Tibetan
ང་བར་བྱེད་པ་དང་རེག་པར་བྱེད་པ་དང་ཡིད་ནི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་མིག་གི་དབང་པོ་ནས་ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་བར་དྲུག་ཏུ་བསྟན་ལ། དེ་དག་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་སོགས་ཀྱིས་བསྡུས་པ་མཉན་པར་བྱ་བ་དང་བརྣམ་པར་བྱ་བ་དང་མྱང་བར་བྱ་བ་དང་རེག་པར་བྱ་བ་དང་བསམ་པར་བྱ་བ་སྟེ་གཟུགས་སྒྲ་སོགས་དྲུག་ཏུ་གསུངས་སོ། །དེས་ན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པས་ན་ལྟ་བར་བསྟན་ཏེ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་རང་རང་གི་ཡུལ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་བསྟན་ནོ། །ལྟ་དང་ཞེས་རེ་རེ་ནས་མིང་སྨོས་པས་གྲངས་གྲུབ་མོད་ཀྱང་དྲུག་ཅེས་སྨོས་པ་ནི་ཐ་སྙད་ དུ་ཡང་དེ་དག་ལས་དོན་གཞན་པ་གཟུགས་སོགས་ལ་དམིགས་བྱེད་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་ཤེས་པའི་དོན་དུ་ངེས་གཟུང་དུ་མཛད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །རང་བཞིན་གྱིས་མེད་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པར་མི་འགྱུར་བས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རང་སྡེ་འགའ་ཞིག་སྨྲའོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ལྟ་བའི་ཆོས་གསུམ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་དགག །རིགས་པ་དེ་གཞན་ལའང་སྦྱར་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། ལྟ་བའི་བྱེད་པ་པོ་དགག །ལྟ་བའི་ལས་དང་བྱ་བ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། མིག་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དགག །བདག་གམ་རྣམ་ཤེས་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། རང་ལ་མི་ལྟ་བའི་རྟགས་ཀྱིས་དགག །ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་མ་འབྲེལ་བརྟགས་ལ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། རྟགས་དགོད་པ། མ་ངེས་པ་སྤང་བ། དོན་བསྡུ་བའོ། །དང་པོ་ནི། རབ་བྱེད་བརྒྱད་པའི་འགྲེལ་པར་བལྟ་བྱ་དང་ལྟ་བྱད་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་བཀག་སྟེ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཡོད་པར་བཤད་པ་ལྟར་ལྟ་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་དགག་བྱ་ཡིན་གྱི་ཡོད་ཙམ་མིན་ནོ། །གཟུགས་ལ་ལྟ་བའི་མིག་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་དེ་ལ་ནི་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་སྟེ། རང་ཉིད་རང་གི་བལྟ་བྱ་ཡིན་པའི་རང་ལ་བྱ་བྱེད་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་གང་ཞིག་བདག་ལ་མི་ལྟ་བ་དེ་ལ་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ལྟ་བ་ཡོད་དེ་ལྟ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་དེ་དཔེར་ན་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །འདི་ནི་ལྟ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་ན་རྒྱུ་ལ་རག་ལས་པ་ འགལ་བས་རང་ལ་མི་ལྟ་བར་མཚུངས་བཞིན་དུ་མིག་གཟུགས་ལ་ལྟ་ལ་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ལ་མི་ལྟ་བའི་ཁྱད་པར་མེད་དེ་འབྲེལ་མེད་དོན་གཞན་ལ་ལྟ་མི་ལྟ་མཚུངས་པའི་རིགས་པའོ། །བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་ལས། ཆུ་ལ་རླན་དང་མེ་ལ་ཚ་བ་དང་སྣ་མའི་མེ་ཏོག་ལ་དྲི་ཞིམ་པ་མཐོང་ན་དེ་དག་དང་ལྡན་པ་ལས་ས་དང་ཆུ་དང་གོས་ལ་རླན་ལ་སོགས་པ་དམིགས་པ་བཞིན་དུ། ལྟ་བ་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ན་ཐོག་མར་མིག་ལ་དམིགས་ནས་དེ་ནས་གཟུགས་ལ་ཡང་དམིགས་པར་འགྱུར་བ་ལས་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་ཡང་མི་ལྟའོ་ཞེས་འགོག་སྟེ་དེ་ཡང་བརྒྱ་པ་ལས། དངོས་པོ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ནི། །ཐོག་མར་བདག་ལ་སྣང་འགྱུར་ན། །མིག་ཉིད་ལ་ཡང་མིག་གིས་ནི། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་འཛིན་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པའི་རིགས་པ་དང་དོན་གཅིག་ཏུ་བཞེད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་མེ་ནི་རང་མི་སྲེག་ཀྱང་གཞན་སྲེག་པ་བཞིན་དུ་རང་ལ་མི་ལྟ་ཡང་གཞན་ལ་ལྟ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཡང་མི་འགལ་ལོ་སྙམ་ན། ལྟ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་དུ་མེ་ཡི་དཔེ་བཀོད་པས་ནི་སྒྲུབ་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མེའི་དཔེ་དེ་ནི་དངོས་ཀྱི་དོན་ལྟ་བ་དང་བཅས་པ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྔར་ལན་བཏབ་པ་སྟེ་སུན་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གིས་ཤེ་ན། སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པ་ཡིས་ཏ་དེ་གསུམ་ལ་འགྲོ་བ་བཀག་པ་བཞིན་དུ་བསྲེགས་པ་ལ་མི་སྲེག་ཅེས་པ་དང་བལྟས་པ་ལ་མི་ལྟ་ཞེས་སོགས་དང་རེ་ཞིག་སྲེག་པོ་མི་སྲེག་ཅེས་པ་དང་རེ་ཞིག་ ལྟ་པོ་མི་ལྟ་ཞེས་སོགས་ཀྱང་མཚུངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེས་ན་རང་ལ་མི་ལྟ་བ་ལ་གཞན་ལ་ལྟ་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་དོ་ཞེས་པ་འདི་གྲུབ་བོ། །གསུམ་པ་ནི། གང་གི་ཚེ་རང་དང་གཞན་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ལྟ་བ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡི་ཚེ་མི་ལྟ་བ་ལ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་ལྟ་བས་ན་མིག་ནི་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་ད་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །གཉིས་པ་ནི། གཞན་ཡང་འདིར་མིག་ནི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བས་ན་ལྟ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ན་མིག་ལྟ་བའི་བྱེད་པ་པོའོ། །དེ་ཡི་ཚེ་བྱེད་པ་པོ་མིག་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་དགོས་པས་མིག་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་མིན་གང་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་བརྟག་གྲང༌། དང་པོ་ལྟར་ན། མིག་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་སླར་ཡང་གཟུགས་ལ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་པའི་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་བ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་དང་དེ་ལྟ་ན་ལྟ་བར་བྱེད་པ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལྟར་ན་མིག་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་མིན་པ་ཡང་གཟུགས་ལ་མི་ལྟ་བ་ཉིད་དེ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་བཞིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་མིན་གཉིས་གཟུགས་ལ་ལྟ་པར་མི་འཐད་པ་དེ
Chinese
感受和接触以及意，依次从眼根到意根之间显示为六种。它们的行境依次是观看的对象等所包括的听闻的对象、嗅闻的对象、品尝的对象、接触的对象和思考的对象，即显说为色、声等六种。因此，因为观看色，所以显示为观看，其他也因为各自执持自己的对境而显示。虽然说“看”等，一一说出名称就成立了数量，但说“六”是为了在名言中也知道，除了这些之外，没有其他对色等进行对境的作者，为了这个意义而确定执持，这样说的。如果自性不存在，就不会变成观看等，因此观看等是自性存在的，一些自宗这样说。第二有二：破斥观看的三法自性成立。将那个理路也应用到其他方面。第一有二：破斥观看的作者。破斥观看的业和行为。第一有二：破斥眼是观看的作者。破斥我或识是观看的作者。第一有二：以不看自己的理由破斥。观察与观看的行为有关联还是没有关联而破斥。第一有三：立宗。遣除不定。归纳意义。第一是：《释量论》第八品的注释中，如同破斥所看和能看自性存在，而说是互相依赖的存在一样，能看者等自性存在是所破斥的，而不是仅仅存在。观看色的眼，对于自己的自性来说，不是观看，仅仅是那样，因为自己是自己的所看，自己对自己有能作和所作相违的缘故。像那样，凡是不看自己的，那么对于青色等其他，又怎么会有观看呢？观看自性不存在，例如耳朵等一样。这如果观看自性成立，依赖于因相违，因为不看自己相同，眼看色，而耳朵等不看它，没有差别，因为没有关联，对于其他事物看与不看相同之理。佛护（Buddhapalita）中说：水有湿性，火有热性，鼻花的香
English
Feeling and touching, as well as mind, are shown in order as six from the eye faculty to the mind faculty. Their objects of activity are, in order, the objects to be viewed and so on, including the objects to be heard, the objects to be smelled, the objects to be tasted, the objects to be touched, and the objects to be thought, that is, they are spoken of as the six, such as form and sound. Therefore, because it looks at form, it is shown as looking, and others are also shown because they each hold their own objects. Although saying "seeing" etc., mentioning the names one by one establishes the number, saying "six" is to know that in terminology also, besides these, there is no other agent who directs the objects such as form, and it is determined to hold this meaning, so it is said. If self-nature does not exist, it will not become seeing and so on, therefore seeing and so on are self-nature existing, some of our own schools say so. The second has two: refuting that the three dharmas of seeing are established by self-nature. Applying that reasoning to other aspects as well. The first has two: refuting the agent of seeing. Refuting the action and behavior of seeing. The first has two: refuting that the eye is the agent of seeing. Refuting that self or consciousness is the agent of seeing. The first has two: refuting by the reason of not seeing oneself. Examining whether there is a connection with the act of seeing or not and refuting. The first has three: establishing the reason. Eliminating uncertainty. Summarizing the meaning. The first is: In the commentary on the eighth chapter of the Compendium on Valid Cognition, just as refuting that the object to be seen and the ability to see exist by self-nature, and saying that they are mutually dependent existence, the ability to see and so on, existing by self-nature, is what is to be refuted, not