Tibetan
མས་ལ་འཁོར་བ་ལྡོག་པར་རྣམ་པར་བཞག་གི །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཉིད་བདེན་འཛིན་ཞེས་པའང་ཡིན་ཏེ། ལུས་ལ་ལུས་དབང་ཇི་བཞིན་དུ། །གཏི་མུག་ཀུན་ལ་གནས་འགྱུར་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་ཀྱང༌། །གཏི་མུག་བཅོམ་པས་བཅོམ་པར་འགྱུར། །ཞེས་པའི་བཞི་བརྒྱ་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། གཏི་མུག་ནི་དེ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་བདེན་པར་རྟོག་པ་ལས་རྨོངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དངོས་པོ་བདེན་པའི་རང་གི་ངོ་བོར་ལྷག་པར་སྒྲོ་འདོགས་པར་རབ་ཏུ་འཇུག་གོ་ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་མ་རིག་པ་འཁོར་བའི་རྩ་བ་ཡིན་ན། འཇུག་པ་དང་ཚིག་གསལ་དུ་འཇིག་ལྟ་འཁོར་བའི་རྩ་བར་བཤད་པ་མི་འཐད་དེ། གཙོ་བོའི་རྒྱུ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། མ་རིག་པ་དང་འཇིག་ལྟའི་བཞེད་ཚུལ་སློབ་ དཔོན་གཞན་གྱི་བཞེད་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་གི་སྐབས་སུ་བཤད་ཟིན་པས། འདིར་སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་བཞེད་པ་ནི། དབུ་མ་པ་གཞན་རྣམས་ཤེས་སྒྲིབ་ཏུ་བཞེད་པའི་དངོས་པོ་བདེན་པར་འཛིན་པ་ནི་མ་རིག་པར་བཞེད་ལ། དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་མ་རིག་པར་བཞེད་དེ། སྔར་དྲངས་པ་ལྟར་བཞི་བརྒྱ་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་བཤད་ཅིང༌། འཇུག་འགྲེལ་ལས་ཀྱང༌། འདིས་སེམས་ཅན་རྣམས་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་དངོས་པོ་ལྟ་བ་ལ་རྨོངས་པར་བྱེད་པས་ན་གཏི་མུག་སྟེ། མ་རིག༌པ་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ། རང་བཞིན་མཐོང་བ་ལ་སྒྲིབ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ནི་ཀུན་རྫོབ་བོ། །ཞེས་དང༌། དེ་ལྟར་ན་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པའི་དབང་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་བཞག་གོ །ཞེས་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཡན་ལག་དང་པོར་བཤད་པས་ན་ཉོན་མོངས་ཡིན་གྱི་ཤེས་སྒྲིབ་མིན་ནོ། །འོ་ན་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གང་ལ་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ནི་འོག་ཏུ་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །དེས་ན་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོའི་མ་རིག་པ་འདི་འཁོར་བའི་རྩ་བ་ཡིན་པ་ལ་འཇིག་ལྟ་ཡང་འཁོར་བའི་རྩ་བ་ཡིན་པར་བཤད་པ་ནི་མ་རིག་པ་སྤྱི་དང་འཇིག་ལྟ་བྱེ་བྲག་ཡིན་པས་འགལ་བ་མེད་དོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་རིག་པའི་བཟློག་ཕྱོགས་ཡིན་ལ་རིག་པའང་གང་རུང་རུང་ལ་མི་བྱ་ཡི་བདག་མེད་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་པའི་ཤེས་རབ་བོ། །དེའི་བཟློག་ཕྱོགས་ནི་ཤེས་རབ་དེ་མེད་པ་ཙམ་དང་དེ་ལས་གཞན་པ་ཙམ་ལ་མི་རུང་བས་དེའི་འགལ་ཟླ་འཛིན་པའོ། །དེ་ནི་ བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པ་གཉིས་ཡིན་པས། ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་དང་གང་ཟག་གི་བདག་འཛིན་གཉིས་ཀ་མ་རིག༌པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་ལྟ་ཉོན་མོངས་གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར་བསྟན་པ་ན་མ་རིག་པ་རྩ་བར་མ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ལ། ཇི་སྲིད་ཕུང་པོར་འཛིན་ཡོད་པ། །དེ་སྲིད་དེ་ལ་ངར་འཛིན་ཡོད། །ཅེས་ཆོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པའི་མ་རིག་པ་གང་ཟག་གི་བདག་ཏུ་རྨོངས་པའི་རྒྱུར་བསྟན་པ་ན། མ་རིག་པའི་ནང་ཚན་གཉིས་རྒྱུ་འབྲས་སུ་འགྲོ་ཚུལ་སྟོན་པས་ན། འཇིག་ལྟ་མ་རིག་པ་ལས་གཞན་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར་བསྟན་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ། །སློབ་དཔོན་གྱི་དགོངས་པ་དེ་ལྟར་བཤད་མི་ཤེས་ན་འཁོར་བའི་རྩ་བ་གཉིས་སུ་བཤད་པའི་འགལ་བ་སྤང་ཤིན་ཏུ་དཀའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མ་རིག་པ་ངོས་འཛིན་ལུགས་དེ་ནི་མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་བཞེད༌པ་ཡིན་ཏེ། སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུ་པ་ལས། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་དངོས་རྣམས། །ཡང་དག་པར་ནི་རྟོག་པ་གང༌། །དེ་ནི་སྟོན་པས་མ་རིག་གསུངས། །དེ་ལས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འབྱུང༌། །ཡང་དག་མཐོང་ཕྱིར་དངོས་སྟོང་པར། །ལེགས་ཤེས་མ་རིག་མི་འབྱུང་བ། །དེ་ནི་མ་རིག་འགག་པ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་འགག །ཅེས་གསུངས་ཤིང༌། རྩ་ཤེའི་རབ་བྱེད་ཉེར་དྲུག་པ་ལས་ཀྱང༌། མ་རིག་འགགས་པར་གྱུར་ན་ནི། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀུན་འབྱུང་མི་འགྱུར། །མ་རིག་འགགས་པར་འགྱུར་བ་ནི། །ཤེས་ པས་དེ་ཉིད་བསྒོམས་པས་སོ། །དེ་དང་དེ་ནི་འགགས་གྱུར་པས། །དེ་དང་དེ་ནི་མངོན་མི་འགྱུར། །སྡུག་བསྔལ་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་དག་འགག །ཅེས་གསུངས་པ་དང་ཡང་མཐུན་ལ། ཇི་སྲིད་ཕུང་པོར་འཛིན་ཡོད་པ། །ཞེས་ཕུང་པོར་འཛིན་པ་འཁོར་བའི་རྩ་བར་གསུངས་པ་དང་ཤིན་ཏུ་འགྲིག་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་ལྷའི་བཞེད་པ་ཡིན་པར་ནི། ལུས་ལ་ལུས་དབང་ཇི་བཞིན་དུ། །ཞེས་སོགས་དང༌། འཁོར་བའི་རྩ་བ་རྣམ་ཤེས་ཏེ། །ཞེས་སོགས་སྔར་དྲངས་པས་གསལ་བར་བསྟན་ཏོ། །སློབ་དཔོན་གྱིས་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་སུ་དགག་བྱ་འགོག་པའི་རིགས་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཏི་མུག་གིས་ཆོས་རྣམས་ལ་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་རང་བཞིན་དེ་བཀག་ནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་པས། མ་རིག་པའི་འཛིན་སྟངས་སུན་དབྱུང་བ་ཁོ་ནའི་དོན་དུ་རིགས་པ་སྣ་ཚོགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་པར། བུད་དྷ་པཱ་ལི་ཏ་ལས། ཅི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། བཤད་པ། སློབ་དཔོན་ཐུགས་རྗེའི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱིས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཉེན་པར་གཟིགས་ནས་དེ་དག་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་རབ་ཏུ་བསྟན་པར་བཞེད་པས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བརྩམས་ཏེ། ཡང་དག་མ་ཡིན་མཐོང་བ་འཆིང༌། །ཡང་དག་མཐོང་བ་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ ཇི་ལྟ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་བཤད་པ། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་དེ་མི་མཁས་པ་གཏི་མུག་གི་མུན་པས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་བསྒྲིབས་པ་ནི། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ན་དེ་དག་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །གང་གི་ཚེ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཤེས་པའི་སྣང་བས་གཏི་མུག་གི་མུན་པ་བསལ་ཞིང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་ན་གནས་མེད་པ་ལ་དེའི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་མི་སྐྱེའོ། །ཞེས་གསུངས་ཤིང༌། རབ་བྱེད་ཉེར་དྲུག་པའི་མཚམས་སྦྱོར་དུ། འདིར་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ན། ད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་དོན་དམ་པ་ལ་འཇུག་པ་སྟོན་ཅིག །འདིར་བཤད་པ། མ་རིག་བསྒྲིབས་པས་ཡང་སྲིད་ཕྱིར། །ཞེས་སོགས་གསུངས་ཤིང༌། རབ་བྱེད་ཉེར་བདུན་པའི་མཚམས་སྦྱོར་དུའང༌། འདིར་སྨྲས་པ། ད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་མཐུན་པའི་མདོ་སྡེའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་མི་སྲིད་པ་སྟོན་ཅིག །འདིར་བཤད་པ། འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་ཞེས་དང༌། །ཞེས་སོགས་གསུངས་པས་ན། སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ཀྱང་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་དང་པོའི་མ་རིག་པ་དངོས་པོ་ལ་རང་བཞིན་སྒྲོ་འདོགས་པ་ལ་བཞེད་པ་དང་། ཉན་རང་ལའང་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་རྟོགས་པ་བཞེད་པར་གསལ་ལོ། །དེས་ན་ཉན་རང་ལ་ཆོས་རང་བཞིན་མེད་པ་རྟོགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ཆེན་པོ་ནི། ཆོས་ཀྱི་བདག་འཛིན་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མ་རིག་ པར་འགྱུར་བ་འདི་ཡིན་པར་ཤེས་པར་གྱིས་ཤིག །བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། རྟོག་པས་མཐོང་བ་འཆིང་བ་སྟེ། །དེ་ནི་འདི་རུ་དགག་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པའི་རྟོག་པའང་རྟོག་པ་གང་ཡིན་ཐམས་ཅད་ལ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཆོས་རྣམས་ལ་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའི་རྟོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་འགྲེལ་པ་ལས། རྟོག་པ་ནི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་དོན་སྒྲོ་འདོགས་པ་སྟེ། ཞེ
Chinese
已经完全安立了从那里能使轮回止息。如是宣说了。那个本身也是名为实执，如身体对身体的支配一样，愚痴遍在于一切，因此一切烦恼，以摧毁愚痴而得以摧毁。如《四百论》的注释中所说：愚痴是因为对那些如何真实地思虑而愚昧的缘故，对于事物真实自性增益而极度投入。如是如果无明是轮回的根本，那么《入行论》和《明句论》中所说我见是轮回的根本就不合理了，因为没有二者是主要因的缘故。如果这样问难，那么无明和我见的观点，其他论师的观点在中士道中已经宣说完毕。此处论师月称的观点是：其他中观派所认为是所知障的，执著事物为真实的，认为是无明。而且也认为是烦恼的无明，如之前所引用的《四百论》的注释中宣说了是烦恼。在《入行论释》中也说：以此使有情对如何安住的事物之见解而愚昧，所以是愚痴，无明是对事物自性不存在增益，是遮蔽见自性的体性，是世俗谛。并且，如是说被有支所完全包含的烦恼性的无明之力的作用下，安立了世俗谛。因为在十二缘起的第一个支分中宣说了，所以是烦恼，不是所知障。那么，什么是对所知之障呢？这个将在下面显示。因此，十二支的第一个支分无明是轮回的根本，而我见也是轮回的根本，这样宣说，因为无明是总的，我见是别的，所以没有相违。其中，无明是智慧的相违品，然而智慧也不是随随便便的，是证悟无我的真如之智慧。它的相违品，仅仅是没有那个智慧以及仅仅是不同于那个智慧是不行的，必须是执著它的相违品。那即是增益为我，而且也是增益法之我和增益
English
It has been completely established that from there, cyclic existence can be stopped. Thus it was said. That itself is also called the grasping at truth, just as the body has dominion over the body, ignorance pervades everything, therefore all afflictions are destroyed by destroying ignorance. As it says in the commentary on the Four Hundred: Ignorance is because of being obscured from thinking about how those things are true, and it is extremely involved in superimposing on the true nature of things. If ignorance is the root of cyclic existence, then it is unreasonable that the view of self is said to be the root of cyclic existence in the Engaging in the Bodhisattva Deeds and the Clear Words, because there are not two principal causes. If you ask this question, then the views on ignorance and the view of self, the views of other teachers have already been explained in the context of the intermediate being. Here, the view of the teacher Chandrakirti is: other Madhyamikas consider the grasping at things as true, which is considered to be the obscuration of knowledge, to be ignorance. Moreover, it is also considered to be the ignorance of affliction, as it was said to be affliction in the commentary on the Four Hundred quoted earlier. In the commentary on Engaging, it also says: By this, sentient beings are obscured from the view of how things abide, so it is ignorance, ignorance is the superimposition on the non-existence of the self-nature of things, it is the nature of obscuring the seeing of self-nature, it is conventional truth. And, in this way, the conventional truth is established under the influence of the ignorance of affliction, which is completely included by the limb of existence. Because it is declared in the first limb of the twelve links of dependent arising, it is an affliction, not an obscuration of knowledge. So, what is the obscuration of knowledge? This will be shown below. Therefore, the first limb of the twelve links, ignorance, is the root of cyclic existence, and the view of self is also said to be the root of cyclic existence, because ignorance is general and the view of self is specific, so there is no contradiction. Among them, ignorance is the opposite of wisdom, but wisdom is not just anything, it is the wisdom of realizing the suchness of selflessness. Its opposite, merely not having that wisdom and merely being different from that wisdom is not enough, it must be grasping at its opposite. That is, superimposing as self, and also superimposing the self of phenomena and superimposing
