Tibetan
་སྔ་མའི་བྱེད་པས་འགྲུབ་པར་བཤད་ཀྱི་རིགས་པ་ལོགས་པ་མ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ང་དང་ང་ཡི་བ་གཉིས་རང་བཞིན་མེད་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ན། འཁོར་བའི་རྩ་བ་འཇིག་ལྟའི་འཛིན་སྟངས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་འགལ་བའི་སྟོང་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་འགྱུར་བས་འདིར་དེ་ཙམ་ལས་མ་སྨོས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཉེས་སྐྱོན་ལྡོག་པའི་རིམ་པ་དང༌། ཐར་པ་ཐོབ་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། འཇིག་ལྟ་ལྡོག་ཚུལ་དང༌། དེ་ལ་རྩོད་པ་སྤང་བ་དང༌། ལེན་པ་ཟད་པས་སྐྱེ་བ་ཟད་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ལྟར་ང་དང་ང་ཡི་བ་རང་གི་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ལྟ་བ་རྙེད་པ་དེ་ཉིད་རྒྱུན་ལྡན་དུ་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། བདག་སྟེ་ངར་འཛིན་པའི་ཡུལ་གང་ཟག་རང་བདག་གི་བ་སྟེ་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་ཡུལ་ཕུང་པོ་རྣམས་གྱི་མཚན་མ་ཞི་བ་སྟེ་ཅི་ཡང་མི་དམིགས་པར་ཡུལ་ཡུལ་ཅན་རོ་མཉམ་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར། རྣལ་འབྱོར་བས་ང་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡི་བ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཛིན་པའི་འཇིག་ལྟ་སྤངས་ནས་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ལྟ་བ་དང་སྤང་བྱ་དེ་གཉིས་ཡུལ་གཅིག་ལ་འཛིན་སྟངས་འགལ་བར་ཞུགས་ཤིང་སྔ་མ་ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཚུལ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྐྱོང་ ཚུལ་རྒྱས་པར་ནི་བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་རིམ་པར་བཤད་ཟིན་པས་འདིར་མ་སྤྲོས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ང་དང་ང་ཡི་བར་འཛིན་པ་སྤོང་བའི་རྣལ་འབྱོར་བ་ཡོད་ལ་དེ་ལྟ་ན་བདག་དང་ཕུང་པོ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། བདག་དང་བདག་གི་བ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པར་བཤད་ཟིན་ལ་དེ་ལྟ་ན། དེ་དག་ལས་གཞན་པའི་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པ་སྟེ་སྤོང་བ་གང་ཡིན་པའི་རྣལ་འབྱོར་བ་དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་བ་མེད་པར་ཏེ་སྤོང་བའི་རྣལ་འབྱོར་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་དོ་ཞེས་མཐོང་བ་དེས་ནི། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་མི་མཐོང་ཞིང་ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་འཇིག་ལྟ་ཡང་སྤོང་བར་མི་ནུས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས། ནང་གི་བདག་ཉིད་སྟོང་པར་ལྟོས། །ཕྱི་རོལ་དག་ཀྱང་སྟོང་པར་ལྟོས། །གང་ཞིག་སྟོང་ཉིད་སྒོམ་བྱེད་པ། །དེ་ཡང་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་མིན། ཞེས་དང༌། ཏིང་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང༌། གང་དག་ཞི་ཞིང་རབ་ཞིའི་ཆོས་སེམས་པའི། །སེམས་པ་དེ་ཡང་ནམ་ཡང་དབྱུང་མ་ཡིན། ཞེས་དང༌། ཕུང་པོ་རང་བཞིན་དབེན་ཞིང་སྟོང་པ་ཉིད། །བྱང་ཆུབ་རང་བཞིན་དབེན་ཞིང་སྟོང་པ་ཉིད། །ག
Chinese
以前的行为能够成就的道理已经说过，没有说其他的道理。像这样，我和我所这两个没有自性而确定之后，与轮回的根本——坏聚见（འཇིག་ལྟ་，梵文：satkāya-dṛṣṭi，梵文罗马拟音：萨迦耶-德里什提，汉语字面意思：有身见）的执着完全相违的空性就能领会，所以这里没有多说。第二（部分）分二：遣除过失的次第和获得解脱的方式。第一（部分）分三：坏聚见遣除的方式，以及对此的辩论的断除，以及取舍灭尽而生灭尽的方式。第一（部分）是：像这样，我和我所没有自性而确定的见解，依靠恒常修习它，我，也就是执着我的对境——补特伽罗，我所，也就是执着我所的对境——蕴的相，寂灭，也就是什么也不显现，对境和有境成为一体的缘故，瑜伽士舍弃并灭除了我执为自性成立和我所执为自性成立的坏聚见，因为见和所断这二者，对境相同而执着方式相反，并且前者进入了正确的意义的缘故。此（见解）修习的方式，以及修习止观的方式，在菩提道次第中已经广说，所以这里不再赘述。第二（部分）是：如果这样，有舍弃我和我所的执着的瑜伽士，如果是这样，我和蕴以自己的体性存在吗？回答说，我和我所已经说过没有自性，如果是这样，没有其他于这些的，我执和我所执，也就是作为舍弃者的瑜伽士，也不是以自性而存在的。谁认为没有我执和我所执，也就是舍弃者的瑜伽士以自性存在，那他没有见到真如的意义，也不能舍弃我和我所执着的坏聚见。如经中所说：观内之自性为空，观外之物亦为空，谁修空性之法者，彼者亦无丝毫存。又如《三摩地王经》中也说：何者思惟寂静极寂静之法，彼之思惟亦无有生起。蕴自性空寂，菩提自性空寂，
English
The reasoning that previous actions can accomplish has already been explained, and no other reasoning has been mentioned. Thus, when the two, "I" and "mine," are determined to be without inherent existence, the emptiness that is completely contrary to the root of samsara—the clinging to the view of the perishable aggregate (འཇིག་ལྟ་, Sanskrit: satkāya-dṛṣṭi, IAST: satkāya-dṛṣṭi, meaning: view of the existing body)—will be comprehended, so there is no need to say more here. The second (part) has two divisions: the order of reversing faults and the way to attain liberation. The first (part) has three divisions: the way to reverse the view of the perishable aggregate, refuting arguments against it, and the way to exhaust birth by exhausting taking. The first (part) is: Thus, having found the view that "I" and "mine" are determined to be without inherent existence, by constantly meditating on it, the object of clinging to "I," the person, and the object of clinging to "mine," the aggregates, their characteristics are pacified, that is, nothing appears, and the object and subject become of one taste. Therefore, the yogi abandons and eliminates the view of the perishable aggregate that clings to "I" as inherently existent and "mine" as inherently existent, because the view and what is to be abandoned are of the same object but have opposing ways of clinging, and the former has entered the correct meaning. The way to practice this (view), and the way to cultivate calm abiding and insight, have already been extensively explained in the Stages of the Path to Enlightenment, so there is no need to elaborate here. The second (part) is: If that is the case, there is a yogi who abandons the clinging to "I" and "mine," and if that is the case, do "I" and the aggregates exist by their own nature? The answer is, "I" and "mine" have already been said to be without inherent existence, and if that is the case, there is no other clinging to "I" and "mine" other than these, that is, the yogi who is the abandoner is also not existent by nature. Whoever sees that the yogi who abandons the clinging to "I" and "mine" exists by nature does not see the meaning of suchness and cannot abandon the view of the perishable aggregate that clings to "I" and "mine." As it is said in the sutra: Look at the emptiness of the inner self, Look at the emptiness of outer things as well, Whoever meditates on emptiness, That one does not exist at all. And as it is also said in the Samadhiraja Sutra: Those who think of the Dharma of peace and great peace, That thought is never produced. The aggregates are empty of inherent existence, Enlightenment is empty of inherent existence,
Tibetan
ང་སྤྱོད་དེ་ཡང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་སྟེ། །ཡེ་ཤེས་ལྡན་གྱིས་ཤེས་ཀྱི་བྱིས་པས་མིན། ཞེས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་བདག་དང་བདག་གི་བ་མ་དམིགས་པས་ནང་བདག་དང་ཕྱི་རོལ་བདག་གི་བ་ཉིད་དག་ལ་བདག་དང་བདག་གི་སྙམ་པའི་འཇིག་ལྟ་གཉིས་ཟད་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞི་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། ཉོན་ མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་ལྟའི་རྩ་བ་ཅན་འཇིག་ལྟའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཅན་འཇིག་ལྟའི་རྒྱུ་ཅན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་ནི་འདོད་པ་དང་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པའོ། །དེ་རྣམས་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་གཟུགས་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་འདོད་ཡོན་དང་འཇིག་ལྟ་མ་གཏོགས་པའི་ལྟ་ངན་རྣམས་དང༌། ལྟ་ངན་དང་འབྲེལ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་ངན་པ་དང་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་བཞི་ལ་དམིགས་ནས་འདུན་ཞིང་ཆགས་པའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ཟད་པས་ན་ལས་དབང་གིས་སྲིད་པར་སྐྱེ་བ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལྡོག་པའི་རིམ་བ་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པས་ཐར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་ཏེ། ལེན་པ་ཟད་ན་དེའི་རྐྱེན་ཅན་སྲིད་པ་མི་འབྱུང་ལ་ལས་ཉོན་གཉིས་པོ་དེ་ཟད་ན་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ལྡོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་གང་ཟད་བས་ལས་ཉོན་ཟད་པར་འགྱུར་སྙམ་ན། འཁོར་བར་སྐྱེ་བའི་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་ལས་སྐྱེ་ལ་ཉོན་མོངས་ཀྱང་སྡུག་མི་སྡུག་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་ལས་འབྱུང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མིན་ནོ། །ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་རྟོག་དེ་དག་ནི་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དང་བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་དང་བུམ་སྣམ་དང་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་དང༌། རྙེད་མ་རྙེད་ལ་སོགས་པ་ལ་བདེན་བར་ཞེན་པའི་སྤྲོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་ཐོག་མེད་ནས་གོམས་པ་ལས་སྐྱེའོ། །བདེན་འཛིན་གྱི་སྤྲོས་པ་ནི་ཡུལ་དེ་ རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་གོམས་པས་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ་དེའི་ལྟ་བ་བསྒོམས་པས་དེ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཞིང༌། བ་སྒོམས་པའི་མཐར་ཉོན་མོངས་པའི་ས་བོན་ཟད་པ་ན་སྤྲོས་པ་རྣམ་པར་ཆད་པའི་སྟོང་ཉིད་དེ་ཉིད་ཐར་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སེ། བརྒྱ་པ་ལས། མདོར་ན་ཆོས་ནི་མི་འཚེ་པར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས། །སྟོང་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་པ་སྟེ། །འདིར་ནི་དེ་གཉིས་འབའ་ཞིག་གོ །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །ཤེས་རབ་སྒྲོན་མར། དེ་ཟད་པས་ན་སྐྱེ་བ་ཟད། །ཡན་ཆ
Chinese
我的行为也是自性空，有智慧者才能知晓，不是孩童所能理解的。第三，如是，因为不执著于我和我所，内外我和我所的二取，如果我与我所的世俗之见灭尽，则四取也将止息。因为一切烦恼都是以世俗之见为根本，以世俗之见为生起，以世俗之见为因。四取是欲取、见取、戒禁取、我语取。它们依次是对色声等欲妙，以及除了世俗之见以外的各种邪见，与邪见相关的邪戒和邪禁，以及执著于坏聚见四者而生起的贪欲和执着。如果这些取灭尽，则由业力所致的轮回转生也将止息。第二，因为转生止息的次第如前所述，所以，业和烦恼灭尽就能获得解脱。如果取灭尽，则以其为缘的轮回就不会产生，如果业和烦恼二者灭尽，则生老病死也将止息。那么，有人会想，通过什么业和烦恼才能灭尽呢？轮回中转生的业是从烦恼中产生的，而烦恼也是从苦乐和颠倒的非理作意的分别念中产生的，并非自性存在。这些非理作意的分别念，是从对知识和所知、能说和所说、瓶和布、男人和女人，以及得到和未得到等等，执著为真实的各种戏论，从无始以来串习而产生的。而执著真实的戏论，通过串习将这些境视为空性就能止息。因此，空性是唯一的真理，通过修习对它的见解就能证悟它。当修习到最后，烦恼的种子灭尽时，戏论完全止息的空性本身，就被称为解脱和涅槃。在《百论》中说：“总之，佛法是不害，如来所说。空性即是涅槃，此处唯有此二者。”就像这样说的。《般若灯论》中说：“彼灭故生灭，乃至
English
My actions are also empty in nature, only the wise can understand, not children. Third, as such, because there is no attachment to self and what belongs to self, the two attachments of inner self and outer self, if the mundane view of self and what belongs to self is extinguished, then the four attachments will also cease. Because all afflictions are rooted in the mundane view, arise from the mundane view, and are caused by the mundane view. The four attachments are desire attachment, view attachment, precept and vow attachment, and self-assertion attachment. They are respectively the desire for sensual pleasures such as form and sound, and various wrong views other than the mundane view, evil precepts and vows related to wrong views, and the greed and attachment that arise from clinging to the four views of the aggregate of destruction. If these attachments are extinguished, then the cycle of rebirth caused by karma will also cease. Second, because the order of cessation of rebirth is as previously stated, therefore, liberation can be attained by the exhaustion of karma and afflictions. If attachment is exhausted, then the cycle of existence, which is conditioned by it, will not arise, and if both karma and afflictions are exhausted, then birth, old age, sickness, and death will also cease. Then, one might think, by what means can karma and afflictions be exhausted? The karma of rebirth in samsara arises from afflictions, and afflictions also arise from the non-rational conceptual thoughts of suffering and pleasure and inversion, and do not exist by their own nature. These non-rational conceptual thoughts arise from the various elaborations of clinging to knowledge and objects of knowledge, speaker and spoken, vase and cloth, man and woman, and gain and loss, etc., as being true, from beginningless habituation. And the elaboration of clinging to truth can be stopped by habituating to seeing these objects as emptiness. Therefore, emptiness is the only truth, and by practicing its view, one can realize it. When practice reaches the end, when the seeds of afflictions are exhausted, the emptiness itself, in which elaborations are completely stopped, is called liberation and nirvana. The Hundred Treatises says: "In short, the Dharma is non-harming, as spoken by the Tathagatas. Emptiness is nirvana, here only these two." Just as it is said. The Lamp on Wisdom says: "Because that ceases, birth ceases, and so on.