just existence. The eye that sees form, for its own self-nature, is not seeing, it is only that, because oneself is what oneself sees, there is a contradiction between oneself and what is to be done. Like that, whatever does not see oneself, then how can there be seeing for others such as blue? Seeing does not exist by self-nature, like the ear and so on. This, if seeing is established by self-nature, relying on the cause is contradictory, because not seeing oneself is the same, the eye sees form, but the ear and so on do not see it, there is no difference, because there is no connection, the reason for seeing and not seeing is the same for other things. Buddhapalita says: Water has moisture, fire has heat, and the fragrance of the nasal flower
Chinese
如果看到湿润，就像从具有那些湿润的土地、水和衣服等事物中观察到的一样。如果观看以其自身本性存在，那么首先应该观察眼睛，然后也应该观察事物，因为没有那个，所以也不观看事物，这样来遮止。那也在《百论》中说：一切事物的自性，如果首先显现于自身，那么眼睛本身，为什么不被眼睛所抓住呢？认为这与所说的道理意义相同。第二，如果认为，火虽然不烧自身，但像烧其他事物一样，不看自身，但看其他事物，以自性存在也不相违背。为了极力论证观看以其自身本性存在，而举出火的例子，是不能成立的。因为火的例子，是与真实的意义观看一起，一同先前回答过，即驳斥过的缘故。以什么驳斥的呢？就像用已走和未走来区分，遮止了走向那三者一样，对于烧不烧，以及看了不看等等，暂时烧者不烧，以及暂时观看者不看等等，也应该同样地说。因此，对于不看自身，以自性不存在看其他事物，这个就成立了。第三，当对自身和他者稍微也不看的时候，不是观看者，那个时候，对于不看而成为观看者本身是不合理的，因为观看事物，所以说眼睛是观看者，现在怎么会合理呢？不会合理的。第二，另外，在这里说眼睛因为看事物，所以是观看者，那么眼睛就是观看的作者。那个时候，作者眼睛必须与观看的行为相关联，因此眼睛是观看的自性，还是不是观看的自性，应该与行为相关联来观察。如果像第一种情况那样，眼睛是观看的自性，那么再次看事物，就不是与行为相关联，因为会变成两个观看的行为，那样的话，观看的作者也会变成两个的缘故。如果像第二种情况那样，眼睛不是观看的自性，那么也不看事物，因为与观看的行为相分离，就像手指的指尖一样。当观看的自性存在与否两种情况都不适合观看事物的时候，那
English
If moisture is seen, it is like observing from things that possess that moisture, such as earth, water, and clothes. If viewing exists by its own nature, then first it should observe the eye, and then it should also observe objects, because without that, it does not view objects either, thus preventing it. That is also stated in the "Hundred Treatises": "The nature of all things, if it first appears to itself, then the eye itself, why is it not grasped by the eye?" It is considered that this has the same meaning as the stated reasoning. Secondly, if one thinks that even though fire does not burn itself, but like burning other things, it does not look at itself, but looking at others, existing by nature is not contradictory. In order to strongly argue that viewing exists by its own nature, citing the example of fire is not able to prove it. Because the example of fire, together with the real meaning of viewing, has been answered together before, that is, refuted. With what is it refuted? Just as using gone and not gone to distinguish, it prevents going to those three, just as saying that burning does not burn, and looking does not look, etc., and for the time being, the burner does not burn, and for the time being, the viewer does not look, etc., should also be said in the same way. Therefore, for not looking at oneself, the nature of looking at others does not exist, this is established. Thirdly, when one does not look at oneself and others even slightly, it is not a viewer, at that time, it is unreasonable for not looking to become a viewer itself, because one views objects, so saying that the eye is a viewer, how can it be reasonable now? It will not be reasonable. Secondly, furthermore, here it is said that the eye is a viewer because it looks at objects, then the eye is the agent of viewing. At that time, the agent eye must be related to the act of viewing, so whether the eye is the nature of viewing or not, it should be observed in relation to the act. If it is like the first case, the eye is the nature of viewing, then looking at objects again is not related to the act, because it will become two acts of viewing, and in that case, the agent of viewing will also become two. If it is like the second case, the eye is not the nature of viewing, then it does not look at objects either, because it is separated from the act of viewing, like the tip of a finger. When both the existence and non-existence of the nature of viewing are not suitable for viewing objects, then that