Tibetan
ཁས་བླངས་པའི་སྟེང་ནས་ལན་མཛད་དོ། །སུམ་ཅུ་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང༌། ཡང་ན་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་བྱ་ཡང་རྫས་ཉིད་དུ་ཁ་ཅིག་སེམས་པ་དང༌། གཞན་དག་ཤེས་བྱ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཉིད་དུ་ཡོད་ཀྱི་དོན་དམ་པར་ཡོད་པ་མིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྨྲ་བ་འདི་རྣམ་པ་གཉིས་དགག་པའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བརྩམས་སོ། །ཞེས་སློབ་དཔོན་འདིས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་དབང་ཡེ་མེད་མིན་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་སྔར་བྱང་ས་དྲངས་པ་ལྟར་དོན་དམ་པར་ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ཡེ་མེད་དམ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ཅེས་འགོག་པ་ཡིན་གྱི་ཤེས་བྱ་ལ་མི་སྲིད་པར་འདོད་པ་བཀག་པ་མིན་ནོ། །རྐང་པ་བཞི་པས་ནི་གཉིས་སྟོང་ཀུན་རྟོག་ལ་གཏན་དུ་ཡོད་ན་ཅིའི་ཕྱིར་མི་རྟོགས་སྙམ་པའི་དོགས་པ་སེལ་ཏེ། །སྟོང་ཉིད་དེ་ལ་གཉིས་སྣང་འཁྲུལ་པའི་ཀུན་རྟོག་ཡོད་པས་དེས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པ་དང་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ནི་མཐའ་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི་དབུ་མའི་ལམ་མ་ཡིན་པས་དེ་དག་དགག་པའི་དོན་དུ་ཚིགས་བཅད་གཉིས་པ་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྟོག་དང་སྟོང་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་མིན་ཞིང་གཟུང་འཛིན་གཉིས་ཀྱིས་མི་སྟོང་བ་མིན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་རྟོག་གི་འདུས་བྱས་དང་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་འདུས་མ་བྱས་སོ། །བཤད་པ་ནི་ཡུམ་གྱི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ལས་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་གཅིག་ཏུ་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མི་སྟོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བསྟན་པ་སྟེ་དེ་དང་མཐུན་པར་བྱས་པར་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་ བཤད་པ་ལྟར་བྱའི་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་གྲུབ་དང་མི་སྟོང་བ་མ་ཡིན་པ་ངོ་བོ་ཉིད་གཞན་གཉིས་ལ་འཆད་པ་དོན་མིན་ནོ། །ཡོད་པ་ནི་ཀུན་རྟོག་དང་མེད་པ་ནི་གཉིས་པོ་དང་ཀུན་རྟོག་དང་སྟོང་ཉིད་གཉིས་ཕན་ཚུལ་ཡོད་པ་ལ་དབྱིག་གཉེན་དཔོན་སློབ་ཀྱིས་བཤད་པ་ལྟར་བྱའི་དེ་གཉིས་གཅིག་དོན་གཞན་དུ་ཡོད་པས་ཅིག་ཤོས་སྟོང་བའོ་ཞེས་འདི་དག་ལས་བཟློག་སྟེ་འཆད་པ་དེ་དག་གི་བཞེད་པར་འཆད་པ་ལྟར་མི་བྱའོ། །འོད་སྲུངས་ཀྱི་ལེའུ་ལས་ཡོད་མེད་གཉིས་མཐའ་རེ་རེར་བཤད་ནས་དེ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་དབུ་མའི་ལམ་དུ་བཤད་པ་ཉིད་དེ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་འདིའི་དོན་དུ་བློ་བརྟན་གྱིས་བཤད་དོ། །དེས་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་གྱི་ཚུལ་འདི་ཉིད་དབུ་མའི་དོན་དུ་འགྲེལ་པས་དབུ་མ་པ་གཞན་གྱི་ལྟར་ན་དེ་གཉིས་སྔ་མ་ལས་ཕྱི་མ་མཆོག་ཏུ་བཞེས་ཀྱང་ཚུལ་འདིས་དེ་གཉིས་དོན་གཅིག་ཏུ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དབྱིག་གཉེན་དང་བློ་གྲོས་བརྟན་པས་བཀྲལ་ཚུལ་ནི་སྐབས་སྐབས་སུ་བརྗོད་ཟིན་ལ། ཕྱོག་ཀྱི་གླང་པོས་ཀྱང་བརྒྱད་སྟོང་པའི་དོན་རྣམས་ཐེག་བསྡུས་དང་མཐུན་པར་བརྒྱད་སྟོང་དོན་བསྡུས་སུ་བཀྲལ་ལ། ཆོས་ཀྱི་གྲགས་པས་རྣམ་འགྲེལ་ལས། དེ་ལ་གཅིག་ནི་མེད་པས་ཀྱང༌། གཉིས་ཀའང་ཉམས་པར་འགྱུར་པ་ཡིན༌། དེ་ཕྱིར་གཉིས་སྟོང་གང་ཡིན་པ། དེ་ནི་དེ་ཡིའང་དེ་ཉིད་ཡིན། ཞེས་གཟུང་འཛིན་རྫས་གཞན་གྱིས་སྟོང་པའི་སྟོང་ཉིད་གཞན་དབང་གི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་གསུངས་ཤིང་། ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་མདོ་སྡེ་ལས་གསུངས་པའི་དོན་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་འགྲེལ་ཏེ། དངོས་རྣམས་ཐ་དད་གནས་པ་ནི། །དེ་ཐ་དད་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། །དེ་ནི་བསླད་པ་ཉིད་ཡིན་ནི། །དེ་དག་ཐ་དད་ཀྱང་བསླད་འགྱུར། །གཟུང་དང་འཛིན་པའི་རྣམ་པ་ལས། མཚན་ཉིད་གཞན་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། དེས་ན་མཚན་ཉིད་སྟོང་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་མེད་པར་རབ་ཏུ་བཤད། ཅེས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པར་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་པ་ནི་རང་རིག་པ་ཙམ་གྱིས་མིན་གྱི་གཉིས་སུ་སྣང་བའི་ཤེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འབྱེད་དོ། །གཉིས་སྣང་ཡང་སློད་པ་སྟེ་བརྫུན་པ་ཡིན་པས་དེས་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཡང་བརྫུན་པར་འགྱུར་ལ། གཟུང་འཛིན་གྱི་རྣམ་པ་ལ་དོན་གཞན་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མེད་ཅིང༌། གཉིས་སུ་སྣང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་མེད་པས་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ། །ཡང་རྣམ་འགྲེལ་ལས། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་བྱེ་བྲག་གིས། །མཚན་ཉིད་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་ཡི། །ཁྱད་པར་ཅན་དེའང་དེ་ཉིད་མིན། དེས་ཀྱང་དེ་དག་མཚན་ཉིད་བྲལ། ཞེས་གཟུགས་ཕུང་ལ་སོགས་པ་མཚོན་བྱ་དང༌། གཟུགས་སུ་རུང་བ་ལ་སོགས་པ་མཚོན་བྱེད་དུ་གསུངས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་བྱ་བྱེད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ལ། དེ་དག་གི་གཞི་རྫས་སུ་ཡོད་ཀྱང་བྱ་བྱེད་ཀྱི་ཆ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་ལ་དགོངས་ནས་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ང་ཞེས་གསུངས་པར་བཤད་དེ་འདི་ནི་ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་དང་ཡང་ཐུན་མོང་བའོ། །རྣམ་འགྲེལ་ལས། གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་ནུས་མེད་ན། །ས་བོན་སོགས་ནི་མྱུག་སོགས་ལ། །ནུས་མཐོང་གལ་ཏེ་དེ་ཀུན་རྫོབ། །འདོད་ན་ཇི་ལྟར་དེ་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ནི་སྔར་བསྡུ་བ་ལས་གསུངས་པ་དང་གནད་གཅིག་གོ །འདི་དག་གི་བཀྲལ་ཚུལ་ཞིབ་པ་ནི་མངས་སུ་དོགས་ནས་མ་བྲིས་སོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དགག་བྱ་སྒྲོ་འདོགས་ངོས་གཟུང་བ་དང༌། དེ་ཇི་ལྟར་འགོག་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ནི། ལུགས་འདིའི་རིགས་པའི་དགག་བྱ་ལ
Chinese
在承诺的基础上作答。在《三十颂》的注释中也说：或者有些人认为，能知如所知也是实物；另一些人认为，能知如所知也是世俗谛，而非胜义谛。为了驳斥这种极端的主张，所以造了这部论。这位论师这样说过。因此，说“他性无有”并不是像前面引用的《菩萨地》那样，遮止胜义谛中实物全无，或者一切的一切中全无，而不是遮止认为所知不可能存在。四句是为了消除如果二取分别念恒常存在于空性中，为何不能觉察的疑问。因为空性中存在二显现的错乱分别念，所以被它遮蔽了。一切法完全是空性、非空性、有、无，都会变成边见，不是中观之道，所以为了遮止这些，说了第二颂：不是以分别念和空性空，也不是以能取所取二者不空，一切都是分别念的造作和空性的非造作。解释是，如《母经》等中所说，已经阐明了一切既不是完全空性，也不是非空性，要与此相符，如世亲所说，解释为非空性是圆成实，非不空性是自性其他二者，是没有意义的。有是分别念，无是二者，以及分别念和空性二者相互存在，要如世亲师徒所说，如果说二者以一异存在，所以一者是空性的，要反过来解释这些，不要按照那些人的观点来解释。在《照世经》中，说了有无二者是各自的边见，然后说二者的中间是对诸法各自进行思择的中观之道，那就是中观之道。为了这个意义，坚意作了解释。因此，唯识的这种方式解释为中观的意义，按照其他中观派的观点，虽然认为后者比前者殊胜，但这种方式认为二者意义相同。
