Chinese
能解脱。（这是其中一句）即使心想仅仅是清除了众生的头痛，也具有利益他人的想法，如果具有无量的福德，想要清除每个众生无量的痛苦，想要成办每个众生无量的功德，那还用说什么呢？（这是其中一句）其他一切善行如同水边的树木，产生果实后就会耗尽。菩提心的树木却能恒常不断地结出果实，因此不会耗尽，反而会增长。（这是其中一句） 第二，关于如何生起菩提心，有四点：依靠什么因缘而生起，修习菩提心的次第，生起的标准，以及受持仪轨的方式。第一点有三种，其中从四种缘起生起的方式是：亲自见到或相信佛或菩萨不可思议的力量，或者依靠听闻，心想安住和进入的菩提是多么强大，从而生起菩提心。即使没有见到或听到这样的事情，但在听闻以无上菩提为主题的经典时，对佛的智慧产生敬仰，从而生起菩提心。即使没有听闻佛法，但当看到菩萨的圣法即将衰败时，心想这样的佛法存在就能消除无量众生的痛苦，因此我一定要为了菩萨的佛法长久住世而生起菩提心。即使没有看到佛法衰败，但在恶劣的时代，愚痴、无惭、无愧、嫉妒和吝啬等占主导地位的时代，即使是生起声闻和缘觉的菩提心也很难得到，更何况是生起无上菩提心呢？暂时如果我生起菩提心，其他人也会这样做的，想到生起菩提心是困难的，从而生起菩提心，这共有四种。生起菩提心的方式是：经中说要生起对伟大菩提的希求。 依靠什么因缘而生起呢？第一种是：见到或听到神奇的奇迹，产生惊奇，心想我一定要获得那样的菩提。第二种是：从说法者那里听闻佛的功德，首先产生信心，然后对那些功德产生希求。
English
and liberate. (This is one sentence.) Even if one thinks that one is only clearing away the headaches of sentient beings, one still has the thought of benefiting others. If one has immeasurable merit, one desires to remove the immeasurable suffering of each sentient being, and one desires to accomplish immeasurable qualities for each sentient being, what more needs to be said? (This is one sentence.) All other virtues are like trees by the water, which produce fruit and then are exhausted. The tree of bodhicitta, however, constantly bears fruit, so it does not diminish but increases. (This is one sentence.) Secondly, regarding how to generate bodhicitta, there are four points: what causes it to arise, the order of cultivating bodhicitta, the standard of arising, and the manner of taking vows. The first point has three aspects, of which the manner of arising from four conditions is: based on personally seeing or believing in the inconceivable power of the Buddha or Bodhisattva, or based on hearing, thinking how powerful the bodhi that one abides in and enters is, thereby generating bodhicitta. Even if one has not seen or heard such things, when listening to the scriptures based on unsurpassed bodhi, one develops admiration for the wisdom of the Buddha, thereby generating bodhicitta. Even if one has not heard the Dharma, but when one sees that the Bodhisattva's sacred Dharma is about to decline, one thinks that the existence of such Dharma can eliminate the suffering of immeasurable sentient beings, therefore I must generate bodhicitta for the sake of the Bodhisattva's Dharma to abide long. Even if one does not see the Dharma declining, but in an evil age, in an age dominated by ignorance, shamelessness, impudence, jealousy, and stinginess, it is difficult to even generate the bodhicitta of a Hearer or Solitary Realizer, let alone generate unsurpassed bodhicitta. For the time being, if I generate bodhicitta, others will do so as well, thinking that generating bodhicitta is difficult, thereby generating bodhicitta, these are the four. The way to generate bodhicitta is: the sutra says to generate the desire to attain great bodhi. What causes it to arise? The first is: seeing or hearing miraculous wonders, one is amazed, thinking that I must attain such bodhi. The second is: hearing the virtues of the Buddha from a Dharma speaker, one first develops faith, and then develops the desire to attain those virtues.
Tibetan
་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། ཐེག་ཆེན་གྱི་བསྟན་པ་ནུབ་པར་འགྱུར་བ་མ་བཟོད་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐོབ་འདོད་སྐྱེས་པ་སྟེ། འདི་ལ་བསྟན་པ་མ་ནུབ་ན་སེམས་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བཟློག་པར་མཐོང་བ་ཡོད་པས་སྡུག་བསྔལ་བསལ་བའི་ཕྱིར་དུ་དམིགས་པའང་ཡོད་མོད་ཀྱང༌། སེམས་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་གྱི་གཙོ་བོ་བསྟན་པ་ནུབ་པ་ལ་མ་བཟོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་འོག་ཏུ་སྙིང་རྗེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་བཤད་པ་དང་ཟློས་སོ། །བཞི་པ་ནི། དོན་ཆེ་བའི་སེམས་དེ་དཀོན་པར་མཐོང་ནས་གཙོ་བོར་དེས་བསྐུལ་ནས་སངས་རྒྱས་ལ་ཐོབ་འདོད་སྐྱེས་པ་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཐོབ་འདོད་སྐྱེས་པའི་སྒོ་ནས་བཞག་གི་ཆེད་དུ་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་མ་བཞག་པར་སྣང་ངོ་། །སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་དད་པ་སྦྱངས་པའི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་ལ་ཐོབ་འདོད་མེད་ན། རང་གི་དོན་འགྲུབ་པ་ལ་ཞི་བ་རྐྱང་པས་ཆོག་པར་འཛིན་པའི་བློ་མི་ལྡོག་སྟེ། བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་སྦྱངས་པའི་སྒོ་ནས་གཞན་དོན་ལ་དགོས་པར་མཐོང་ནས་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ནི། གཞན་དོན་འགྲུབ་པ་ལ་ཞི་བ་རྐྱང་པས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ ལྡོག་ནུས་ཀྱི། ཆོག་འཛིན་སྔ་མ་བཟློག་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་འགོག་བྱེད་གཞན་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་དོན་འགྲུབ་པ་ལ་ཞི་བ་རྐྱང་པས་ཆོག་པར་འཛིན་པའི་བློ་བཟློག་མི་དགོས་པའང་མིན་ཏེ། འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བ་ཙམ་གྱི་ཐེག་དམན་ལ་སྤངས་པ་དང་རྟོགས་པ་ཕྱོགས་རེ་བ་ལས་མེད་པས་རང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། དེ་དག་སྲིད་པའི་རྒུད་པ་ལས་ཐར་ཡང་ཞི་བའི་རྒུད་པ་ལས་མ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་དང༌། རང་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ལ་དད་པ་སྦྱངས་ནས་གཞན་དོན་ལྟ་ཞོག །རང་གི་དོན་འགྲུབ་པ་ལའང་སངས་རྒྱས་ཐོབ་པ་མེད་མི་རུང་དུ་མཐོང་ན་ནི་ཐེག་དམན་དུ་མི་ལྡོག་པའི་རྐྱེན་ཆེན་པོར་འགྱུར་རོ། །སྔར་བཤད་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་གཉིས་ལ་ནི་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེས་དྲངས་པ་མི་སྣང་ལ། གསུང་རབ་དང་བསྟན་བཅོས་གཞན་ལས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱི་སྐུ་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ཡོན་ཏན་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་དྲངས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐོབ་འདོད་ལ་སེམས་བསྐྱེད་དུ་བཤད་པ་མང་པོ་སྣང་བ་དང༌། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ལ་འགོད་པར་ཡི་དམ་བཅས་པའང་སེམས་བསྐྱེད་དུ་གསུངས་པ་སྣང་བས། དེ་གཉིས་རེ་རེ་ཡང་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཙམ་གྱི་གྲངས་སུ་བགྲང་དགོས་ལ། མ
Chinese
。第三是，无法忍受大乘佛法衰败，从而生起希求获得佛陀智慧之心。对此，若见佛法不衰败，则能遣除众生之痛苦，故虽有为消除痛苦而立意，然生起菩提心之主要因，乃无法忍受佛法衰败。若非如此，则与下文所说依于悲心而生起者相重复。第四是，见重大意义之心稀有，主要由此所推动，从而生起希求获得佛陀之心。此菩提心，似是从生起希求获得菩提之门而安立，而非从为利他事业之门而安立。若不从修习信佛功德之门生起希求获得佛陀之心，则认为仅凭寂止便可成就自利的念头不会转变。若从修习慈悲之门，见需利他，从而欲得佛果，则认为仅凭寂止便可成就他利的念头能够转变，然无法转变前者之执着，且无其他能遮止彼者之法。认为不必转变执着仅凭寂止便可成就自利之念，亦非如此，因仅从轮回中解脱的小乘，仅有断证之一分，故无圆满自利。彼等虽从有之衰败中解脱，然未从寂止之衰败中解脱。圆满自利乃佛陀之法身所说。因此，修习信佛功德后，莫说利他，即便为成就自利，亦见不得不获佛果，则将成为不退转入小乘之大因。前述之最初二种发心，未见由慈悲所引导。然从其他经论中，仅见佛之色身与法身功德，便引生希求获得佛陀之心，而说为发菩提心者甚多。且发誓安置一切众生于佛果，亦见说为发菩提心。故此二者各自亦须算作发菩提心之数，
English
Third, unable to bear the decline of the Mahayana teachings, the desire to attain the wisdom of the Buddha arises. In this case, if the teachings do not decline, it is seen that the suffering of sentient beings can be averted, so although there is an intention to eliminate suffering, the main cause of generating Bodhicitta is the inability to bear the decline of the teachings. If it were not so, it would be a repetition of what is said below about arising from compassion. Fourth, seeing that the mind of great purpose is rare, it is mainly motivated by this, and the desire to attain Buddhahood arises. This generation of Bodhicitta seems to be established from the perspective of generating the desire to attain enlightenment, rather than from the perspective of working for the benefit of others. If one does not generate the desire to attain Buddhahood through cultivating faith in the qualities of the Buddha, the thought that one can be satisfied with mere peace to accomplish one's own benefit will not be reversed. However, if one cultivates love and compassion and sees the need for the benefit of others, and desires to attain Buddhahood, then the thought that one can be satisfied with mere peace to accomplish the benefit of others can be reversed, but the former clinging cannot be reversed, and there is no other way to prevent it. It is not that it is not necessary to reverse the thought that one can be satisfied with mere peace to accomplish one's own benefit, because the Hinayana, which only liberates from Samsara, only has one aspect of abandonment and realization, so there is no perfect self-benefit. Although they are liberated from the decline of existence, they are not liberated from the decline of peace. Perfect self-benefit is said to be the Dharmakaya of the Buddha. Therefore, after cultivating faith in the qualities of the Buddha, let alone benefiting others, even for the sake of accomplishing one's own benefit, if one sees that it is indispensable to attain Buddhahood, then it will become a great cause for not regressing into the Hinayana. In the first two types of Bodhicitta mentioned earlier, there is no appearance of being led by love and compassion. However, from other scriptures and treatises, there are many instances where merely seeing the qualities of the Rupakaya and Dharmakaya of the Buddha leads to the desire to attain Buddhahood, which is said to be the generation of Bodhicitta. Moreover, vowing to place all sentient beings in Buddhahood is also said to be the generation of Bodhicitta. Therefore, each of these two must also be counted as the generation of Bodhicitta,