Tibetan
། མཉམ་གཞག་ཟག་མེད་ཀྱིས་རྙེད་རྒྱུ་ཅིག་བྱུང་ན་བདེན་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཞེས་གསུངས་པས་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གང་ཡིན་གྱིས་རྙེད་པས་མི་ཆོག་གི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་རྙེད་པ་ཅིག་དོན་དམ་བདེན་པར་སྟོན་པའོ། །རྙེད་པའི་དོན་ནི་ཤེས་པ་དེས་དེ་ལྟར་གྲུབ་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ལ་ཡང་འདྲའོ། །ཡེ་ཤེས་དེས་ཇི་ལྟར་རྙེད་པའི་ཚུལ་ནི། རབ་རིབ་ཅན་གྱི་མིག་གིས་བར་སྣང་གི་གཞིར་སྐྲ་ཤད་འཛག་པར་མཐོང་བ་ན། རབ་རིབ་མེད་པའི་མིག་གིས་གཞི་དེར་སྐྲ་ཤད་འཛག་པའི་སྣང་བ་ཙམ་ཡང་མ་མཐོང་བ་བཞིན་དུ་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་གནོད་པ་བྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད། མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སངས་རྒྱས་དང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འཇལ་བའི་ཟག་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས། རབ་རིབ་མེད་པའི་མིག་བཞིན་ དུ་གཉིས་སྣང་ཕྲ་མོ་ཡང་མ་གཟིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རང་བཞིན་གང་གིས་གཟིགས་པ་ནི་དོན་དམ་བདེན་པ་སྟེ། འཇུག་པ་ལས། རབ་རིབ་མཐུ་ཡིས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ། །ངོ་བོ་ལོག་པ་གང་ཞིག་རྣམ་བརྟགས་པ། དེ་ཉིད་བདག་ཉིད་གང་དུ་མིག་དག་པས། །མཐོང་སྟེ་དེ་ཉིད་དེ་བཞིན་འདིར་ཤེས་ཀྱིས། ཞེས་གསུངས་ཤིའ་དེའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་མ་རིག་པའི་བག་ཆགས་དང་བྲལ་བ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས། རབ་རིབ་ཅན་མ་ཡིན་པས་སྐྲ་ཤད་མཐོང་བའི་ཚུལ་དུ་རང་བཞིན་གང་གིས་གཟིགས་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །ཞེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་འཇལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བསླད་པ་ལ་སྣང་བའི་དོན་རབ་རིབ་མེད་པའི་མིག་གིས་སྐྲ་ཤད་མ་མཐོང་བ་ལྟར་མ་གཟིགས་པར་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། ཇི་ལྟ་བ་གཟིགས་པ་མི་འཐད་པའི་རྩོད་པ་སྦང་བ་དང༌། ཇི་སྙེད་པ་གཟིགས་པ་མི་འཐད་པའི་རྩོད་པ་སྤང་བའོ། །དང་པོ་ནི། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་རྙེད་ན་འཇུག་འགྲེལ་ལས། གལ་ཏེ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་མཐོང་བ་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ་དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་དེ་དག་གིས་གཟིགས་ཤེ་ན། བདེན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་མ་གཟིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་དག་གིས་གཟིགས་སོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་ཅི་ཡང་མ་གཟིགས་པ་ལ་དེ་ཁོ་ན་གཟིགས་པར་བཤད་ཅིང༌། དེའི་ཤེས་བྱེད་དུ་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་ལས་ ཀྱང་འདས་པར་བཤད་པ་དྲངས་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་རྒྱུ་བ་གཏན་ལོག་པར་བཤད་པ་དང་ཇི་ལྟར་མི་འགལ་ཞེ་ན། མ་གཟིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཟིགས་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་གང་ཡིན་ཐམས་ཅད་མ་མཐོང་བ་ལ་མི་བྱེད་པའི་ཚུལ་རབ་བྱེད་བཅོ་ལྔ་པའི་སྐབས་སུ་བཤད་ཟིན་ནོ། །བདེན་པ་གཉིས་ལ་འཇུག་པ་ལས། ལྷའི་བུ་དག་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་གྱི་བར་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དོན་དམ་བདེན་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཚེ་ན་བློ་ལ་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གཉིས་སོ་སོར་སྣང་བ་ལྟར་མི་མཐོང་བ་ལ་བཤད་པས། གཉིས་སྣང་ལོག་པའི་ཁུངས་ཡིན་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་དོན་དམ་མ་རྟོགས་པའི་ཁུངས་མིན་ནོ། །འཇུག་འགྲེལ་ལས་ཀྱང༌། དངོས་པོ་བྱས་པ་ཅན་ལ་མ་རེག་པར་རང་བཞིན་འབའ་ཞིག་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པས་དེ་ཉིད་