Tibetan
བ་དང་སྔ་མ་ནས་འདིར་འོང་བའི་ངོ་བོ་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས་སུ་ཞིག་འཁོར། སྟོན་པས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་དང་རྒན་ཤིའི་འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་མ་རིག་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ལྡན་པ་སྲེད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཅན་སྲེད་པའི་ལུ་གུ་རྒྱུད་ཀྱིས་བཅིངས་པ་འཁོར་ཞིང་རྒྱུག་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ནི་མི་མངོན་ནོ། །ཞེས་སྐྱེ་ཤི་བརྒྱུད་མར་བྱེད་པའི་སྒོ་ནས་འཁོར་བར་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་ན་འཁོར་བ་པོ་ཡང་ཡོད་ལ་དེ་ཡང་བདག་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་པ་ལ་གཉིས། འཁོར་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་དགག །རིགས་པ་དེ་གཞན་ལའང་སྦྱར་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་གྱི་ཆ་དགག །སྐྱེ་འཆི་ལ་དུས་སྔ་ཕྱི་དང་ལྷན་ཅིག་པ་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། འཁོར་བ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ ཡོད་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དེ་ལ་སྔོན་དང་ཕྱི་མ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། འཁོར་བ་དེ་ལ་ནི་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མེད་དེ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཤིང༌། རྫོགས་བྱེད་ལ་སོགས་པའི་མུ་སྟེགས་ཀྱི་སྟོན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐུབ་པ་ལ་འཁོར་བ་འདི་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་མངོན་མི་མངོན་དྲི་ལ་མངོན་པར་སྨྲ་ན་དེས་འཁོར་བ་ལ་འབྱིན་པ་པོ་མེད་པ་དང་རྒྱུ་མེད་དུ་འབྱུང་བ་མིན་པར་སྨྲ་བ་སུན་ཕྱིན་ནོ། །མི་མངོན་པར་སྨྲ་ན་མི་ཤེས་པར་ཁས་བླངས་པས་རང་ཉིད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པར་སྨྲ་བ་སུན་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བགྲོས་ནས། ཀྱཻ་གཽ་ཏ་མ་འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མངོན་ནམ་ཞེས་ཞུས་པའི་ཚེ་ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་སྔོན་གྱི་མཐའ་མངོན་པ་མིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མིན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཕྱིར་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་དེ་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་འཁོར་བ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འཁོར་བའི་ཐོག་མཐའ་མེད་པར་གསུངས་པ་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་ནས་བྱུང་ཞེས་པའི་དང་པོའི་མཚམས་དང་ཕྱིའི་མཐའ་འདི་ཙམ་ནས་མི་འབྱུང་ཞེས་པའི་ཐ་མའི་མཚམས་མེད་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ལ། དེ་གཉིས་མེད་པར་གསུངས་པས་འཁོར་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གསལ་བར་བསྟན་པ་ཇི་ལྟར་འཐད་ཅེ་ན། འདིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པར་གསུངས་པ་ནི་ཁྱེད་སྨྲ་བ་དེ་ཁོ་ན་ མིན་ཏེ་ཆ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་ཡང་མེད་པར་གསུངས་པ་ཡིན་ལ་དེ་ནི་དོན་དམ་པར་མེད་པ་ལ་དགོ
Chinese
而且从先前来到这里的自性，生死从一个传递到另一个，是谁在轮回？ 导师也说，生死轮回是没有开始也没有结束的。 众生具有无明的障碍，具有贪爱的普遍结合，被贪爱的连绵不断所束缚，那些轮回和流转之人的先前的边际是不可见的。 这样通过连续的生死来说明轮回。 如果那样，那么轮回者也是存在的，而且那也是我。 这些辨别分为两部分。 驳斥轮回自性存在。 将此理证也应用于其他。 第一部分分为两部分。 驳斥轮回具有起始、中间和终结的组成部分。 驳斥生死具有先后和同时性。 第一部分是：如果轮回自性存在，那么就像瓶子等一样，它也应该有先前和之后。 然而，轮回没有先前和之后的边际，因为已经说过生死轮回是没有开始也没有结束的。 完结者等外道导师们，如果被问及导师关于轮回是否有先前的可见或不可见的边际时，如果他们说可见，那么他们就驳斥了轮回没有创造者和无因而生的说法。 如果他们说不可见，那么他们就承认了无知，从而驳斥了他们自己声称的全知。 经过讨论，当他们问“嘿，乔达摩，轮回的先前边际是可见的吗？”时，伟大的导师回答说先前的边际是不可见的。 因此，因为已经说过轮回没有开始和结束，所以轮回不是自性存在的，这是明确说明的。 因此，因为不能确定先前和之后的边际，所以轮回不是自性存在的，就像旋转的火把轮。 如果说，宣说轮回没有开始和结束，仅仅是表明没有“从这里开始”的最初界限，也没有“从这里不出现”的最终界限。 既然已经说过这二者都不存在，那么如何能证明轮回不是自性存在的呢？ 在这里，宣说轮回没有开始和结束，不仅仅是你们所说的那样，而且也说了没有先前的部分和之后的部分，那是指胜义中不存在。
English
And the nature that comes here from before, the passing of birth and death from one to another, who is it that revolves in samsara? The Teacher also said that the cycle of birth, aging, and death has no beginning and no end. Sentient beings, endowed with the obscuration of ignorance, possessing the universal connection of craving, bound by the continuous stream of craving, the previous limit of those who revolve and wander is not visible. Thus, samsara is explained through the continuous process of birth and death. If that is the case, then there is also a samsaric being, and that is also the self. These distinctions are