Tibetan
ར་བྱ་བ་དང༌། བྱིང་རྒོད་དང་བྲལ་བའི་དུས་སུ་ཇི་ལྟར་བྱ་བའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། བྱིང་རྒོད་ངོས་མི་ཟིན་པའི་གཉེན་པོ་བསྟེན་པ་དང༌། ངོས་ཟིན་ཀྱང་དེ་སྤོང་བའི་ཕྱིར་དུ་མི་རྩོལ་བའི་གཉེན་པོ་བསྟེན་པའོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས། བྱིང་རྒོད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང༌། བསྒོམ་པའི་དུས་སུ་དེ་རྟོགས་པའི་ཤེས་བཞིན་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་སོ། །དང་པོ་ལ། རྒོད་པ་ནི། ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། རྒོད་པ་གང་ཞེ་ན། སྡུག་པའི་མཚན་མའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆར་གཏོགས་པའི་སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བ་སྟེ། ཞི་གནས་ཀྱི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཏེ།འདི་ལ་གསུམ་ལས། དམིགས་པ་ནི། ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་ཞིང་སྡུག་པའོ། །རྣམ་པ་ནི། སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་ཞིང་ཕྱིར་ལ་འཕྲོ་བ་སྟེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཅིག་ཡིན་པས་ཡུལ་ལ་སྲེད་པའི་རྣམ་པས་འཇུག་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི། སེམས་དམིགས་པ་ལ་གནས་པའི་བར་གཅོད་བྱེད་པའོ། །སེམས་ནང་དུ་དམིགས་པ་ལ་བཏགས་པ་ན་གཟུགས་སྒྲ་སོགས་ལ་ཆགས་པའི་རྒོད་པས་དབང་མེད་དུ་ཡུལ་དེ་དག་ལ་སེམས་འདྲེན་ཞིང་གཡེང་བར་བྱེད་དེ། བཤགས་བསྟོད་ལས། ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ཞི་གནས་ལ་དམིགས་ཤིང༌། །དེ་དང་དེར་ཡིད་ཡང་ཡང་གཏད་པ་ན། །དེ་དང་དེ་ལས་ཉོན་མོངས་ཞགས་པ་ནི། །ཡུལ་ལ་ཆགས་པའི་ཐག་པས་དབང་མེད་དྲངས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །འོ་ན་ཉོན་མོངས་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་སེམས་དམིགས་པ་ལས་གཞན་དུ་གཡེང་བར་བྱེད་པའི་འཕྲོ་བ་དང་དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་དམིགས་པ་གཞན་ལ་འཕྲོ་བ་དེ་རྒོད་པ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རྒོད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཅིག་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་གཡེང་བ་ནི་རྒོད་པ་མིན་གྱི། ཉེ་ཉོན་ཉི་ཤུའི་ནང་ཚན་གྱི་སེམས་བྱུང་རྣམ་གཡེང་ཡིན་ནོ། །དགེ་བའི་དམིགས་པ་ལ་འཕྲོ་བ་ནི་དགེ་བའི་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཅི་རིགས་སུ་འགྲོ་བས་འཕྲོ་བ་ཐམས་ཅད་རྒོད་པ་མིན་ནོ། །བྱིང་བ་ནི། འགྱུར་མང་པོ་ལས་ཞུམ་པ་ཞེས་པར་ཡང་བསྒྱུར་ཏེ། ཡི་ཤི་བའི་ཞུམ་པ་དང་ནི་མི་གཅིག་གོ །དེའི་མཚན་ཉིད་ལ། གངས་རིའི་ཁྲོད་ཀྱི་བསམ་གཏན་པ་ཕལ་མོ་ཆེ་རྣམས་ནི། ཡུལ་གཞན་ལ་འཕྲོ་བ་མེད་པར་གནས་ཤིང་གསལ་དྭངས་ནི་མེད་པའི་སེམས་རྨུགས་པ་ཞིག་ ལ་བྱིང་བར་འདོད་པར་སྣང་ངོ་། །འདི་ནི་མི་རིགས་ཏེ། རྨུགས་པ་ནི་བྱིང་བའི་རྒྱུར་གསུངས་པས་དེ་གཉིས་སོ་སོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྒོམ་རིམ་བར་པ་ལས། དེ་ལ་གལ་ཏེ་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱིས་ནོན་ནས་སེམས་བྱིང་ངམ་བྱིང་དུ་དོགས་པར་མཐོ
Chinese