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །ཞེས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཇི་ལྟ་བ་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞན་དབང་ལ་མ་རེག་པར་ཆོས་ཉིད་འབའ་ཞིག་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་གསུངས་སོ། །སེམས་སེམས་བྱུང་གི་རྒྱུ་བ་ལོག་པ་ནི་ཚིག་གསལ་ལས་རྣམ་རྟོག་གི་རྒྱུ་བ་ལོག་པ་ལ་གསུངས་ཏེ་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གཞན་ཡང་འཇུག་འགྲེལ་ལས། རང་བཞིན་དེ་ཡོད་པ་མིན་ན་དེ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དུ་བྱང་སེམས་རྣམས་དཀའ་བ་སྤྱོད་པ་དོན་ མེད་པ་ཤེས་བྱེད་དང་བཅས་པས་བསྒྲུབས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། དེ་དག་གི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པ་དང་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་རང་གི་ངོ་བོའོ། །ཅི་དེ་ཡོད་དམ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་སུ་སྨྲ། གལ་ཏེ་མེད་ན་ནི་ཅིའི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ལམ་སྒོམ་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཆོས་ཉིད་དེ་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དེ་ལྟར་དཀའ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་རྩོམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་རིགས་ཀྱི་བུ་དོན་དམ་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་བ་མེད་པ་དང་འཇིག་པ་མེད་པ་དང༌། འོང་བ་མེད་པ་དང༌། འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བསྙད་དུ་མེད་ཅིང་སྤྲོས་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བུ་དོན་དམ་པ་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་ཞི་བ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དོན་དམ་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་མ་བྱུང་ཡང་རུང་སྟེ། གང་གི་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་དག་བྲེགས་ནས་གོས་དུར་སྨྲིག་བགོས་ཏེ། ཡང་དག་པར་དད་པས་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་ཞིང་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་ཀྱང༌། ཆོས་དེ་ཉིད་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྐྲའམ་གོས་ལ་མེ་ཤོར་བ་ལྟར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་ཞིང་གནས་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པར་མི་བྱེད་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་དོན་དམ་པ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ ཤོག་ལྷེབ་ ༥༠༡ ནས་ ༥༨༣ བར། དོན་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་དེ་ཡོད་བ་དེའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པ་ཁས་ལེན་པར་མི་ནུས་ན། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་དཔྱོད་པའི་ནོར་མ་ནོར་གྱི་དཔྱད་པ་དུ་མ་ཞིག་བྱེད་པའི་ངལ་བ་དོན་མེད་དེ་དོན་དམ་པ་ལ་མཁས་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་ཆོས་ཕུང་བོ། །བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གསུངས་པ་ལ། །གང་གིས་དེ་ཉིད་མི་ཤེས་པ། །དེ་ཡི་ཐམས་ཅད་འབྲས་བུ་མེད། ཅེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇུག་པ་ལས། ཤེས་བྱའི་བུད་ཤིང་སྐམ་པོ་མ་ལུས་པ། །བསྲེགས་པས་ཞི་དེ་རྒྱལ་རྣམས་ཆོས་སྐུ་སྟེ། །དེ་ཚེ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད། །སེམས་འགགས་པ་དེ་སྐུ་ཡིས་མངོན་སུམ་མཛད། ཅེས་གསུངས་ཤིང་དེའི་འགྲེལ་པ་ལས། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དེའི་ཡུལ་ཅན་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་མི་འཇུག་པས། སྐུ་ཁོ་ནས་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་པར་རྣམ་པར་བཞག་གོ །ཞེས་གསུངས་པ་དང་ཡང་མི་འགལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་པའི་ཚེ་སེམས་སེམས་བྱུང་གི་རྒྱུ་བ་རྣམ་རྟོག་རྣམས་མི་འབྱུང་བས། དེའི་སྒོ་ནས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་དུ་བྱས་པར་མི་འཇོག་གི་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་ཁོ་ནས་མངོན་དུ་མཛད་པར་འཇོག་ཅེས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོར་ནི་རང་གི་ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་བར་ན་གཉིས་སུ་སྣང་བ་ཕྲ་མོ་ཡང་མེད་པར་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་པ་བཞིན་དུ་མཉམ་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ལ་དེའི་ཕྱིར། དེས་ཇི་སྙེད་པའི་དོན་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་འཇལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇལ་ན་ནི་ཤུགས་ལ་རྟོགས་པ་མི་རུང་བས་དངོས་སུ་རྟོགས་དགོས་ཤིང་དེ་ཡང་རྣམ་པ་མེད་པར
Chinese
如果通过无漏等持获得任何事物，并声称它是真实成立的，这种说法是被禁止的。之所以说“智慧的差别”，是因为仅仅通过圣者的智慧来获得是不够的，而是通过了知智慧的差别是如何的智慧来获得的事物，才显示为胜义谛。获得的意义是，通过该智慧，事物以那种方式成立，这与世俗谛也是相似的。该智慧如何获得的方式是，就像患有眼翳的眼睛看到虚空中毛发飘落一样，没有眼翳的眼睛甚至连毛发飘落的显现也看不到一样，被无明的眼翳所损害的人们所执着的蕴等等的自性，与脱离了无明习气的佛陀以及衡量真如的无漏智慧，就像没有眼翳的眼睛一样，以连微细的二取显现也不见的的方式，以何种自性所见，那就是胜义谛。如《入行论》中说：“眼翳之力的作用下，毛发等等，任何颠倒的自性被分别，在何处以清净的眼睛见到其自性，就像这样，在此以智慧了知。”其注释中也说，蕴等等的那些事物，脱离了无明习气的佛陀薄伽梵们，就像没有眼翳而见到毛发的方式一样，以何种自性所见，那就是他们的胜义谛。因此，佛陀衡量真如的智慧，对于被无明眼翳所迷惑而显现的事物，就像没有眼翳的眼睛看不到毛发一样，说他们没有见到。第二，分为两部分：破除认为不见如所有性的诤论，以及破除认为不见尽所有性的诤论。第一部分是：如果佛陀的如所有性智慧获得了胜义谛，那么《入行论释》中说：“如果不是没有见到那种自性，那么他们如何见到呢？”，虽然是真实的，但是却说以不见的方式他们见到了。因此，对于什么也没有见到，却说见到了真如，并且为了说明这一点，说一切胜义谛都是
English
The statement that something is truly established if it is obtained through stainless equipoise is prohibited. The reason for saying "difference of wisdom" is that it is not sufficient to obtain it through whatever wisdom the noble ones have, but something obtained through the wisdom that knows what the difference of wisdom is, is what shows the ultimate truth. The meaning of obtaining is that the knowledge establishes it in that way, which is similar in conventional truth as well. The way in which that wisdom obtains it is: just as when a person with cataracts sees hairs falling in the sky, an eye without cataracts does not even see the appearance of hairs falling in that space, so too, the very self-nature of the aggregates, etc., that are fixated upon by those harmed by the cataracts of ignorance, is seen by the Buddhas who are free from the imprints of ignorance and by the stainless wisdom that measures suchness. Like an eye without cataracts, whatever nature is seen in a way that does not even see subtle dualistic appearances is the ultimate truth. As it says in the Entering [the Middle Way], "Due to the power of cataracts, hairs and so forth, whatever distorted entity is conceived, where the pure eye sees that very nature, just like that, here it is known by wisdom." And in its commentary it also says, "Those very aggregates, etc., are seen by the Buddhas, the Bhagavat, who are free from the imprints of ignorance, in whatever way they see their own nature in the way that one sees hairs without cataracts, that is their ultimate truth." Thus, the wisdom of the Buddhas that measures suchness, for things that appear to be obscured by the cataracts of ignorance, it is said that they do not see them, just as an eye without cataracts does not see hairs. The second has two parts: refuting the argument that seeing the suchness is not proper, and refuting the argument that seeing the allness is not proper. The first is: If the wisdom of the Buddhas that knows the suchness obtains the ultimate truth, then in the Entering Commentary it says, "If it is not the case that such a nature is not seen, then how do they see it?" Although it is true, it is said that they see it in the way that they do not see it. Therefore, it is said that they see suchness in what they do not see at all, and as a means of knowing this, all ultimate truths are
