Tibetan
་མེད་དོ་ཞེས་བྱར་མི་རུང་ངོ༌། ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་དོན་ནི་ཆོས་འདི་དག་ལ་རང་གི་མཚན་ ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པའི་རང་མཚན་དམིགས་བཞིན་དུ་དེ་མེད་ཅེས་ཇི་ལྟར་རིགས་ཏེ། དེ་ལ་ནི་དེ་ལྟར་དམིགས་པའི་ཚད་མས་གནོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དམིགས་པའི་བློས་མི་གནོད་དེ་བློ་དེ་ཉིད་འཁྲུལ་པའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། ཞེ་ན། འོ་ན་འཁྲུལ་པ་དེ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་ན་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དོན་དམ་དུ་མི་རུང་ལ། མེད་ན་ནི་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་དམིགས་ཀྱང་མེད་དོ། ཞེས་པ་དེ་མི་འཐད་དོ། །འདིར་ཡང་དོན་དམ་དུ་ཡོད་མེད་ཀྱི་བརྟག་པ་བྱ་དགོས་མོད་ཀྱང་དོན་འདྲ་ཞིང་བརྟག་པ་སྔ་མ་གོ་སླ་བས་དེ་ལྟར་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་འདིར་ཀུན་བརྟགས་དང་ཡོངས་གྲུབ་གཉིས་དོན་དམ་པར་མེད་ཅིང་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པ་ལ་སྐྱོན་མ་བསྟན་པར་ཀུན་རྫོབ་པའི་ཤེས་པ་དང་འཁྲུལ་བའི་ཤེས་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་མེད་ལ་བརྟགས་ནས་སྐྱོན་བསྟན་པ་ནི། གཞན་དབང་དོན་དམ་པར་མེད་ལ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་བཀག་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ཉིད་ཡོངས་གྲུབ་ཀྱི་ཆོས་ཅན་དང་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་འདོགས་པ་པོ་དང་གདགས་གཞི་ཡིན་པས་མཁས་པ་རྣམས་གཙོ་བོར་འདི་ཉིད་དོན་དམ་པར་ཡོད་མེད་ལ་རྩོད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བསྡུ་བ་ལས། དེ་ལ་གཞན་གྱི་དབང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྒྲོ་འདོགས་པའི་མཐའ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་དང༌། སྐུར་པ་འདེབས་པའི་མཐའ་ནི་གཞན་གྱི་དང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པ་ལ་མེད་དོ་ཞེས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དེ་ལྟར་ མཐའ་གཉིས་རྣམ་པར་སྤངས་པའི་ཚུལ་གྱིས་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་གྱི་ཚུལ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། ཞེས་ངོ་བོ་ཉིད་ཐ་མ་གཉིས་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ལ་དེར་མ་གྲུབ་པོ་ཞེས་པ་རང་མཚན་ལ་སྐུར་འདེབས་སུ་གསུངས་ཏེ། བྱང་ས་དང་འདི་གཉིས་སྒྲོ་སྐུར་གྱི་མཐའ་དང་དེ་སྤོང་ཚུལ་གཅིག་གོ །ཀུན་བརྟགས་མེད་པ་ཡང་དོན་དམ་དུ་ཡིན་གྱི་ཐ་སྙད་དུ་མེད་པ་མིན་ཏེ། བསྡུ་བ་ལས། མངོན་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་མིང་གང་དང་མངོན་པར་བརྗོད་པ་གང་གིས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའམ་འོན་ཏེ་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེན། སྨྲས་པ་ཐ་སྙད་ལས་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དོན་དམ་པར་ནི་དེའི་ངོ་བོ་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། ཞེས་དང
Chinese
不应说成是没有的。如是说。其含义是，对于这些法，如果执着于以自性成立的自相，怎么能说没有呢？因为对于它，以如此执着的量是相违的。如果以如此执着的识不相违，因为识本身是错乱的事物。如果是这样，那么错乱如果以自性而有，则本体空性在胜义中是不允许的，如果没有，那么因为错乱的缘故，即使执着也没有。这样说是不合理的。这里也需要作胜义中有无的观察，但是意义相同，而且之前的观察容易理解，所以这样说了。这样一来，在这里，没有指出遍计所执和圆成实二者在胜义中没有，但在名言中有的过失，而是观察了世俗的识和错乱的识在胜义中有无之后，指出了过失。这是遮止了依他起在胜义中没有，但在世俗中有的情况。因为这本身是圆成实的法性和遍计所执的系缚者和所依处，所以智者们主要争论这本身在胜义中有无。此外，《摄论》中说：对于依他起性和圆成实性，显现为遍计所执性的执着，应当了知那是增益边。断灭边是，对于依他起性和圆成实性，说成是没有，这是对自性的诽谤。如是，以远离二边的形式，应当领会那唯一的意义之理。意思是说，对于后两种自性以自性而有，说成是没有成立，这是对自相的诽谤。就像《瑜伽师地论》和这部论典，增益和诽谤的边以及断除它们的方式是相同的。遍计所执没有，也是在胜义中没有，而不是在名言中没有。如《摄论》中说：这些现观以什么名称和什么言说来安立，应当说是它的自性，还是不应当说是它的自性呢？回答说：在名言中，应当说是它的自性。在胜义中，不应当说是它的自性。如是说。
