Tibetan
་མི་སྐྱེ་བ་ལ་དབུ་མ་སྣང་བར་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །རང་མཚན་ནི་ཀུན་བརྟགས་ལ་སྟེ་དེ་ལ་ནམ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །རང་མི་སྐྱེ་ བ་ནི་གཞན་དབང་ལའོ། །གཞན་འགྱུར་གྱི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་ཡོངས་གྲུབ་ལའོ། །ཉོན་མོངས་མི་སྐྱེ་བ་ནི་ཟད་པ་ཤེས་པ་ཐོབ་པ་ལའོ། །ཁྱད་པར་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་སྐུ་ལའོ། །ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ལུགས་དང་སྐྱེ་བ་མེད་ཚུལ་འདི་བཞིན་འཆད་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་དང་འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བཤད་པ་སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་མི་འདོད་པའི་ལུགས་སོ། །དེ་ལ་དུས་གསུམ་གི་ཆོས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཚུལ་གྱི་ད་ལྟར་བ་མ་གཏོགས་པ་དང༌། བྱིས་པས་ཞེན་པ་བཞིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ཚུལ་སྔ་མ་ནི་ཉན་ཐོས་སྡེ་གཉི་ག་དང་ཐུན་མོང་བའོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་སྐྱེས་ཟིན་པའི་འོག་ཏུ་གནས་པའི་བྱ་བ་དང་དེའི་འོག་ཏུ་འཇིག་པའི་བྱ་བ་འཇུག་པར་འདོད་དོ། །གལ་ཏེ་དགོངས་འགྲེལ་ལས་གཞན་དབང་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་གསུངས་ཤིང༌། །རྒྱན་ལས་ཀྱང་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་གསུངས་པས་བདེན་པར་གྲུབ་པ་དེ་དག་གི་དོན་མིན་ནོ་ཞེ་ན། །སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བཤད་པས་བདེན་པར་མི་སྟོན་པའི་ངེས་པ་མེད་དེ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དཔེར་བྱེད་ལུགས་ལ་རགས་ལས་སོ། །དེ་ཡང་རྒྱན་ལས་ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་དེ་བཞིན་དུ། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་འདོད། སྒྱུ་མའི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟ་བར། །དེ་བཞིན་གཉིས་སུ་འཁྲུལ་པ་བརྗོད། ཅེས་གསུགས་པ་འདིས་སྒྱུ་མ་དཔེར་བྱེད་ལུགས་བསྟན་ཏེ། །འཁྲུལ་པའི་གཞི་བོང་བ་དང་ཤིང་ལ་སོགས་པ་སྒྱུ་མའི་སྔགས་ཀྱིས་བཏབ་པ་ནི་ཀུན་རྟོག་གཞན་དབང་ དང་འདྲ་སྟེ་རྐང་པ་དང་པོ་གཉིས་ཀྱི་དོན་ནོ། །སྒྱུ་མའི་རྣམ་པ་རྟ་གླང་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་སུ་སྣང་བ་ནི། །གཞན་དབང་གཟུང་འཛིན་རྒྱངས་ཆད་གཉིས་སུ་སྣང་བ་དང་འདྲ་སྟེ་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱི་དོན་དུ་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་བཤད་དོ། །ཡང་རྒྱན་ལས། ཇི་ལྟར་དེ་ལ་དེ་མེད་པ། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་དོན་དམ་འདོད། །ཇི་ལྟར་དེ་ནི་དམིགས་གྱུར་པ། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཉིད། ཅེས་སྒྱུ་མ་ལ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ་གཞན་དབང་ལ་གཟུག་འཛིན་གཉིས་མེད་པ་དོན་དམ་དང་སྒྱུ་མ་དེ་རྟ་གླང་གི་ངོ་བོར་དམིགས་པ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པ་མིན་པ་ལ་ཀུན་བརྟགས་པ་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པར་དམིགས་སོ་ཞེས་འགྲེལ་པར་བཤད་དོ། །རྒྱན་ལས། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་བདག་དང་སྲོག་ལ་སོགས་བར་མེ
Chinese
就像中观派所说的不生那样。自相是遍计所执，因为那上面任何时候都没有生。自不生是他起。无有他变的生是圆成实。烦恼不生是获得尽智。特别的不生是佛的法身。像这样讲解无自性之理和不生之方式，是不喜欢按照字面意思解释一切法在胜义中无自性以及有为法在胜义中无生的宗派。其中，三时之法的无自性之理，除了现在以外，以及像孩童执着那样的无自性之理，前者是与声闻二部共同的。分别说部认为，生起之后有住的行相，住之后有灭的行相。如果有人说，如果《解深密经》中说他起如幻，并且《庄严经论》中也说一切有为法如幻，那么真实成立就不是那些的意义。像幻术等一样解说，不一定不显示真实，这取决于如何以幻术等作为比喻。其中，《庄严经论》中说：『如幻彼亦尔，非真遍计想，幻事之相状，如是说为二。』这句偈颂显示了以幻术作为比喻的方式。幻术迷惑的基础，如土块和树木等，被幻术咒语加持，就像遍计所执的他起一样，这是前两句的意义。幻术的形象，显现为马、牛等形象，就像他起显现为能取所取二取一样，无著解释说这是后两句的意义。又，《庄严经论》中说：『如是彼中无，如是胜义想，如是彼为境，如是即世俗。』就像幻术中没有大象等一样，在他起中没有能取所取二取是胜义谛，就像幻术以马牛的体性为对境一样，于非真实的遍计所执，那是以世俗谛为对境，注释中这样解释。又，《庄严经论》中说：『内六处，无我与命等。』