Chinese
因此，执著二者，即对法的执著和对人的执著，都是无明。因此，将邪见视为所有其他烦恼的根本，并非未将无明视为根本。如《入中论》云：“乃至有蕴执，尔时有我执。”这表明，对法之愚昧的无明，是导致对人之愚昧的根源。这表明无明中的两种成分是如何成为因果的。因此，将邪见视为无明之外所有烦恼的根本，并没有矛盾。如果不理解学者的这种观点，就很难消除将轮回的根本说成是二者的矛盾。这种识别无明的方式是圣者龙树菩萨的观点。在《七十空性论》中说：“从因缘所生之诸法，若有真实之想念，佛说此即是无明，从此生出十二支。为见真实诸法空，若能善知无明灭，此乃无明之灭尽，故亦灭尽十二支。”又如《中论》第二十六品中也说：“若无明灭则，诸行皆不生。无明之灭者，由慧观彼故。彼及彼灭故，彼及彼不生。唯苦聚如是，如是正灭尽。”这也与之相符。如“乃至有蕴执”所说，将蕴执视为轮回的根本，这非常一致。至于圣天菩萨的观点，如“于身如身主”等，以及“轮回之根本是识”等，如前所引，已清楚地表明。学者在《中观论》中所说的所有破除所破之理，都是通过愚昧对诸法以自性成立的妄加执著，从而破除诸法的自性，并显示诸法无自性。因此，为了驳斥无明的执著方式，才说了各种各样的道理。正如佛护论师所说：“若问：随顺显示缘起有何必要？答：为
English
Therefore, the two attachments, namely the attachment to phenomena and the attachment to persons, are both ignorance. Therefore, stating that the view of self is the root of all other afflictions is not the same as not stating that ignorance is the root. As it is said in the Madhyamakavatara, "As long as there is clinging to the aggregates, there is clinging to self." This shows that the ignorance of being deluded about phenomena is the cause of being deluded about persons. This shows how the two components of ignorance become cause and effect. Therefore, there is no contradiction in stating that the view of self is the root of all afflictions other than ignorance. If one does not understand the scholar's view in this way, it will be very difficult to eliminate the contradiction of saying that the root of samsara is two. This way of identifying ignorance is the view of the noble Nagarjuna. In the Seventy Stanzas on Emptiness, it is said: "Whatever is truly conceived of things born from causes and conditions, the Buddha said that is ignorance, from which the twelve branches arise. In order to see the emptiness of true things, if one knows well that ignorance is extinguished, that is the extinction of ignorance, therefore the twelve branches are also extinguished." Also, in the twenty-sixth chapter of the Root Wisdom, it is said: "If ignorance is extinguished, then all actions will not arise. The extinction of ignorance is because of meditating on it with wisdom. Because that and that are extinguished, that and that do not arise. Only the heap of suffering, thus is truly extinguished." This is also in accordance with it. As it is said, "As long as there is clinging to the aggregates," it is very consistent to regard clinging to the aggregates as the root of samsara. As for the view of Aryadeva, such as "The body is like the lord of the body," etc., and "The root of samsara is consciousness," etc., as quoted earlier, it has been clearly shown. All the reasons for refuting the refutable that the scholar said in the Madhyamaka treatises are all for refuting the self-nature of phenomena by falsely imputing that phenomena are established by their own nature through ignorance, and thus showing that phenomena have no self-nature. Therefore, various reasons were given only for the purpose of refuting the way of clinging to ignorance. As Buddhapalita said: "If asked: What is the necessity of showing dependent origination in accordance? Answer: For