Tibetan
བྱིང་རྒོད་བྱུང་བ་སྤོང་བ་ལ་འདུ་མི་བྱེད་པའི་གཉེན་པོར་འདུ་བྱེད་པའམ་རྩོལ་བ་ཞེས་བཏགས་པའི་ སེམས་པ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །འདི་ལ་གཉིས། སེམས་པ་ངོས་བཟུང་ཞིང་བྱིང་རྒོད་འགོག་པའི་ཚུལ་དང༌། གང་ལ་བརྟེན་ནས་བྱིང་རྒོད་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ངོས་བཟུང་བའོ། །དང་པོ་ནི། ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། སེམས་པ་གང་ཞེན། སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་ལ་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་དཔེར་ན་རྡོ་ཁབ་ལེན་གྱི་དབང་གིས་ལྕགས་རང་དབང་མེད་པར་གཡོ་བ་ལྟར། སེམས་དགེ་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན་གསུམ་པོ་གང་རུང་ལ་གཡོ་ཞིང་སྐུལ་བར་བྱེད་པའི་སེམས་བྱུང་ནི་སེམས་པ་ཡིན་པས། འདིར་ནི་བྱིང་རྒོད་གང་རུང་བྱུང་བ་ན་དེ་སྤོང་བ་ལ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་སེམས་པ་བཟུང་ངོ་། །འོ་ན་དེ་ལྟར་བྱིང་རྒོད་སྤོང་བ་ལ་སེམས་མངོན་པར་བསྐུལ་ནས་བྱིང་རྒོད་འགོག་ཚུལ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་བྱེད་ཅེ་ན། འདི་ལ་སེམས་བྱིང་བ་ནི། ཧ་ཅང་ནང་དུ་བསྡུས་དྲགས་ནས་དམིགས་པའི་འཛིན་སྟངས་ཤོར་བ་ཡིན་པས། དེ་ལ་ནི་སེམས་ཕྱིར་ལ་འཕྲོ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི། ཉོན་མོངས་སྐྱེ་བའི་དགའ་བ་མིན་ནོ། །ཡང་ན་ཉི་འོད་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བའི་མཚན་མ་ཡིད་ལ་བྱས་ལ་བྱིང་བ་སངས་པ་ན་དེ་མ་ཐག་ནས་དམིགས་པའི་འཛིན་སྟངས་དམ་པར་བྱས་ལ་བསྐྱང་སྟེ། སྒོམ་རིམ་དང་པོ་ལས། ཇི་སྟེ་གང་གི་ཚེ་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱིས་ ནོན་ཏེ་དམིགས་པ་འཛིན་པ་ལ་མི་གསལ་ཞིང་སེམས་བྱིང་བར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་བསྒོམ་པའམ་མཆོག་ཏུ་དགའ་བའི་དངོས་པོ་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་བྱིང་བ་བསལ་ལ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་དམ་དུ་བཟུང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །འདི་ལ་སྐྱོ་བའི་དམིགས་པ་བསྒོམ་པར་མི་བྱ་སྟེ། སྐྱོ་ཤས་ནི་སེམས་ནང་དུ་སྡུད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་གང་ལ་དཔྱོད་པར་འདོད་པའི་ཡུལ་ལ་དཔྱད་ནས་སྤྲོས་ནའང་བྱིང་བ་ལྡོག་སྟེ། ཕར་ཕྱིན་བསྡུས་པ་ལས། ལྷག་མཐོང་བརྩོན་པའི་སྟོབས་ཀྱི་མཐུས། །ཞུམ་པར་གྱུར་ན་གཟེངས་ཀྱང་བསྟོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་བྱིང་བའམ་ཞུམ་པ་ནི་དམིགས་པའི་འཛིན་སྟངས་འཕངས་དམའ་རུ་སོང་བས་བྱིང་བ་དང་ཧ་ཅང་ནང་དུ་བསྡུས་པས་ན་ཞུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས
Chinese
为了舍弃掉沉没和掉举，应当修习被称作对治或努力的作意之心。此处有二：一是认识心并阻止沉没和掉举的方法；二是认识依靠什么而产生沉没和掉举的原因。第一，如《摄类学》中所说：“心是什么呢？心是显现作意，是意的作用，是使心进入善、不善和无记之中的作用。”应当如是理解。例如，就像铁被磁铁的力量所控制而无自主地移动一样，心是使心朝向并推动善、不善、无记三者中任何一个的随心所生，因此，这里是指当沉没或掉举产生时，为了舍弃它们而显现作意之心。那么，像这样为了舍弃沉没和掉举而显现作意，阻止沉没和掉举的方法是什么呢？此处，心沉没是指过于向内收缩而失去了对目标的执持。对于这种情况，应当忆念成为心向外散乱之因的喜悦之物，例如佛陀的身体非常美丽，但不是产生烦恼的喜悦。或者，忆念阳光等光明的形象，当沉没消失后，立即牢固地执持目标并加以保持。《修次初篇》中说：“如果昏沉和睡眠压迫，以至于对目标的执持不清晰，心变得沉没，那么此时，修习光明想，或者忆念极其喜悦的事物，如佛陀等的功德，以此消除沉没，并牢固地执持那个目标。”如是说。此处不应修习厌恶的目标，因为厌恶是使心向内收缩的原因。以个别观察的智慧来分析想要观察的对境，并加以扩展，也能使沉没退却。《般若波罗蜜多摄颂》中说：“以精进修习胜观的力量，如果变得沮丧，也要赞扬。”如是说。像这样，沉没或沮丧是指对目标的执持降低，因为降低了而沉没，过于向内收缩而称为沮丧。
