Tibetan
མ་གར། །སོང་ཞེས་མཁས་པ་འགའ་ཞིག་ཚོལ་བར་བྱེད། །ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་ཀུན་ཏུ་བཙལ་བ་ན། །འདི་ཡི་འགྲོ་དང་འོང་བ་རྙེད་མིན་བཞིན། །ཕུང་པོ་དག་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ནི། །ནང་ཡང་སྟོང་ལ་ཕྱི་རོལ་སྟོང་པ་སྟེ། །ཐམས་ཅད་བདག་གིས་དབེན་ཞིང་གནས་མེད་ལ། །ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད། །ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་འདྲ་འདི་དག་ནི། །མར་མེ་མཛད་པ་མཐོང་ནས་ཁྱོད་ཀྱིས་རྟོགས། །ཇི་ལྟར་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ལྷ་མིར་བཅས་པས་རྟོགས་པར་གྱིས། །ལོག་པ་ ཡང་དག་མ་ཡིན་བརྟགས་པ་ཡི། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་དག་གིས་འགྲོ་བ་གདུངས། །ཐུགས་རྗེའི་སྤྲིན་ལས་ཞི་བ་བསིལ་བའི་ཆུ། །འདྲེན་པ་བདུད་རྩིའི་རྒྱུན་ནི་རབ་ཏུ་ཕོབ། ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཚིགས་བཅད་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་མེ་ནི་བརྟགས་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་རྙེད་པ་དང་དེ་ཉིད་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་ཏེ་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དཔེར་བཀོད་དོ་དེ་ནས་རྐང་པ་གསུམ་གྱིས་བདག་དང་བདག་གི་བའི་ཆོས་གཉིས་ཀ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པར་བསྟན་ཏེ་དཔེའི་ཆོས་གཉིས་ཀ་སྦྱར་རོ། །དེ་ནས་གཅིག་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་དཔེ་བསྟན་ནོ། །དེ་ནས་གཉིས་ཀྱིས་དོན་དེ་སྟོན་པས་སྔར་རྟོགས་པ་དང་དེ་ནས་གཉིས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་དུ་གཞན་ལ་སྟོན་དགོས་པ་དང༌། དེ་ནས་གཉིས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསྟན་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང༌། དེ་ཉིས་གཉིས་ཀྱིས་ཆོས་ཆར་འབེབས་ཚུལ་བསྟན་ནོ། །གསུམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་མེ་དང་བུད་ཤིང་གིས་མཚོན་ནས་བདག་དང་བདག་གི་བ་དང་རྒྱུ་འབྲས་དང་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལ་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་རྣམ་པར་བཞག་པ་ན། ཅི་འདི་རྣམས་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ལ་བཞག་པ་ཡིན་ནམ་འོན་ཏེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་དབང་གིས་ཡོད་པ་ལ་བཞག་པ་ཡིན་སྙམ་དུ་བསམས་ནས། སྔར་བཤད་པའི་རིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན་སྔ་མ་ལྟར་ཡིན་ན་ནི་བསྲེག་བྱ་དང་སྲེག་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་གང་ཡང་བྱ་ས་མེད་པར་རྟོགས་ནས་དེ་དག་ལ་བདེན་པར་འཛིན་པ་འགོག་ཅིང༌། ཕྱི་མ་ལ་ཐ་སྙད་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཆེས་འཐད་དོ་སྙམ་དུ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ངེས་པ་བརྟན་པར་ བྱའོ། །མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་བཅུ་དྲུག་གི་བདག་ཉིད་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།། །།གཉིས་པ་གང་ཟག་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྟགས་དགག་པ་ལ་གཉིས། སྐྱེ་འཆིའི་བྱ་བ་ཡོད་པའི་རྟགས་དགག །རྟེན་པ་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པའི་རྟགས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། རབ་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་བཤད་པ། ངེས་དོན་གྱི་ལུང་དང་སྦྱར་བ། དོན་བསྡུས་ཏེ་མཚན་བསྟན་པའོ། །དང་པོ་ནི། འདིར་སྨྲས་པ། བདག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དེ་འཁོར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བདག་མེད་ན་འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བར་འདི་ནས་ཕྱི་མར་འགྲོ་བ་དང་སྔ་མ་ནས་འདིར་འོང་བའི་ངོ་བོ་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས་སུ་ཞིག་འཁོར། སྟོན་པས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་རྒན་ཤིའི་འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་མ་རིག་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ལྡན་པ་སྲེད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཅན་སྲེད་པའི་ལུ་གུ་རྒྱུད་ཀྱིས་བཅིངས་པ་འཁོར་ཞིང་རྒྱུག་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནི་མི་མངོན་ནོ། །ཞེས་སྐྱེ་ཤི་བརྒྱུད་མར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་འཁོར་བར་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་འཁོར་བ་པོ་ཡང་ཡོད་ལ་དེ་ཡང་བདག་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་པ་ལ་གཉིས། འཁོར་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་དགག །རིགས་པ་དེ་གཞན་ལའང་སྦྱར་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་གྱི་ཆ་དགག །སྐྱེ་འཆི་ལ་དུས་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། འཁོར་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ ཡོད་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དེ་ལ་སྔོན་དང་ཕྱི་མ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། འཁོར་བ་དེ་ལ་ནི་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མེད་དེ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཤིང༌། རྫོགས་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་མུ་སྟེགས་ཀྱི་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐུབ་པ་ལ་འཁོར་བ་འདི་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་མངོན་མི་མངོན་དྲི་ལ་མངོན་པར་སྨྲ་ན་དེས་འཁོར་བ་ལ་འབྱིན་པ་པོ་མེད་པ་དང་རྒྱུ་མེད་དུ་འབྱུང་བ་མིན་པར་སྨྲ་བ་སུན་ཕྱིན་ནོ། །མི་མངོན་པར་སྨྲ་ན་མི་ཤེས་པར་ཁས་བླངས་པས་རང་ཉིད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་སྨྲ་བ་སུན་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བགྲོས་ནས། ཀྱཻ་གཽ་ཏ་མ་འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མངོན་ནམ་ཞེས་ཞུས་པའི་ཚེ་ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་སྔོན་གྱི་མཐའ་མངོན་པ་མིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མིན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་དེ་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་འཁོར་བ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འཁོར་བའི་ཐོག་མཐའ་མེད་པར་གསུངས་པ་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་ནས་བྱུང་ཞེས་པའི་དང་པོའི་མཚམས་དང་ཕྱིའི་མཐའ་འདི་ཙམ་ནས་མི་འབྱུང་ཞེས་པའི་ཐ་མའི་མཚམས་མེད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ལ། དེ
Chinese
去往何处？一些智者寻觅着。在所有方向和角落里寻找，就像无法找到它的来去一样。这些蕴、处、界，内部也是空，外部也是空。一切都远离自我，无处可住。法的自性即是虚空的本性。像这样的法的自性，当你看到灯火时，你就能领悟。正如你亲自领悟的那样，也让包括天人在内的众生领悟。颠倒的、非真实的考察，贪欲和嗔恨折磨着众生。从慈悲的云朵中，降下寂静清凉的水。引导甘露的河流，尽情倾泻。如是说。其中，前两句偈颂以火为例，说明如果考察火，则丝毫也找不到，而它依赖于因缘而生，并执行其作用。然后，三句以本体空性来显示我和我所之法，并将二者与例子结合起来。然后，一句以空性来显示例子。然后，两句通过显示意义来表明先前的领悟，然后两句表明必须如此向他人展示，然后两句表明必须如此展示的原因，然后这两句表明降下法雨的方式。第三，像这样以火和木材为例，在我和我所、因果、支分和有支分等之中，如果对一和异进行区分，那么，这些是安立在以自性存在之上呢，还是安立在名言的权势之上呢？如此思索之后，如果以先前所说的理路进行考察，如果如前者那样，那么就会了悟到燃烧物和能燃烧物等名言都无处可立，从而遮止对它们的真实执着。如果是后者，那么所有这些名言都非常合理，从而稳固对缘起之确信。 考察火和木材，名为十六偈颂之自性，第十胜义之辨析。第二，对于以自性存在之补特伽罗的论证之相违进行驳斥，有二：驳斥存在生死的行为之相违；驳斥存在依赖痛苦之相违。
English
Where has it gone? Some wise ones seek. Searching in all directions and corners, just as its coming and going cannot be found. These aggregates, sources, and realms, are empty inside and empty outside. Everything is devoid of self and has no place to dwell. The nature of Dharma is the very essence of space. Such a nature of Dharma, you will realize when you see the lamp. Just as you yourself realize, so may beings, including gods and humans, realize. Perverted, unreal investigations, desire and hatred torment beings. From the clouds of compassion, descend the cool waters of peace. Guide the stream of nectar, pour it forth abundantly. Thus it is said. Among these, the first two verses use fire as an example to illustrate that if one examines fire, nothing at all can be found, and that it arises in dependence on causes and conditions and performs its function. Then, three verses show that both self and what belongs to self are empty of inherent existence, and combine both the example and the meaning. Then, one verse shows the example by emptiness itself. Then, two verses show that meaning by showing the previous realization, and then two verses show that one must show it to others in this way, and then two verses show the reason why it must be shown in this way, and then these two verses show the way to rain down the Dharma. Third, like this, taking fire and wood as examples, among self and what belongs to self, cause and effect, parts and wholes, etc., if one distinguishes between one and different, then, are these established as existing by their own nature, or are they established by the power of convention? After thinking like this, if one examines with the reasoning explained earlier, if it is like the former, then one will realize that there is no place to establish the terms such as what is to be burned and what can burn, and thus prevent the true clinging to them. If it is like the latter, then all these terms are very reasonable, and thus strengthen the certainty of dependent origination. Examining Fire and Wood, called the Essence of Sixteen Verses, the Analysis of the Tenth Ultimate. Second, to refute the contradiction of the proof of the person existing by nature, there are two: refuting the contradiction of the act of existing birth and death; refuting the contradiction of the act of existing dependent suffering.
