的。因此，圣者的观点是，在那两者上，无论在二谛中的哪一个上，都没有一个没有另一个就有的差别。菩提心释中说：识了知所知，没有所知就没有识。所说的也和之前引用的赞颂意义相同，因此是意义上识的有无相同的出处。第二有四：破斥他宗成立的依他起是自证；宣说唯识宗的宗派已经退出了二谛；因此理应只追随龙树的宗派；宣说依他起和世俗谛的遮破二者不相同。第一有四：询问成立依他起的理由，并宣说它不合理；破斥他宗认为合理的回应；以其他理路也宣说自证不合理；宣说以自性成立的依他起和石女的儿子相同。第一是：如是宣说没有外境，识是不可能成立的之后，现在是为了遮破没有外境所区分的依他起的事物仅仅是以自性成立而说的。如果因为没有外境的所取，而远离了和它意义相异的能取本身，并且有空离能取所取二者是异体的依他起的事物，那么，应该问，这个依他起的存在，将由您的哪个识来知晓呢？因为由识本身来执持识本身是不合理的，因为自己对自己起作用是相违的。就像剑的刃不能自己斩断自己，手指的指尖也不能
English
Moreover, what is not understood is not the knowable. Without it, there is no consciousness. Therefore, you say that the knower and the knowable are both without inherent existence. Likewise, consciousness is like an illusion, as said by the Kinsman of the Sun. Its object is also the same, definitely like the object of an illusion. Having said that, if it cannot be established as such a consciousness, then the knowable cannot be established as an object. If it cannot be established that this consciousness knows such an object, then it cannot be established as consciousness. Therefore, without the knowable, there is also no consciousness. Because consciousness and the knowable are established in dependence, therefore you say that both of them are without inherent existence. Therefore, the view of the noble ones is that on those two, in whichever of the two truths, there is no difference of one existing without the other. In the Explanation of the Mind of Enlightenment, it is said: Consciousness understands the knowable; without the knowable, there is no consciousness. What is said is also the same in meaning as the praise quoted earlier, therefore it is the source of the sameness of existence and non-existence of meaning-consciousness. The second has four: refuting the establishment of other-powered self-awareness; declaring that the tenets of the Mind-Only school have fallen from both truths; therefore, it is reasonable to follow only the tenets of Nagarjuna; declaring that the negation of other-powered and conventional truths are not the same. The first has four: questioning the reasons for establishing other-poweredness and declaring it unreasonable; refuting the responses of others who consider it reasonable; declaring that self-awareness is unreasonable by other reasonings as well; declaring that other-poweredness established by its own nature is the same as the son of a barren woman. The first is: Having declared that without an external object, consciousness is impossible to establish, now it is said for the sake of refuting that the object of other-poweredness, distinguished by the absence of an external object, is merely established by its own nature. If, because there is no apprehended external object, it is devoid of the apprehending itself, which is different in meaning from it, and there is an object of other-poweredness that is empty of the two being different entities of the apprehended and the apprehender, then it should be asked, by which consciousness of yours will the existence of this other-poweredness be known? Because it is unreasonable for consciousness itself to grasp consciousness itself, because it is contradictory for oneself to act on oneself. Just as the blade of a sword cannot cut itself, and the tip of a finger cannot
Chinese
也不能触及它。即使是训练有素的农夫，也不能用锄头放在自己的肩膀上。火不能烧自身的本体，眼睛也不能看到自身的本体。这里将要阐述的是，认为识不能执持识的其他的特殊宗派的观点。识也不能被与自身不同的识所执持，因为这与唯识宗自己的宗义相违背。如果当果位的转变尚未获得时，有另外一个不同于识的事物作为识的显现对境，那么声称唯有识的说法就会崩溃。这是因为唯识宗的经论中这样说到。因此，如果按照唯识宗的观点，那么像这样执持在任何情况下都是不存在的，而且说识没有被执持也存在是不允许的，当中观宗这样说的时候，唯识宗的人会说：即使识不被其他事物执持，但自证是存在的。因此，因为只有自证才能执持他性，所以他性是存在的。如果这样说，那么识自身体验到它就不能成立。这里稍微解释一下唯识宗所承认的自证是什么样的，以及先前观点的来源。《正理之火》中说：唯识宗认为，识有两种显现：自显现和作为境的显现。作为境显现的识转变成外境的形象，然后成为自显现的识的对境。作为对这个问题的回答：从作为境显现之外转变的，心性是怎样的显现呢？因此，没有看到从作为境显现之外的其他，也就是与它分离的作为自身的显现。这样说，唯识宗认为，识是向内看的，所有二取显现都是错误的，并且像那样的识，它自己认识它自己，就是自证。即使那样，他们也认为在识的本体中，没有能知和所知不同的显现。《二谛自释》中也遮破自证说：识是远离二取的本体，以认识的方式产生，如果没有它，识就会产生，如果不是那样，那是不合理的。这样说，当唯识宗论证他性是空性，远离能取所取、异体的遍计时，识的他性是二取显
English
and it cannot be touched. Even a well-trained farmer cannot put a hoe on his own shoulder. Fire cannot burn its own essence, and the eye cannot see its own essence. Here, the other special tenets that say that consciousness cannot hold consciousness will be explained. Consciousness is also not held by a consciousness that is different from itself, because this contradicts the tenets of the Mind-Only school itself. If, when the transformation of the fruit has not yet been attained, another thing different from consciousness is the appearance object of consciousness, then the claim that there is only consciousness will collapse. This is because it is stated in the Mind-Only scriptures. Therefore, if we follow the Mind-Only school, then such holding does not exist in any way, and it is not permissible to say that it exists even without being held by consciousness, when the Madhyamika says this, the Mind-Only person will say: Even if consciousness is not held by other things, self-awareness exists. Therefore, since only self-awareness can hold other-dependence, it exists. If you say that, then it is not established that consciousness itself experiences it. Here, I will briefly explain what kind of self-awareness the Mind-Only school admits, and the source of the previous views. In the Blaze of Reasoning, it says: The Mind-Only school believes that consciousness appears in two ways: as self-appearance and as appearance as an object. The consciousness that appears as an object transforms into the image of an external object, and then becomes the object of the consciousness that appears as self-appearance. As an answer to this question: What kind of appearance is the nature of mind that has transformed from appearing as an object? Therefore, it has not been seen that other than appearing as an object, that is, appearing as oneself separate from it. Thus, the Mind-Only school believes that consciousness looks inward, all dualistic appearances are false, and that consciousness itself knows itself, which is self-awareness. Even so, they believe that in the essence of consciousness, there is no appearance of knower and known being different. The Auto-commentary on the Two Truths also refutes self-awareness, saying: Consciousness is the essence of being devoid of duality, and it arises in the manner of knowing, and without it, consciousness would arise, and if it were not so, it would be unreasonable. Thus, when the Mind-Only school argues that other-dependence is emptiness, free from the imputation of grasper and grasped, and different entities, the other-dependence of consciousness is dualistic appearanc