Tibetan
ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་གཉིས་ཡིན་པས། ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་དང་གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་གཉིས་ཀ་མ་རིག་པའོ། །དེས་སྒྲོ་འདོགས་ལུགས་ནི། ཆོས་རྣམས་ལ་རང་གི་ངོ་བོས་སམ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སམ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡོད་པར་འཛིན་པའོ། །དེ་ཡང་ཉེ་བར་འཁོར་གྱིས་ཞུས་པ་ལས། སྣ་ཚོགས་ཡིད་དགའ་མེ་ཏོག་ཁ་བྱེ་ཞིང༌། །གསེར་གྱི་ཁང་མཆོག་འབར་བ་ཡིད་འོང་བ། །འདི་ན་དེ་ལའང་བྱེད་པོ་འགའ་མེད་དེ། །དེ་དག་རྟོག་པའི་དབང་གིས་བཞག་པ་ཡིན། །རྟོག་པའི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་རྣམ་བཏགས་ཏེ། །ཞེས་ཆོས་རྣམས་རྟོག་པའི་དབང་གིས་བཞག་པར་གསུངས་པ་དང༌། རིགས་པ་དྲུག་ཅུ་པ་ལས་ཀྱང༌། འཇིག་རྟེན་མ་རིག་རྐྱེན་ཅན་དུ། །གང་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གསུང༌། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་འཇིག་རྟེན་འདི། །རྣམ་རྟོག་ཡིན་ཞེས་ཅིས་མི་འཐད། །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་འགྲེལ་པར་འཇིག་རྟེན་རྣམས་རང་གི་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་པ། རྟོག་པས་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ བཤད་ཅིང༌། བརྒྱ་པ་ལས་ཀྱང༌། རྟོག་པ་མེད་པར་འདོད་ཆགས་ལ། །སོགས་ལ་ཡོད་ཉིད་ཡོད་མིན་ན། །ཡང་དག་དོན་དང་རྟོག་པ་ཞེས། །བློ་དང་ལྡན་པ་སུ་ཞིག་འཛིན། །ཞེས་གསུངས་ཤིང༌། དེའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཀྱང༌། རྟོག་པ་ཡོད་པ་ཁོ་ནས་ཡོད་པ་ཉིད་དང༌། རྟོག་པ་མེད་པར་ཡོད་པ་ཉིད་མེད་པ་དེ་དག་ནི། གོར་མ་ཆག་པར་ཐག་པ་བསྡོགས་པ་ལ་བཏགས་པའི་སྦྲུལ་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་པར་ངེས་སོ། །ཞེས་རང་གི་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་བཞིན་དུ་བཏགས་པའི་ཆ་ནས་ཆགས་སོགས་རྣམས་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་བཏགས་པ་དང་འདྲ་བར་བཤད་དོ། །དེ་དང་ཆགས་སོགས་རྣམས་ཐ་སྙད་དུ་ཡོད་མེད་མཚུངས་པ་ནི་མིན་ནོ། །རྒྱུ་མཚན་དེ་རྣམས་ཀྱིས་ན་དགག་བྱ་བདེན་པར་འཛིན་པའི་ཚུལ་ནི། ཐོག་མ་མེད་པའི་རྟོག་པའི་དབང་གིས་བཞག་པ་མིན་པར་རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་ཡུལ་སྟེང་དུ་གྲུབ་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ལ། དེའི་ཞེན་ཡུལ་ལ་བདག་གམ་རང་བཞིན་ཞེས་ཟེར་རོ། །དེ་ཉིད་ཁྱད་གཞི་གང་ཟག་གི་སྟེང་དུ་མེད་པ་ནི་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་དང༌། མིག་རྣ་སོགས་ཆོས་ཀྱི་སྟེང་དུ་མེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་དུ་གསུངས་པས། རང་བཞིན་དེ་གང་ཟག་དང་ཆོས་ཀྱི་སྟེང་དུ་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ནི། བདག་གཉིས་ཀྱི་འཛིན་པར་ཤུགས་ཀྱིས་རྟོགས་སོ། །བརྒྱ་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། དེ་ལ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་ལ་རག་མ་ལས་པའི་ངོ་བོ་རང་བཞིན་ཏེ། དེ་མེད་པ་ནི་བདག་མེད་པའོ། །དེ་ནི་ཆོས་དང་གང་ཟག་གི་དབྱེ་བས་གཉིས་སུ་རྟོགས་ཏེ། ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པ་དང་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་གྱི་དམིགས་པ་ལ་མང་པོས་བཀུར་བའི་སྡེ་པ་ཁ་ཅིག་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་དང༌། ཁ་ཅིག་སེམས་གཅིག་པུ་བདག་ལྟའི་རྟེན་ནམ་དམིགས་པར་འདོད་པར་འཇུག་པ་ལས་བཤད་ཅིང༌། སེམས་ཀྱང་སེམས་ཙམ་པ་དང་དབུ་མ་པ་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་འདོད་པ་ཁ་ཅིག་ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་དང༌། དེ་མི་འདོད་པའི་ལེགས་ལྡན་ལ་སོགས་པའི་དབུ་མ་པ་ཁ་ཅིག་དང༌། ཉན་ཐོས་སྡེ་པ་མང་པོ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་དམིགས་པར་འདོད་པ་ཡོད་ལ། འདི་དག་གི་ལུགས་ལ་ཡང་ལམ་སྒོམ་པ་པོ་དང༌། འཁོར་བར་འཁོར་མཁན་སོགས་ཀྱི་གང་ཟག་གི་ཐ་སྙད་འཇུག་པའི་དོན་ནི། ང་ཙམ་དང༌། ང་དེའི་མཚན་གཞིར་ཀུན་གཞི་སོགས་འཇོག་པའི་ཚུལ་གཉིས་ཤེས་དགོས་སོ། །བདག་འཛིན་གྱི་འཇིག་ལྟ་ལྷན་སྐྱེས་ལ་ནི། འཇུག་པར་ཕུང་པོ་དམིགས་པ་ཡིན་པ་བཀག་ཅིང་འགྲེལ་པར་བརྟེན་ནས་བཏགས་པའི་བདག་དམིགས་པར་གསུངས་ལ། ཕུང་པོ་ཚོགས་ཙམ་ཡང་ཐ་སྙད་པའི་བདག་མིན་པར་གསུངས་པས་དུས་གཅིག་པའི་ཚོགས་པ་དང༌། དུས་སྔ་ཕྱིའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་གྱི་ཚོགས་པ་གང་ཡང་དམིགས་པ་མིན་གྱི། ངའོ་སྙམ་པ་ཙམ་ཞིག་སྐྱེ་བའི་དམིགས་པའི་ང་ཙམ་དང༌། གང་ཟག་ཙམ་ཞིག་ལ་དམིགས་པར་བྱ་ལ། ང་དེའི་མཚན་གཞིར་ནི་ཕུང་པོ་ཁ་ཡར་བ་དང་ཚོགས་པ་གཉིས་གང་ཡང་མི་འཇོག་གོ །འདི་ཡང་ལུགས་འདིའི་ཁྱད་ཆོས་བླ་ན་མེད་པ་སྟེ་རྒྱས་པར་གཞན་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འཇིག་ལྟ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་དམིགས་པ་ལ་ངའོ་སྙམ་པའི་བློ་ངང་གིས་ སྐྱེ་བ་དགོས་པས་རྒྱུད་གཞན་གྱི་གང་ཟག་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་འཛིན་པའི་ལྷན་སྐྱེས་གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་ཡིན་ཡང༌། གང་ཟག་དེའི་འཇིག་ལྟ་ལྷན་སྐྱེས་མིན་ནོ། །བདག་གིར་འཛིན་པའི་འཇིག་ལྟ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི། ང་ཡིའོ་སྙམ་པའི་བློ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་དམིགས་པ་ང་ཡི་བ་ཉིད་ཡིན་གྱི། རང་གི་མིག་སོགས་དམིགས་པར་མི་གཟུང་ངོ༌། །རྣམ་པ་ནི་དམིགས་པ་དེ་ལ་དམིགས་ནས་ང་ཡི་བ་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པར་འཛིན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་དམིགས་པ་ནི། རང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་ཀྱི་གཟུགས་ཕུང་སོགས་དང༌། མིག་རྣ་སོགས་དང༌། རྒྱུད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པའི་སྣོད་ལ་སོགས་པའོ། །རྣམ་པ་ནི་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་རོ། །འཇུག་འགྲེལ་ལས། གཏི་མུག་སྟེ་མ་རིག་པ་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ། རང་བཞིན་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་
Chinese
是的，也就是对法和补特伽罗的实有执著这二者。因此，法执和补特伽罗执都是无明。其执著的方式是：执著诸法具有自性，或以自相，或以自性而成立。如《近事请问经》中说：“种种悦意花开放，黄金妙宫光辉耀，此处彼处无作者，彼等皆由分别立。由分别力世间立。”如是说诸法由分别而安立。又《六十正理论》中也说：“世间无明为缘故，圆满正觉如是说，是故此世为遍计，何不应理作是说？”此颂的释文中说，世间诸法并非由自性成立，只是由分别假立而已。又《百论》中也说：“若无分别贪等中，有性非有性皆无，是故智者谁执著，真实义及于分别？”如是说。其释文中也说：“唯有分别才有存在，没有分别就没有存在，这些无疑就像在绳子上假立为蛇一样，可以确定不是由自性成立的。”如是说，在不是由自性成立的情况下，从假立的角度来说，贪等就像在绳子上假立为蛇一样。这和贪等在名言中存在与不存在是不同的。因为这些理由，所要破斥的执著真实存在的方式是：不是由无始以来的分别力所安立，而是执著由自性的角度在对境上成立。而其执著的对境就叫做“我”或“自性”。因此，在作为所依的补特伽罗上没有的就是补特伽罗无我，在眼耳等法上没有的就是法无我。因此，执著自性在补特伽罗和法上存在，就间接了悟了二我执。在《百论》的释文中说：“所谓我，就是诸法不依赖于他者的自性，没有它就是无我。它以法和补特伽罗的差别分为二。”
