Tibetan
སྙེད་པ་མ་དག་པའི་སྣོད་བཅུད་ལ་སོགས་པ་གཉིས་སོ། །དེའི་དང་པོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སར་ལྡོག་པའི་དོན་མེད་ལ་གཉིས་པ་ནི་ས་དེར་རྒྱུ་ལོག་པས་ལྡོག་པ་ཡིན་ནོ། །སྣང་ཚུལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་དཔེ་མ་རིག་པ་མ་སྤངས་ བའི་གང་ཟག་ལ་སྣང་བ་ན་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་བཞིན་དུ་དེར་སྣང་བ་ནི། ཡུལ་དེ་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་མིན་གྱི་ཡུལ་ཅན་དེ་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསླད་པའི་དབང་གིས་སྣང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གང་ཟག་གཞན་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཙམ་གྱི་ངོས་ནས་ཡུལ་ཅན་དེ་ལ་སྣང་བ་མིན་པར་རང་ངོས་ནས་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་ཀྱིས་བསླད་པའི་དོན་སྣང་བ་ན། མ་རིག་པའི་བསླད་པ་ཡོད་པའི་གང་ཟག་ལ་དེ་དག་སྣང་བ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་ལ་སྣང་བ་ཡིན་གྱི། གཞན་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་ངོས་ནས་སྣང་བ་མིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་སྒྲ་སོགས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་བཞིན་དུ་དེར་སྣང་བ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མཁྱེན་པ་ཡང་མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ངོས་ནས་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་དེ་ལ་དེར་སྣང་བ་ལ་མ་ལྟོས་པར་སངས་རྒྱས་རང་གི་ངོས་ནས་དེ་ལྟར་སྣང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མཁྱེན་པ་མིན་པས་དེ་སྣང་བས་འཁྲུལ་བར་འགྱུར་བའི་དོན་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་རང་ངོས་ནས་ནི། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པའི་ངོ་བོར་བརྫུན་པ་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་སྣང་གི་བདེན་པར་མི་སྣང་ལ། མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བའི་ཆ་ནས་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་སྣང་བ་ན་གང་ཟག་གཞན་དེ་ལ་བདེན་པར་སྣང་བར་ཤར་བ་ཙམ་མོ། །རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པ་ལས་ཀྱང༌། དངོས་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །དངོས་པོ་མི་རྟག་སླུ་བའི་ཆོས། །གསོག་དང་སྟོང་པ་བདག་མེད་པ། །རྣམ་པར་དབེན་ཅེས་བྱ་བར་མཐོང༌། །གནས་མེད་དམིགས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །རྩ་བ་མེད་ཅིང་གནས་པ་མེད། །མ་རིག་རྒྱུ་ལས་ཤིན་ཏུ་བྱུང༌། །ཐོག་མ་དབུས་མཐའ་རྣམ་པར་སྤངས། །ཆུ་ཤིང་བཞིན་དུ་སྙིང་པོ་མེད། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་འདྲ་བ་སྟེ། །རྨོངས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་མི་བཟད་པ། །འགྲོ་བ་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་སྣང༌། ཞེས་གསུངས་ཤིང་ཚིགས་བཅད་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་དུ་འཕགས་པ་མཛད་པ་མཐར་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་དེ་ལྟར་གཟིགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་སློབ་དཔོན་ཡང་རང་གི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱང་དེ་ལྟར་རྟོགས་པར་གསུངས་པས། ཚིགས་བཅད་དང་པོ་ལྟར་གཟིགས་པ་ནི་མཛད་པ་མཐར་ཕྱིན་བའི་འཕགས་པའི་གཟིགས་ཚུལ་ལོ། །ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ངོ་བོ་ཐ་མི་དང་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་ཁྱབ་པར་བཤད་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཆོས་སྐུ་དང་གཟུགས་སྐུ་གཉིས་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་ཀྱང་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ཡིན་མི་དགོས་པ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་གཉིས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲའོ། །གསུམ་པ་ནི། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ལ་རྒྱས་པར་དབྱེ་ན་སྟོང་པ་ཉིད་བཅུ་དྲུག་དང༌། འབྲིང་དུ་ཕྱེ་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་མེད་དང་རང་དང་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་བཞི་དང༌། བསྡུས་ན་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་གཉིས་སུ་འཇུག་བར་གསུངས་སོ། ། གཞུང་གཞན་ལས་ནི། དོན་དམ་པ་ལ་དོན་དམ་བདེན་པ་དངོས་དང་མཐུན་པའི་དོན་དམ་པ་གཉིས་བཤད་དེ། བདེན་གཉིས་ལས། སྐྱེ་ལ་སོགས་པ་བཀག་པ་ཡང༌། །ཡང་དག་བ་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར། །དོན་དམ་ཡིན་པར་ཁོ་བོ་འདོད། ཅེས་དང་དབུ་མ་སྣང་བ་ལས་ཀྱང༌། དེ་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པ་འདི་ཡང་དོན་དམ་པ་དང་མཐུན་བའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱའི་དངོས་སུ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་སུ་ནི་དོན་དམ་པ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་སྤྲོས་པ་ནི་འདིར་རྟགས་ཀྱི་དགག་བྱའི་སྤྲོས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་གྱི་སྣང་བའི་སྤྲོས