关于散乱和昏沉，以及如何对治脱离散乱和昏沉之时。首先分二：不认识散乱和昏沉而采取对治，以及认识却不努力断除而采取对治。初者分二：确定散乱和昏沉的体性，以及在修习时生起了知它们的正念之方便。初者：散乱。《集论》中说：何为散乱？即随逐可意之相的贪欲分所摄之心不寂静性，是为能断止住之业者。如是所说。此有三：所缘是，悦意且可爱的境。相是，心不寂静且向外散乱，是贪欲的一部分，以贪恋境的方式而转。作用是，中断心安住于所缘。心若系于内所缘，则因贪著色声等之散乱，不由自主地将心引向彼等境，而令其散乱。如《忏悔赞》云：如是如是专注寂止时，于彼于彼若再三系心，即于彼彼烦恼之罗网，为贪境之绳索不由自主牵。如是所说。那么，以其他烦恼之门使心从所缘向外散乱的散乱，以及同样地向其他善的所缘散乱，是散乱吗？散乱是贪欲的一部分，因此以其他烦恼之门散乱不是散乱，而是属于二十随烦恼中的心所掉举。向善的所缘散乱，是转为善心和随之而来的心所，因此一切散乱并非都是散乱。昏沉，在许多译本中也译为萎靡。与昏厥的萎靡并非相同。关于其体性，大多数雪山中的禅修者似乎认为，一种没有向其他境散乱，且没有明清的心之迟钝是昏沉。此不应理，因为迟钝被说是昏沉之因，因此二者是不同的。如《修次第中篇》云：若为迟钝和睡眠所压，而心昏沉或疑将昏沉时。
English
Concerning agitation and lethargy, and how to act when free from agitation and lethargy. First, there are two: adopting remedies without recognizing agitation and lethargy, and adopting remedies without striving to abandon them even when recognized. The first has two parts: determining the characteristics of agitation and lethargy, and the means of cultivating mindfulness to realize them during meditation. First: Agitation. As stated in the Compendium of Abhidharma: "What is agitation? It is the non-pacification of the mind belonging to the category of desire that follows after attractive signs, and it has the function of interrupting calm abiding." As it is said. This has three aspects: The object is a pleasing and attractive object. The aspect is that the mind is not pacified and wanders outward, being a part of desire, it engages in the manner of craving for objects. The function is to interrupt the mind from abiding on the object. When the mind is fixed on an internal object, due to agitation attached to forms, sounds, etc., the mind is involuntarily drawn to those objects and becomes distracted. As the Confession Praise says: "As one focuses on calm abiding, and repeatedly directs the mind to it, from that, the net of afflictions is involuntarily drawn by the rope of attachment to objects." As it is said. So, is the distraction that causes the mind to wander away from the object through the door of other afflictions, and similarly, wandering to other virtuous objects, agitation? Agitation is a part of desire, so wandering through the door of other afflictions is not agitation, but rather the mental factor of distraction among the twenty secondary afflictions. Wandering to virtuous objects is transforming into virtuous mind and accompanying mental factors, so not all wandering is agitation. Lethargy, in many translations, is also translated as languor. It is not the same as the languor of fainting. Regarding its characteristic, most meditators in the snowy mountains seem to think that a dullness of mind that does not wander to other objects and lacks clarity is lethargy. This is not reasonable, because dullness is said to be the cause of lethargy, so the two are different. As the Middle Stages of Meditation says: "If one is oppressed by dullness and sleep, and the mind becomes lethargic or suspects it will become lethargic."
