Tibetan
།སེམས་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་གནས་སུ་མི་བཏུབ་པ། དམིགས་པ་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་འདོད་དུ་བཞག་པས་ཆོག་པའི་ལས་རུང་དུ་བྱེད་པ་ཞི་གནས་སྒྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་སུ་ནི་ཡང་ཡང་དཔྱད་ན་སེམས་གནས་སྐྱེ་མི་ཉན་པས། དེ་ལ་ནི་འཇོག་སྒོམ་བྱ་དགོས་སོ། །ཚུལ་དེ་ལྟར་མི་ཤེས་པར་མཁས་པ་ཡིན་ན་དཔྱད་སྒོམ་ཁོ་ན་བྱ་ལ། ཀུ་ས་ལིས་ནི་འཇོག་སྒོམ་ཁོ་ན་བྱའོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རེ་རེས་ཀྱང་གཉིས་ཀ་བྱ་དགོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། མཁས་པས་ཀྱང་ཞི་གནས་སོགས་སྒྲུབ་དགོས་ལ། ཀུ་ས་ལིས་ཀྱང་བཤེས་གཉེན་ལ་དད་པ་ཤུགས་དྲག་པ་སོགས་སྒྲུབ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡང་ཡང་དཔྱོད་པ་ནི་ཐོས་བསམ་གྱི་ སྐབས་ཡིན་ཏེ་ཉམས་ལེན་གྱི་སྐབས་མིན་ནོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་མི་རིགས་ལ། རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་མཚན་མར་འཛིན་པ་ཡིན་པས་འཚང་རྒྱ་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་ནི། ཚུལ་མིན་ཡིད་བྱེད་བདེན་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་དང༌། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་བྱེད་ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ་གཉིས་མ་ཕྱེད་པའི་སྐྱོན་ནོ། །གདམས་ངག་འདིར་སེམས་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་ཇི་ལྟར་འདོད་འདོད་དུ་བཞག་པས་ཆོག་པའི་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒྲུབ་དགོས་ལ། སྔ་རོལ་དུ་དཔྱད་སྒོམ་མང་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བའི་གེགས་སུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་མི་གཟུང་སྟེ། འདི་ལྟར་དཔེར་ན་གསེར་དང་དངུལ་ནི་མགར་བ་མཁས་པས་ཡང་དང་ཡང་དུ་མེར་བསྲེགས་ཤིང་ཆུར་བཀྲུས་ན། དྲི་མ་ཐམས་ཅད་སྦྱངས་ཏེ། ཤིན་ཏུ་མཉེན་ཞིང་ལས་རུང་དུ་འགྱུར་བས། དེ་ནས་རྣ་རྒྱན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱན་ཆ་ཅི་འདོད་འདོད་དུ་བསྒྱུར་བས་ཆོག་པ་བཞིན་དུ། སྔོན་ལ་ཉོན་མོངས་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དང༌། ཉེས་སྤྱོད་རྣམས་ལ། ནག་པོའི་ལས་འབྲས་དང་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐབས་ནས་འབྱུང་བ་ལྟར། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེའི་ཉེས་དམིགས་ཡང་ཡང་སྒོམ་པ་སེམས་ཀུན་ཏུ་གདུང་བར་འགྱུར་བའམ། སྐྱོ་བར་འགྱུར་བའི་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས། གསེར་མེར་སྲེག་པ་བཞིན་དུ། ནག་ཕྱོགས་རྣམས་ལས་ཡིད་ཕྱིར་ཕྱོགས་པར་བྱེད་ཅིང་དྲི་མ་དེ་དག་སྦྱོང་ལ། བཤེས་གཉེན་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་དལ་འབྱོར་དོན་ཆེ་བ་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ གྱི་ཡོན་ཏན་དང་དཀར་པོའི་ལས་འབྲས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་སོགས་ཀྱི་སྐབས་ནས་འབྱུང་བ་ལྟར། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ཡང་ཡང་སྒོམ་པ་སེམས་བརླན་པར་འགྱུར་བའམ། དད་པར་འགྱུར་བའི་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས་གསེར་ཆུར་འཁྲུ་བ་ལྟར། དཀར་ཕྱོགས་རྣམས་ལ་ཡིད་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དང་དགའ་བར་བྱས་ནས། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱིས་སེམས་བརླན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་གྱུར་ན་ཞི་ལྷག་གང་སྒྲུབ་པར་འདོད་པ་དེ་ལ་ཡིད་གཏད་པ་ན་ཚེགས་མེད་པར་འགྲུབ་པས། དེ་ལྟ་བུའི་དཔྱད་སྒོམ་ནི་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡང་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས། དཔེར་ན་མགར་བའམ་མགར་བའི་སློབ་མ་མཁས་པ་ཞིག་གིས་གང་གི་ཚེ་གསེར་རམ་དངུལ་ཞིག་དྲི་མ་དང་སྙིགས་མ་ཐམས་ཅད་སྦྱང་བའི་ཕྱིར། དུས་དུས་སུ་མེར་བསྲེགས་ཤིང་ཆུས་བཀྲུས་ན་རྒྱན་དེ་དང་དེ་དག་ཏུ་བྱ་བ་མཉེན་ཅིང་ལས་སུ་རུང་བའི་ཚུལ་གྱིས་མངོན་སུམ་དུ་བྱས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལ་མགར་བའམ་མགར་བའི་སློབ་མ་མཁས་པ་དེ་དང་མཐུན་པའི་བཟོ་ཤེས་པ་དེས་མགར་སྤྱད་ཀྱིས། རྒྱན་གྱི་རྣམ་པ་ཅི་འདོད་པ་དེར་སྒྱུར་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྣལ་འབྱོར་པས་ཀྱང་གང་གི་ཚེ་སེམས་དེ་བརྣབ་སེམས་ལ་སོགས་པའི་དྲི་མ་དང་སྙིགས་མ་ལ་མི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱོ་བར་བྱས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ལ་མི་ཕྱོགས་པ་ཉིད་དང༌། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱས་ ན། རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་སེམས་དེ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སམ་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་གང་དང་གང་དག་ལ་ངེས་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བར་འབྱོར་པ་དང༌། ཤིན་ཏུ་རྣལ་དུ་འབབ་པ་དང༌། མི་གཡོ་བ་དང༌། མི་འགུལ་བར་འགྱུར་ཞིང༌། ཇི་ལྟར་བསམས་པའི་དོན་ཡང་དག་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་སེམས་དམིགས་པ་གཅིག་ལ་བརྟན་ཆགས་པར་གནས་པའི་འགལ་རྐྱེན་གྱི་གཙོ་བོ་ནི་གཉིས་ཏེ། བྱིང་བ་དང༌། རྒོད་པའོ། །དེ་ལ་དཀོན་མཆོག་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་མཐོང་བའི་བློ་ཤུགས་དྲག་ལ་རྒྱུན་རིང་བ་ཡོད་ན་བྱིང་བ་གཅོད་པར་ཤིན་ཏུ་སླ་སྟེ། དེའི་གཉེན་པོ་ནི་ཡོན་ཏན་མཐོང་བའི་སྒོ་ནས་སེམས་གཟེངས་བསྟོད་པ་ཡིན་པར་ཚད་ལྡན་དུ་མས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་དམིགས་མཐོང་བའི་བློ་ཤུགས་དྲག་ལ་རྒྱུན་རིང་བ་ཡོད་ན་རྒོད་པ་གཅོད་པར་ཤིན་ཏུ་སླ་སྟེ། རྒོད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་སེམས་གཡེང་བ་ཡིན་པས། དེའི་གཉེན་པོ་ལ་སྐྱོ་ཤས་བསྔགས་པར་གཞུང་དུ་མ་ནས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས། དལ་བའི་རྟེན་ལ་སྙིང་པོ་བླང་བའི་ཕྱིར་དུ་བསྐུལ་བ་དང༌། སྙིང་པོ་ཇི་ལྟར་ལེན་པའི་ཚུལ་ལོ། །དང་པོ་ལ་གསུམ། དལ་འབྱོར་ངོས་གཟུང་བ་དང༌། དེ་དོན་ཆེ་བ་བསམ་པ་དང༌། རྙེད་དཀའ་བ་བསམ་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། དལ་བ་དང༌། འབྱོར་པའོ། ། དང་པོ་ནི། སྡུད་པ་ལས། ཁྲིམས་ཀྱིས་དུད་འགྲོའི་འགྲོ་བ་དུ་མའི་ངོ་བོ་དང༌། །མི་ཁོམ་བརྒྱད་སྤོང་དེ་ཡིས་དལ་བ་རྟག་ཏུ་རྙེད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