Tibetan
ལ་པ་ལ་ཡོད་ཀྱང་མི་འཇུག་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་ནི་བརྡ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དོ། །དེ་ཡང་བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་དང་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་བཤད་པས་ཡུལ་ཅན་གྱི་ཐ་སྙད་ཤེས་བརྗོད་ཙམ་ལ་མི་བཟུང་ངོ་། །ཅི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་འཇིག་རྟེན་སྨོས་པའི་དགོས་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་མིན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་ཡོད་དམ་སྙམ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་མིན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པ་བཅད་པའི་ཕྱིར་དུ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་སྨོས་པ་མིན་གྱི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བརྗོད་པའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རབ་རིབ་དང་ལིང་ཏོག་སྔོན་པོ་དང་མིག་སེར་ལ་སོགས་པས་དབང་པོ་ཉམས་པས་མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ གནས་པ་དེ་དག་ནི་ཡུལ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་ནས་གང་གི་ངོར་བདེན་པ་འཇོག་པའི་འཇིག་རྟེན་མིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་ཀུན་རྫོབ་རབ་རིབ་ལ་སོགས་པས་དབང་པོ་བསླད་པའི་ཡུལ་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ལ་ལྟོས་ཏེ་སྣང་བ་ལྟར་མི་བདེན་པས། དེ་ལས་དབྱེ་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཞེས་བདེན་པའི་ཁྱད་པར་སྨོས་སོ། །དོན་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་དམ་པ་ཡང་ཡིན་པས་དོན་དམ་མོ། །དེ་ཉིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་བཞིན་དུ་གཟིགས་པའི་ངོར་མི་སླུ་བས་བདེན་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། འདིར་ཚིག་གསལ་ལས་བདེན་གཉིས་རྒྱས་པར་འཇུག་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱ་བར་གསུངས་པས་དེའི་དོན་ཅུང་ཟད་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤེས་བྱ་ནི་གང་ལ་བདེན་པ་གཉིས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའི་དབྱེ་བའི་གཞི་ཡིན་ལ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི་དེ་ལས་ཕྱེ་བའི་ངོ་བོའོ། །ཕྱེ་བ་སོ་སོའི་དོན་ངེས་པར་བྱ་བ་ལ་གསུམ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང༌། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་བཤད་པ་དང༌། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་གྲངས་ངེས་བསྟན་བའོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། ཀུན་རྫོབ་དང་བདེན་པའི་སྒྲའི་དོན་བཤད་པ་དང༌། ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་དང༌། ཀུན་རྫོབ་པའི་དབྱེ་བའོ། །དང་པོ་ནི། འོ་ན་ཀུན་རྫོབ་ནི་གང་བདེན་པ་ནི་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་གང་གི་ངོར་བདེན་པར་འཇོག་པའི་ཀུན་རྫོབ་ནི། ཆོས་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་པ་ལ་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མ་རིག་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ལ་བདེན་པར་གྲུབ་པ་མི་སྲིད་པས་ བདེན་པར་འཇོག་པ་ནི་བློའི་ངོར་ཡིན་ལ། བདེན་འཛིན་མིན་པའི་བློའི་ངོར་བདེན་པར་གཞག་ཏུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་འཇུག་པ་ལས། གཏི་མུག་རང་བཞིན་སྒྲིབ་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། །དེས
Chinese
就像在拉帕（la pa）中存在，但却不被允许进入一样。或者，世俗谛是符号，是世间的术语。也就是说，由于它被描述为具有所说、能说、知识和所知等特征，因此不能仅仅将有境的术语理解为知识和言说。如果有人认为，既然说了“世间世俗谛”，那么说“世间”的必要是什么呢？难道还有非世间的世俗谛吗？回答是，说“世间”不是为了排除存在非世间的世俗谛，而是为了陈述事物存在的本来面目。另一方面，由于眼花、蓝蝇和黄眼等导致感官受损，所见与实际相反，那些安住于此的人，相对于那些境，不是安立真实的世间。因此，那些由眼花等迷惑感官的境，相对于世间来说，并不像显现的那样真实。为了区分这一点，才说了“世间世俗谛”，从而说明了真实的差别。意义也是那个，殊胜也是那个，所以是胜义谛。它如实地照见那个本身，在它面前不欺骗，所以是真实的。 第二点是，这里《明句论》中说，应该从详细阐述二谛的部分来了解，因此将稍微解释其含义。其中，所知是区分二谛的区分基础。世俗谛和胜义谛是从它那里区分出来的自性。为了确定每个区分的意义，有三点：解释世俗谛，解释胜义谛，以及展示二谛的数量确定。第一点有三点：解释世俗和真实的词义，世俗谛的定义，以及世俗的分类。第一点是：那么，什么是世俗？什么是真实？对此，色等诸法，在谁的面前安立为真实的世俗呢？是无明，它将诸法本性上不成立的自性，执着为存在。因为事物不可能真实成立，所以安立为真实是在意识面前。因为在非真实执着的意识面前，不可能安立为真实。就像《入行论》中所说：愚昧遮蔽自性故，是世俗。
English