English
It is like the non-arising as explained in the Madhyamaka appearance. The self-character is the completely imputed, because there is never any arising on that. Self-non-arising is dependent on others. The non-arising of other changes is the perfectly established. Non-arising of afflictions is the attainment of the knowledge of exhaustion. The special non-arising is the Dharmakaya of the Buddha. Explaining the reason for the absence of inherent existence and the manner of non-arising in this way is the tradition that does not like to interpret literally that all dharmas are empty of inherent existence in the ultimate sense and that conditioned things do not arise in the ultimate sense. Among them, the reason for the absence of inherent existence of the dharmas of the three times, except for the present, and the earlier reason for the absence of inherent existence like the attachment of children, is common to both the Hearer schools. The Vaibhashikas believe that after something has arisen, the activity of abiding occurs, and after that, the activity of ceasing occurs. If someone says, "If the *Sandhinirmocana Sutra* says that dependence on others is like illusion, and the *Ornament for Clear Realization* also says that all conditioned things are like illusion, then the truly established is not the meaning of those," there is no certainty that explaining things as being like illusion and so on does not show the truth, it depends on how illusion and so on are used as examples. Moreover, the *Ornament for Clear Realization* says: "Just as illusion is, so is the non-real completely conceptualized, the appearance of illusion, thus it is said to be twofold." This verse shows the way of using illusion as an example. The basis of illusion, such as clods of earth and trees, is blessed by the mantra of illusion, just like the dependent on others of the completely conceptualized, this is the meaning of the first two lines. The appearance of illusion, appearing as the form of horses, cattle, etc., is like the dependent on others appearing as the duality of grasper and grasped, Asanga explained that this is the meaning of the latter two lines. Again, the *Ornament for Clear Realization* says: "Just as that is not in that, so is the ultimate thought, just as that is the object, so is the conventional." Just as there are no elephants etc. in illusion, the absence of the duality of grasper and grasped in dependence on others is the ultimate truth, just as illusion takes the nature of horses and cattle as its object, that which is not real, the completely conceptualized, that is the object of the conventional truth, the commentary explains it this way. Again, the *Ornament for Clear Realization* says: "The six internal sense bases, no self and life, etc."
