Tibetan
་ཞི་གནས་ཉམས་པར་འགྱུར་བས། ཞི་གནས་ཀྱི་རྟ་ལ་བསྐྱོན་ནས་དཔྱད་དེ་སྐྱོང་བ་དང༌། བར་བར་དུ་འཇོག་སྒོམ་སྤེལ་མར་བྱའོ། །དེ་ཡང་དཔྱད་སྒོམ་མངས་པས་གནས་ཆ་ཆུང་དུ་སོང་ན་འཇོག་སྒོམ་མང་དུ་བྱས་ལ་གནས་ཆ་སོར་གཞུག །འཇོག་སྒོམ་མངས་པས་དཔྱོད་སྙིང་མི་འདོད་པ་དང༌། དཔྱད་ཀྱང་འགྲོ་མི་ཉན་པར་སེམས་གནས་ཆ་ལ་ཧྲིལ་ཧྲིལ་འགྲོ་ན་དཔྱད་སྒོམ་མང་དུ་བྱས་ཏེ་ཞི་ལྷག་གཉིས་ཆ་མཉམ་གྱིན་བསྒོམས་ན་སྟོབས་ཆེ་བས་དེ་ལྟར་བྱ་སྟེ། སྒོམ་རིམ་ཐ་མ་ལས། ཡང་གང་གི་ཚེ་ལྷག་མཐོང་བསྒོམས་པས་ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་ཤས་ཆེ་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ཞི་གནས་ཆུངས་པའི་ཕྱིར། མར་མེ་རླུང་ལ་བཞག་པ་བཞིན་དུ་སེམས་གཡོ་བས། དེ་ཁོ་ན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་མི་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་ཞི་གནས་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །ཞི་གནས་ཀྱི་ཤས་ཆེ་ན་ཡང་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པའི་མི་བཞིན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཤིན་ཏུ་གསལ་བར་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟ་བས་ན་དེའི་ཚེའང་ཤེས་རབ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་དཔྱད་ནས་སྐྱོང་བ་ལ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་ཐམས་ཅད་བདེན་པར་འཛིན་པའི་མཚན་འཛིན་དུ་བཟུང་ནས་འགོག་པ་ནི་མི་འཐད་དེ། བདེན་འཛིན་གྱི་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་ཙམ་ཡིན་པར་སྔར་མང་དུ་བསྒྲུབས་ པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་པས་གང་དུ་བཟུང་བ་ལ་རིགས་པའི་གནོད་པ་འབབ་པར་མཐོང་བ་ནི། རིགས་པའི་དགག་བྱ་ཐལ་ཆེས་པའི་སྐུར་འདེབས་ཡིན་ཞིང་ལུང་གི་དོན་ཡང་མིན་པར་བསྒྲུབས་ལ། ཆོས་ཅན་གཞན་ལ་དེ་ལྟར་མི་འདོད་ཀྱང་ཆོས་ཉིད་ལ་བློས་གང་དུ་བཟུང་བ་ཐམས་ཅད་བདེན་ཞེན་གྱི་མཚན་འཛིན་ནོ་སྙམ་ན། དེ་ཡང་འཛིན་ཚུལ་ཉེས་པའི་སྐྱོན་ཡིན་གྱི། གང་བཟུང་ཐམས་ཅད་ལ་མིན་ཏེ། ཚུར་མཐོང་གྲོལ་བ་དོན་གཉེར་གྱིས་ལུང་རིགས་ཀྱི་སྒོ་དུ་མ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྩད་གཅོད་དགོས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྒོམ་པ་ནི་མི་རྟོག་པ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ན། སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་ནི་དེ་མི་སྐྱེ་སྟེ། རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་རྗེས་སུ་མཐུན་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་ན། འདི་ལ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ལན་གསལ་བར་གསུངས་ཏེ། འོད་སྲུངས་ལེའུ་ལས། འོད་སྲུངས། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤིང་གཉིས་རླུང་གིས་དྲུད་པ་དེ་ལས་མེ་འབྱུང་སྟེ། བྱུང་ནས་ཤིང་གཉིས་སྲེག་པ་དེ་བཞིན་དུ། འོད་སྲུངས། ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཡོད་ན་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་སྐྱེས་པས་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་དེ་ཉིད་སྲེག་པར་བྱེད་དོ།
Chinese
当止观衰退时，就要驾驭止观之马而修习观察，并且间或交替进行安住禅修。如果因为观察禅修过多而导致安住的部分减少，就要多做安住禅修，使安住的部分恢复原状。如果安住禅修过多，而不喜欢观察的精髓，即使观察也无法进行，心只是停留在安住的状态，那就多做观察禅修，使止观二者达到平衡，这样修习力量才会强大，所以应当这样做。如《修习次第》末篇所说：又，当修习胜观时，智慧变得非常强大，那时因为止观较弱，就像把蜡烛放在风中一样，心会动摇，因此无法清楚地看到真相。所以，那时应该修习止观。如果止观的部分过多，就像被睡眠所迷惑的人一样，也无法清楚地看到真相。因此，那时也应该修习智慧。如此等等。这样在观察之后进行修习时，如果将所有的分别念都执着为对真实的执着而加以阻止，那是不合理的，因为对真实的执着只是分别念的一个方面，这在之前已经多次论证过了。 认为分别念所执着的地方会受到理性的损害，这是对理性所要否定的对象的一种过分的指责，并且也已经论证过这不是经文的含义。即使对于其他事物不这样认为，但如果认为对于法性，意识所执着的一切都是对真实的执着，那么这也是执着方式上的错误，而不是所有执着的事物都是如此。因为为了追求从轮回中解脱，必须通过经文和理性的多种途径来彻底地探究真如。这里，修习真如是为了生起无分别念，如果认为从个别的分别念中无法生起无分别念，因为因果二者必须一致，那么，对于这个问题，世尊亲自给予了明确的回答。在《光明守护品》中说：光明守护，例如，两根木头被风摩擦，从中产生火，产生后烧毁两根木头一样。光明守护，如果存在正确的个别分别念，就会产生圣者的智慧能力，当它产生时，就会烧毁那个正确的个别分别念。
English