English
It should not be said that it is non-existent. Thus it is said. The meaning of this is, how can it be said that these dharmas, if one clings to the self-characteristic established by their own nature, are non-existent? Because for it, the measure of such clinging is contradictory. If the mind clinging in this way is not contradictory, it is because the mind itself is a deluded thing. If this is the case, then if delusion exists by its own nature, then emptiness of essence is not permissible in the ultimate sense, and if it does not exist, then even if there is clinging because of delusion, it does not exist. This is unreasonable. Here, too, it is necessary to examine existence and non-existence in the ultimate sense, but the meaning is the same, and the previous examination is easy to understand, so it is explained in this way. In this way, here, without pointing out the fault that the two, the completely imputed and the completely established, do not exist in the ultimate sense but do exist in name, but examining the existence and non-existence of mundane consciousness and deluded consciousness in the ultimate sense, the fault is pointed out. This is to prevent the other-powered from not existing in the ultimate sense but existing in the mundane sense. Because this itself is the dharma nature of the completely established and the binder and basis of imputation of the completely imputed, therefore the wise mainly argue about whether this itself exists or does not exist in the ultimate sense. Furthermore, in the Compendium, it says: "That which clings to the other-powered nature and the completely established nature as the completely imputed nature should be known as the extreme of accretion." And, "The extreme of defamation is that which says that the other-powered nature and the completely established nature are non-existent, which is the defamation of one's own nature." Thus, in the manner of abandoning the two extremes, one should comprehend the meaning of that very thing. It means that for the latter two natures, which exist by their own nature, saying that they are not established there is a defamation of self-characteristics. Just like the Yogācārabhūmi-śāstra and this treatise, the extremes of accretion and defamation and the way to abandon them are the same. The completely imputed is also non-existent in the ultimate sense, but not non-existent in name. As it says in the Compendium: "Should it be said that those manifestations are the nature of whatever name and whatever expression they are established by, or should it not be said that they are their nature?" The answer is: "In name, it should be said that they are their nature. In the ultimate sense, it should not be said that they are their nature." Thus it is said.
