Tibetan
དང་མང་པོ་སྟེ་གསུམ་ཆན་དང་འབྲེལ་བ་ཐམས་ཅད་ལའང་རྣམ་པར་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱོགས་ཙམ་སྨས་ན་རབ་དང་ཐ་མ་གཉིས་འབྲིང་དང་རབ་འབྲིང་གཉིས་ཐ་མ་དང་ཐ་འབྲིང་གཉིས་རབ་དང་གཅིག་དང་གཉིས་ནི་མང་པོ་དང་གཅིག་དང་མང་པོ་དག་གཉིས་དང་གཉིས་དང་མང་ པོ་དག །གཅིག་ལ་ལྟོས་ནས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ན་ལྟོས་པ་དེ་ཡོད་པའི་གནས་དང་དུས་དེར་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང་མེད་ན་དེ་དག་ལ་མི་ལྟོས་པར་འགྱུར་རོ། །ཕན་ཚུན་མ་ལྟོས་པར་ཡོད་པའང་མི་འཐད་པས་རང་གི་ངོ་བོས་མེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་མེད་པ་མིན་ཏེ་དེས་གཞན་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། གཞན་སྡེས་འདོད་པའི་དུས་དགག །རང་སྡེ་དངོས་པོར་སྨྲ་བས་འདོད་པའི་དུས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། དུས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དེ་སྐད་ཅིག་དང་ཐང་གཅིག་དང་ཡུད་ཙམ་དང་ཉིན་མཚན་ལ་སོགས་པའི་ཆད་དོན་གཞན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དུས་ཞེས་པ་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པར་གནས་པ་ཞིག་ཡོད་ན། སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ཚད་དང་ལྡན་པར་འཛིན་པ་ཞིག་ནའང༌། དུས་ཞེས་པ་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པ་ནི་མེད་པས། དེ་ལྟར་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་དུས་ནི་རང་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་འཛིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཅི་སྟེ་དུས་རྟག་པ་ནི་ཡོད་ལ་དེ་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་གསལ་བར་བྱེད་དེ། དུས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་སྨིན་པར་བྱེད། །དུས་ཀྱིས་སྐྱེ་དགུ་སྡུད་པར་བྱེད། །དུས་ཀྱིས་གཉིད་ལོག་སད་པར་བྱེད། །དུས་ལས་འདའ་བར་ཤིན་ཏུ་དཀའ། ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་ཡོད་དོ་སྙམ་ན། གང་ཞིག་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པས་གསལ་ཞིང་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དུས་ཐེར་ཟུར་ཏུ་གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པར་ཡོད་ན་དམིགས་སུ་རུང་བ་ལས་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་དུས་འདི་འདུས་བྱས་སམ་འདུས་མ་བྱས་ཤིག་རང་ བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་རྟོག་གྲང་ན་དེ་གཉིས་ཀ་ཡང༌། སྐྱེ་དང་གནས་དང་འཇིག་པ་རྣམས། །མ་གྲུབ་ཕྱིར་ན་འདུས་བྱས་མེད། ཅེས་སོགས་ཀྱིས་སྔར་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་འདྲ་བའི་དུས་ཚད་མ་གང་གིས་ཀྱང་མ་དམིགས་པ་ཡིན་པས་མ་བཟུང་བའི་དུས་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་ཚད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་གདགས་པར་ནུས་ཏེ་མི་ནུས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་དུས་རྟག་པ་མེད་པ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱང་འདུ་བྱེད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་དུས་ནི་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་བརྗོད་བྱར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པ་སྟེ་དེ་དག་ལས་ངོ་བོ་ཐ་དད་པའི་དུས་ནི་ག་ལ་ཡོད་དེ་མེད་པས་དུས་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་འཇོག་ན། སྔར་བཤད་ཟིན་པ་དང་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་རིགས་པས་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མིན་ན་དེ་ལ་བཏགས་པའི་དུས་ལྟ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །གསུམ་པ་ནི། འདིར་དུས་གསུམ་ནི། བརྒྱ་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། དེ་ལ་མ་འོངས་པ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་སུ་མ་ཕྱིན་པའོ། །འདས་པ་ནི་དེ་ཉིད་ལས་འདས་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པའོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི་ད་ལྟར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་གཙོ་བོ་ཡིན་གྱི་དེར་མ་འོངས་པ་དང་རྒལ་བ་དག་གིས་མ་འོངས་པ་དང་འདས་པའི་དུས་གཉིས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་གཞག་གོ །དེ་ལ་གང་དུ་མ་འོངས་ཤིང་ གང་ལས་འདས་པས་མ་འོངས་པ་དང་འདས་པར་འཇོག་པའི་དུས་ནི་ད་ལྟར་བ་སྟེ་དེས་ན་ད་ལྟར་བ་ནི་དུས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ་གཞན་གཉིས་གཙོ་བོ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ལྟར་བར་མ་ཕྱིན་པ་ནི་ནམ་མཁའ་དང་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པའང་ཡིན་པས་དེ་བཅད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པ་ལས་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་མ་བྱུང་བ་དང༌། ཞེས་གསུངས་ཏེ། དཔེར་ན་མྱུ་གུའི་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱང་ད་དུང་མྱུ་གུར་མ་སྐྱེས་པའམ་མ་ཕྱིན་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་གྱི་གང་ཞིག་ད་ལྟར་བར་མ་འོངས་པའི་གཞི་དེ་ནམ་ཡང་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མེད་པས་མ་ཕྱིན་པ་ནི་མ་འོངས་པ་མིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་གང་དུ་མ་འོངས་པ་ནི་ད་ལྟར་བ་དང་གང་ཞིག་མ་འདས་པ་ནི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་རྣམས་ཡིན་ཀྱང་འབྲས་བུ་རྣམས་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་འཇོག་པ་མིན་ནོ། །འདི་ལ་གང་མ་འོངས་པའི་འབྲས་བུ་དང་དེའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀ་རང་གི་བྱ་བ་བྱས་ནས་ཞིག་བ་མིན་པས་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་སྤྱད་མ་ཟིན་པ་ཞེས་དབུས་མཐའ་སོགས་ལས་གསུངས་སོ། །ད་ལྟར་བ་ལས་ལོག་པ་ཙམ་ལ་འདས་པར་འཇོག་ན་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་དང་མ་འོངས་པ་ཡང་འདས་པར་འགྱུར་བས་ད་ལྟར་བ་ལས་འདས་པ་ནི་ད་ལྟར་བ་ཞིག་པའོ། །བྱུང་ལ་འགགས་པ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་ཏེ་དཔེར་ན་མྱུ་གུ་ཞིག་པ་འདས་པར་འཇོག་པ་ན་བྱུང་བ་ཞེས་པ་ནི་འདས་པ་ལ་མི་བྱེད་ཀྱི་གང་འདས་པའི་འདས་རྒྱུ་མྱུ་གུ་ལ་བྱའོ། །མྱུ་གུ་དེ་འདས་པར་སོང་བ་ན་འབྲས་བུ་མྱུ་གུ་དང་དེའི་རྒྱུ་གཉིས་ཀས་རང་གི་བྱ་བ་བྱས་ནས་ཞིག་པས་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཀ་སྤྱད་ཟིན་
Chinese
并且对于众多，也就是与三千相关的一切，也应当知道进行分别解说。如果略说其一部分，就是最好和最差是二，中等和最好中等是二，最差和最差中等是二，最好和一与二是众多，一和众多是二，二和众多是。如果依赖于一，以自己的自性而存在，那么所依赖的那个就会存在于那个存在的地方和时间，如果不存在，那么就不会依赖于那些。互相不依赖而存在也是不合理的，因为以自己的本体是不存在的，但不是以世间的名言的势力而不存在，因此也应当知道其他的。第二有二：破斥他宗所承认的时间；破斥自宗说有实事者所承认的时间。第一是：时间是自性存在的，因为具有刹那、瞬间、须臾和昼夜等其他差别意义的缘故。如果说：如果时间是与刹那等本体各异而存在的事物，即使通过刹那等来执持具有尺度，但时间是通过刹那等来把握的常住事物是不存在的。因为那样不住留的缘故，时间不会通过与自身本体各异的刹那等来执持。如果认为：常时是存在的，并且它被刹那等所显明，因为有“时间使万物成熟，时间使众生聚集，时间使睡眠者醒来，超越时间极其困难”等经文出现，具有那样的特征。无论什么被刹那等所显明并且被把握的常住时间是不存在的，因为如果与刹那等本体各异而存在，那么应该可以观察到，但实际上没有观察到。另外，这个时间是有为法还是无为法，如果认为自性存在，那么这两者也都是“生和住和灭，未成立故无有为”，等等，因为之前已经遮破过了。因为像那样的时间，任何量都没有观察到，所以没有被把握的时间，怎么能用刹那等的尺度来衡量呢？不能。第二是：如果说没有常时是真实的，但是依赖于有为法色等而假立的
English
And it should be known that all that is related to the many, that is, the three thousand, should also be explained separately. If we briefly mention a part of it, the best and the worst are two, the middle and the best middle are two, the worst and the worst middle are two, the best and one and two are many, one and many are two, two and many are. If it depends on one, and exists by its own nature, then that which is depended on will exist in that place and time where it exists, and if it does not exist, then it will not depend on those. It is also unreasonable to exist without depending on each other, because it does not exist by its own essence, but it is not that it does not exist by the power of worldly terms, so one should also know others. The second has two: refuting the time accepted by other schools; refuting the time accepted by our own school, which speaks of real entities. The first is: time exists by its own nature, because it has other different meanings such as moment, instant, short time, and day and night. If you say: If time is something that exists differently in essence from moments and so on, even if you hold it as having measure through moments and so on, time is not something that is grasped through moments and so on and that exists permanently. Because it does not abide in that way, time is not held through moments and so on that are different in essence from itself. If you think: Constant time exists and it is revealed by moments and so on, because there are scriptures such as "Time ripens beings, time gathers beings, time awakens sleepers, it is very difficult to pass beyond time," which have such characteristics. Whatever is revealed by moments and so on and the permanent time to be grasped