When tranquility diminishes, one should ride the horse of tranquility and cultivate analysis, alternating between resting meditation and analytical meditation. If analytical meditation becomes excessive and the aspect of tranquility decreases, one should increase resting meditation to restore the aspect of tranquility. If resting meditation becomes excessive, one dislikes the essence of analysis, and even analysis becomes impossible, with the mind merely dwelling in a state of tranquility, then one should increase analytical meditation. Cultivating both tranquility and insight in equal measure is powerful, so one should do so. As stated in the final section of the Stages of Meditation: Furthermore, when cultivating insight, if wisdom becomes exceedingly dominant, then because tranquility is weak, like a lamp placed in the wind, the mind wavers, and thus one cannot see that very thing clearly. Therefore, at that time, one should cultivate tranquility. If the aspect of tranquility is too strong, one also cannot see that very thing clearly, like a person overcome by sleep. Therefore, at that time, one should cultivate wisdom. And so forth. When cultivating in this way after analysis, it is unreasonable to seize upon and obstruct all thoughts as grasping at characteristics based on clinging to truth, because clinging to truth is only one aspect of thoughts, as has been extensively proven before. To see that reasoning harms whatever is grasped by thought is an excessive accusation against what is to be refuted by reasoning, and it has been proven that it is not the meaning of scripture either. Even if one does not think so about other phenomena, if one thinks that whatever is grasped by the mind regarding the nature of reality is grasping at characteristics based on clinging to truth, then that is a fault of the way of grasping, not of everything that is grasped. For it is said that in order to seek liberation from cyclic existence, one must thoroughly investigate suchness through various means of scripture and reasoning. Here, meditating on suchness is for the sake of generating non-conceptualization. If one thinks that it does not arise from individual conceptualizations, because cause and effect must be concordant, then the Bhagavan himself has clearly answered this. In the chapter on Light-Protector it says: Light-Protector, just as two pieces of wood rubbed together by the wind produce fire, and having arisen, it burns the two pieces of wood, so too, Light-Protector, if there is correct individual conceptualization, the power of the wisdom of the noble ones arises, and when it arises, it burns that very correct individual conceptualization.
Tibetan
།ཞེས་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལས་འཕགས་པའི་ཤེས་རབ་སྐྱེ་བར་གསུངས་ལ། སྒོམ་རིམ་བར་པ་ལས་ཀྱང༌། དེས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་དེ། གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པས་དངོས་པོ་གང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དོན་དམ་པར་ངེས་པར་མི་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་འཇུག་གོ །ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་རྟོགས་སོ། །གང་ཞིག་ཤེས་རབ་ཀྱིས་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་མི་སྒོམ་གྱི། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ཙམ་འབའ་ཞིག་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནམ་ཡང་མི་ཟློག་ཅིང༌། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ནམ་ཡང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་མེ་བྱུང་ན་གཙུབས་ཤིང་གཙུབས་པའི་མེ་བཞིན་དུ་རྟོག་པའི་ཤིང་སྲེག་གོ །ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཟག་བཅས་ལས་ཟག་མེད་འབྱུང་བ་དང༌། འཇིག་རྟེན་པ་ལས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང༌། སེམས་ཅན་ལས་སངས་རྒྱས་དང༌། སོ་སྐྱེ་ལས་འཕགས་པ་འབྱུང་བ་སོགས་མི་སྲིད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་མི་འདྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། གང་དུ་རྣམ་རྟོག་སྣང་གྱུར་པ། །དེར་ནི་སྟོང་ཉིད་ག་ལ་ཡོད། །བརྟག་བྱ་རྟོག་བྱེད་རྣམ་པའི་སེམས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་རྣམས་ཀྱིས་མ་གཟིགས། །གང་ན་བརྟག་བྱ་རྟོག་བྱེད་ཡོད། །དེར་ནི་བྱང་ཆུབ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ནི་བརྟག་བྱ་དང་རྟོག་བྱེད་དུ་བདེན་པར་འཛིན་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་པ་མེད་པར་སྟོན་གྱི། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་འགོག་པ་དང་བརྟག་བྱ་དང་རྟོག་བྱེད་ཙམ་འགོག་ན་གཞུང་དེར་སོ་སོར་རྟོག་པའི་དཔྱད་པའི་སྒོ་དུ་མས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཏན་ལ་ཕབ་ པ་དང་འགལ་ཞིང༌། དེ་གཉིས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་གཟིགས་ན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དེ་ཉིད་ལས། སྐྱེ་མེད་དང་ནི་སྟོང་ཉིད་དང༌། །བདག་མེད་ཅེས་བྱར་སྟོང་པ་ཉིད། །བདག་ཉིད་དམན་པར་གང་སྒོམ་པ། །དེ་དེ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་མིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་སྟོང་ཉིད་བདག་མེད་ལ་དམིགས་ནས་སྒོམ་པ་མི་འགོག་གི །དེ་དག་ཏུ་བདེན་པར་བཟུང་བའི་བདག་ཉིད་དམན་པ་སྟེ་སྨད་པའི་སྟོང་ཉིད་སྒོམ་པ་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་བསྟོད་པ་ལས། ཀུན་རྟོག་ཐམས་ཅད་བསལ་བའི་ཕྱིར། །སྟོང་ཉིད་བདུད་རྩི་སྟོན་མཛད་ན། །གང་ཞིག
Chinese
如是说，从各别思择生起超胜的智慧。在《修次第中篇》中也说：因此，如是依靠智慧进行分别观察，当瑜伽士对任何事物的自性都不执著为胜义谛之时，就进入不分别的等持。也证悟一切法的自性为空性。如果有人不以智慧对事物的自性进行各别观察而修习，只是修习完全舍弃作意，那么他的分别念永远不会止息，也永远不会证悟自性空性，因为没有智慧的光明。如此，从正确地各别思择中，如果生起如实了知的智慧之火，就像钻木取火一样，会焚烧分别念的木柴。如是世尊所宣说。如是。如果不是这样，那么从有漏产生无漏，从世间产生出世间，从有情产生佛陀，从凡夫产生圣者等，都是不可能的，因为因果二者不相同。在《菩提心释》中说：何处显现分别念，彼处怎会有空性？能观所观分别心，如来皆未曾见之。何处有能观所观，彼处菩提实非有。如是所说是指对能观所观执著为真实，则不能获得菩提，并非遮止各别思择的智慧，如果遮止能观所观，则与该论典中以多种各别思择的观察之门确定真如相违，并且如果如来未见二者，则二者将不复存在。又在该论典中说：无生以及空性，以及无我名为空，若人观修自性劣，彼非修习彼者。如是所说也是不遮止缘于自性无生的空性无我而修习，而是遮止执著彼等为真实的自性低劣，即呵责修习空性，在《赞出世间》中说：为遣除一切遍计，若说空性甘露法，何者？
English
It is said that transcendent wisdom arises from individual discernment. Also, in the Intermediate Stages of Meditation, it is said: "Therefore, when the yogi examines in this way with wisdom, at the time when he does not apprehend the essence of any object as ultimately true, at that time he enters into non-conceptual samadhi. He also realizes that the essence of all dharmas is emptiness. If someone does not meditate by individually examining the essence of objects with wisdom, but only meditates on completely abandoning mental activity, then his conceptualization will never cease, and he will never realize the emptiness of essence, because there is no light of wisdom. In this way, if the fire of knowing reality as it is arises from correct individual discernment, like fire produced by friction, it will burn the wood of conceptualization." Thus spoke the Blessed One. Thus it is. If it were not so, then it would be impossible for the uncontaminated to arise from the contaminated, for the transcendent to arise from the mundane, for the Buddha to arise from sentient beings, and for the noble to arise from ordinary beings, because the two, cause and effect, are different. In the Bodhicitta Commentary it says: Where conceptual thought appears, how can emptiness be there? The mind of the observer and the observed, the Tathagatas have not seen. Where there is an observer and an observed, there is no enlightenment. What is said is that enlightenment cannot be attained by clinging to the observer and the observed as true. It does not prevent the wisdom of individual discernment, and if it prevents the observer and the observed, it contradicts the fact that the treatise establishes Suchness through many doors of individual discernment, and if the Buddhas do not see the two, they will cease to exist. Again, in the same text it says: Unborn and emptiness, and selflessness is called emptiness, whoever meditates on inferiority of self, does not meditate on that. What is said is that it does not prevent meditating on emptiness and selflessness that are aimed at the unborn nature, but it prevents the inferiority of self, which is the emptiness of reproach, which is clinging to them as true. In the Praise of the Transcendent it says: To dispel all imputation, if you show the nectar of emptiness, who?