Tibetan
་གཉིས་མེད་པར་གསུངས་པས་འཁོར་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གསལ་བར་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་འཐད་ཅེ་ན། འདིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པར་གསུངས་པ་ནི་ཁྱེད་སྨྲ་བ་དེ་ཁོ་ན་ མིན་ཏེ་ཆ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཡང་མེད་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ལ་དགོངས་པ་ཡིན་ཏེ། བུད་དྷ་བཱ་ལི་ཏ་ལས་ཀྱང༌། དོན་དམ་པ་བསྟན་པའི་དབང་གིས་ནི། དེ་ལ་སྔོན་མེད་ཕྱི་མ་མེད་ཅེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ཚིག་གསལ་ལས་སྔར་ལྟར་བཤད་པ་མི་འགལ་ལོ། །འོ་ན་སྔོན་མཐའ་མངོན་ནམ་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡིན་ན་དེ་འཁོར་བ་རང་བཞིན་མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་ཇི་ལྟར་རུང་སྙམ་ན། འདི་ནི་རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པ་ལས། ཉོན་མོངས་ཟད་པའི་དགེ་སློང་གི །འཁོར་བ་གལ་ཏེ་རྣམ་ལྡོག་ན། །དེ་རྩོམ་རྫོགས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས། །གང་མ་བཤད་པའི་རྒྱུ་ཅི་ཞིག །ཅེས་ཕུང་པོ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཟད་པའི་འཁོར་བ་ལྡོག་པའི་ཐ་མ་ཡོད་ན། དང་པོའི་རྩོམ་པ་མི་གསུང་བ་ལ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་ཐོག་མ་ཡོད་པར་བཤད་པའི་རིགས་པ་དང་འདྲའོ། །གལ་ཏེ་སྟོན་པས་འཁོར་བའི་སྔོན་དང་ཕྱི་མ་བཀག་ན་དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟ་བས་ན་འཁོར་བ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནན་ཏན་དུ་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཁྱེད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཐ་མར་ཟད་པ་ཡོད་པར་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མི་འགལ་ཏེ་སྔར་མདོ་དྲངས་པ་ལས་སེམས་ཅན་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་དེ་དག་ཁོ་ནའི་འཁོར་བ་ཐ་མ་མེད་པར་སྟོན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཟད་པའི་མཐའ་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་ཐོག་མ་དང་ བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ཐ་མ་ཡོད་པ་མི་འགལ་ལམ་སྙམ་ན། མི་འགལ་ཏེ། བརྒྱ་པ་ལས། ཇི་ལྟར་ས་བོན་མཐའ་མཐོང་ཞིང༌། །དེ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་མིན་ལྟར། །དེ་བཞིན་རྒྱུ་ནི་མ་ཚང་ཕྱིར། །སྐྱེ་བའང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ས་བོན་ལ་ཐོག་མ་མེད་ཀྱང་མེས་ཚིག་པ་ལས་ཐ་མ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ། སྐྱེ་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་ནས་རྒྱུ་མ་ཚང་བ་ལ་ཕྱིས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ཟད་པའི་ཐ་མ་ནི་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །འདིར་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སེམས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཐོག་མཐའ་གཉིས་མེད་པར་འདྲ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་ཐོག་མཐའ་གཉིས་ཡོད་མེད་མི་འདྲའོ། །གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མཐའ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་མོད་ཀྱང་དབུས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དེ་མ་བཀག་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འཁོར་བ་གང་ལ་ཐོག་
Chinese
既然说无二，那么轮回并非自性存在，如何能清楚地显示呢？这里说轮回没有开始和结束，不仅仅是您所说的，而且也没有前后的部分，这是指在胜义谛中不存在。如佛护所说：“就胜义谛而言，它没有开始也没有结束。”因此，《明句论》中如前所述的说法并不矛盾。如果问“是否能见到开始和结束”，回答说“不能见到”，这在世俗谛中如何能作为轮回非自性存在的论证呢？这如《六十正理论》所说：“烦恼灭尽的比丘，如果轮回完全止息，那么诸圆满正等觉者，为何不说其最初的因呢？”意思是说，如果蕴聚自性成立的轮回有止息的终结，那么不说最初的因是没有理由的，这与说有开始的道理相似。如果导师遮止了轮回的开始和结束，那么“比丘们，因此你们要精勤地灭尽轮回”这样教导你们，这与说最终有灭尽是相矛盾的，是吗？不矛盾，因为之前引用的经文中，以“具有无明”等方式作了区分，只是为了说明那些众生的轮回没有终结，而对于完全断除了所有烦恼的人来说，是有灭尽的终结的。如果认为对于没有开始的事物来说，有终结是不矛盾的吗？不矛盾，如《百论》所说：“如种子见其终结，但它没有开始一样。同样，因为因不具足，所以生也不会发生。”就像种子没有开始，但被火烧毁后有终结一样，对于生来说，虽然没有开始，但烦恼灭尽后，因不具足，后来因为烦恼的缘故，生灭尽的终结是存在的。这里，如果从思维事物本性的角度来看，开始和结束都没有是相同的，但在世俗谛中，开始和结束的有无是不同的。如果说轮回的开始和结束虽然不是自性成立的，但中间是自性存在的，因为没有遮止，是吗？对于哪个轮回有开
English