English
Yes, it refers to the two types of clinging to self, namely, clinging to the self of phenomena and clinging to the self of the individual. Therefore, both clinging to the self of phenomena and clinging to the self of the individual are ignorance. The way of clinging is to grasp that phenomena exist as being established by their own essence, or by their own characteristics, or by their own nature. As it is said in the "Questions of Upali Sutra": "Various pleasing flowers bloom, Golden mansions shine beautifully, Here and there, there is no maker, All these are established by conceptualization. By the power of conceptualization, the world is established." Thus, it is said that phenomena are established by the power of conceptualization. Also, in the "Sixty Stanzas of Reasoning": "Since the world is conditioned by ignorance, The Fully Awakened One has said, Therefore, why is it not reasonable to say That this world is mere conceptualization?" The commentary on this verse explains that the world is not established by its own essence, but is merely imputed by conceptualization. Also, in the "Hundred Verses": "Without conceptualization, in desire and so on, Existence and non-existence are both absent, Therefore, who among the wise would cling To true reality and conceptualization?" Thus it is said. And in its commentary it is also said: "Only with conceptualization is there existence, and without conceptualization there is no existence. These are definitely not established by their own essence, just like a snake imputed on a coiled rope." Thus, it is explained that even though they are not established by their own essence, from the perspective of imputation, attachment and so on are like a snake imputed on a rope. This is not the same as the existence or non-existence of attachment and so on in conventional terms. For these reasons, the way to refute the clinging to true existence is that it is not established by the power of beginningless conceptualization, but rather it is grasping that it is established on the object from the perspective of its own essence. And the object of that clinging is called "self" or "nature." Therefore, the absence of that on the basis of the individual is the selflessness of the individual, and the absence of that on phenomena such as the eye and ear is said to be the selflessness of phenomena. Therefore, grasping that that nature exists on the individual and phenomena implicitly realizes the clinging to the two selves. In the commentary on the "Hundred Verses" it is said: "That which is called self is the nature of things that does not depend on others. Its absence is selflessness. It is divided into two by the distinction between phenomena and the individual."