twofold. Refuting that samsara exists by its own nature. Applying this reasoning to others as well. The first part is twofold. Refuting that samsara has parts of beginning, middle, and end. Refuting that birth and death have prior and subsequent times, and simultaneity. The first is: If samsara exists by its own nature, then like a pot and so on, it should also have a before and after. However, that samsara has no prior and subsequent limits, because it has been said that the cycle of birth and aging has no beginning and no end. The tirthika teachers, such as the Completer, when asked by the Thuba whether this samsara has a prior visible or invisible limit, if they say it is visible, then they refute the assertion that samsara has no creator and arises without cause. If they say it is invisible, then they admit ignorance, thereby refuting their own claim to omniscience. After discussion, when they asked, "Hey, Gautama, is the prior limit of samsara visible?" the great Thuba replied that the prior limit is not visible. Therefore, because it has been said that samsara has no beginning and no end, it is clearly stated that samsara does not exist by its own nature. Therefore, because the prior and subsequent limits cannot be determined, samsara does not exist by its own nature, like the revolving firebrand wheel. If it is said that stating that samsara has no beginning and end merely indicates that there is no initial boundary of "beginning from here" and no final boundary of "not arising from here." Since it has been said that these two do not exist, how can it be proven that samsara does not exist by its own nature? Here, stating that samsara has no beginning and end is not just what you say, but it is also said that there are no prior and subsequent parts, which refers to non-existence in the ultimate sense.
Tibetan
ངས་པ་ཡིན་ཏེ། བུད་དྷ་བཱ་ལི་ཏ་ལས་ཀྱང༌། དོན་དམ་པ་བསྟན་པའི་དབང་གིས་ནི། དེ་ལ་སྔོན་མེད་ཕྱི་མ་མེད་ཅེས་གསུངས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ཚིག་གསལ་ལས་སྔར་ལྟར་བཤད་པ་མི་འགལ་ལོ། །འོ་ན་སྔོན་མཐའ་མངོན་ནམ་ཞེས་ཞུས་པའི་ལན་དུ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་ཐ་སྙད་དུ་ཡིན་ན་དེ་འཁོར་བ་རང་བཞིན་མེད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ་ཇི་ལྟར་རུང་སྙམ་ན། འདི་ནི་རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པ་ལས། ཉོན་མོངས་ཟད་པའི་དགེ་སློང་གི །འཁོར་བ་གལ་ཏེ་རྣམ་ལྡོག་ན། །དེ་རྩོམ་རྫོགས་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས། །གང་མ་བཤད་པའི་རྒྱུ་ཅི་ཞིག །ཅེས་ཕུང་པོ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཟད་པའི་འཁོར་བ་ལྡོག་པའི་ཐ་མ་ཡོད་ན། དང་པོའི་རྩོམ་པ་མི་གསུང་བ་ལ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་ཐོག་མ་ཡོད་པར་བཤད་པའི་རིགས་པ་དང་འདྲའོ། །གལ་ཏེ་སྟོན་པས་འཁོར་བའི་སྔོན་དང་ཕྱི་མ་བཀག་ན་དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟ་བས་ན་འཁོར་བ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནན་ཏན་དུ་བྱའོ་སྙམ་དུ་ཁྱེད་ཀྱིས་དེ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་ཐ་མར་ཟད་པ་ཡོད་པར་གསུངས་པ་དང་འགལ་ལོ་ཞེ་ན། མི་འགལ་ཏེ་སྔར་མདོ་དྲངས་པ་ལས་སེམས་ཅན་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་སོགས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་དེ་དག་ཁོ་ནའི་འཁོར་བ་ཐ་མ་མེད་པར་སྟོན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཟད་པའི་མཐའ་ཡོད་དོ། །གལ་ཏེ་ཐོག་མ་དང་ བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ཐ་མ་ཡོད་པ་མི་འགལ་ལམ་སྙམ་ན། མི་འགལ་ཏེ། བརྒྱ་པ་ལས། ཇི་ལྟར་ས་བོན་མཐའ་མཐོང་ཞིང༌། །དེ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་མིན་ལྟར། །དེ་བཞིན་རྒྱུ་ནི་མ་ཚང་ཕྱིར། །སྐྱེ་བའང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ས་བོན་ལ་ཐོག་མ་མེད་ཀྱང་མེས་ཚིག་པ་ལས་ཐ་མ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ། སྐྱེ་བ་ལ་ཐོག་མ་མེད་ཀྱང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་ནས་རྒྱུ་མ་ཚང་བ་ལ་ཕྱིས་ཉོན་མོངས་ཀྱི་དབང་གིས་སྐྱེ་བ་ཟད་པའི་ཐ་མ་ནི་ཡོད་པར་བཤད་དོ། །འདིར་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སེམས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཐོག་མཐའ་གཉིས་མེད་པར་འདྲ་ཡང་ཐ་སྙད་དུ་ཐོག་མཐའ་གཉིས་ཡོད་མེད་མི་འདྲའོ། །གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མཐའ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་གྲུབ་མོད་ཀྱང་དབུས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དེ་མ་བཀག་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འཁོར་བ་གང་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་དེ་ལ་དབུས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ནི་ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཐོག་མཐའ་དབུས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མིང་ཙམ་དུ་ཟད་དེ་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་འཁོར་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །འ