Tibetan
ད་བཞིན་དུ་དེར་སྣང་བའི་ཆ་ནས་སྒྱུ་མ་དང༌། ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གང་ཟག་གི་བདག་གི་ཉེ་བར་སྤྱད་བྱར་མེད་བཞིན་དུ་དེར་སྣང་བའི་ཆ་ནས་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་མདོ་ལས་གསུངས་པར་བཤད་ཀྱི་ཕྱི་ནང་གི་འདུས་བྱས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་བཞིན་དུ་དར་སྣང་བའི་དཔེར་མ་གསུངས་སོ། །ཐེག་བསྡུས་ལས་ཀྱང་ཡུམ་གྱི་མདོར་གསུངས་པའི་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་དཔེར་གཞན་དབང་བསྟན་པའི་དཔེ་དོན་སྦྱོར་བ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་ན་ཡུལ་དུ་ཇི་ལྟར་དམིགས་སྙམ་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་དང༌། དོན་མེད་ན་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་སྙམ་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་སྨིག་རྒྱུ་དང༌། དོན་ མེད་ན་ཡིད་དུ་འོང་མི་འོང་ལ་ཇི་ལྟར་སྤྱོད་སྙམ་པ་བཟློག་པའི་ཕྱིར་རྨི་ལམ་ལ་སོགས་པ་དཔེར་བཤད་དོ། །སྒྱུ་མ་སོགས་མི་བདེན་པའི་དཔེར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་དབུ་སེམས་སོ་སོའི་མི་བདེན་ལུགས་ཀྱི་དཔེར་བྱེད་ལུགས་མ་འདྲེས་པར་ཕྱེད་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི། དབུས་མཐའ་ལས། ཡང་དག་མ་ཡིན་ཀུན་རྟོག་ཡོད། །དེ་ལ་གཉིས་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདི་ལ་ཡོད། །དེ་ལ་ཡང་ནི་དེ་ཡོད་དོ། །སྟོང་པ་མ་ཡིན་མི་སྟོང་མིན། དེ་ལྟ་བས་ན་ཐམས་ཅད་བཤད། །ཡོད་པས་མེད་པས་ཡོད་པས་ན། །དེ་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཚིགས་བཅད་དང་པོས་སྟོང་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་གཉིས་པས་དེ་ཉིད་དབུ་མའི་ལམ་དུ་བསྟན་ནོ། །དེ་ལ་གང་ན་གང་མེད་པ་དེ་ནི་དེས་སྟོང་པ་དང་འདི་ལ་ལྷག་མ་ཡོད་པ་ནི་འདིར་ཡོད་པའོ་ཞེས་ཡོད་མེད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཤེས་པ་ནི་སྟོང་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གསུངས་ལ། །འདིས་ཀྱང་དེ་སྟོན་པའི་ཕྱིར་སྟོང་ཉིད་ཡང་དག་པ་བསྟན་ཏོ། །གང་ན་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་གཞི་སྟེ་དེ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྟོག་སྟེ་གཞན་དབང་ངོ་། གང་མེད་ཅེས་པའི་མེད་རྒྱུ་ནི་གཟུང་འཛིན་རྫས་ཐ་དད་པ་གཉིས་པོ་སྟེ་ཀུན་བརྟགས་སོ། །དེ་ལ་ཡོད་མ་ཡིན་ཞེས་པས་ནི་སྔ་མ་དེ་ཕྱི་མ་འདིས་སྟོང་པར་བསྟན་ནོ། །དེ་མེད་ན་དེའི་ཤུལ་དུ་ལྷག་མ་ལུས་པའི་ཡོད་པ་དེ་གང་ཡིན་སྙམ་ན། ཀུན་རྟོག་ཡོད་ཅེས་པ་དང་། །རྐང་པ་གསུམ་པས་གཞན་དབང་དང་ཡོངས་གྲུབ་གཉིས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ལ་རྐང་པ་བཞི་པས་ནི་དོགས་པ་གཞན་ཞིག་ གཅོད་དོ། །དབྱིག་གཉེན་གྱིས་གང་སྟོང་བ་དང་གང་གིས་སྟོང་བའི་དོན་དུ་དེ་ལྟར་བཤད་པ་དེ་ཉིད་བློ་བརྟན་གྱིས་གསལ་བར་བསྟན་པ་ནི་འགྲེལ་བཤད་ལས། ལ་ལ་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་རང་བཞིན་ཡེ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེ
Chinese
同樣，就其顯現的方面而言，是幻術；外在的六處，雖然不是可以讓人格的我所使用的，但就其顯現的方面而言，就像夢一樣，經中是這樣說的，但內外的有為法，雖然本性是空性的，卻沒有說成是顯現的例子。攝大乘論中，也將母經中所說的幻術等例子，與顯示他空的例子意義結合。為了遣除如果沒有外境，要如何緣取對境的想法，所以舉了幻術；為了遣除如果沒有實質，心和心所要如何生起的想法，所以舉了陽焰；為了遣除如果沒有實質，要如何取捨悅意不悅意的想法，所以舉了夢等例子。在用幻術等作為不真實的例子時，也要區分開中觀和唯識各自用來比喻不真實的方式，不要混淆。第二，中邊分別論中說：「非真遍計有，彼無二亦無，空性於此有，彼亦於此有，非空非不空，故一切皆說，有故無故有，是為中觀道。」意思是說，第一頌說明了空性的體性，第二頌說明了這就是中觀之道。其中，哪裡沒有什麼，就是以那個空，而這裡有剩餘的，就是這裡有的，像這樣如實了知有無，就是不顛倒地進入空性。這也因為顯示了那個，所以顯示了真實的空性。所謂的「哪裡」，指的是空的基礎，也就是非真實的遍計，也就是他空。所謂的「沒有什麼」的沒有的東西，指的是能取所取實質各異的二者，也就是遍計所執。所謂的「彼無二亦無」，就是說前者被後者空掉了。如果沒有那個，那麼那個的殘餘留下的存在是什麼呢？所謂的「遍計有」，以及第三句，就是顯示了他空和圓成實二者，而第四句則是斷除了其他的疑惑。世親對於什麼是空，以及以什麼空的意思這樣解釋，而堅意則在注釋中清楚地顯示了這一點，有些人認為一切法都像兔角一樣，本性完全不存在。