Tibetan
༌། དེ་ལ་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ལ་ཡོངས་སུ་གོམས་པའི་མིང་ལ་བརྟེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པ་ཀུན་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞེས་གསུངས་ནས་འདི་ལྟར་དེ་ནི་བཏགས་པའི་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེས་ན་བདག་གཉིས་ཀྱི་ཀུན་བརྟགས་ལྟ་བུ་ཤེས་བྱ་ལ་མི་སྲིད་ཀྱང་དེ་ཙམ་གྱིས་ཀུན་བརྟགས་ཐམས་ཅད་མི་སྲིད་པ་མིན་པས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་དང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་དགག་ལ་བཏགས་ཡོད་དང་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པར་གཞག་གོ །དེའི་ཕྱིར་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་འགྲེལ་ཆེན་ཁ་ཅིག་ལས་ཀུན་བརྟགས་བདེན་པ་གཉིས་ཀར་མེད་ལ་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་གཞན་དབང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་དང་འདྲ་ བར་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་དང༌། ཡོངས་གྲུབ་དོན་དམ་པ་ཡང་ཡིན་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། ཞེས་བཤད་པ་ནི་མདོ་དེའི་དགོངས་པ་མིན་ནོ། ཐེག་བསྡུས་སུ་དགོངས་འགྲེལ་དྲངས་ཏེ་ཕྱི་རོལ་མེད་པར་བསྒྲུབས་ནས་ཕྱི་ནང་གི་གཟུང་འཛིན་ཀུན་བརྟགས་སུ་བཤད་པ་དང་འགལ་ཞིང༌། བྱང་ས་དང་བསྡུ་བ་དང་ཡང་འགལ་ལ་དེར་རྣམ་ངེས་ཀྱི་ལུང་ཡང་དྲངས་པས། ཁ་ཅིག་དེ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་མཛད་ཟེར་བ་ནི་མ་བརྟགས་པ་ཆེན་པོའི། །བསྡུ་བར་དགོངས་འགྲེལ་གྱི་གླེང་གཞིའི་ལེའུ་མ་གཏོགས་པ་ལེའུ་ལྷག་མ་རྣམས་ཕལ་མོ་ཆེ་དྲངས་ཤིང་དཀའ་གནས་རྣམས་ལེགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་འདུག་པས་སློབ་དཔོན་འདིས་འགྲེལ་བ་ཟུར་དུ་མཛད་དགོས་པར་ཡང་མི་སྣང་ངོ༌། །ཕྱིས་ཀྱི་ཁ་ཅིག་ཀྱང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་པོ་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་མེད་པར་བ་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་ཀྱང་དོན་དམ་པར་མེད་ཐ་མ་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་ཐོགས་མེད་སྐུ་མཆེད་ཀྱི་དགོངས་པར་འཆད་པ་ཡང་ལུགས་འདི་ལས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། ཁྱད་པར་དུ་གཞན་དབང་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་པའི་དོན་འཁྲུལ་པའི་བློས་དེ་ལ་སྐྱེ་འགག་སོགས་ཡོད་པར་ཞེན་པ་ཙམ་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་ལ་སྐྱེ་འགག་སོགས་མེད་དོ་ཞེས་འདོད་པ་ནི། གཞན་དབང་ལ་སྐུར་འདེབས་ཀྱི་མཐར་ཐུག་དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་གཉིས་ལ་ཡང་སྐུར་པ་བཏབ་པས་མཚན་ཉིད་གསུམ་ག་ལ་སྐུར་འདེབས་ཆད་ལྟའི་གཙོ་བོར་ སྔར་བྱང་ས་ལས་བཤད་པ་དེ་ཡིན་ཞིང༌། མདོ་སྡེ་དགོངས་འགྲེལ་ངེས་དོན་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཕྱོགས་ལ་སྤང་དུ་མེད་པའི་འགལ་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །གཉིས་པ་ནི། གལ་ཏེ་བྱང་ས་དང་བསྡུ་བ་ལས། གཞན་དབང་དོན་དམ་པར་ཡོད་པར་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན་ན་དགོངས་འགྲེལ་ལས། ཇི་ལྟར་འཕགས་པའི
Chinese
对此，经中说“对于精通术语，依赖于名称的意识之对境，其遍计所执之自性为何”，如此说，这是假立存在，而非胜义存在。因此，如同我和二取之遍计在所知中不可能存在一样，不能因此就认为一切遍计都不存在，应遮遣实有和胜义有，安立为假立有和世俗有。因此，有些《解深密经》的释论中说，遍计在二谛中都不存在，而二取之依他起，如同幻术般，在世俗中存在；圆成实胜义谛也存在，以无自性之方式存在，是胜义有。如此之说是与该经的意旨不符的。在《摄大乘论》中引用《解深密经》成立外境不存在，并将内外之能取所取说为遍计，这是相违的。与《瑜伽师地论》和《摄大乘论》也相违，因为其中也引用了《辨中边论》的教证。有些人说那是无著所造，这是极大的未加考察。在《摄大乘论》中，除了《解深密经》的绪论品之外，其余品大多被引用，并且很好地确定了难点，因此这位论师似乎没有必要单独造释论。后来的有些人也说，第一个自性在名言中也不存在，第二个在名言中存在但在胜义中不存在，第三个在胜义中存在，如此解释无著兄弟的意旨也是与此理相悖的。特别是，认为依他起在名言中存在，错误的意识执着其有生灭等，这仅仅是执着而已，事物本身没有生灭等，如此的观点是对依他起的极致诽谤，因为这个原因，也诽谤了另外两个自性，因此是对三个自性的诽谤，是断见的主要根源，这在之前《瑜伽师地论》中已经说过了。要知道，认为《解深密经》是了义的观点，是无法避免的矛盾。第二，如果像《瑜伽师地论》和《摄大乘论》中所说，依他起是胜义有，那么《解深密经》中，如何