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་འདས་པའི་ཚུལ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་གཟིགས་པའི་ངོར་གཉིས་སྣང་གི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ནུབ་པ་ལ་བྱའི། སྣང་བའི་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ལ་མི་བྱ་སྟེ་གཞན་དུ་ན་ཆོས་ཉིད་དང་ཆོས་ཅན་སྣང་བའི་སྤྲོས་པ་གཉིས་ཡ་མི་འབྲལ་བས་དོན་དམ་བདེན་པ་མི་སྲིད་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོའི་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟགས་ཀྱི་དགག་བྱའི་སྤྲོས་པ་བཅད་ཙམ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཟག་པ་མེད་པས་རྙེད་པའི་དོན་ཡིན་ལ། དེའི་ངོར་གང་ཟག་དང་ཕུང་པོའི་གཉིས་སྣང་གི་སྤྲོས་པ་ཡང་ཞི་བ་ཡིན་པས་དོན་དམ་བདེན་པའོ། །འོན་ཀྱང་དོན་དམ་པའི་སྐྱེ་བ་སོགས་ཕུང་པོ་དང་གང་ཟག་གི་སྟེང་དུ་བཀག་པའི་མ་ཡིན་དགག་གི་སྟོང་པ་ནི་སྟོང་གཞི་དེ་དག་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་བའི་ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མ་མིང་ཤེས་ལ་སོགས་པ་ལ་སྣང་དགོས་པས། རང་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བའི་བློའི་ངོར་གཉིས་སྣང་དང་ བཅས་པར་འཆར་གྱི་གཉིས་སྣང་དང་བྲལ་བར་མི་འཆར་བས་དོན་དམ་བཏགས་པ་བ་ཀུན་རྫོབ་མཚན་ཉིད་བའོ། །བདེན་གཉིས་རང་འགྲེལ་ལས་ཀྱང༌། ཡང་
Chinese
是未清净的器情世间等二者。其中第一个是在佛的境界中没有退转的意义，第二个是在那个境界中因为因的颠倒而退转。显现的方式是，佛的相好在没有舍弃无明的补特伽罗面前显现时，虽然不是以自性成立而显现，但那是因为彼境由无明的习气所生的缘故，而不是因为有境被无明的习气所染污的缘故而显现。因为对于其他补特伽罗来说，仅仅从那样显现的角度来看，并非有境显现，而是从自身显现。在佛的尽所有智的智慧中，显现被无明的习气所染污的意义时，对于具有无明染污的补特伽罗来说，仅仅从那些显现的角度来看，佛才显现，而不是不依赖于对其他人的显现，从佛自身显现。因此，色声等虽然不是以自性成立而显现，但佛所了知也是从对具有无明者来说那样显现的角度来看的。并非不依赖于对那个补特伽罗的显现，从佛自身那样显现的方式来了知，因此没有被彼显现所迷惑的意义。这样一来，从尽所有智的自身来说，一切事物都以无我和无自性的体性，如虚假的幻象般显现，而不是真实显现。而对于具有无明者来说，从显现的角度来看，当智慧显现时，仅仅是向其他补特伽罗显现为真实而已。《六十正理论》中也说： “智者观诸法，无常诳惑性， 积集空无我，名为极寂静。 无住无有缘，无根亦无处， 从无明因生，远离初中后。 如蕉无有实，如乾闼婆城， 愚者之都邑，不可爱乐处， 有情如幻现。” 这样说了，并且在后面两颂的连接中，不仅是圣者成就圆满者们那样观察，而且论师也依赖于自己的智慧也是如此。
English
These are the impure vessel and contents, etc., two things. The first of these is that there is no meaning of reversing in the Buddha's realm, and the second is that it is reversed because the cause is reversed in that realm. The way it appears is that when the marks and signs of the Buddha appear to a person who has not abandoned ignorance, even though they do not appear as established by their own nature, it is because that realm arises from the power of the habits of ignorance, not because the object is defiled by the habits of ignorance. Because for other individuals, it is not that the object appears from the mere point of view of appearing in that way, but that it appears from its own side. When the meaning of being defiled by the habits of ignorance appears in the wisdom of the Buddha's knowledge of all things, it is only from the point of view of those appearances that the Buddha appears to a person who has the defilement of ignorance. It is not that it appears from the Buddha's own side without relying on the appearance to others. Therefore, even though forms, sounds, etc., do not appear as established by their own nature, the Buddha's knowledge is also from the point of view of appearing in that way to those who have ignorance. It is not that he knows in the way that it appears from the Buddha's own side without relying on the appearance to that person, so there is no meaning of being deceived by that appearance. In that way, from the point of view of the knowledge of all things itself, all things appear as unreal illusions in the nature of selflessness and non-inherent existence, but not as true. And for those who have ignorance, from the point of view of appearance, when that wisdom appears, it is merely that it appears as true to other individuals. It is also said in the Sixty Stanzas of Reasoning: "The wise see all things as impermanent, deceptive, and accumulating, Empty, selfless, and called completely isolated. Without dwelling, without object, without root, and without place, Arising from the cause of ignorance, abandoning beginning, middle, and end. Like a banana tree, without essence, like a city of gandharvas, A city of fools, an unpleasant place, Beings appear like illusions." It is said in this way, and in the connection of the latter two verses, not only do the noble ones who have attained perfection see it in that way, but also the teacher relies on his own wisdom and sees it in that way.