Since it is said to be non-dual, how can it be clearly shown that samsara does not exist by its own nature? Here, saying that samsara has no beginning and no end is not only what you say, but also that there are no previous and subsequent parts, which refers to the fact that it does not exist in the ultimate sense. As Buddhapalita said, "In terms of showing the ultimate truth, it has no beginning and no end." Therefore, the previous statement in the Clear Words Commentary is not contradictory. If you ask, "Can the beginning and end be seen?" and answer, "They cannot be seen," how can this be used as an argument for the non-self-existence of samsara in the conventional truth? This is as stated in the Sixty Stanzas on Reasoning: "If a bhikshu whose afflictions are exhausted, if samsara completely ceases, then why do the perfectly enlightened Buddhas not speak of its initial cause?" This means that if the samsara of aggregates that are established by their own characteristics has an end of cessation, then there is no reason not to speak of the initial cause, which is similar to the reasoning of saying that there is a beginning. If the teacher prohibits the beginning and end of samsara, then teaching you, "Bhikshus, therefore you should diligently exhaust samsara," contradicts saying that there is an end of exhaustion, doesn't it? It is not contradictory, because in the sutra quoted earlier, it is distinguished by "having ignorance," etc., only to show that the samsara of those beings has no end, while for those who have completely abandoned all afflictions, there is an end of exhaustion. If you think that it is not contradictory for things without a beginning to have an end, is it not contradictory? It is not contradictory, as stated in the Hundred Treatises: "Just as a seed sees its end, but it has no beginning. Similarly, because the cause is not complete, birth will not occur." Just as a seed has no beginning, but has an end after being burned by fire, for birth, although there is no beginning, but after the afflictions are exhausted, the cause is not complete, and later, because of the afflictions, the end of the exhaustion of birth exists. Here, if we consider the nature of things from the perspective of thinking, it is the same that there is neither beginning nor end, but in the conventional truth, the existence or non-existence of beginning and end is different. If you say that although the beginning and end of samsara are not established by their own nature, the middle exists by its own nature because it is not prohibited, is it? For which samsara is there a beg
Tibetan
མ་དང་ཐ་མ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་དེ་ལ་དབུས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཐོག་མཐའ་དབུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མིང་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །འདིར་བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་ལས། ཐོག་མ་དབུས་དང་ཐ་མ་རྣམས། །སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་མི་སྲིད་དེ། །གཉིས་གཉིས་དག་ནི་མ་གཏོགས་པར། །རེ་རེས་རྩོམ་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་བརྒྱ་པ་ལས་གསུངས་པ་དྲངས་པས་ཐོག་མཐའ་དབུས་གསུམ་ནི་སྐྱེ་འཇིག་གནས་གསུམ་ཡིན་ལ། སྐྱེ་འཇིག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པས་གནས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་ནི་ཐོག་མཐའ་གཉིས་མེད་པས་དབུས་མེད་ཅེས་པའི་དོན་ནོ། །དེའི་ ཕྱིར་འཁོར་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པས་འཁོར་བ་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མིན་ནོ། །གཉིས་པ་ལ་གསུམ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་པར་བཤད། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མཐའ་དབུས་གསུམ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དེ་ལ་འཁོར་བ་པོའི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་ལ་ཡང་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་དུས་ཀྱི་རིམ་པ་མི་འཐད་དོ། །རང་སྡེས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྐྱེ་ཤི་བར་མ་ཆད་དུ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཐ་མ་མེད་པའི་བར་དུ་འཁོར་ཞིང་རྒྱུག་པར་གསུངས་པའི་ལུང་གིས་སྐྱེ་འཆི་བྱེད་མཁན་གྱི་སེམས་ཅན་ཡོད་པར་གསུངས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཐོག་མཐའ་མེད་པར་གསུངས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་འཆིའི་འཁོར་བ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་མི་འཐད་ཅེས་སྔར་བསྒྲུབས་ལ། འདིར་ནི་སྐྱེ་འཆི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་ན་དུས་གསུམ་ལས་མི་འདའ་བ་ཁྱབ་བྱེད་དུ་བསྟན་