Tibetan
བུ་གཅིག་བྱེད་པ་ལ་དེ་རྣམས་རང་བཞིན་གཅིག་ཡིན་དགོས་སོ་ཞེས་པའི་གྲངས་ཅན་གྱི་རྩོད་པ་བཀོད་ནས། དེ་འགོག་པའི་རིགས་པ་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ལ་གྲངས་ཅན་གྱིས་གཞན་སེལ་ལ་མཚུངས་པར་རྩོད་པ་མི་མཚུངས་པའི་ལན། ལྡོག་པ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཕྱིར། ཞེས་སོགས་ཀྱི་འགྲེལ་བཤད་སློབ་དཔོན་ཤཱཀྱ་བློས་གཞན་སེལ་གསུམ་བཤད་དོ། །དེའང་ལས་བྱ་བྱེད་གསུམ་ལ་སྦྱར་ནས་འདི་ལ་བསལ་བར་བྱ་བའི་གཞི་རྫ་བུམ་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པའི་དོན་གྱི་གཞན་སེལ་དང༌། འདི་བསལ་བའི་རང་བཞིན་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམ་པར་བཅད་ཙམ་གྱི་མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ་དང༌། འདིས་སེལ་བར་བྱེད་པ་རྟོག་པ་ལ་བུམ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པར་སྣང་བའོ། །དེ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཚད་མའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྡུས་པར། འདིར་ནི་སེལ་བ་རྣམ་གཉིས་ཏེ། །མ་ཡིན་པ་དང་མེད་པའོ། །མ་ཡིན་པ་ཡང་རྣམ་གཉིས་ཏེ། ། བློ་དང་དོན་གྱི་དབྱེ་བས་སོ། ཞེས་པའི་འགྲེལ་པར་སློབ་དཔོན་ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལས། མ་ཡིན་པ་དང་མེད་པའོ། ཞེས་བྱ་བ་ནི། མ་ཡིན་པར་དགག་པ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་དང་མེད་པར་དགག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནོ། །བློའི་བདག་ཉིད་དང་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བློའི་བདག་ཉིད་དང་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ནོ། །དེ་ལ་བློའི་བདག་ཉིད་ནི་བློ་སོ་སོར་སྣང་བ་ལ་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་ངོ་བོ་གཅིག་པར་ཞེན་པའོ། །དོན་གྱི་བདག་ཉིད་ནི་དོན་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ་རིགས་མི་འདྲ་བ་ལས་ལོག་པའི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ནོ། །དེ་དག་གི་དབྱེ་བས་ཏེ་རྣམ་པར་དབྱེ་བས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བར་བསྡུ་བའོ། །ཞེས་པ་དང༌། སེལ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་སྒྲའི་དོན་རྣལ་མ་ཡིན་པར་སྦྱར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དང༌། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་གཟུགས་བརྙན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སེལ་བ་ནི་དངོས་སུ་སྒྲའི་བསྐྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གཙོ་བོའི་སྒྲའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བསྟན་ནས་ལྷག་མ་ཕལ་བའི་སེལ་བའང་སྒྲའི་དོན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་པ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་ཀྱི་ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་དང་དོན་མཚུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རྫ་བུམ་ལ་བུམ་པ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཚེ་རྫ་བུམ་གྱི་སྟེང་གི་མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ་སྒྲ་དེའི་ཤུགས་བསྟན་དང༌། བློའི་སེལ་བ་དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་དང༌། དོན་གྱི་གཞན་སེལ་སྤྱིར་སྒྲའི་བསྟན་བྱ་ཡིན་ཡང་སྒྲ་དོན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བརྗོད་བྱའི་གཞི་ལྡོག་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། རང་མཚན་སྒྲས་དངོས་སུ་བརྗོད་ནུས་ན་སྒྲའི་དངོས་ཀྱི་བརྗོད་བྱར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་མཚན་རྟོག་པའི་སྣང་ཡུལ་དུ་ཐལ། རྟོག་པ་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟོག་པ་ལ་དེའི་རྣམ་པ་ཤར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་གྲུབ་ན་དངོས་རྟོགས་མི་རུང་བར་འགྱུར་བ་དང༌། ཟླ་གཉིས་དབང་ཤེས་ཀྱི་སྣང་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཏེ། དབང་ཤེས་ལ་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །སེལ་བ་དང་དགག་པ་དོན་གཅིག་པས། དེ་ལ་དབྱེ་ན་མ་ཡིན་དགག་གི་གཞན་སེལ་དང༌། མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་དོན་ཆོས་དང་བློ་ཆོས་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་དང༌། སྒྲ་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་ལོག་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྒྲུབ་བྱེད་སྔ་མ་དག་གིས་ནི། །མ་ཡིན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཕྱིར་རོ། ཞེས་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །དེའི་དོན་ནི་མེ་ཡོད་དང་སྒྲ་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་དགག་ཏུ་སྟོན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྟགས་གཉིས་ལ་བརྟེན་པའི་དངོས་ཀྱི་གཞལ་བྱ་ཡིན་ལ། དེ་མ་ཡིན་ལས་ལོག་པ་གཉིས་ནི་ཚད་མ་དེའི་ཤུགས་ཀྱི་རྟོགས་བྱ་འབྲས་རང་གི་རྟགས་གཉིས་ཀྱིས་མ་ཡིན་དགག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅེས་བཤད་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་དངོས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱའི་སྒོ་ནས་མི་སྟོན་པར་ཤུགས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱའི་སྒོ་ནས་སྟོན་པ་ཅི་ཡིན་སྙམ་ན། རྟགས་ཡང་དག་ཐམས་ཅད་དགག་པ་བསྒྲུབ་པས་ཁྱབ་ལ། རྒྱུ་ཁྱབ་བྱེད་མ་དམིགས་པས་མེད་དགག་སྒྲུབ་པས་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར། མ་ཡིན་དགག་བསྒྲུབ་ཅེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ནའང་དགག་རྟགས་སུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ ཏེ། དེ་ནི་དངོས་ཀྱི་བསྒྲུབ་བྱ་ལ་བལྟོས་ནས་བཞག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་མཐའ་དག་དགག་རྟོག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །བློའི་གཞན་སེལ་ནི་བུམ་འཛིན་རྟོག་པ་ལ་བུམ་མ་ཡིན་ལས་ལོག་པར་སྣང་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི། སྒྲ་དོན་མཐའ་དག་དེར་མི་རུང་སྟེ་བསལ་བྱ་དངོས་སུ་བསལ་བའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་དགོས་པའི་ངེས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་བུམ་འཛིན་རྟོག་པ་དགག་རྟོག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། བུམ་མ་ཡིན་ལས་ལོག་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་དང༌། དེ་ཉིད་དགག་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འོ་ན་དབང་པོའི་མངོན་སུམ་གྱིས་མེད་དགག་གཟུང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། རང་མཚན་རྣམས་འདྲེ་བ་མེད་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་དང༌། རང་མཚན་འདྲེ་བ་མེད་པ་མེད་དགག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་བློའི་སྣང་ཚུལ་དང༌། དོན་གྱི་གནས་ཚོད་དང༌། རང་ལྡོག་དང་གཞི་ལྡོག་སོགས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེ་ལ་མཁས་པར་བྱའོ། །བཞི་པ་ནི། གཞན་སེལ་ཙམ་གྱི་མཚན་ཉིད་དགག་བྱ་དངོས་སུ་བསལ་བའི་སྒོ་ནས་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ། །མ་ཡིན་དགག་གི་གཞན་སེལ་དང་མེད་དགག་གི་གཞན་སེལ་གྱི་མཚན་ཉིད། སྔ་མ་དེ་གང་ཞིག་སྒྲུབ་ཆོས་འཕེན་པ་དང་མི་འཕེན་པའོ། །བློ་དང་དོན་གྱི་གཞན་སེལ་གྱི་མཚན་ཉིད། རིམ་པ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་དགག་གི་སེལ་བ་གང་ཞིག་བློས་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་གནས་པ་དང༌། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་གནས་པའོ། །བུམ་པ་རང་མཚན་ཡང་གཞན་སེལ་དུ་འདོད་དགོས་ཏེ། བསལ་ བྱ་རིགས་མི་མཐུན་སེལ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་ན། དགག་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ་དགག་བྱ་རིགས་མི་མཐུན་འགོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ནས་མཚུངས་སོ། །གསུམ་པ་བདེན་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དངོས་ལ། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང༌། ཕྱི་རོལ་དོན་གྱི་རྣམ་གཞག་མཛད་པའི་དགོས་པ་དང༌། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་སྒོ་ནས་གསུང་རབ་ཀྱི་དགོངས་པ་འགྲེལ་བའི་ཚུལ་དང༌། ཚད་འབྲས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་གོ །དང་པོ་ནི། དོན་དམ་དོན་བྱེད་ནུས་པ་གང༌། །དེ་འདིར་དོན་དམ་ཡོད་པ་ཡིན། །གཞན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཡོད་པ་སྟེ། །དེ་དག་རང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་བཤད། ཅེས་སོགས་ཏེ། སྐབས་འདིར་དོན་སེམས་གཉིས་བདེན་གཉིས་ཀྱི་མཚན་གཞི་ལ་མི་མཐུན་པ་ཡོད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ལ་མི་མཐུན་པ་བཞག་དཀའ་བས་ཐུན་མོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། གང་གི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིས། །གཞན་གྱི་ངོ་བོ་སྒྲིབ་བྱེད་པ། །སྒྲིབ་བྱེད་དེ་དག་ཐ་དད་ཀྱང༌། ཞེས་པའི་འགྱུར་རྙིང་ལ། ཀུན་རྫོབ་དེ་དག་ཐ་དད་ཀྱང༌། ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་སྒྲ་བཤད་པའི་དོན་དུ་གྲུབ་མཐའ་སྨྲ་བ་ཕལ་ཆེར་མཐུན་ལ། རང་མཚན་དངོས་སུ་གཟུང་ཡུལ་དུ་བྱེད་པ་ལ་སྒྲིབ་པའི་བློ་ཀུན་རྫོབ་པས་བཞག་པའི་དོན་དེ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ངོར་བདེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་བློ་ཀུན་རྫོབ་པས་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་གྲུབ་པའི་ཆོས་སོ། །དོན་དམ་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པས་བཏགས་པ་ཙམ་མ་ ཡིན་པར་ཡུལ་རང་གི་ངོས་ནས་གྲུབ་པ། མཛོད་ནས་བཤད་པའི་བདེན་གཉིས་དང་འཇོག་ཚུལ་མི་གཅིག་སྟེ། དེ་ནས་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་པས་དེའི་བློ་འདོར་དུ་རུང་བ་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཞག་ལ། འདིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ལ་དོན་དམ་པར་གྲུབ་པར་བཞག་པས་དེར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་མཚན་གཞིར་བཤད་ཀྱང༌། འདིར་དོན་དམ་པའི་མཚན་གཞིར་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །གཞལ་བྱ་གཉིས་ཕྱིར་ཚད་མ་གཉིས། ཞེས་སོགས་ཀྱིས་རྗེས་དཔག་ཚད་མའི་གཞལ་བྱ་ཡིན་ན། སྤྱི་མཚན་དང༌། དོན་བྱེད་མི་ནུས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཁྱ
Chinese
对于生一个儿子，他们必须是同一自性的，列举了数论派的争论。为了驳斥它，详细地阐述了理证，对于数论派以他者排除（gshan sel）为相同而争论，回答说不相同，因为反体（ldog pa）无自性。等等的解释，释迦友论师解释了他者排除的三种。也就是，与业、能、所三者结合，对于此，作为应排除之基的陶瓶，从非瓶子的意义上返回的他者排除；此排除之自性，仅仅是与非瓶子相分离的无遮遣的他者排除；以此排除之作用者，于分别念中显现为从非瓶子返回。与此相符，在《量真实性集论》中说：此处排除有两种，非有与无有。非有亦有两种，以识与义之差别故。在释文中，莲花戒论师说：‘非有与无有’，意思是说，以非有而遮遣的体性和以无有而遮遣的体性。‘以识之自性与义之自性之差别故’，意思是说，从识之自性与义之自性的差别而来。其中，识之自性是指执着于在各个识中显现的随顺之体性为一。义之自性是指义的自性，即从不同种类返回的义的体性。以彼等之差别，即以种种差别而总摄。并且，为了将所示的三种排除与声音的真实意义相结合，如此暂时地，形象之体性的排除，因为是声音的直接生起者，是主要的声音之意义。如此显示之后，为了显示其余一般的排除也说为声音之意义没有相违，说了‘真实的’等等，意义相同。对于此，当说陶瓶为瓶子时，陶瓶之上的无遮遣的他者排除是该声音的暗示，识的排除是直接的所说之境，义的他者排除一般是声音的所诠释，但不会变成声音之意义，因为仅仅是所说之基的反体而已。 自相以声音直接……
English
Regarding the production of a single son, they must be of the same nature, enumerating the arguments of the Samkhya school. In order to refute it, the reasoning is elaborated in detail, and to the Samkhya school's argument that other-exclusion (gshan sel) is the same, the answer is given that it is not the same, because the reverse (ldog pa) has no self-nature. The explanations of these and others, Acharya Shakya Blo explained the three other-exclusions. That is, in conjunction with the three of action, agent, and object, for this, the clay pot as the basis to be excluded, the other-exclusion of the meaning of returning from non-pot; the nature of this exclusion, the other-exclusion of non-affirming that is merely separated from non-pot; the agent of this exclusion, appearing in the conceptualization as returning from non-pot. In accordance with this, in the Compendium on the Reality of Valid Cognition, it says: Here, there are two kinds of exclusion, non-being and absence. Non-being is also of two kinds, due to the distinction of mind and object. In the commentary, Acharya Kamalaśīla says: 'Non-being and absence' means the nature of negating with non-being and the nature of negating with absence. 'Due to the distinction of the nature of mind and the nature of object' means from the distinction of the nature of mind and the nature of object. Among these, the nature of mind is the adherence to the nature of following that appears in each mind as one. The nature of object is the nature of the object, that is, the nature of the object that returns from different kinds. By the distinction of these, that is, by various distinctions, it is summarized. And, in order to combine the three kinds of exclusion shown with the true meaning of sound, thus temporarily, the exclusion of the nature of the image, because it is the direct arising of sound, is the main meaning of sound. After showing this, in order to show that there is no contradiction in saying that the remaining general exclusions are also the meaning of sound, he said 'real' etc., the meaning is the same. For this, when saying clay pot as pot, the non-affirming other-exclusion on the clay pot is the implication of that sound, the exclusion of mind is the direct object of expression, the other-exclusion of object in general is what is to be explained by sound, but it does not become the meaning of sound, because it is merely the reverse of the basis of what is to be said. Self-character directly by sound...
