Tibetan
།འཇམ་དཔལ་བདུད་སྡིག་ཅན་ཐོངས་ཤིག་རང་གི་གནས་སུ་དོང་ལ་རག་གོ །དེ་ནས་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །སྡིག་ཅན་གང་ཞིག་བཏང་བ་ཁྱོད་སུས་བཅིངས། སྨྲས་པ། འཇམ་དཔལ་སུས་བཅིངས་པ་མི་ཤེས་སོ། །སྨྲས་པ་སྡིག་ཅན་ཇི་ལྟར་ཁྱོད་མ་བཅིངས་པ་ལས་བཅིངས་པར་འདུ་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་དུ། བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་འདུ་ཤེས་པ་གཟུགས་མེད་པ་ལ་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་ཚོར་བ་དག་མེད་པ་དང་འདུ་ཤེས་དག་མེད་པ་དང་འདུ་བྱེད་དག་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་པ་ལ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འདུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྡིག་ཅན་གང་ཁྱོད་གྲོལ་བར་འགྱུར་ན་གང་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར། སྨྲས་པ་བདག་གང་ལས་ཀྱང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ་སྡིག་ཅན་དེ་བཞིན་དུ་གང་དག་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པ་ མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་གང་ལས་ཀྱང་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དོ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ་ལུང་འདི་ལས་ན་རྨི་ལམ་གྱི་མེ་འབར་བ་ཆུས་བསད་པ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྟོག་པའི་འཁྲི་ཤིང་རྣམ་པར་ཆད་པ་ཙམ་ལ་ཐར་པ་ཞེས་བྱའོ། །གསུམ་པ་ནི། འཁོར་བར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པས་བཅིངས་པ་དང་དེ་བཅད་པའི་གྲོལ་བ་རྣམས་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ན་གང་ཡང་མི་རུང་བར་རྟོགས་ནས་དེ་དག་ལ་བདེན་པར་མི་འཛིན་པ་དང༌། མིང་གི་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་བཞག་པ་ཙམ་ལ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་འཐད་པའི་རྟེན་འབྲེལ་ཟབ་མོའི་ངེས་པ་བརྟན་པར་བྱའོ། །བཅིངས་པ་དང་ཐར་བ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུའི་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དྲུག་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།གཉིས་པ་བཅིངས་ཐར་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དགག་པ་ལ་གསུམ། རབ་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་བཤད་པ། ངེས་དོན་གྱི་ལུང་དང་སྦྱར་བ། དོན་བསྡུས་ཏེ་མཚན་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། རྩོད་པ། ལན་ནོ། །དང་པོ་ནི། སྔར་དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་འཁོར་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་བཀག་པ་ལ་འཁོར་བ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དེ་ལས་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེ་འཆི་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་སྒོ་ནས་འདུ་བྱེད་དམ་སེམས་ཅན་རང་ བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་འཁོར་ན་ནི་འདིར་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་འབྱུང་བས་ལས་རྣམས་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་འདྲ་བའི་འཁོར་བ་མེད་ན་ནི་སེམས་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་དང་ལས་འཕེན་པའི་དུས་ན་རྣམ་སྨིན་མེད་པས་ལས་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ལས་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དོ། །ལས་དང་འབྲས་བུ་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན་འདི་ལ་གཉིས། དགེ་མི་དགེའི་རྣམ་གཞག་དང༌། དེ་ལ་རྟག་ཆད་སྤོང་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། སེམས་ཀྱི་དགེ་མི་དགེའི་རྣམ་གཞག་དང༌། ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་རྣམ་གཞག་གོ །དང་པོ་ནི། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་འདི་ལ་བཞག་པས་ན་བདག་སྟེ་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་གང་ཟག་གོ །དེ་ཉིད་ཆགས་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་སྲོག་གཅོད་པ་སོགས་ལ་འཇུག་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པས་ལེགས་པར་སྡོམ་ཞིང་ཉེ་བར་གསོག་ལ་ལས་ཀྱི་རྣམ་སྨིན་འབྱིན་པར་ནུས་པ་ལ་ངེས་པར་བྱེད་པས་སེམས་དང༌། དེ་ཡང་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་ལས་འཛིན་པས་ཆོས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཙམ་དུ་ཟད་དམ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ་སྦྱིན་པ་དང་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་དོན་སྤྱོད་པ་དང་དོན་མཐུན་པ་སྟེ་བསྡུ་བ་བཞི་དང་འཇིགས་པ་ལས་སྐྱོབ་པ་སོགས་ལ་ཞུགས་པ་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་དང༌། བྱམས་བའི་སེམས་ནི་མཛའ་བཤེས་ལ་དམིགས་ནས་འབྱུང་བའི་སེམས་སམ་ཡང་ན་བདག་ཉིད་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་ གསུང་རབ་ལས་གསུམ་ལ་བཤད་དེ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་དོན་དང༌། དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་ལས་འཛིན་པའི་དོན་དང༌། ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆི་ཞེས་པ་དེར་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བར་འགྲོ་བ་ལས་འཛིན་པའི་དོན་གྱིས་ཆོས་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་གསུམ་ལས་བཟློག་པ་སྲོག་གཅོད་སོགས་ལ་འཇུག་པ་མི་སྡོམ་པ་དང་གཞན་ལ་གནོད་པ་དང་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པའི་སེམས་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ས་ལུའི་ས་བོན་ནི་ས་ལུའི་མྱུ་གུའི་རྒྱུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་ས་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐུན་མོང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། སེམས་གསུམ་པོ་དེ་ནི་རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་འོང་པའི་འབྲས་བུ་དག་གི་ས་བོན་ཡིན་ཏེ་སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐུན་མོང་བའི་རྒྱུ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དུས་ནམ་གྱི་ཚེ་སྙམ་ན། མཐོང་བའི་སྐྱེ་བ་འདི་དང་མ་མཐོང་བའི་སྐྱེ་བ་གཞན་དུའོ། །མི་དགེ་བ་ལ་ཡང་དེ་ལྟར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། མདོར་བསྟན་པ། རྒྱས་པར་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ནི། དོན་དམ་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་དྲང་སྲོང་ཉན་རང་དང་བྱང་སེམས་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་དག་གིས་ལས་རྣམས་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་སེམས་པའི་ལས་དང་བསམས་པའི་ལས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ལས་གཉིས་པོ་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་སྟེ་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་དུ་མར་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས་པ་སྟེ་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ལས་གཉིས་ལ་ལས་གསུམ་དུ་ དབྱེ་བ་དང༌། ལས་གསུམ་ལ་ལས་བདུན་དུ་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། ལས་གཉིས་གསུངས་པ་དེ་ལ་སྟེ་དེའི་ནང་ནས་སེམས་པའི་ལས་ཞེས་སྔར་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། ཡིད་ཀྱིར་འདོད་པ་སྟེ་ཡིད་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དེ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་ཞིང་ལུས་དང་ངག་འཇུག་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བསམས་པའི་ལས་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ་ལུས་དང་ངག་གི་སྒོ་ནས་དེ་ལྟར་འཇུག་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཀྱིས་བསམས་ནས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཉིས་ཀྱང་ལུས་དང་ངག་གིར་འདོད་པ་སྟེ་ལུས་དང་ངག་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་དེ་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། དགེ་མི་དགེའི་ངག་ཡི་གེ་གསལ་པོར་བརྗོད་པ་དང་དགེ་མི་དགེའི་ལུས་ཀྱི་བསྒུལ་བསྐྱོད་གཉིས་དང་རིགས་བྱེད་ཀྱི་དབྱེ་བ་གཉིས་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་རིག་བྱེད་ལས་གཞན་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དག་ཀྱང་དགེ་མི་དགེ་གཉིས་སུ་འདོད་པ་དང༌། ཡོངས་སུ་བཏང་བའི་དངོས་པོ་དགེ་འདུན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱད་པ་ལས་དེའི་རྗེས་སུ་སྦྱིན་བ་པོའི་རྒྱུད་ལ་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་དགེ་བ་འཕེལ་བ་དང༌། དགེ་བ་སྐྱེ་བའི་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་སྲོག་ཆགས་གསོད་པའི་ལྷ་ཁང་བརྩིགས་པར་སྲོག་ཆགས་བསད་ཅིང་ལྷ་ཁང་ལ་སོགས་པ་དེར་ལོངས་སྤྱད་པ་ལས་དེའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་སྡིག་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང༌། ཡིད་ ཀྱི་ལས་དགེ་མི་དགེ་ལ་མངོན་བར་འདུ་བྱེད་པའི་སེམས་པ་དང་ཆོས་དེ་བདུན་ནི་ལས་སུ་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མི་དགེ་བ་ནི་མི་སྤོང་བའི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེང་ནས་བཟུང་ནས་སེམས་ཅན་བསད་ཅིང་ཆོམ་རྐུན་བྱས་ལ་འཚོ་བར་བྱའོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པ
Chinese
。文殊菩萨说：“放开这个罪恶的魔鬼，让他回到自己的地方去吧！”然后，化为文殊童子，对罪恶深重的魔鬼说了这样的话：“罪恶者，是谁放了你，又是谁束缚了你？”魔鬼回答说：“文殊菩萨，我不知道是谁束缚了我。”文殊菩萨说：“罪恶者，正如你没有被束缚却认为自己被束缚一样，所有无知的凡夫俗子，都将无常视为常，将痛苦视为乐，将无我视为我，将不净视为净，将无形视为有形，将无受、无想、无行、无识视为有受、有想、有行、有识。”又问：“罪恶者，你若能解脱，将从何处解脱？”魔鬼回答说：“我将无法从任何地方解脱。”文殊菩萨说：“罪恶者，同样，那些能够解脱的人，除非完全了解那虚妄的认知，否则也无法从任何地方解脱，完全了解之后才能称为解脱。”如是说，从这段经文中可以看出，就像梦中燃烧的火焰被水扑灭一样，仅仅是彻底斩断颠倒妄想的蔓延，就叫做解脱。 第三，如果轮回、涅槃、烦恼的束缚以及断除束缚的解脱，都以其自身本性存在，那么认识到这是不可能的，并且不执着于它们的真实性，仅仅是根据名称的约定俗成来安立，那么所有这些都是非常合理的，并且要坚定地确立对甚深缘起的理解。 《束缚与解脱的考察》这部论典，是十六部论著中，以十个偈颂为自性的论著的解释。 第二，驳斥以自性成立的束缚与解脱的论证，分为三部分：解释论著的正文，结合具有决定意义的经文，总结要点并标明名称。第一部分分为两部分：辩论和回答。第一部分是：先前，为了论证事物以自性存在，驳斥了声称轮回以自性存在，轮回是以自性存在的，因为它是业果关系的所依。就像这样，生死从一个延续到另一个的
English
。Manjushri said, "Release this sinful demon, let him return to his own place!" Then, transforming into the youthful Manjushri, he spoke these words to the sinful demon: "Sinful one, who released you, and who bound you?" The demon replied, "Manjushri, I do not know who bound me." Manjushri said, "Sinful one, just as you perceive yourself as bound when you are not bound, so too, all ignorant ordinary beings perceive impermanence as permanence, perceive suffering as happiness, perceive selflessness as self, perceive impurity as purity, perceive formlessness as having form, and perceive feeling, perception, volition, and consciousness as feeling, perception, volition, and consciousness when they are without feeling, perception, volition, and consciousness." Furthermore, he asked, "Sinful one, if you are to be liberated, from where will you be liberated?" The demon replied, "I will not be liberated from anywhere." Manjushri said, "Sinful one, similarly, those who are to be liberated will not be liberated from anywhere unless they fully understand the false cognition. Only after fully understanding that is it called liberation." Thus it is said, from this scripture it can be seen that just as a burning fire in a dream is extinguished by water, merely completely severing the creeper of inverted thoughts is called liberation. Third, if samsara, nirvana, the bondage of afflictions, and the liberation from severing that bondage, existed by their own nature, then realizing that this is impossible, and not clinging to their reality, but merely establishing them according to the convention of names, then all of these are perfectly reasonable, and one should firmly establish the understanding of profound dependent origination. The Examination of Bondage and Liberation, is the explanation of the sixteenth treatise, which is by nature ten verses. Second, refuting the proof of bondage and liberation being established by their own nature, is divided into three parts: explaining the text of the treatise, combining it with scriptures of definitive meaning, and summarizing the points and indicating the name. The first part is divided into two parts: debate and answer. The first part is: Previously, in order to prove that things exist by their own nature, the assertion that samsara exists by its own nature was refuted, samsara exists by its own nature because it is the basis of the relationship of cause and effect. Like this, birth and death continuing from one to another