English
The answer is made on the basis of commitment. In the commentary on the Thirty Verses, it is also said: Or some think that the knowable, like the knower, is also a substance; others think that the knower, like the knowable, is also conventional truth, not ultimate truth. In order to refute this extreme assertion, this treatise was composed. This teacher has said so. Therefore, saying "other-powered is not utterly non-existent" is not, as previously quoted from the Bodhisattva-bhumi, to negate that in ultimate truth, a real thing is utterly non-existent, or that in all of all, it is non-existent, but it is not to negate the belief that the knowable is impossible. The four lines are to dispel the doubt that if dualistic conceptualization constantly exists in emptiness, why is it not perceived? Because the conceptualization of dualistic appearance is present in that emptiness, it is obscured by it. All dharmas being entirely empty, non-empty, existent, and non-existent would become extremes, not the Middle Way, so in order to negate these, the second verse was spoken: It is not empty by conceptualization and emptiness, nor is it non-empty by the two, grasper and grasped; all are the compounded of conceptualization and the uncompounded of emptiness. The explanation is that, as stated in the Mother Sutra and others, it has been clarified that all of this is neither entirely empty nor non-empty, and it should be in accordance with this, as Vasubandhu said, to explain non-emptiness as the perfectly established and non-non-emptiness as the other two, self-nature, is meaningless. Existence is conceptualization, non-existence is the two, and the two, conceptualization and emptiness, exist mutually; it should be as the teacher and disciple Vasubandhu said. If it is said that the two exist as one or different, so one is empty, to explain these in reverse, do not explain according to the views of those people. In the Chapter of Light Protection, it is said that existence and non-existence are each explained as extremes, and then the middle of the two is explained as the Middle Way of individually contemplating dharmas, and that is the Middle Way. For this meaning, Blo-brtan (Sthiramati) made an explanation. Therefore, this mode of Mind-Only is explained as the meaning of the Middle Way. According to the views of other Madhyamikas, although they consider the latter to be superior to the former, this mode considers the two to have the same meaning.