Chinese
因此，经中说，如第一颂所见，是事业圆满的圣者之见。如实和尽所有性智，本体虽非异体，但与佛陀一智周遍一切所知也不相违，如智慧法身与色身二者本体虽一，但二者不必互相为对方，二智亦是如此。第三，若广分胜义谛，则有十六空性；若中分，则有事物与非事物、自性与他性之体性空性四种；若摄略，则归于人无我和法无我二者。 其他论典中说，胜义有与胜义谛真实相符之胜义二种。于二谛中说：生等之遮遣，亦与真实相符故，我认许为胜义。以及《中观庄严论》中也说：如此一来，此无生也因与胜义相符之故，称为胜义，但实际上并非胜义，因为实际上胜义已超越一切戏论。经中如是说。此处所说的戏论，不仅是作为理证所破之戏论，也是显现之戏论。超越戏论之方式，是指在现量见到真如之境界面前，一切二取之戏论皆泯灭，而非指没有显现之戏论，否则法性与有法二者之显现戏论不可分离，胜义谛便不可能存在。因此，仅仅断除蕴之法与人我作为理证所破之戏论，是如实知智以无漏智所证得之义，并且在此境界中，人与蕴之二取戏论也寂灭，故为胜义谛。然而，胜义之生等，在蕴与人之上遮止的非是遮遣之空性，因其空性之所依需显现于名言之量，如名言识等，故于自现量所见之心的境界面前，是与二取同在而显现，而非离于二取而显现，故是胜义假立者，世俗之自性。于《二谛自释》中也说：又
English
Therefore, it is said in the scriptures that seeing as in the first verse is the view of the noble ones who have perfected their deeds. The wisdom that knows reality and the extent of reality, although not different in essence, is not contradictory to the Buddha's one wisdom pervading all knowable things, just as the wisdom Dharmakaya and Rupakaya, although one in essence, do not necessarily have to be each other, so too are the two wisdoms. Thirdly, if the ultimate truth is divided extensively, there are sixteen emptinesses; if divided intermediately, there are four emptinesses: the emptiness of entities and non-entities, and the emptiness of the nature of self and other; if summarized, they are included in the two: the selflessness of persons and the selflessness of phenomena. In other treatises, it is said that there are two kinds of ultimate truth: the ultimate truth that is in accordance with the actual ultimate truth. In the Two Truths, it says: The negation of birth, etc., is also in accordance with reality, therefore, I acknowledge it as the ultimate truth. And in the Ornament of the Middle Way, it is also said: In this way, this non-birth is also called the ultimate truth because it is in accordance with the ultimate truth, but in reality it is not the ultimate truth, because in reality the ultimate truth has transcended all elaborations. It is said in the sutra. The elaboration mentioned here is not only the elaboration to be refuted as a proof, but also the elaboration of appearance. The way to transcend elaboration is to say that in the face of the state of directly seeing Suchness, all elaborations of duality are extinguished, not to say that there is no elaboration of appearance, otherwise the elaboration of appearance of Dharmata and Dharmic phenomena are inseparable, and the ultimate truth would be impossible. Therefore, merely cutting off the elaboration to be refuted as a proof of the aggregates and the selflessness of persons is the meaning attained by the wisdom that knows reality with uncontaminated wisdom, and in this state, the elaboration of duality of persons and aggregates is also pacified, so it is the ultimate truth. However, the emptiness of negation, which is the negation of birth, etc., of the ultimate truth on the aggregates and persons, must appear to the nominal measure, such as nominal consciousness, etc., in which the basis of emptiness appears directly. Therefore, in the face of the mind seen by self-manifestation, it appears together with duality, and does not appear apart from duality, so it is the ultimate imputed one, the nature of conventional truth. In the Auto-commentary on the Two Truths, it is also said: Again