་དང་བྲལ་བ་ནི་དལ་བའོ། །མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ནི། འཁོར་རྣམ་བཞི་མི་རྒྱུ་བའི་ཡུལ་མཐའ་འཁོབ་པ་དང༌། གླེན་ལྐུགས་དང༌ཡན་ལག་དང་རྣ་བ་སོགས་མ་ཚང་བའི་དབང་པོ་མ་ཚང་བ་དང༌། ཚེ་སྔ་ཕྱི་དང་ལས་འབྲས་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་མེད་པར་འཛིན་པའི་ལོག་ལྟ་ཅན་དང༌། སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མེད་པའི་རྒྱལ་བའི་བཀའ་མེད་པ་བཞི་ནི་མིའི་མི་ཁོམ་པ་ཡིན་ལ། ངན་སོང་གསུམ་དང་ལྷ་ཚེ་རིང་པོ་ནི་མི་མ་ཡིན་པའི་མི་ཁོམ་པའོ། །ལྷ་ཚེ་རིང་པོ་ནི། བཤེས་སྤྲིངས་འགྲེལ་པར། འདུ་ཤེས་མེད་པ་བ་དང་གཟུགས་མེད་པ་གཉིས་ལ་བཤད་པའི་དང་པོ་ནི། བསམ་གཏན་བཞི་པའི་གནས་འབྲས་བུ་ཆེ་བའི་ཕྱོགས་གཅིག་ན་གྲོང་ལས་དགོན་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་ལ། ཕྱི་མ་ནི་གཟུགས་མེད་དུ་སྐྱེས་པའི་སོ་སྐྱེའོ། །མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ཀྱི་གཏམ་ལས། འདོད་པའི་བྱ་བས་རྟག་ཏུ་གཡེངས་པའི་འདོད་ལྷ་ལྷ་ཚེ་རིང་པོར་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་ལ་གཉིས་ལས། རང་འབྱོར་ལྔ་ནི། མི་ཉིད་དབུས་སྐྱེས་དབང་པོ་ཚང༌། །ལས་མཐའ་མ་ལོག་གནས་ལ་དད། །ཅེས་པའོ། །དེ་ལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་པ་ནི། འཁོར་རྣམ་བཞི་རྒྱུ་བ་ཡོད་སར་སྐྱེས་པའོ། །དབང་པོ་ཚང་བ་ནི། གླེན་ལྐུགས་སུ་མ་སོང་ཞིང་ཡན་ལག་ཉིང་ལག་མིག་རྣ་སོགས་ཚང་བའོ། །ལས་མཐའ་མ་ལོག་པ་ནི། མཚམས་མེད་བྱས་སམ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་ མ་ཡིན་པའོ། །གནས་ལ་དད་པ་ནི། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དཀར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་གནས་འདུལ་བ་ལ་དད་པ་སྟེ། འདུལ་བ་ནི་འདིར་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ག་ལ་བྱའོ། །ལྔ་པོ་དེ་རང་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་ཤིང་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཡིན་པས་རང་འབྱོར་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་འབྱོར་ལྔ་ནི། སངས་རྒྱས་བྱོན་དང་དམ་ཆོས་སྟོན། །བསྟན་པ་གནས་དང་དེ་རྗེས་འཇུག །གཞན་ཕྱིར་སྙིང་ནི་བརྩེ་བ་འོ། །ཞེས་པའོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་བྱོན་པའམ་འབྱུང་བ་ནི། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཚོགས་བསགས་ནས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བའོ། །དམ་ཆོས་སྟོན་པ་ནི། སངས་རྒྱས་སམ་དེའི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཆོས་སྟོན་པའོ། །ཆོས་བསྟན་པ་གནས་པ་ནི། སངས་རྒྱས་ཤིང་ཆོས་བསྟན་པ་ནས་མྱ
Chinese
心不能安住于一境。在修习止观等时候，为了能随意安住于一境，使心堪能，如果反复观察，心就无法生起安住。对此，就必须修习安住禅修。如果不了解这种方法，认为如果是智者就只应修习观察禅修，如果是庸才就只应修习安住禅修，这种说法也是不对的。因为每个人都需要修习两者。智者也需要修习止观等，庸才也需要修习对善知识的强烈信心等。因此，认为用各别思维的智慧反复观察是闻思的时候，而不是实修的时候，这种想法是不对的。认为一切分别都是执着于相，会障碍成佛，这种想法是，没有区分不如理作意、实执的分别和如理作意、正确的分别的过失。这个窍诀里，必须修习能随意安住于一境的无分别的等持。不要认为如果之前修习观察禅修过多，就会成为生起等持的障碍。比如，金和银，被熟练的铁匠反复用火烧，用水洗，所有的杂质都去除后，变得非常柔软且堪能，然后就可以随意做成耳环等各种饰品。同样，首先对于烦恼和近烦恼，以及恶行等，如黑业果报和轮回过患的修习等情况中所说的那样，用各别思维的智慧反复思维其过患，以使心完全厌烦或厌恶的作意，就像用火烧金子一样，使心从黑业方面转向，并去除那些杂质。并且，如善知识的功德和暇满难得，以及三宝的功德和白业果报，以及菩提心的利益等情况中所说的那样，用各别思维的智慧反复思维那些功德，以使心湿润或产生信心的作意，就像用水洗金子一样。