English
In order to abandon sinking and excitement, one should cultivate the mind of application, which is called the antidote or effort. There are two aspects to this: first, recognizing the mind and how to prevent sinking and excitement; and second, recognizing the causes that give rise to sinking and excitement. First, as stated in the Compendium of Topics, "What is the mind? The mind is manifest application, the function of the mind, the function of causing the mind to enter into virtue, non-virtue, and the indeterminate." It should be understood as such. For example, just as iron is moved involuntarily by the power of a magnet, the mind is the mental factor that moves and impels the mind towards any of the three—virtue, non-virtue, or the indeterminate. Therefore, here it refers to the mind of manifest application in order to abandon sinking or excitement when either arises. So, how does one prevent sinking and excitement by manifesting application in order to abandon them? Here, sinking of the mind means being too withdrawn inward and losing the grasp on the object. In this case, one should bring to mind an object of joy that causes the mind to scatter outward, such as the very beautiful body of the Buddha, but not joy that gives rise to afflictions. Alternatively, one should bring to mind the appearance of light, such as sunlight, and when sinking dissipates, immediately grasp the object firmly and maintain it. The First Stage of Meditation states, "If drowsiness and sleep oppress, so that the grasp on the object is unclear and the mind becomes sunk, then at that time, cultivate the perception of light, or bring to mind the qualities of an object of great joy, such as the Buddha, and thereby dispel the sinking and firmly grasp that object." Thus it is said. Here, one should not cultivate an object of aversion, because aversion is a cause of drawing the mind inward. By analyzing the object one wishes to examine with discriminating wisdom and elaborating on it, sinking can also be reversed. The Compendium of the Perfections states, "By the power of the strength of diligently cultivating insight, if one becomes dejected, one should also praise." Thus it is said. In this way, sinking or dejection means that the grasp on the object has become lowered. Because it is lowered, it is sinking, and because it is too withdrawn inward, it is called dejection.