Tibetan
ང་ན། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་དང༌། དགོངས་འགྲེལ་ལས་ཀྱང༌། གལ་ཏེ་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱིས་བྱིང་བའམ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡང་རུང་བས་ཉོན་མོངས་པར་གྱུར་ན་དེ་ནི་ནང་དུ་སེམས་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱི་མཐུས་སེམས་བྱིང་ན། ནང་གི་རྣམ་གཡེང་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་ལས་བཏུས་ལས་ཀྱང༌། བྱིང་བ་ཉེ་ཉོན་གྱི་རྣམ་གཡེང་གི་སྐབས་སུ་བཤད་མོད་ཀྱང༌། དེར་བཤད་པའི་རྣམ་གཡེང་ལ་དགེ་བ་ཡང་བྱུང་བས་ཉོན་མོངས་ཅན་དུ་མ་ངེས་སོ། །དེས་ན་རྨུགས་པ་ནི། ཀུན་ལས་བཏུས་ལས། རྨུགས་པ་གང་ཞེ་ན། གཏི་མུག་གི་ཆར་གཏོགས་པའི་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གྲོགས་བྱེད་པའི་ལས་ཅན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པས། གཏི་མུག་གི་ཆ་ཤས་ལུས་དང་སེམས་ལྕི་ཞིང་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཡིན་ཏེ། མཛོད་འགྲེལ་ལས། རྨུགས་པ་གང་ཞེ་ན། ལུས་ལྕི་བ་ཉིད་དང་སེམས་ལྕི་བ་ཉིད་དེ། ལུས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་དང་སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བྱིང་བ་ནི། སེམས་ཀྱིས་དམིགས་པ་འཛིན་པའི་འཛིན་སྟངས་ལྷོད་ནས་དམིགས་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བའམ་དམ་པར་མི་འཛིན་པ་ཡིན་པས། དྭངས་ཆ་ཡོད་ ཀྱང་དམིགས་པའི་འཛིན་སྟངས་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་མེད་ན་བྱིང་བར་འགྲོ་སྟེ། སྒོམ་རིམ་བར་པ་ལས། གང་གི་ཚེ་དམུས་ལོང་ལྟ་བུའམ། མི་མུན་པར་ཞུགས་པ་ལྟ་བུའམ། མིག་བཙུམས་པ་ལྟ་བུར་སེམས་ཀྱིས་དམིགས་པ་གསལ་བར་མི་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ་བྱིང་བར་གྱུར་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞུང་ཆེ་བ་གཞན་ནས་བྱིང་བའི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་བཟུང་བ་མ་མཐོང་ངོ་། །བྱིང་བ་ལ་ནི་དགེ་བ་དང་ལུང་མ་བསྟན་གཉིས་ཡོད་ལ། རྨུགས་པ་ནི་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་གང་རུང་དང་གཏི་མུག་གི་ཆ་ཤས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཞུང་ཆེ་བ་རྣམས་ནས་ཀྱང༌། བྱིང་བ་སེལ་བ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དགའ་བའི་ཡུལ་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་སྣང་བ་བསྒོམས་ནས་སེམས་གཟེངས་བསྟོད་དགོས་པར་གསུངས་པས་སེམས་ལ་མུན་པ་བབ་པ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་མི་གསལ་བ་དང་བློའི་འཛིན་སྟངས་འཕངས་དམའ་རུ་སོང་བ་རྣམས་བཀག་ནས། དམིགས་པ་གསལ་བ་དང་འཛིན་སྟངས་ཀྱི་གྲིམས་ཆ་གཉིས་ཆར་དགོས་ཀྱི། ཡུལ་གསལ་བ་ཙམ་དང་ཡུལ་ཅན་གྱི་དྭངས་ཆ་ཙམ་གྱིས་མི་ཆོག་གོ །རྒོད་པ་རིག་པར་སླ་ལ། བྱིང་བ་ཁུངས་ཐུབ་པའི་གཞུང་ཆེ་བ་རྣམས་ནས་གསལ་བར་ངོས་མ་བཟུང་བས་ཤེས་དཀའ་བར་སྣང་ཞིང་
Chinese
因为说了“我”的缘故，并且在《释论》中也说：如果被昏沉和睡眠所沉没，或者被等持的近烦恼中的任何一个所烦恼，那就是内心散乱。因为说了由于昏沉和睡眠的力量而使心沉没，是内心的散乱。在《摄大乘论》中也说：虽然沉没是在近烦恼的散乱的情况下说的，但是在那里所说的散乱也有善的，所以不一定是烦恼。因此，昏沉是：在《摄大乘论》中说：什么是昏沉呢？是属于愚痴的一部分的心不适于 कार्य (藏文) ，是所有烦恼和近烦恼的助伴。因此，愚痴的一部分是身心沉重而不适于कार्य (藏文) ，《俱舍论释》中说：什么是昏沉呢？是身体沉重和心沉重，也就是身体不适于कार्य (藏文) 和心不适于कार्य (藏文) 。沉没是：心执持所缘的执持方式松懈，而不执持所缘非常清晰或坚定。因此，即使有明分，如果对所缘的执持方式不非常清晰，就会陷入沉没。在《修次第中篇》中说：当像盲人一样，或者像进入黑暗中的人一样，或者像闭上眼睛一样，心不清晰地看到所缘时，那时应当知道已经陷入沉没。因为这样说的缘故。其他大论典中没有见到对沉没的定义有明确的把握。沉没有善和无记两种，而昏沉是不善和有覆无记中的任何一种，并且仅仅是愚痴的一部分。从各大论典中也说：为了消除沉没，应当作意佛像等令人欢喜的对境，并且修光明，从而提升心力。因此，遮止像黑暗降临于心一样，对境不清晰和智慧的执持方式下降的情况，需要对境清晰和执持方式的力度这两个方面，仅仅对境清晰和有境的明分是不够的。掉举容易识别，而沉没由于可靠的大论典中没有明确地把握，因此显得难以了解。