English
The mind cannot remain in a single focus. In the context of cultivating tranquility and insight, etc., in order to make the mind workable by being able to place it on a single focus as desired, if one examines repeatedly, the mind will not be able to generate abiding. For that, one must practice placement meditation. If one does not understand this method and thinks that if one is a scholar, one should only practice analytical meditation, and if one is a simpleton, one should only practice placement meditation, that is also not correct. Because each person needs to practice both. Even scholars need to cultivate tranquility and insight, etc., and even simpletons need to cultivate strong faith in the spiritual friend, etc. Therefore, it is not appropriate to think that repeatedly examining with discriminating wisdom is for the time of listening and contemplating, but not for the time of practice. To think that all thoughts are grasping at characteristics and therefore obstruct enlightenment is the fault of not distinguishing between improper attention, thoughts of grasping at truth, and proper attention, correct thoughts. In this instruction, one must cultivate the non-conceptual samadhi that allows the mind to be placed on a single focus as desired. Do not think that if one has practiced too much analytical meditation beforehand, it will become an obstacle to the arising of samadhi. For example, gold and silver, when repeatedly burned in fire and washed in water by a skilled smith, all impurities are removed, becoming very soft and workable. Then, one can freely transform them into any desired ornaments such as earrings. Similarly, first, regarding afflictions and near afflictions, and misdeeds, as described in the context of contemplating the results of black actions and the faults of samsara, etc., repeatedly contemplating their faults with discriminating wisdom, with an attention that causes the mind to be completely distressed or disgusted, like burning gold in fire, one turns the mind away from the negative aspects and purifies those impurities. And, as described in the context of the qualities of the spiritual friend, the preciousness of leisure and endowment, the qualities of the Three Jewels, the results of white actions, and the benefits of bodhicitta, etc., repeatedly contemplating those qualities with discriminating wisdom, with an attention that causes the mind to be moistened or to generate faith, like washing gold in water.