Just as it exists in Lapa (la pa) but is not allowed to enter. Alternatively, conventional truth is a symbol, a term of the world. That is, since it is described as having characteristics such as what is said, what says, knowledge, and what is known, the term of the possessor should not be taken merely as knowledge and speech. If one thinks, since it is said "worldly conventional truth," what is the need to say "worldly"? Is there also a non-worldly conventional truth? The answer is, saying "worldly" is not to exclude the existence of non-worldly conventional truth, but to state how things exist as they are. On the other hand, due to impaired senses from things like cataracts, blue flies, and yellow eyes, what is seen is contrary to reality, and those who abide in that are not the world in whose presence truth is established relative to those objects. Therefore, the objects that deceive the senses by things like cataracts are not true as they appear relative to the world. To distinguish from that, it is said "worldly conventional truth," thereby stating the difference of truth. The meaning is also that, and the sublime is also that, so it is the ultimate truth. It sees that very thing as it is, and is not deceptive in its presence, so it is true. Secondly, here it is said in the Clear Words that one should learn from the part where the two truths are elaborated, so I will explain its meaning a little. Among them, the knowable is the basis of division that distinguishes the two truths. Conventional truth and ultimate truth are the nature distinguished from it. To determine the meaning of each division, there are three points: explaining conventional truth, explaining ultimate truth, and showing the determination of the number of the two truths. The first point has three points: explaining the meaning of the words conventional and truth, the definition of conventional truth, and the classification of conventional. The first point is: So, what is conventional? What is truth? To this, in whose presence is form and so on established as the conventional truth? It is ignorance, which clings to the self-nature of phenomena that is not established by its own nature as existing. Because it is impossible for things to be truly established, establishing it as true is in the presence of consciousness. Because it is impossible to establish it as true in the presence of non-truth-clinging consciousness. As it is said in Engaging in the Bodhisattva's Deeds: Because delusion obscures self-nature, it is conventional.
Tibetan
་གང་བཅོས་མ་བདེན་པར་སྣང་དེ་ནི། །ཀུན་རྫོབ་བདེན་ཞེས་ཐུབ་པ་དེས་གསུངས་ཏེ། །བཅོས་མར་གྱུར་བའི་དངོས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུའོ། །ཞེས་སོ། །འདིར་འཇུག་འགྲེལ་ལས། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་སྲིད་བའི་ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་བཞག་གོ །དེ་ཡང་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་བ་སྤངས་པ། འདུ་བྱེད་གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པའི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་འདྲ་བར་གཟིགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་བཅོས་མའི་རང་བཞིན་ཡིན་གྱི། བདེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་བདེན་པར་མངོན་པར་རློམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ནི་སླུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་དེ་ལས་གཞན་པ་རྣམས་ལ་ནི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་འགྱུར་རོ། ཞེས་གསུངས་པས་ནི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཡོད་པར་འཇོག་པ་རྣམས་མ་རིག་པས་ཡོད་པར་འཇོག་པ་དང༌། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་སྤངས་པའི་ཉན་རང་དང་བྱང་སེམས་ཀྱི་ངོར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མི་འཇོག་པར་སྟོན་པ་མིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་སྔར་བཤད་བ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ནི་བདེན་འཛིན་ཡིན་པས་དེས་བཟུང་བའི་དོན་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཀུན་ རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ན་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པས་ཁྱབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཆོས་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་འཇོག་པའི་འཇོག་སའི་ཀུན་རྫོབ་ཡིན་ན་ནི། ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱས་པ་དེ་མ་ཡིན་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་ཀུན་རྫོབ་སྤངས་པ་རྣམས་ལ། གང་གི་ངོར་བདེན་པར་འཇོག་པའི་བདེན་ཞེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས། འདུ་བྱེད་རྣམས་དེ་དག་གི་ངོར་མི་བདེན་པར་བསྒྲུབས་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་མ་ཡིན་པར་མ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དེ་དག་གི་ངོར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་གསུངས་པས་ནི། དེའི་ངོར་ཀུན་རྫོབ་དང་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ནས་བདེན་པར་གཞག་ཏུ་མེད་པས་ཙམ་གྱི་སྒྲས་ནི་བདེན་པ་གཅོད་ཀྱི་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་གཅོད་པ་ག་ལ་ཡིན། དེ་ལྟར་ན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་བདེན་ཚུལ་ནི་མ་རིག་པའི་ཀུན་རྫོབ་པའི་ངོ་ཙམ་དུ་ཡིན་པས། ཟླ་བའི་གཞུང་ལས། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེན་པས་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ནི་མ་རིག་པ་ཀུན་རྫོབ་པའི་ངོར་བདེན་པ་ལ་བྱའི་ཐ་སྙད་དུ་བདེན་པར་གྲུབ་
Chinese
凡是虚假的显现为真实的，就被能仁（释迦牟尼佛）说为世俗谛。成为虚假的法就是世俗谛。这里《入行论释》中说：‘这样暂时由有支完全包含，由烦恼性的无明之力，安立世俗谛。’也就是说，声闻、独觉和菩萨，断除了烦恼性的无明，对于行、影像等诸法的存在，如同见到真实存在一样，对他们来说是虚假的自性，但不是真谛，因为没有显现为真实的傲慢。对于孩童来说，是欺骗性的，而对于其他的人来说，就像幻术等一样，仅仅是依缘而生，成为世俗而已。’这样说，安立世俗谛存在的人们，是以无明安立为存在的；而断除了烦恼性无明的声闻、独觉和菩萨面前，并不安立世俗谛。第一个理由如前所说，因为烦恼性的无明是实执，所以它所执著的对境，在名言中也是不可能存在的。如果说是世俗谛，那么就必然在名言中存在。因此，如果说诸法在世俗中存在，那么安立存在的世俗，就一定不是烦恼性的无明所作的世俗。第二个理由是，对于断除了烦恼性无明的世俗的人们来说，由于没有以何者的角度安立为真实的实执的世俗，因此，行等诸法在他们面前被证实为不真实，但并没有证实为不是世俗谛。因此，在他们面前，行等诸法仅仅被说成是世俗，这是因为，在他们面前，世俗和真谛二者之中，没有可以安立为真实的，所以‘仅仅’这个词是遮止真实，哪里是遮止世俗谛呢？这样看来，世俗谛的真实性，仅仅是无明世俗的角度而已。如月称论师的论著中说：‘在世俗中是真实的，所以是世俗谛。’这样说，就是在无明世俗的角度上，对于真实，在所作的名言中成立为真实。
English
Whatever appears falsely as true is said by the Muni (Shakyamuni Buddha) to be the conventional truth. Things that have become false are conventional. Here, in the commentary on the "Entering the Path of the Bodhisattva," it says: 'Thus, for the time being, the conventional truth is established by the power of ignorance, which is completely encompassed by the limbs of existence.' That is to say, for those who have abandoned the ignorance of afflictions, such as Hearers, Solitary Buddhas, and Bodhisattvas, the nature of actions, images, and so on, is false, but not the truth, because there is no arrogance that appears to be true. For children, it is deceptive, but for others, like illusions, it becomes merely conventional by the very nature of dependent arising. Therefore, those who establish the existence of conventional truth establish it as existing through ignorance, and it is not shown that Hearers, Solitary Buddhas, and Bodhisattvas who have abandoned the ignorance of afflictions do not establish conventional truth. The first reason is as previously stated, because the ignorance of afflictions is the grasping of reality, so the object it grasps cannot exist even in name. If it is the conventional truth, then it must exist in name. Therefore, if it is said that phenomena exist conventionally, then the conventionality of establishing existence must not be the conventionality made by the ignorance of afflictions. The second reason is that for those who have abandoned the conventionality of the ignorance of afflictions, there is no conventionality of grasping reality from whose perspective it is established as true. Therefore, actions are proven to be untrue in their view, but it is not proven that they are not conventional truth. Therefore, in their view, actions are said to be merely conventional, because, in their view, among the two, conventional and truth, there is nothing that can be established as true, so the word 'merely' cuts off truth, how can it cut off conventional truth? Thus, the truthfulness of conventional truth is only from the perspective of the conventionality of ignorance. As Chandrakirti's treatise says: 'It is true in the conventional, therefore it is the conventional truth.' This means that from the perspective of the conventionality of ignorance, it is established as true in the name of what is to be done for truth.