Chinese
是这样做的。如此一来，无著和坚慧对八千颂的解释，已在不同场合中述说。法称论师也在《释量论》中说：“因为如果一个不存在，两个都会消失。因此，任何二千颂，那也是它，它也是那。”这样宣说了以能取所取之异体空性的空性，即是他空性。 经部中所说的诸法无自性，也解释为那个意义：“诸事物各别存在，那是依赖于各别的。那实际上是虚假的，那些各别也是会坏灭的。从能取和所取的行相中，没有其他的体性存在。因此，因为体性是空性的缘故，才善说了无自性。”意思是说，将事物区分为生等各别，不是仅仅由自证识，而是由二取显现的识来区分的。二取显现也是虚假的，所以由它所安立的也是虚假的。并且在能取所取的行相上，也没有其他意义的体性，二取显现的体性也不如所显现的那样存在，所以说无自性。又，《释量论》中说：“蕴等差别，能作一切体性，具有差别者也不是它，它也与那些体性相离。”意思是说，所说的色蕴等是所诠，可成为色等是能诠，都是以作用来区分的。即使那些的基存在于事物中，但从作用的角度来说，并没有成立为真实，考虑到这一点，也说了体性是空性的，这与声闻部也是共同的。《释量论》中说： “如果一切都无能，种子等对于芽等，如果见到能力，如果许诺那是世俗，那么如何会那样呢？”所说的与之前《集量论》中所说的要点是一致的。这些的解释方法，因为顾虑繁多所以没有写。第二，分二：确定所破的增益，以及如何遮破它的方式。第一是：此宗的理所破是
English
That's how it was done. Thus, the explanations of the Eight Thousand Verses by Vasubandhu and Sthiramati have been mentioned on various occasions. Dharmakirti also said in the Pramāṇavārttika, "Because if one does not exist, both will disappear. Therefore, whatever the two thousand verses are, that is also it, and it is also that." Thus, he proclaimed emptiness, which is empty of other entities of the grasper and the grasped, as the suchness of other-dependence. The meaning of the sutras that say that all phenomena are without self-nature is also explained in that same way: "Things exist separately, that is dependent on the separate. That is actually false, and those separate things will also perish. From the aspects of the grasper and the grasped, there is no other characteristic. Therefore, because the characteristic is empty, it is well explained as without self-nature." It means that distinguishing things into separate entities such as birth is not only by self-awareness, but by the consciousness that appears as dualistic. The appearance of duality is also false, so what is established by it is also false. And in the aspect of the grasper and the grasped, there is no characteristic of another meaning, and the characteristic of the appearance of duality does not exist as it appears, so it is said to be without self-nature. Also, the Pramāṇavārttika says, "The aggregates and other distinctions, which make all characteristics, that which has distinctions is also not it, and it is also separated from those characteristics." It means that the aggregates of form, etc., are what is to be expressed, and what can become form, etc., are the expressers, all of which are distinguished by action. Even if the basis of those exists in things, but from the point of view of action, it is not established as reality, considering this, it is also said that the characteristic is empty, which is also common with the Hearer school. The Pramāṇavārttika says: "If everything is powerless, seeds, etc., for sprouts, etc., if the ability is seen, if it is promised that it is conventional, then how will it be so?" What is said is consistent with the points previously stated in the Compendium on Valid Cognition. The detailed explanations of these, I have not written because of fear of prolixity. Second, there are two parts: identifying the object of refutation and the imputation, and how to refute it. The first is: the object of refutation by reasoning in this system is