does not exist, because if it exists differently in essence from moments and so on, then it should be observable, but in reality it is not observed. Furthermore, is this time a conditioned phenomenon or an unconditioned phenomenon? If you think it exists by its own nature, then both of these are also "Birth and abiding and destruction, because they are not established, there is no conditioned," and so on, because they have already been refuted before. Because such a time has not been observed by any valid cognition, how can the ungrasped time be measured by the measure of moments and so on? It cannot. The second is: If it is true that there is no constant time, but it is nominally designated in dependence on conditioned phenomena such as form,
Chinese
如果说时间是刹那等的词语的表达对象，那么，如果色等事物不存在，即与它们本体各异的时间又在哪里存在呢？因为不存在，所以如果时间依赖于色等事物而安立，那么，按照先前已说的和将要说的道理，如果任何事物都不是自性存在的，那么依附于它的时间怎么会是自性存在的呢？不会是的。第三，这里的三时是，《百论》的注释中说：‘其中，未来是没有到达现在的时间；过去是已从它逝去的时间；现在是已生而未灭的时间；现在是由于现在所缘的缘故是主要的，在那里，未来和过去安立未来和过去二时不是主要的。’就像这样安立。其中，从哪里未来，从哪里过去，从而安立未来和过去的时间是现在，因此现在是时间的主要，而其他二者不是主要的。没有到达现在的是虚空和兔角等，为了断除这些，从《俱舍论》中说，有因但未生等等。例如，有芽的因，但尚未生为芽或未到达现在，这是未来，如果某个尚未到达现在的基础，它永远没有产生的因，所以未到达不是未来。这样，哪里未来是现在，以及哪里未过去是芽等果实，但果实不是安立在未来时。对此，未来的果实和它的因二者都没有做自己的作用而坏灭，所以因果二者没有用完，这是《中边分别论》等中所说的。如果仅仅从现在转变就安立为过去，那么虚空等和未来也会变成过去，所以从现在逝去的是现在坏灭。也说已生而灭，例如，安立芽坏灭为过去，那么已生不是对过去说的，而是对已逝去的过去因芽说的。芽变成过去后，果实、芽和它的因二者都做了自己的作用而坏灭，所以因果二者都用完了。
English
If time is said to be the object of expression for terms like "moment," then, if objects like form do not exist, where would time, which is distinct in essence from them, exist? Since it does not exist, if time is established in dependence on objects like form, then, according to the reasoning already explained and to be explained, if no thing is self-existent, how could time, which is attributed to it, be self-existent? It could not be. Third, here the three times are: In the commentary on the *Śataśāstra* it says: 'Among them, the future is what has not reached the present time; the past is what has passed from it; the present is what has arisen but not ceased. The present is the principal because it is the present object of focus; there, the future and the past, by which the two times of future and past are established, are not principal.' Establish it as it is said. Among them, from where the future and from where the past, by which the future and the past are established, is the present; therefore, the present is the principal of time, and the other two are not principal. What has not reached the present is also space and a rabbit's horn, etc., in order to cut off these, from the *Abhidharmakośa* it says, 'Having a cause but not yet arisen,' etc. For example, having the cause of a sprout, but not yet born as a sprout or not having reached the present, this is the future; if a basis that has not yet reached the present, it never has a cause of arising, so not having reached is not the future. Thus, where the future is the present, and where what has not passed is fruits such as sprouts, but fruits are not established in the future time. Regarding this, neither the future fruit nor its cause has done its own function and perished, so the two, cause and effect, have not been used up, as it is said in the *Madhyāntavibhāga*, etc. If merely turning away from the present is established as the past, then space, etc., and the future would also become the past, so what has passed from the present is the destruction of the present. It is also said to have arisen and ceased, for example, establishing the destruction of a sprout as the past, then 'arisen' is not said of the past, but of the past cause, the sprout, which has passed away. When the sprout has become the past, the fruit, the sprout, and its cause have both done their own function and perished, so the two, cause and effect, have both been used up.