Chinese
第一，分三部分：解释论著的宗义，结合确定意义的圣言，总结要义并标明名称。第一部分是：这里说到，我（梵文：ātman，梵文天城体：आत्मन्，梵文罗马拟音：ātman，汉语字面意思：自我）是自性存在的，因为轮回存在。如果无我（梵文：anātman，梵文天城体：अनात्मन्，梵文罗马拟音：anātman，汉语字面意思：非我），那么在五道轮回中，从这里到彼世，从前世到此世的本质，即生与死，一个接一个地传递，是谁在轮回呢？导师（佛陀）也说，生老死的轮回是没有开始和结束的。众生具有无明的障碍，具有贪爱的束缚，被贪爱的连续所束缚，轮回和流转之人的前际是不可见的。这样通过连续的生死来阐述轮回。如果是这样，那么轮回者也是存在的，那就是我（梵文：ātman，梵文天城体：आत्मन्，梵文罗马拟音：ātman，汉语字面意思：自我）。对此进行辨析，分为两部分：驳斥轮回是自性存在的观点，并将该理证应用于其他方面。第一部分又分为两部分：驳斥轮回具有起始、中间和终结三个部分，以及驳斥生与死在时间上的先后和同时性。第一部分是：如果轮回是自性存在的，那么就像瓶子等事物一样，它也应该有起始和终结。然而，轮回是没有起始和终结的，因为经中说生老死的轮回是没有开始和结束的。圆满者等外道导师们询问能仁（佛陀），这个轮回是否有可见的起始，如果他们说可见，那么他们就驳斥了轮回没有创造者和无因而生的说法。如果他们说不可见，那么他们就承认了自己无所不知的说法是错误的。经过讨论，他们问道：‘喂，乔达摩，轮回的起始是可见的吗？’当时，大能仁（佛陀）回答说：‘轮回的起始是不可见的。’因此，既然经中说轮回没有起始和终结，那么轮回就不是自性存在的。因此，由于无法确定起始和终结，轮回就不是自性存在的，就像旋转的火把轮一样。如果说经中说轮回没有起始和终结，只是为了表明没有‘从这里开始’的起始界限，也没有‘到此为止’的终结界限。
English
First, there are three parts: explaining the tenets of the treatise, combining them with definitive statements, and summarizing the meaning and indicating the name. The first part is: Here it is said, the self (ātman) exists by its own nature because samsara exists. If there were no self (anātman), then in the cycle of the five realms, who would transmigrate from here to the next life, and from the previous life to this life, the essence of birth and death, passing from one to another? The Teacher (Buddha) also said that the cycle of birth, aging, and death has no beginning or end. Sentient beings, endowed with the obscuration of ignorance, possessing the attachment of craving, bound by the continuity of craving, the beginning of those who wander and transmigrate is invisible. Thus, samsara is explained through the continuous cycle of birth and death. If this is the case, then the one who transmigrates also exists, and that is the self (ātman). To analyze this, there are two parts: refuting the view that samsara exists by its own nature, and applying that reasoning to other aspects as well. The first part is further divided into two parts: refuting that samsara has three parts—beginning, middle, and end—and refuting the temporal precedence and simultaneity of birth and death. The first part is: If samsara existed by its own nature, then like a pot and other things, it would also have a beginning and an end. However, samsara has no beginning or end, as it is said in the scriptures that the cycle of birth, aging, and death has no beginning or end. The teachers of other schools, such as the Perfectionists, asked the Able One (Buddha) whether the beginning of this samsara was visible or not. If they said it was visible, then they would refute the claim that samsara has no creator and arises without cause. If they said it was invisible, then they would be admitting that their claim of being all-knowing was false. After discussion, they asked, 'Hey, Gautama, is the beginning of samsara visible?' At that time, the Great Able One (Buddha) replied, 'The beginning of samsara is not visible.' Therefore, since the scriptures say that samsara has no beginning or end, samsara does not exist by its own nature. Therefore, since the beginning and end cannot be determined, samsara does not exist by its own nature, just like a rotating firebrand wheel. If it is said that the scriptures state that samsara has no beginning or end, it is only to indicate that there is no initial boundary of 'beginning from here' and no final boundary of 'not arising from here.'