Chinese
如是，对于白法方面心生欢喜并专注于此，以善法滋润内心。如此一来，无论想要修持止观中的哪一个，只要专注于此，就能毫不费力地成就。因此，这样的观察修是成就无分别三摩地的殊胜方法。如是，圣者无著也说：譬如，一位铁匠或铁匠的精通弟子，为了清除金或银的所有污垢和杂质，时时用火烧炼，用水洗涤，使其变得柔软且适于制作各种饰品，从而显现出来。同样，与那位铁匠或铁匠的精通弟子相符的、懂得工艺的人，用铁匠的工具，将饰品塑造成任何想要的形状。同样，瑜伽士在任何时候，如果厌倦了贪婪等污垢和杂质，不倾向于烦恼的痛苦，并且因专注于善的一面而感到欢喜，那么，瑜伽士的心，无论是与止的方面还是观的方面相结合，都会变得非常接近、非常平静、毫不动摇、毫不动荡，并且会走向圆满成就所思之义。如是说。此外，使心稳定地安住于一境的主要障碍有两个：掉举和昏沉。其中，如果具有强烈而持久的、见到诸如功德等的智慧力量，则非常容易断除昏沉，因为其对治法是通过见到功德而提升心力，这是许多量士夫所说的。如果具有强烈而持久的、见到无常和痛苦等过患的智慧力量，则非常容易断除掉举，因为掉举是属于贪欲范畴的心散乱，因此，经典中赞叹厌离是其对治法。第二，分为两部分：为了在闲暇的所依上取精要而策励，以及
English
Thus, having rejoiced and focused the mind on the aspects of white dharma, one moistens the mind with virtuous dharma. In this way, whichever of calm abiding or insight one wishes to cultivate, by focusing on it, one accomplishes it effortlessly. Therefore, such analytical meditation is the supreme method for accomplishing non-conceptual samadhi. As the noble Asanga said: For example, when a blacksmith or a skilled disciple of a blacksmith, in order to purify all the dirt and impurities from gold or silver, constantly burns it with fire and washes it with water, it becomes soft and suitable for making various ornaments, thereby manifesting itself. Similarly, a craftsman who is in accordance with that blacksmith or skilled disciple of a blacksmith, with the tools of a blacksmith, transforms the ornament into any desired shape. Likewise, whenever a yogi becomes weary of the dirt and impurities such as greed, and does not incline towards the suffering of afflictions, and rejoices by focusing on the aspect of virtue, then the mind of that yogi, whether it is joined with the aspect of calm abiding or the aspect of insight, will become very close, very peaceful, unwavering, and unmoving, and will also go towards perfectly accomplishing the meaning as thought. Thus it is said. Furthermore, the main obstacles to the mind remaining stable on a single object are two: excitement and dullness. Among these, if one has a strong and lasting power of wisdom that sees the qualities of the Three Jewels and so on, it is very easy to cut off dullness, because its antidote is to uplift the mind through seeing qualities, as many authoritative persons have said. If one has a strong and lasting power of wisdom that sees the faults of impermanence and suffering and so on, it is very easy to cut off excitement, because excitement is a distraction of the mind that belongs to the category of desire, therefore, scriptures praise renunciation as its antidote. The second has two parts: Encouragement to take the essence on the leisure base, and
Chinese
如何取精华之理。初分三：一、认识暇满；二、思维其意义重大；三、思维其难得。初分二：一、暇；二、满。 初者，《集》中云：“以律能调伏，众多旁生性，离八无暇故，恒常得暇满。”如是所说，远离八无暇即是暇。八无暇者：四众不行的边地；愚笨喑哑以及肢体、耳等不全的根不全者；执着于无有前后世、业果、三宝的邪见者；无有佛陀出世的无有胜者教法者，此四是人的无暇。三恶趣与长寿天是非人的无暇。长寿天者，《亲友书释》中，对于无想有情与无色界二者进行了解释，前者位于第四禅的处所，是果报广大的一方，如村落中的寺庙一般存在；后者是生于无色界的异生。在讲述八无暇的故事中，将常为欲望之事所迷惑的欲天称为长寿天。二者分为二，自身圆满五者：人身、生于中土、诸根具足、业际未倒、信处。如是说。其中，生于中土者，即是四众游行之处所生者。诸根具足者，即未成愚笨喑哑，且肢体小支、眼耳等齐全者。业际未倒者，即未造或教唆造作五无间罪者。信处者，即对于生起世间与出世间一切白法的处所——律产生信仰，此处之律应作三藏理解。此五者以自相续所摄，是修法的顺缘，故称自圆满。他圆满五者：佛出世与圣法演，教法住世随彼行，为他心怀慈爱也。如是说。其中，佛出世或出现者，即是经由三大阿僧祇劫积聚资粮后，现证圆满菩提者。圣法演说者，即佛陀或其声闻宣说正法。教法住世者，即自佛陀成佛并宣说正法以来，至