English
Because it is said "I", and also in the commentary, it says: If one is submerged by dullness and sleep, or is afflicted by any of the near afflictions of samadhi, then that is inner mental wandering. Because it is said that the mind is submerged by the power of dullness and sleep, it is inner distraction. Also, in the Compendium of Abhidharma, it is said: Although sinking is described in the context of near-afflictive distraction, the distraction described there can also be virtuous, so it is not necessarily afflictive. Therefore, dullness is: In the Compendium of Abhidharma, it says: What is dullness? It is the mind, which is part of ignorance, that is not suitable for कार्य (Tibetan), and it has the function of being a companion to all afflictions and near afflictions. Therefore, a part of ignorance is the heaviness of body and mind, which is not suitable for कार्य (Tibetan). In the commentary on the Treasury of Knowledge, it says: What is dullness? It is the heaviness of body and the heaviness of mind, that is, whatever is the unsuitability of body for कार्य (Tibetan) and the unsuitability of mind for कार्य (Tibetan). Sinking is: the way the mind holds its object loosens, and it does not hold the object very clearly or firmly. Therefore, even if there is clarity, if the way of holding the object is not very clear, one will fall into sinking. In the Middle Stages of Meditation, it says: When the mind does not clearly see the object, like a blind person, or like a person entering darkness, or like closing the eyes, then one should know that one has fallen into sinking. Because it is said so. I have not seen a clear definition of sinking in other major texts. There are two types of sinking, virtuous and neutral, while dullness is either unwholesome or obscured and neutral, and is only a part of ignorance. Also, from the major texts, it is said that in order to eliminate sinking, one should focus on pleasant objects such as Buddha images, and cultivate appearance, thereby uplifting the mind. Therefore, by preventing the unclear object and the lowering of the mind's holding, as if darkness has fallen on the mind, both the clarity of the object and the strength of the holding are necessary. The clarity of the object alone and the clarity of the subject are not sufficient. Excitement is easy to recognize, but sinking is difficult to understand because it has not been clearly defined in reliable major texts.