English
Similarly, in terms of its appearance, it is an illusion; the six external sense bases, although they are not to be used by the self of a person, are said in the sutras to be like a dream in terms of their appearance, but the conditioned phenomena of inner and outer, although empty in nature, are not given as examples of appearance. In the Compendium of the Great Vehicle, the examples of illusion, etc., mentioned in the Mother Sutra are also combined with the meaning of the examples showing other-emptiness. In order to dispel the thought of how to focus on an object if there is no external object, illusion is given as an example; in order to dispel the thought of how mind and mental factors arise if there is no substance, mirage is given as an example; in order to dispel the thought of how to accept or reject pleasant and unpleasant things if there is no substance, dream and other examples are given. When using illusion, etc., as examples of untruth, one should also distinguish between the ways in which Madhyamaka and Cittamātra each use them to exemplify untruth, without confusing them. Second, the Middle Beyond Extremes states: "The unreal conceptualization exists, in it the two do not exist, emptiness exists in this, it also exists in this, neither empty nor not empty, therefore all is explained, because of existence, because of non-existence, because of existence, this is the Middle Way." It is said that the first verse explains the nature of emptiness, and the second verse explains that this is the Middle Way. Among them, where there is nothing, it is empty of that, and what remains here is what is here, like this, knowing existence and non-existence as they are is entering emptiness without inversion. This also shows the true emptiness because it shows that. The so-called "where" refers to the basis of emptiness, which is the unreal conceptualization, which is other-emptiness. The so-called "nothing" refers to the two, the grasper and the grasped, which are different substances, which are the imputed. The so-called "in it the two do not exist" means that the former is emptied by the latter. If there is not that, then what is the existence of the remainder left behind? The so-called "conceptualization exists," and the third line, shows that it is the two, other-emptiness and perfect establishment, and the fourth line cuts off other doubts. Vasubandhu explained the meaning of what is empty and by what it is empty in this way, and Sthiramati clearly showed this in the commentary, some people think that all dharmas are like rabbit horns, and their nature does not exist at all.