Tibetan
ས་གཞན་ཡིན་ན་དེ་གཉིས་རྒྱུད་གཅིག་ནི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ན་སྔ་མའི་རྒྱུད་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་རྒྱུད་གཅིག་ནི་ཡོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་དམིགས་ནས་འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་གོ་ཞེས་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་བར་ལྟ་བ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་མི་འདི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་མིའི་ལུས་བཏང་ནས་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ལྷའི་ལུས་ལེན་པས་རིལ་བོ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པའི་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་སྐྱེ་བ་སྔ་ཕྱིའི་ལྷ་མི་གཉིས་སྲོག་གམ་བདག་གི་ཆ་ནས་གཅིག་དང་ལུས་ཀྱི་ཆ་ནས་སོ་སོར་འདོད་བ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་མི་འདི་ཕྱོགས་གཅིག་སྟེ་བདག་གི་ ངོས་ནས་ལྷ་ཡིན་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་སྟེ་ལུས་ཀྱི་ངོས་ནས་མི་ནི་ཡིན་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་ལྷའི་ཕྱོགས་གཅིག་མིའི་དུས་སུ་ཡང་གནས་པས་རྟག་པ་དང་། མིའི་ཕྱོགས་གཅིག་ལྷའི་དུས་སུ་ཞིག་པས་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། མིའི་འགྲོ་བའི་ཆ་གཅིག་ལྷས་བསྡུས་ལ་ཆ་གཅིག་མིས་བསྡུས་པ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་དམིགས་ནས་རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ཀར་ལྟ་བ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་གཉིས་ཀ་ངོ་བོས་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མིན་བ་ངོ་བོས་གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་འདོད་ལ་རག་ན། དེ་གཉིས་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་སྔར་བཀག་པས་མི་འགྲུབ་བོ། །འདིར་འགྲེལ་པས་རྟག་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་ན་དེ་ཕྱིས་མི་རྟག་པར་མཐོང་བ་ལས་རྟག་པ་མིན་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་ན་ནི། དེ་ཕྱིས་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ལས་མི་རྟག་པ་མིན་པ་འགྲུབ་ནའང་ཞེས་གསུངས་པའི་རིགས་པ་དེའི་དོན་ཇི་ལྟར་ཡིན་སྙམ་ན། མི་ལྷར་སྐྱེ་བ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་མིའི་བདག་རྟག་པ་ཅིག་ཡོད་ན་དེས་ལྷའི་ལུས་བླངས་པའི་ཚེ་མིའི་ཕུང་པོ་འདོར་བས། ཆ་དེ་ནས་རྟག་པ་མིན་བ་དང་མིའི་ཕུང་བོ་འདོར་རྒྱུ་མི་རྟག་པ་ཅིག་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན། ལྷའི་ལུས་བླངས་པའི་ཚེ་ཕུང་པོ་དེ་ཞིག་ཀྱང་འདོར་བ་པོ་རྟག་པར་ཡོད་པས། ཆ་དེ་ནས་མི་རྟག་པ་ཡང་མིན་པའི་གཉིས་མིན་གྱི་མཐར་ལྟ་བ་དེ་རིགས་ནའང་དེ་གཉིས་མེད་ཅེས་པའི་དོན་ནོ། །འདི་ནི་གཉིས་ཡིན་གྱི་མུ་དེ་ཉིད་རྣམ་གྲངས་པས་གཉིས་ཀ་མིན་པའི་མུར་ཡང་བཤད་པའི་ལུགས་སོ། །གལ་ཏེ་ཐོག་མེད་ནས་ སྐྱེ་འཆི་བརྒྱུད་མར་བྱས་པའི་སྒོ་ནས་འཁྱམས་ཤིང་ད་དུང་ཡང་འཁྱམས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པས་འཁོར་བ་པོ་རྟག་པ་ཅིག་ཡོད་ལ་དེ་ཡང་བདག་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། གལ་ཏེ་བདག་གམ་ཕུང་པོ་གང་ཞིག་ཚེ་སྔ་མའི་འགྲོ་བ་གང་ན
Chinese
如果换作其他情况，那两者相续为一就不合理，但前者的相续跟随于后者，相续为一则是存在的。因此，执着于前际，认为世界是无常的，并认为其自性存在，也是不合理的。第二种情况是：如果这个人一方面舍弃人的身体，另一方面又取得天人的身体，那么整体就既没有常的过失，也没有无常的过失，如果这样认为。这就像是认为前后两世的天人和人，在生命或我的方面是同一个，而在身体的方面是各自不同的情况。如果这个人一方面，也就是从我的角度来说是天人，另一方面，也就是从身体的角度来说是人。那么，在这种情况下，天人的一部分在人的时候也存在，所以是常；而人的一部分在天人的时候坏灭，所以是无常。人的行为的一部分被天人所摄取，一部分被人所摄取，这也是不合道理的。因此，执着于前际，认为既是常又是无常也是不合理的。如果常和无常两者都由自性成立，那么既不是常也不是无常由自性成立，这取决于你的意愿。但常和无常由自性成立这一点，之前已经被遮破了，所以不能成立。这里，注释者说，如果稍微有一点常，那么后来看到它变成无常，由此可以成立不是常；如果稍微有一点无常，那么后来它变成常，由此也可以成立不是无常，您认为这个道理的意义是什么呢？比如人转生为天人，如果有一个人的常我，那么当他取得天人的身体时，就会舍弃人的身体。从这个角度来说，就不是常；而人的身体注定要舍弃，自性上就是无常的。当他取得天人的身体时，身体坏灭，但舍弃者是常存的。从这个角度来说，也不是无常，这样执着于非二的边见，即使有这种道理，也是说没有这两种情况的意思。这实际上是把“是二”的方面，用不同的方式，也说成是“非二”的方面。如果认为，从无始以来，通过不断地经历生死而流转，并且现在还在流转的事物是存在的，所以有一个流转者是常，并且那个就是我。如果无论是“我”还是“蕴”，在之前的生命中，无论在哪一道中
English