Tibetan
། འཛིན་སྟངས་བསྟོད་པ་དང་དམིགས་པ་རྒྱ་བསྐྱེད་ནས་སྤྲོས་པས་ལྡོག་པ་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་སྙིང་པོ་ལས། ཞུམ་པ་དམིགས་པ་རྒྱ་ཆེན་དག །བསྒོམས་པས་ཡངས་པ་ཉིད་དུ་བྱ། །ཞེས་དང༌། ཞུམ་པ་ཡང་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི། །ཕན་ཡོན་མཐོང་བས་གཟེངས་བསྟོད་བྱ། །ཞེས་དང༌། བསླབ་བཏུས་ལས་ཀྱང༌། དེ་ལ་ཡིད་ཞུམ་ན་དགའ་བ་བསྒོམས་ནས་གཟེངས་བསྟོད་པར་བྱའོ། །ཞེས་མཁས་གྲུབ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཐུན་པར་གསུངས་པས། བྱིང་བ་འགོག་པའི་གཉེན་པོ་གལ་ཆེ་ཤོས་ནི། དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་དང་དལ་བ་ཐོབ་པ་དོན་ཆེ་བ་སོགས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བསམས་པ་ན། གཉིད་ཡུར་བའི་གདོང་དུ་ ཆུ་གྲང་མོ་བཏབ་ན་རིག་པ་སིང་ཡེར་གྱིས་འགྲོ་བ་ལྟར་འགྲོ་ཐུབ་པ་ཞིག་དགོས་ཏེ། འདི་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་དཔྱད་སྒོམ་གྱིས་མྱོང་བ་ཐོན་པ་ལ་རག་ལས་སོ། །གང་ལ་བརྟེན་ནས་བྱིང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་དང་དེ་གཉིས་འདྲེན་པའི་ཆོས་སེམས་མུན་པའི་རྣམ་པ་ཅན་དུ། སྣང་བ་གོམས་པའི་གཉེན་པོ་བསྟེན་ནའང་དེ་དག་ལ་བརྟེན་པའི་བྱིང་བ་མི་སྐྱེ་ཞིང་སྐྱེས་པ་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་སྤྱོད་ལམ་ནི་འཆག་པ་དང་སྣང་བའི་མཚན་མ་ལེགས་པར་ཡིད་ལ་བཟུང་ནས་ཡང་དང་ཡང་དུ་གོམས་པར་བྱེད་པ་དང༌། སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་གཏོང་བ་དང་ལྷ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་གང་རུང་ངམ། དེ་ལས་གཞན་པའི་དང་བར་འགྱུར་བའི་དམིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པ་དང༌། རྨུགས་གཉིད་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་སྟོན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཁ་ཏོན་དུ་འདོན་པ་དང་ཕྱོགས་རྣམས་དང་ཟླ་སྐར་ལ་བལྟ་བ་དང་གདོང་ཆུས་འཁྲུ་བ་སོགས་བྱ་བར་ཉན་ས་ལས་བཤད་དོ། །དེ་ཡང་བྱིང་བ་ཤིན་ཏུ་སྲབ་པ་དང་ལན་རེ་ཙམ་ལས་མི་འོང་ན་སེམས་ཀྱི་འཛིན་སྟངས་གྲིམས་པར་བྱས་ཏེ་བསྒོམ་པར་བྱ་ལ། བྱིང་བ་འཐུག་པ་དང་ཡང་ཡང་འོང་བར་སྣང་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པའི་འཕྲོ་བཤོལ་ལ། གཉེན་པོ་དེ་རྣམས་ཅི་རིགས་པར་བསྟེན་ནས་བྱིང་བ་སངས་པ་དང་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །སེམས་གང་ལ་བཟུང་བའི་ཁ་ནང་ལྟ་དང་ཕྱིར་ལྟའི་དམིགས་པ་མི་གསལ་བར་སེམས་ལ་ མུན་པ་བབ་པ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་སྲབ་འཐུག་གང་རུང་སྣང་ན་དེ་མ་བསལ་བར་བསྒོམས་ན་བྱིང་བ་བཅད་དཀའ་བས་དེའི་གཉེན་པོར་འོད་ཀྱི་སྣང་བ་ཡང་ཡང་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། ཉན་ས་ལས། སྣང་བ་དང་ལྡན་པ་དང་འོད་དང་ལྡན་པ་དང་འོད་གསལ་བ་དང་མུན་པ་མེད་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མ
Chinese
通过赞叹执持和扩大对境来遣除掉举，如《中观心髓》所说：“怯弱对境广大故，修习即成宽广性。”又说：“怯弱亦以精进之，利益见而作赞叹。”《学集论》中也说：“若于此心怯弱，则应修习欢喜而作赞叹。”诸大智者共同宣说了。因此，对治昏沉最重要的对治是，思维三宝和菩提心的利益，以及暇满难得等功德。就像在昏昏欲睡的脸上泼冷水，能使意识清醒一样。这需要通过对利益方面的各个部分进行分别观察的分析修，从而产生体验。依靠什么而产生昏沉的因，即是迟钝和睡眠，以及引生二者的法，即心处于黑暗的状态。即使修习串习光明的对治，也不会产生依靠它们的昏沉，已经产生的也会退却。对此，行为方面是经行，并将光明的相状好好地忆念在心中，反复串习。或者忆念佛、法、僧、戒、施、天这六随念中的任何一个，或者以其他能使心欢喜的对境，如理地提升心。以及念诵宣说昏沉睡眠过患的经文，观看四方、月亮和星星，用清水洗脸等，这些在《声闻地》中有所阐述。如果昏沉非常轻微，而且只出现一次，那么就应该收紧心的执持来修习。如果昏沉浓重，而且反复出现，那么就应该暂停修习止观，采取各种对治方法，待昏沉消散后再修习。如果对于心所执持的对境，无论是内观还是外观都不清晰，心中出现像黑暗降临一样的状态，无论轻微还是浓重，如果不消除它就进行修习，那么昏沉就难以断除。因此，应该反复修习光明的显现作为对治。如《声闻地》所说：“以具有光明、具有光芒、光明炽盛、没有黑暗的心修习止观和胜观。