ནས་དེ་གསུམ་འགོག་པའོ། །སྤྱིར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་ཡོད་ལ་སྔར། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུས་ཀུན་ཏུ། །རྒ་དང་འཆི་བའི་ཆོས་ཡིན་ན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་འགག་པ་ལ་ཡང་འཆི་བ་ཞེས་བཏགས་པ་ཡོད་མོད་ཀྱང༌། སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་འབྲས་ལ་སོགས་པའི་དུས་ཀྱི་རིམ་པ་ནི་རིགས་པ་འདི་གཞན་ལ་སྦྱར་བའི་སྐབས་སུ་གསུངས་པས་འདིར་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའོ། །ཤི་བ་དང་འཆི་བའི་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་ཡང་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །སྔ་ཕྱི་ དང་དུས་མཉམ་གང་ཡིན་དཔྱོད་པའི་གཞི་ནི་ལྷས་བྱིན་གྱི་དུས་དང་པོ་དང་བར་དང་ཐ་མའི་སྐྱེ་རྒ་འཆི་བ་མིན་པས་དེ་གསུམ་སྤྱིར་བཟུང་བའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། སྔ་ཕྱི་བ་དགག །དུས་མཉམ་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། སྐྱེ
Chinese
既然没有开始和结束的自性，又怎么会有中间的自性成立呢？所以没有。因此，轮回就像虚空一样，因为远离了开始、中间和结束的自性，所以仅仅是名称而已，就像旋转的火轮等一样。这里，佛护论师说：“开始、中间和结束，在生起之前是不可能的。如果不是两个两个，一个一个怎么能造作呢？”引用了《百论》中的话，开始、中间和结束三者是生、灭、住三者。生灭没有自性，所以住也没有自性，意思是说没有开始和结束，所以没有中间。因此，轮回不是自性存在的，所以轮回者也不是自性存在的。第二部分有三点：简略地说明，详细地解释，总结要点。第一点是：轮回没有开始、中间和结束三种自性，因此，对于轮回的众生的生、老、死等，也不可能有先后和同时成立的自性时间顺序。自宗说，众生在无始无终之间不断地轮回流转，根据这种说法，认为有生死的众生存在，从而主张人我自性存在。对于这种说法，之前已经通过论证说明了，仅仅是说没有开始和结束，并不能成立生死轮回是自性存在的。这里，是要说明如果生灭是自性存在的，那么就不能超出过去、现在、未来这三种时间，从而否定这三种时间。一般来说，一切有为法都有生和老，正如之前所说：“一切事物在任何时候，都是衰老和死亡的规律。”虽然对于坏灭也称为死亡，但是，对于非众生的因果等时间顺序，是在其他场合说明的，这里是指众生的角度。死亡和死亡的称谓，也要结合具体情况。判断先后和同时的基础，不是天授的最初、中间和最后的生老死，而是普遍地涵盖这三者。第二部分有两点：否定先后，否定同时。第一点有两点：生
English
Since there is no self-nature of beginning and end, how can there be a self-nature of the middle established? So there isn't. Therefore, samsara is like the sky, because it is devoid of the self-nature of beginning, middle, and end, it is merely a name, like a revolving fire wheel and so on. Here, Buddhapālita says: "Beginning, middle, and end, are impossible before arising. If not two by two, how can one by one create?" Quoting from the *Śataśāstra*, the three of beginning, middle, and end are the three of arising, ceasing, and abiding. Since arising and ceasing have no self-nature, therefore abiding has no self-nature, meaning that there is no beginning and end, so there is no middle. Therefore, samsara is not self-existent, so the samsaric being is not self-existent either. The second part has three points: briefly stating, elaborating, and summarizing the points. The first point is: Samsara has no three self-natures of beginning, middle, and end, therefore, for the birth, aging, and death of samsaric beings, there cannot be a self-existent temporal order of before and after, and simultaneously. Our own school says that sentient beings revolve and flow continuously from beginningless to endless. According to this statement, it is believed that there are sentient beings who are born and die, and thus it is asserted that the person has self-existence. Regarding this statement, it has already been proven that merely saying that there is no beginning and end does not establish that the cycle of birth and death is self-existent. Here, it is to show that if birth and death are self-existent, then they cannot exceed the three times of past, present, and future, thereby negating these three times. Generally, all conditioned phenomena have birth and aging, as previously stated: "All things at all times are subject to the law of aging and death." Although cessation is also called death, the temporal order of cause and effect, etc., of non-sentient beings is explained in other contexts, here it refers to the perspective of sentient beings. The terms death and dying should also be combined with specific situations. The basis for judging before and after and simultaneously is not the first, middle, and last birth, aging, and death of Devadatta, but rather a general coverage of these three. The second part has two points: negating before and after, negating simultaneously. The first point has two points: birth