Chinese
如是了悟，即名为法无我与人无我。 如是说。关于人我执的所缘，许多受人尊敬的部派中，有些认为五蕴全部，有些则说唯有心是执著我的所依或所缘，这是从他们的观点出发的。而心，在唯识宗和中观宗中，有些认为阿赖耶识，有些不认为阿赖耶识的，如善护等中观宗，以及许多声闻部派，都认为意之识是所缘。这些宗派的观点中，对于行道的修行者和轮回中的流转者等，人这个词语所指的意义是：仅仅是我，以及将阿赖耶等作为我之基础的两种方式，必须了解。对于俱生我执，入中论中遮止了以蕴为所缘，而在解释中说以依赖而假立的我为所缘。并且说蕴的集合也不是世俗的我，因此，无论是同一时间的集合，还是前后时间的蕴的相续集合，都不是所缘，而是仅仅生起“我是”的想法的所缘之我，以及以仅仅是人作为所缘。而对于我之基础，则不应安立为零散的蕴或集合。这也是此宗的无上特点，已于他处广说。对于俱生我执的所缘，必须自然生起“我是”的想法，因此，对于其他相续的以自性成立的补特伽罗的执著，虽然是俱生人我执，但那个补特伽罗的俱生我执则不是。对于执著我所的俱生我执的所缘是，生起“我是”的想法的俱生所缘，仅仅是我所，而不是执著自己的眼睛等。相状是，缘于那个所缘，执著我所自性成立。对于俱生法我执的所缘是，自己和他人的相续之色蕴等，以及眼耳等，以及不属于相续的外器等。相状如前所说。入行论释中说：愚痴，即无明，是对事物本无自性的增益，是遮蔽见自性的体性。
English
Thus realizing, it is called the absence of self of phenomena and the absence of self of persons. As it is said. Regarding the object of grasping at the self of a person, among many respected schools, some consider all five aggregates, and some say that only the mind is the basis or object of the view of self, which is explained from their perspective. And the mind, among the Mind-Only school and the Madhyamaka school, some consider the alaya-consciousness, and some do not consider the alaya-consciousness, such as the Madhyamaka school of Lekden, and many Shravaka schools, all consider the consciousness of mind as the object. In the view of these schools, regarding the meaning of the term 'person' for practitioners who practice the path and those who wander in samsara, etc., it is necessary to understand the two ways of simply 'I' and establishing the alaya, etc., as the basis of that 'I'. Regarding the innate view of self of grasping at the self, the Engaging in the Middle Way refutes that the aggregates are the object, and in the commentary, it is said that the self imputed based on dependence is the object. And it is said that the collection of aggregates is not the conventional self, therefore, neither the collection of the same time nor the continuous collection of aggregates of past and future times is the object, but only the 'I am' thought that arises is the object of 'I', and only a person is the object. And for the basis of that 'I', neither the scattered aggregates nor the collection should be established. This is also the unsurpassed characteristic of this school, which has been extensively explained elsewhere. For the object of the innate view of self, it is necessary to spontaneously arise the thought 'I am', therefore, for the grasping at the self of a person that is innate, which grasps at the person of other continuums as being established by its own nature, although it is the innate grasping at the self of a person, the innate view of self of that person is not. The object of the innate view of self that grasps at 'mine' is, the innate object of the thought 'I am', is only 'mine', and not grasping at one's own eyes, etc., as the object. The aspect is, grasping at 'mine' as being established by its own nature by focusing on that object. The object of the innate grasping at the self of phenomena is, the form aggregate, etc., of one's own and others' continuums, as well as the eyes, ears, etc., and the external vessels, etc., that are not included in the continuum. The aspect is as previously explained. The commentary on Engaging in the Middle Way says: Ignorance, that is, unknowing, is the imputation of things that do not have their own nature, and is the nature that obscures seeing the self-nature.