English
Therefore, the sutra says, "What is the nature of the completely conceptualized object of consciousness that relies on names that are fully accustomed to terminology?" It says that it is nominally existent, but not ultimately existent. Therefore, just as the completely conceptualized self and duality cannot exist in the knowable, one cannot conclude that all completely conceptualized things do not exist. One should negate substantial existence and ultimate existence, and establish nominal existence and conventional existence. Therefore, some commentaries on the *Exposition of the Thought Sutra* say that the completely conceptualized does not exist in either of the two truths, while the dependent arising of the two objects of grasping and the grasper is like an illusion, existing conventionally. The perfectly established ultimate truth also exists, existing in the manner of being without inherent existence, and is ultimately existent. Such an explanation is not in accordance with the intention of that sutra. In the *Summary of the Great Vehicle*, the *Exposition of the Thought Sutra* is quoted to establish that external objects do not exist, and the internal and external objects of grasping and the grasper are explained as completely conceptualized, which is contradictory. It is also contradictory to the *Yoga Practice Treatise* and the *Summary*, because the quote from the *Discrimination of the Middle and the Extremes* is also cited there. Some say that it was composed by Asanga, which is a great lack of investigation. In the *Summary*, most of the chapters are quoted except for the introductory chapter of the *Exposition of the Thought Sutra*, and the difficult points have been well established, so it does not seem necessary for this teacher to compose a separate commentary. Some later people also say that the first nature does not exist even nominally, the second exists nominally but does not exist ultimately, and the third exists ultimately. Explaining the intention of the brothers Asanga in this way is also contrary to this reasoning. In particular, the meaning of dependent arising existing nominally is that mistaken consciousness clings to it as having arising and ceasing, etc., but this is merely clinging, and things themselves do not have arising and ceasing, etc. Such a view is the ultimate slander of dependent arising. Because of this reason, it also slanders the other two natures, so it is a slander of all three natures and the main root of nihilistic views, which has been explained in the *Yoga Practice Treatise* before. Know that the view that the *Exposition of the Thought Sutra* is definitive is an unavoidable contradiction. Second, if, as stated in the *Yoga Practice Treatise* and the *Summary*, dependent arising is ultimately existent, then how does the *Exposition of the Thought Sutra*