Tibetan
བྱེད་རྣམ་པའི་སེམས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་རྣམས་ཀྱིས་མ་གཟིགས། །གང་ན་བརྟག་བྱ་རྟོག་བྱེད་ཡོད། །དེར་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ནི་བརྟག་བྱ་དང་རྟོག་བྱེད་དུ་བདེན་པར་འཛིན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པ་མེད་པར་སྟོན་གྱི། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་འགོག་པ་དང་བརྟག་བྱ་དང་རྟོག་བྱེད་ཙམ་འགོག་ན་གཞུང་དེར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་དཔྱད་པའི་སྒོ་དུ་མས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཏན་ལ་ཕབ་ པ་དང་འགལ་ཞིང༌། དེ་གཉིས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་གཟིགས་ན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་མེད་དང་ནི་སྟོང་ཉིད་དང༌། །བདག་མེད་ཅེས་བྱར་སྟོང་པ་ཉིད། །བདག་ཉིད་དམན་པར་གང་སྒོམ་པ། །དེ་དེ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་མིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་བདག་མེད་ལ་དམིགས་ནས་སྒོམ་པ་མི་འགོག་གི །དེ་དག་ཏུ་བདེན་པར་བཟུང་བའི་བདག་ཉིད་དམན་པ་སྟེ་སྨད་པའི་སྟོང་ཉིད་སྒོམ་པ་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་བསྟོད་པ་ལས། ཀུན་རྟོག་ཐམས་ཅད་བསལ་བའི་ཕྱིར། །སྟོང་ཉིད་བདུད་རྩི་སྟོན་མཛད་ན། །གང་ཞིག་དེ་ལ་ཞེན་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་སྨད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་ལས་ཀྱང༌། དེ་ལྟར་བདག་དང་བདག་མེད་པ། །ཡང་དག་ཇི་བཞིན་དམིགས་སུ་མེད། །བདག་དང་བདག་མེད་ལྟ་བ་དག །དེ་ཕྱིར་ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་བཟློག །ཅེས་གསུངས་པ་ཡང་བདག་དང་བདག་མེད་གཉིས་ཀ་ཡང་དག་པར་མ་གྲུབ་པས་དེ་གཉིས་ཡང་དག་ཡོད་པར་ལྟ་བ་བཟློག་པ་ཡིན་གྱི་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་མི་འགོག་སྟེ། སྔར་རྩོད་ཟློག་དྲངས་པ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་མེད་པ་མ་ཡིན་ན་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ནི་སྡུད་པ་ལས། ཕུང་འདི་སྟོང་ཞེས་རྟོག་ནའང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི། །མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་སྐྱེ་མེད་གནས་ལ་དད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། ཡུམ་ཆེན་མོ་ལས། གཟུགས་སྟོང་པ་དང༌། བདག་ མེད་ཅེས་བྱ་བར་སྤྱོད་ན་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་ཀྱི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་ཡང་སྟོང་ཉིད་སོགས་བདེན་པར་བཟུང་བ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན། སྐྱེ་མེད་གནས་ལ་དད་མ་ཡིན། །ཞེས་པའང་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལ་དད་པ་ཡང་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང༌། མདོ་དེ་ཉིད་ལས། ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཤེས་གྱུར་པ། །འདི་ནི་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་མཆོག་སྤྱོད་པ་ཡིན། །ཞེས་དང༌། གང་ཚེ་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་དང་དཀར་ནག་ཆོས། །ཤེས་རབ་རྣམ་པར་བཤིག་ནས་རྡུལ་ཙམ་མི་དམིགས་ཚེ། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་གྲངས་འགྲོ། །ཞེས་དང༌། ཏིང་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང༌། གལ་ཏེ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་སོ་སོར་རྟོག །སོ་སོར་བརྟགས་ནས་གང་ཞིག་དེ་སྒོམ་པ། །འབྲས་བུ་མྱ་ངན་འདས་འཐོབ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། །རྒྱུ་གཞན་གང་ཡིན་དེས་ནི་ཞིར་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོ་ལས་ཀྱང༌། ཤཱ་རིའི་བུས། བྱང་སེམས་ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོ་ལ་སྤྱོད་པར་འདོད་པས། ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ། ཞེས་དྲིས་པའི་ལན་དུ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྣམ་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བལྟའོ། །ཞེས་སོགས་མང་དུ་གསུངས་པ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཆོས་དབྱིངས་བསྟོད་པ་ལས། མཆོག་ཏུ་སེམས་ནི་སྦྱོང་བྱེད་པའི། །ཆོས་ནི་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན། །ཞེས་དང༌། བདག་དང་བདག་གིར་ཞེས་ འཛིན་པས། །ཇི་སྲིད་ཕྱི་རོལ་རྣམ་བཏགས་པ། །བདག་མེད་རྣམ་པ་གཉིས་མཐོང་ན། །སྲིད་པའི་ས་བོན་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང༌། འཇུག་པ་ལས་ཀྱང༌། དེ་ཕྱིར་བདག་དང་བདག་གི་སྟོང་ལྟ་བས། །རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་རྣམ་པ་གྲོལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། བདག་མེད་པ་དང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ངེས་པའི་རྒྱུན་བསྐྱང་བར་བྱའོ། །འདིར་སྒོམ་རིམ་དང་པོ་ལས། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པར་འཇུག་པའི་གཟུངས་ལས། ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་སྤོང་ངོ༌། །ཞེས་གསུངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྟགས་ན་མི་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དེར་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པར་དགོངས་ཀྱི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཙམ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་འཇུག་པ་ལྟར་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྤངས་པ་ཙམ་གྱིས་སྤོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་གསུང་རབ་ལས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པ་བསྒོམས་པས་མཚན་འཛིན་སྤོང་བར་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཚུལ་བཞིན་དུ་དཔྱོད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བརྟགས་ནས་བདེན་འཛིན་གྱི་དམིགས་གཏད་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མི་དམིགས་པར་རྟོགས་པའི་དོན་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ལ་དགོངས་པར་གསུངས་ལ། སྒོམ་རིམ་བར་པ་ལས་ཀྱང༌། སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བཙལ་ན་སྟོང་པར་རྟོགས་སོ། །སེམས་གང་གིས་རྟོགས་པ་དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་བཙལ་ན་སྟོང་པར་རྟོགས་ཏེ། དེ་ལྟར་རྟོགས་པས་མཚན་མ་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་ལ་འཇུག་གོ །ཞེས་འབྱུང་ངོ
Chinese
作意之识，如来未曾见。何处有可考察与能考察，彼处即无菩提。如是说者，乃是显示执著可考察与能考察为真实，则不得菩提。若谓遮止各别审察之智慧，及遮止可考察与能考察之本身，则与彼论典中以各别审察之多种门径，而决定胜义谛相违。以彼二者若为佛所不见，则将变成无有之故。又彼论典中云：无生与空性，及无我所说，空性自性劣，何人修彼者，彼非修彼者。如是说者，亦不遮止缘于自性无生之空性无我而修习。乃是遮止于彼等执著为真实之自性低劣，即贬损之空性而修习者。如于超胜世间赞叹中云：为除遣一切遍计，故说空性甘露时，何人若执著于彼，彼即汝所极度贬。如是说者之义。如是于宝鬘论中亦云：如是真我与无我，如实皆无所缘境，真我与无我之见，是故大雄能仁遮止之。如是说者，亦是遮止真我与无我二者皆未真实成立，故执彼二为真实有之见解，而非遮止观无我，如前引辩论还击所说，若非自性成立之自性无，则将变成有自性成立之故。彼等乃如摄集中云：若谓此蕴空，菩萨不信解，行相于名相，不住无生处。如是说者，及大般若经中云：若行于色空，及行于无我，是行于名相，非行般若波罗蜜多。如是说者等之义，亦是就执著空性等为真实而说。若不如是，则不住无生处，亦不应理。以于彼信解亦将变成行相于名相之故。又彼经中云：诸法无自性，若能善了知，是行般若蜜，最胜之行境。及何
English
The mind of activity, the Tathagatas have not seen. Wherever there is something to be examined and something that examines, there is no enlightenment. What is said is to show that there is no attainment of enlightenment by holding what is to be examined and what examines as true. If it is said that the wisdom of individual examination is prevented, and only what is to be examined and what examines are prevented, then it contradicts the fact that the essence of reality is determined by many doors of individual examination in that text. Because if the two are not seen by the Buddhas, they will become non-existent. Again, in the same text it says: Unborn and emptiness, and what is called selflessness, emptiness itself. Whoever meditates on the inferior self, that is not what he meditates on. What is said is that it does not prevent meditating on emptiness and selflessness, which are unborn by nature. It prevents meditating on the inferior self, that is, the emptiness that is despised, which is held to be true in those things. As it is praised as surpassing the world: In order to eliminate all conceptualizations, when emptiness is shown as nectar, whoever clings to it, that is what you greatly despise. As it is said. Similarly, in the Ratnavali it is also said: Thus, self and selflessness, are not truly objects of focus. The views of self and selflessness, therefore, are rejected by the Great Sage. What is said is that since neither self nor selflessness are truly established, the view that the two are truly existent is rejected, but the view of selflessness is not prevented. As mentioned in the previous refutation, if the selflessness that is established by nature