Chinese
又引证了说，（真如）是超过智慧的境界。如果说在佛的境界上，心和心所的生起永远止息，这怎么不相违呢？所谓“以不见之方式而见”，是指并非对任何事物都不见，这在第十五品解释完毕了。《入二谛论》中说：“天子们，胜义谛是具足一切殊胜，是超越一切智智的境界的。如说‘是胜义谛’那样是不对的。”意思是说，在说“是胜义谛”的时候，并非像在心中显现能境和所境二者分离那样不见。这是二取分别止息的来源，而不是佛没有证悟胜义谛的来源。《入行论释》中也说：“不接触造作之事物，唯以现见自性之故，即能通达彼性，故名为佛。”意思是说，佛以如所有智，不接触他性，唯独通达法性。心和心所的生起止息，在《明句论》中说是指分别念的生起止息，之前已经解释过了。此外，《入行论释》中说：“如果自性不存在，那么菩萨们为了证悟它而修苦行就是没有意义的，这是通过教理和正理成立的。如说，它们的自性又是什么呢？就是它们的不造作和不依赖于他者，这是能被远离无明之迷雾的智慧所证悟的自性。谁会说它存在还是不存在呢？如果不存在，那么菩萨们为了什么要修习波罗蜜多道呢？因为菩萨们为了证悟那个法性，才会如此努力地修持百千苦行啊。如说，善男子，胜义谛是无生、无灭、无坏，无来、无去，不可用文字表达，不可用文字诠释，不可用戏论证悟。善男子，胜义谛是不可言说且寂灭的，是圣者们
English
It is also quoted that (suchness) is beyond the realm of wisdom. If it is said that in the realm of the Buddha, the arising of mind and mental factors ceases forever, how does this not contradict? The so-called "seeing in a way of not seeing" means that it is not that one does not see anything at all, which has been explained in the fifteenth chapter. In the "Entering the Two Truths," it says: "Sons of the gods, the ultimate truth is endowed with all perfections and transcends the realm of the wisdom of the all-knowing. It is not like saying 'it is the ultimate truth.'" This means that when saying "it is the ultimate truth," it is not seen as the appearance of the object and the subject separately in the mind. This is the source of the cessation of dualistic appearance, not the source of the Buddha not realizing the ultimate truth. The commentary on the "Entering the Middle Way" also says: "Without touching fabricated things, but only directly realizing the nature itself, one understands that very nature, therefore one is called Buddha." This means that the Buddha, with the wisdom of knowing the suchness, does not touch otherness, but only understands the nature of reality. The cessation of the arising of mind and mental factors is said in the "Clear Words" to refer to the cessation of the arising of conceptual thoughts, which has been explained before. Furthermore, the commentary on the "Entering the Middle Way" says: "If the nature does not exist, then the bodhisattvas' practice of austerities to realize it would be meaningless, which is established by both scripture and reason. As it is said, what is their nature? It is their unconditionality and independence from others, which is the self-nature to be realized by the wisdom that is free from the obscuration of ignorance. Who would say whether it exists or does not exist? If it does not exist, then why would the bodhisattvas practice the path of the perfections? Because the bodhisattvas strive so hard to practice hundreds of thousands of austerities in order to realize that nature of reality. As it is said, noble son, the ultimate truth is unborn, unceasing, indestructible, uncoming, ungoing, not to be expressed by letters, not to be described by letters, and not to be realized by elaboration. Noble son, the ultimate truth is inexpressible and peaceful, and is the realm of the noble ones.