English
Distraction is averted by praising the holding and expanding the object. As it says in the Madhyamaka-hrdaya: "Because the object of timidity is vast, meditation becomes expansive." It also says: "Timidness is also praised by seeing the benefits of diligence." It is also said in the Siksamuccaya: "If the mind is timid, then one should cultivate joy and praise it." The great scholars have all spoken in agreement. Therefore, the most important antidote to counteract dullness is to contemplate the benefits of the Three Jewels and the mind of enlightenment, as well as the qualities of having leisure and attainment being meaningful, etc. Just as splashing cold water on a sleepy face can make the mind clear, it is necessary to be able to do so. This depends on having experience through analytical meditation that separately examines the aspects of benefits. The cause of dullness arising depends on what, namely, lethargy and sleep, and the dharma that leads to both, namely, the mind being in a state of darkness. Even if one cultivates the antidote of familiarizing oneself with light, dullness based on them will not arise, and what has arisen will recede. In this regard, the conduct is to walk and keep the signs of light well in mind, and repeatedly familiarize oneself with them. Or, one should properly uplift the mind with any of the six recollections of the Buddha, Dharma, Sangha, discipline, generosity, and deities, or with other objects that make the mind happy. And one should recite the scriptures that explain the faults of lethargy and sleep, look at the directions, the moon, and the stars, wash one's face with water, etc. These are explained in the Hearer's Ground. If the dullness is very slight and only occurs once, then one should tighten the mind's holding and meditate. If the dullness is thick and seems to occur repeatedly, then one should postpone the continuation of meditating on samadhi and cultivate those antidotes as appropriate, and meditate after the dullness has cleared. If the object that the mind is holding, whether looking inward or outward, is not clear, and a state like darkness descending on the mind appears, whether slight or thick, if one meditates without eliminating it, then dullness will be difficult to cut off. Therefore, one should repeatedly cultivate the appearance of light as an antidote. As it says in the Hearer's Ground: "Meditate on calm abiding and special insight with a mind that has light, has radiance, is bright, and has no darkness.