Chinese
是这样的，如佛陀波利多所说：“就胜义谛而言，它没有开始也没有结束。”因此，《明句论》中如前所述的说法并不矛盾。如果有人问：“那么，开始和结束是显现的吗？”回答说：“不显现。”如果这是在世俗谛中，那么这如何能成为轮回无自性的论证呢？这是因为在《六十正理论》中说：“烦恼灭尽的比丘，如果轮回完全止息，那么诸佛为何不宣说那（止息）的起因呢？”就像如果蕴聚以自性成立而灭尽的轮回有终结，那么不宣说最初的起因是没有理由的，因此这类似于宣说有起因的理路。如果导师遮止了轮回的开始和结束，那么（有人会说：）“诸比丘，因此你们应当努力使轮回止息。”如果这样教导，那么就与宣说最终有止息相矛盾。这并不矛盾，因为如前引经所说，以“与无明相应的有情”等加以区分，仅仅是那些有情的轮回没有终结，而对于完全断除烦恼的人来说，是有灭尽的终结的。如果有人认为，与开始分离的事物有终结，这不矛盾吗？这并不矛盾，如《百论》所说：“如种子见终结，而它没有开始一样，同样，因为因不具足，生也不会发生。”就像种子没有开始，但被火烧毁后有终结一样，对于生来说，虽然没有开始，但烦恼灭尽后，因为因不具足，所以后来因为烦恼的缘故而生的灭尽的终结是存在的。在此，如果就事物之真如进行思考，那么开始和结束两者都是不存在的，是相同的；但在世俗谛中，开始和结束两者的存在与不存在是不同的。如果有人认为，轮回虽然没有自性成立的开始和结束，但中间是自性存在的，因为没有遮止的缘故。那么，对于哪个轮回来说，开始和结束没有自性存在，那个轮回的中间怎么会有自性成立呢？不会有的。因此，轮回就像虚空一样，因为与开始、结束、中间的自性存在相分离，所以仅仅是名称而已，就像旋转的火把轮、轮回等等一样。
English
It is so, as Buddhapalita said, "In terms of ultimate truth, it has no beginning and no end." Therefore, the statement in the Clear Words does not contradict what was said before. If someone asks, "Then, are the beginning and end manifest?" and the answer is, "They are not manifest," if this is in conventional truth, then how can this be an argument for the selflessness of samsara? This is because in the Sixty Stanzas of Reasoning it says, "If the samsara of a monk whose afflictions are exhausted completely ceases, then why do the Buddhas not explain the cause of that (cessation)?" Just as if the samsara of aggregates that are established by their own nature and are exhausted has an end, then there is no reason not to explain the initial cause, so this is similar to the reasoning that explains that there is a cause. If the Teacher prohibits the beginning and end of samsara, then (someone might say:) "Monks, therefore you should strive diligently to make samsara cease." If you teach in this way, then it contradicts the statement that there is ultimately cessation. This is not contradictory, because as the previously quoted sutra says, by distinguishing with "sentient beings who are endowed with ignorance," etc., it is only the samsara of those sentient beings that has no end, but for those who have completely abandoned all afflictions, there is an end of exhaustion. If someone thinks, is it not contradictory that things that are separated from the beginning have an end? It is not contradictory, as the Hundred Verses says, "Just as a seed sees an end, but it does not have a beginning, similarly, because the cause is not complete, birth will not occur." Just as a seed has no beginning, but has an end after being burned by fire, similarly, for birth, although there is no beginning, after the afflictions are exhausted, because the cause is not complete, the end of the exhaustion of birth due to afflictions later exists. Here, if one thinks about the suchness of things, then the beginning and end are both non-existent, and are the same; but in conventional truth, the existence and non-existence of the beginning and end are different. If someone thinks that although samsara does not have a beginning and end that are established by their own nature, the middle is existent by its own nature, because it is not prohibited. Then, for which samsara does the beginning and end not exist by their own nature, how can the middle of that samsara be established by its own nature? It will not be. Therefore, samsara is like the sky, because it is separated from the existence of the beginning, end, and middle by its own nature, so it is merely a name, like a rotating firebrand wheel, samsara, and so on.