If it were another situation, then the continuity of the two would not be reasonable, but the continuity of the former follows the latter, and the continuity as one exists. Therefore, clinging to the past extreme, thinking that the world is impermanent, and thinking that its nature exists, is also unreasonable. The second case is: if this person abandons the human body on one hand and takes the body of a deva on the other hand, then the whole has neither the fault of being permanent nor the fault of being impermanent, if you think so. This is like thinking that the deva and the human of the previous and later lives are the same in terms of life or self, and different in terms of body. If this person is a deva on one hand, that is, from the perspective of self, and a human on the other hand, that is, from the perspective of body. Then, in this case, one part of the deva also exists when he is a human, so it is permanent; and one part of the human is destroyed when he is a deva, so it becomes impermanent. It is also unreasonable for one part of human behavior to be taken by the deva and one part to be taken by the human. Therefore, clinging to the past extreme, thinking that it is both permanent and impermanent is also unreasonable. If both permanence and impermanence are established by nature, then neither permanence nor impermanence is established by nature, which depends on your will. But the point that permanence and impermanence are established by nature has been refuted before, so it cannot be established. Here, the commentator says, if there is a little permanence, then later seeing it become impermanent, it can be established that it is not permanent; if there is a little impermanence, then later it becomes permanent, so it can also be established that it is not impermanent, what do you think is the meaning of this reason? For example, when a person is reborn as a deva, if there is a permanent self of the person, then when he takes the body of the deva, he will abandon the human body. From this point of view, it is not permanent; and the human body is destined to be abandoned, and its nature is impermanent. When he takes the body of the deva, the body is destroyed, but the one who abandons it is permanent. From this point of view, it is also not impermanent, so clinging to the extreme of non-duality, even if there is such a reason, it means that there are no such two situations. This is actually saying that the aspect of "being two" is also said to be the aspect of "non-duality" in different ways. If you think that there is something that has been wandering through continuous cycles of birth and death since beginningless time, and is still wandering, so there is a wanderer who is permanent, and that is the self. If whether it is the "self" or the "skandhas", in the previous life, in whichever realm
Tibetan
ས་འགྲོ་བ་གཞན་གར་འོང་བར་འགྱུར་ཞིང༌། སླར་ཡང་འགྲོ་བ་གཞན་གང་དུའང་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་འཁོར་བར་འཁོར་བ་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་འགྱུར་ནའང་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་གམ་ཕུང་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་བ་རྟག་མི་རྟག་གང་ཡང་གཞན་ནས་འདིར་འོང་བ་དང༌། འདི་ནས་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་འདི་ནི་བཅུ་དྲུག་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བཤད་བའི་ཚུལ་གྱིས་གལ་ཏེ་འཁོར་བ་པོ་རྟག་པ་འགའ་ཡང་མེད་ན། དེས་སྐྱེ་བ་ལེན་པའི་ཚེ་ཕུང་པོ་སྔ་མ་འདོར་བའི་མི་རྟག་པ་གང་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ་དེ་མེད་དོ། །རྟག་མི་རྟག་སོ་སོ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་མི་དམིགས་པས་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་གཉིས་ཀ་ཚོགས་པ་དང་རྟག་མི་རྟག་དེ་གཉིས་བསལ་བར་གྱུར་བ་སྟེ་གཉིས་ཀ་མིན་བ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ག་ལ་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་དམིགས་ནས་འཇིག་རྟེན་རྟག་མི་རྟག་གཉིས་ཀ་མིན་པའི་ངོ་བོས་ལྟ་བ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །བཞི་པ་ལ་གཉིས། མཐའ་དང་ལྡན་མི་ལྡན་གྱི་མཐར་ལྟ་བ་དང་པོ་གཉིས་དགག །མཐར་ལྟ་བ་ཕྱི་མ་ གཉིས་དགག་པའོ། །དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཚེ་འདིའི་མཇུག་ཏུ་མཐའ་ཡོད་པ་སྟེ་ཞིག་ནས་ཕྱིས་སེམས་ཅན་གཞན་འབྱུང་བ་མེད་ན་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ་མི་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་པར་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་མཐའ་ནི་ཟད་དང༌། ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་ཚེ་འདིའི་མཇུག་ཏུ་མཐའ་སྟེ་ཞིག་པ་མེད་ན་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚེ་འདིའི་སེམས་ཅན་མ་ཤི་བར་དེའི་སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཡི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འབྲེལ་ནས་བར་མ་ཆད་དུ་འཇུག་ཅིང་སྐད་ཅིག་རེ་རེར་འཇིག་པ་འདི་ནི། མར་མེའི་འོད་དང་མཚུངས་པར་འཇུག་པ་དེ་ཡི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་ཚེ་འདིའི་མཐར་ཞིག་ནས་ཕྱིས་མེད་པའི་མཐའ་ཡོད་པ་ཉིད་དང༌། ཚེ་འདིའི་མཇུག་ཏུ་ཞིག་བའི་མཐའ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་རིགས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྔ་མ་མིའི་ཕུང་པོ་འཇིག་པར་འགྱུར་ཞིང་མིའི་ཕུང་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་པར་བྱས་ནས། ལྷའི་འགྲོ་བས
Chinese
如果众生要到别处去，而且又有自然会到其他地方去的，因此，轮回从无始以来就在轮回中，虽然自然会成立，但那是不存在的。因为，我或者蕴自然成立，无论是常还是无常，从他处到这里来，或者从这里到他处去，都是不合理的，因为这在第十六品中已经说过了。因此，轮回者自然存在是不合理的。如是按照如上所说的方式，如果轮回者没有一个是常的，那么，他在受生的时候，会成为舍弃前一蕴的什么无常呢？那是不存在的。常与无常各自都不能自然确定，因此，常与无常二者聚合，以及常与无常二者排除，即非二者，本质上又怎么会存在呢？因此，执着于前际，以世界非常非无常的体性来观察也是不合理的。第四，分为二：破斥有边无边的边见，以及破斥后两种边见。首先是：如果众生的世界在此生结束时是有边的，即坏灭后不再有其他众生出现，那么众生的后世怎么会存在呢？不会存在的。因为后世是存在的，所以世界有边是不合理的。如果说众生的世界就像“边是穷尽”所说的那样，在此生结束时没有边，即没有坏灭，那么众生的后世怎么会存在呢？就不会存在了。因为此生的众生不死，就没有他的后世了。因此，世界无边也是不合理的。因为诸蕴的相续以因果的方式相连，没有间断地持续，并且每一刹那都在坏灭，这就像灯焰一样持续，因此，众生的世界在此生结束时坏灭后不存在的有边，以及在此生结束时没有坏灭的无边，都是不合理的。为什么呢？如果前一个人的蕴坏灭，并且依靠着这个人的蕴，天人的
English
If sentient beings are to go elsewhere, and if there is a natural tendency to go to other places, then, although samsara would naturally be established as revolving in samsara from beginningless time, that is not the case. Because, the self or the aggregates are naturally established, whether permanent or impermanent, it is unreasonable to come here from elsewhere, or to go from here to elsewhere, because this has already been discussed in the sixteenth chapter. Therefore, it is unreasonable for the transmigrator to exist naturally. In this way, according to what has been said above, if there is no permanent transmigrator, then what impermanent thing would he become when taking birth, abandoning the previous aggregate? That does not exist. Since permanence and impermanence cannot be naturally determined separately, therefore, the combination of permanence and impermanence, and the exclusion of both permanence and impermanence, i.e., neither of the two, how could it exist in essence? Therefore, it is also unreasonable to cling to the past extreme and to view the world as being neither permanent nor impermanent in nature. Fourth, there are two: refuting the views of extremes of having and not having an end, and refuting the latter two views of extremes. First: if the world of sentient beings has an end at the end of this life, i.e., if it is destroyed and no other sentient beings arise later, then how would the afterlife of sentient beings exist? It would not exist. Because the afterlife exists, it is unreasonable for the world to have an end. If it is said that the world of sentient beings, as it is said that "the end is exhaustion," has no end at the end of this life, i.e., there is no destruction, then how would the afterlife of sentient beings exist? It would not exist. Because the sentient beings of this life do not die, there is no afterlife for them. Therefore, it is also unreasonable for the world to be without end. Because the continuum of aggregates is connected as cause and effect, continues without interruption, and is destroyed at every moment, this continues like the flame of a lamp, therefore, it is unreasonable for the world of sentient beings to have an end, existing after being destroyed at the end of this life, and for it to be without end, not being destroyed at the end of this life. Why? If the previous person's aggregates are destroyed, and relying on this person's aggregates, the realm of the gods...