Chinese
如果从行或者有情自性存在轮回，那么在此所造之业的果报会在其他世显现，业都与果报相关联。如果没有那样的轮回，心识就会在产生后立即坏灭，并且在业成熟之时没有异熟果，那么业和果报就只会变得毫无关联。因此，由于轮回是业果关联的所依，所以轮回自性存在。业和果又是什么呢？对此有两种：善与非善的区分，以及对此断常的舍弃方式。第一种又分两种：心的善与非善的区分，以及业的详细分类的区分。第一种是：由于我执安立于此，所以我是指依赖于蕴而假立的补特伽罗。他受到贪等的影响，阻止了杀生等行为，从而很好地防护和积累，并且能够产生业的异熟果，对此确定是心。而且，它能从恶趣中救护，所以称为法。仅仅如此吗？不是的，布施、悦语、利行、同事，即四摄，以及参与从恐惧中救护等行为，凡是对他人有益的心，以及慈爱之心，即缘于亲友而生起的心，或者凡是对自己有益的心，也都是法。法的声音在 经藏中解释为三种，即有漏无漏的一切法都是执持自相之义，十善等是救护脱离恶趣之义，以及“皈依法”那里，涅槃是脱离五道轮回之义，因此称为法。与这三种相反，参与杀生等行为而不防护，以及损害他人和总是恼害他人的心，要知道这不是法。正如稻种是稻芽的非共同因，而土地等是共同因一样。这三种心识是异熟可爱果的种子，而士夫的行为等只是共同因而已。那么在什么时候呢？见到时
English
If cyclic existence exists inherently from actions or sentient beings, then the results of actions done here will appear in other lifetimes, and all actions will be connected with results. If there were no such cyclic existence, then the mind would perish as soon as it arose, and since there would be no ripening at the time when actions bear fruit, actions and results would only become unrelated. Therefore, since cyclic existence is the basis for the connection of actions and results, cyclic existence exists inherently. What are actions and results? There are two aspects to this: the distinction between virtue and non-virtue, and how to abandon permanence and annihilation in relation to them. The first has two aspects: the distinction between virtuous and non-virtuous minds, and the distinction of the detailed classification of actions. The first is: because self-grasping is placed on this, "self" refers to the person who is imputed in dependence on the aggregates. That very person, under the influence of attachment and so on, prevents engaging in killing and so on, thus properly restraining and accumulating, and is able to produce the ripening of actions, so it is definitely the mind. Moreover, it is called Dharma because it protects from going to bad destinies. Is that all? No, it is not. Generosity, kind speech, beneficial action, and acting in accordance with the Dharma, that is, the four ways of gathering disciples, and engaging in protecting from fear and so on, whatever mind benefits others, and the mind of loving-kindness, that is, the mind that arises in relation to friends, or whatever mind benefits oneself, that is also Dharma. The sound of Dharma is explained in three ways in the scriptures: all phenomena, with or without outflows, are the meaning of holding their own characteristics; the ten virtues and so on are the meaning of protecting from going to bad destinies; and in the phrase "I go for refuge to the Dharma," Nirvana is the meaning of liberation from going to the cycle of the five realms, therefore it is called Dharma. Conversely from these three, engaging in killing and so on without restraint, and harming others, and the mind that always torments others, know that this is not Dharma. Just as the seed of rice is the uncommon cause of the sprout of rice, and the earth and so on are the common cause, so too, these three minds are the seeds of the ripening desirable fruit, while the actions of individuals and so on are merely common causes. When is that? When seeing