Chinese
如果能表达，那么会变成声音的实际表达对象吗？如果这样认为，那是不合理的。因为会成为自相分别的显现境，因为显现于分别，因为分别中会生起它的形象。如果不成立，那么就会变成无法如实证悟，并且会变成二月（的幻觉）成为感官意识的显现境，因为显现于感官意识。遮遣和否定意义相同，因此可以分为非是遮遣的他遮和无是遮遣的他遮。第一种分为事物法和心法两种，第一种比如从非瓶中返回，以及从声音无常中返回等等，如云：因为先前的能立是为了成立非是。其含义并非是指有火和声音无常显示为非是遮遣，因为那是依赖于二相的实际所量，而从那不是之中返回的两者，是正量以其力量所证悟的，以果和自性之二相成立非是遮遣，这就是所说的。那么，如果不是通过实际所立的方式来显示，而是通过力量所立的方式来显示，那又是什么呢？因为所有正确的相都遍及于成立否定，并且由于没有观察到原因的遍及，因此成立无是遮遣，因为从那之中作了区分，所以说是成立非是遮遣。即使那样，也不会变成过失为否定之相，因为那是相对于实际所立而安立的，如果不是那样，那么所有比量都会变成否定分别。心的他遮是指在执瓶分别中，显现为从非瓶中返回，但并非所有声音事物都如此，因为没有必须通过实际遮遣所遮遣的事物才能证悟的决定。那么，执瓶分别会变成否定分别，因为显现为从非瓶中返回，并且那本身就是否定，如果这样认为，那么感官现量会变成将无是遮遣作为所取境，因为自相们显现为没有混杂，并且自相没有混杂就是无是遮遣。因此，必须精通心的显现方式、事物的存在方式、自相和共相等等的区分。第四，仅仅是他遮的定义，是通过实际遮遣所遮遣的事物的方式来
English
If it can be expressed, then will it become the actual object of expression of sound? If you think so, it is not reasonable. Because it will become the appearing object of self-characteristic discrimination, because it appears to discrimination, because its image arises in discrimination. If it is not established, then it will become impossible to truly realize, and it will become the illusion of two moons becoming the appearing object of sensory consciousness, because it appears to sensory consciousness. Rejection and negation have the same meaning, so they can be divided into other-rejection of non-affirmation and other-rejection of non-existence. The first is divided into two types: object-dharma and mind-dharma. The first is like returning from non-pot and returning from sound being impermanent, etc., as it is said: Because the previous proof is to establish non-affirmation. Its meaning is not that having fire and sound being impermanent are shown as non-affirmation, because that is the actual measurable object relying on two characteristics, and the two that return from that which is not, are what the valid cognition realizes with its power, establishing non-affirmation with the two characteristics of result and self-nature, that is what is said. Then, if it is not shown through the way of actual establishment, but shown through the way of establishment by power, what is it? Because all correct characteristics pervade the establishment of negation, and because the pervasion of the cause is not observed, therefore non-existence is established, because it is distinguished from that, it is said to establish non-affirmation. Even so, it will not become a fault as a negative characteristic, because that is established in relation to the actual establishment, if it is not so, then all inference will become negative discrimination. The other-rejection of mind refers to the appearance of returning from non-pot in pot-grasping discrimination, but not all sound-objects are like that, because there is no certainty that it is necessary to realize by actually rejecting the object to be rejected. Then, pot-grasping discrimination will become negative discrimination, because it appears to return from non-pot, and that itself is negation, if you think so, then sensory direct perception will become taking non-existence as the object to be grasped, because self-characteristics appear without being mixed, and self-characteristics not being mixed is non-existence. Therefore, one must be proficient in the way of appearance of mind, the way of existence of things, and the distinctions of self-aspect and base-aspect, etc. Fourth, the definition of merely other-rejection is through the way of actually rejecting the object to be rejected.