is not, then it will become existent by nature. These are from the Compendium: Even if one thinks that these aggregates are empty, the Bodhisattva does not believe, he practices on characteristics and does not trust in the unborn state. As it is said, and in the Great Mother: If one practices on form being empty, and on what is called selflessness, one practices on characteristics, and does not practice on the Perfection of Wisdom. The meaning of what is said is also about holding emptiness etc. as true. If it is not so, then it is not reasonable to not trust in the unborn state. Because believing in it will also become practicing on characteristics. Again, in the same sutra it says: Those who fully understand that all phenomena are without nature, this is the supreme practice of the Perfection of Wisdom. And what
Chinese
有为无为及黑白法，若以智慧善加剖析，乃至不见一丝尘埃，则世间可有般若波罗蜜多之名。又如《三摩地王经》所说：“若于诸法各别证无我，各别观察后，何者修彼法，彼乃得涅槃之因，余因皆不能寂灭。”如是说。复次，《般若波罗蜜多心经》中，舍利子问：“若菩萨欲行甚深般若波罗蜜多，当云何学？”观世音菩萨答曰：“彼应如是观，五蕴皆空。”等等，与此相违。是故《法界赞》云：“最胜心乃调伏者，法即无自性。”又云：“由执我及我所故，乃至外境分别时，若见二种无我相，则能断除有之种。”又如《入行论》云：“故应观我及我所，如是瑜伽士解脱。”如是应知，当修无我及无自性之决定见。此处《修次第初篇》云：“入于无分别之陀罗尼，以不作意故，舍弃色等之相。”此中所说，乃谓以智慧观察而不可得者，即于彼不作意，非谓全不作意。如无想定者，自无始以来，于色等法，唯除遣其显现执着之作意，非谓除遣作意。如是，经中所说修不作意能舍弃相执者，亦谓以如理观察之智慧，于真执之所缘，乃至一丝尘埃亦不可得，于如是义而安住也。又《修次第中篇》云：“心为何物，若寻之则知是空。以心而证悟者，若于自性一切寻之，亦知是空。如是证悟，则能入于无相瑜伽。”如是说。
English
The conditioned, the unconditioned, and the black and white dharmas, if wisdom dissects them well, even a speck of dust cannot be found, then in the world, there can be the name of Prajnaparamita. Moreover, as it is said in the Samadhiraja Sutra: "If one realizes the selflessness of all dharmas individually, and after examining them separately, what one meditates on, that is the cause of attaining Nirvana. Other causes cannot bring about cessation." Thus it is said. Furthermore, in the Heart Sutra of the Prajnaparamita, Shariputra asked: "If a Bodhisattva wishes to practice the profound Prajnaparamita, how should he learn?" Avalokiteshvara Bodhisattva replied: "He should view it thus, the five aggregates are all empty." And so on, which contradicts this. Therefore, the Dharmadhatu Stotra says: "The supreme mind is the subduer, the dharma is without self-nature." It also says: "Because of clinging to self and what belongs to self, until the external objects are discriminated, if one sees the two aspects of selflessness, then one can cut off the seed of existence." Moreover, as it is said in the Bodhisattvacharyavatara: "Therefore, one should contemplate the emptiness of self and what belongs to self, thus the yogi is liberated." Thus it should be known, one should cultivate the certainty of selflessness and the absence of inherent existence. Here, the First Stage of Meditation says: "Entering the dharani of non-discrimination, by not attending to it, one abandons the signs of form and so on." What is said here means that what is not found by examining with wisdom, one does not attend to that, not that one does not attend to it at all. Like those in the state of non-perception, from beginningless time, regarding form and so on, one only abandons the attending to the manifest clinging, not that one abandons attending to it. Thus, what is said in the scriptures that meditating on non-attention can abandon the clinging to signs, also means that with the wisdom of proper examination, regarding the object of true clinging, even a speck of dust cannot be found, one abides in such a meaning. Moreover, the Middle Stage of Meditation says: "What is the mind? If one searches for it, one realizes it is empty. What realizes with the mind, if one searches for its nature completely, one also knows it is empty. Thus realizing, one can enter the yoga without signs." Thus it is said.