Tibetan
པར་བྱེད་པ་དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནམ་ཡང་མི་ལྡོག་ཅིང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ཉིད་ནམ་ཡང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཉིད་ལས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པའི་མེ་བྱུང་ན། གཙུབ་ཤིང་གཙུབས་པའི་མེ་བཞིན་དུ་རྟོག་པའི་ཤིང་བསྲེག་གོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ལམ་ཟག་བཅས་ལས་ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་འབྱུང་བ་ཡང་མི་སྲིད་པས། སོ་སོ་སྐྱེ་བོས་འཕགས་པ་ཐོབ་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་མི་འདྲ་བའི་ ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ས་བོན་སྐྱ་བོ་ལས་མྱུ་གུ་སྔོན་པོ་སྐྱེ་བ་དང༌། མེ་ལས་དུ་བ་སྐྱེ་བ་དང༌། བུད་མེད་ལས་སྐྱེས་པ་སྐྱེ་བ་སོགས་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བའི་རྒྱུ་འབྲས་མཐའ་ཡས་པ་ཞིག་སྣང་ངོ་། །འཕགས་པའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི། བདག་གཉིས་སུ་འཛིན་པའི་ཡུལ་གྱིས་སྟོང་པའི་བདག་མེད་པའི་དོན་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་སྐྱེ་བ་ལ་ད་ལྟ་ནས་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཡུལ་ལ་སོ་སོར་དཔྱད་ནས་དེ་མེད་པར་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་བསྒོམ་དགོས་པས། དེ་ནི་རྟོག་པ་ཡིན་ཡང་མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་དང་ཤིན་ཏུ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ཏེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས། གལ་ཏེ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་སོ་སོར་རྟོག །ཅེས་སོགས་སྔར་དྲངས་པ་ལྟར་རོ། །དེས་ན་སྒོམ་རིམ་ཐ་མ་ལས་ཀྱང༌། དེ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་ན་ཡེ་ཤེས་དེ་འདོད་པས་དེ་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པའོ་སྙམ་དུ་སྤྱོད་ན་མཚན་མ་ལ་སྤྱོད་པར་གསུངས་པས། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་མི་འཐད་དོ་སྙམ་ན། འདི་འདྲ་བ་རྣམས་ནི་སྟོང་ཉིད་ལ་བདེན་པར་བཟུང་བ་ལ་བྱེད་ཀྱི། སྟོང་པའོ་སྙམ་དུ་བཟུང་བ་ཙམ་ལ་མ་ཡིན་པ་ནི་སྔར་མང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་མདོ་སྡེ་དེ་དག་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅིང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསྒོམ་པས་འདི་ལྟར་ཉེ་བར་བརྟག་ཅིང་འདི་ལྟར་ངེས་པར་བསམ་པར་བགྱི་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་འདི་གང་ཡིན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་གང་གི་ཡིན། ཅི་ཆོས་གང་མེད་པ་དང་མི་དམིགས་པ་དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡིན་ནམ་ཞེས། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཉེ་བར་བརྟགས། དེ་ལྟར་ངེས་པར་བསམས་པ་ན། ཞེས་ཤེར་ཕྱིན་བསྒོམ་པའི་ཚེ་དཔྱོད་པར་གསུངས་པ་དང༌། ཤེས་རབ་སྙིང་པོ་ལས། ཤེར་ཕྱིན་ཟབ་མོ་ལ་ཇི་ལྟར་སྤྱད་པ་དྲིས་པའི་ལན་དུ། ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྣམ་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བལྟའོ། །ཞེས་པ་དང༌། སྡུད་པ་ལས་ཀྱང༌། གང་ཚེ་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་དང་དཀར་ནག་ཆོས། །ཤེས་རབ་རྣམ་པར་བཤིག་ནས་རྡུལ་ཙམ་མི་དམིགས་ཚེ། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་གྲངས་འགྲོ། །ཞེས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ལ་དཔྱད་པས་རྡུལ་ཙམ་ཡང་མི་དམིགས་པར་མཐོང་ན་ཤེར་ཕྱིན་དུ་འགྲོ་བར་གསུངས་ཏེ། དེ་འདྲ་བའི་རིགས་སོ་སོར་བརྟག་དགོས་པ་དུ་མ་གསུངས་པ་དང་ཇི་ལྟར་མི་འགལ། དེ་ལྟར་མི་འདོད་ན་ཆོས་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་མི་བརྟག་པར་གསུངས་པ་དེ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡོད་པ་ཡིན། ཧྭ་ཤང་ལྟར་རྟོག་པ་གང་བྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འཁོར་བར་འཆིང་བར་འདོད་ན་ནི། མི་རྟོག་པ་དེའི་གདམས་ངག་ཞུའོ་དེ་བསྒོམ་མོ་སྙམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་འཆིང་བར་འདོད་དགོས་ཤིང༌། དེ་དགག་པ་སྔར་ཡང་མང་དུ་སོང་ངོ་། །དེས་ན་དེ་དག་ལ་བདེན་པར་མི་འཛིན་པ་ལུང་གི་དོན་ཡིན་ལ།བདེན་པར་འཛིན་པའི་རྟོག་པ་འགོག་ན་ནི། དཔེར་ན་ཐག་པ་ལ་ སྦྲུལ་དུ་འཁྲུལ་ནས་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་ན། བློ་དེས་ཇི་ལྟར་བཟུང་བ་ལྟར་གྱི་སྦྲུལ་མེད་པར་ངེས་ནས་འཁྲུལ་པ་དེ་བཟློག་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་ཐབས་མེད་པ་ལྟར་བདེན་པར་བཟུང་བའི་ཡུལ་བདེན་པ་བ་དེ་མེད་པར་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དག་གིས་ངེས་ནས་དེའི་དོན་ལ་འདྲིས་པར་བྱེད་པ་དགོས་ཀྱི། བདེན་པར་འཛིན་པའི་སེམས་ཚུར་ལ་བཀུག་པ་ཙམ་གྱིས་འགོག་པར་མི་ནུས་སོ། །གཞན་ཡང་བདེན་འཛིན་དེ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པར་འདོད་དགོས་ཏེ། མ་འཁྲུལ་ན་འགོག་པའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བློ་དེ་འཁྲུལ་པར་འདོད་ནའང་ཁོས་བཟུང་བའི་ཡུལ་དེ་མེད་པར་མ་ཤེས་ན་འཁྲུལ་པར་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཏེ། བློ་འཁྲུལ་མ་འཁྲུལ་ནི་བཟུང་བ་ལྟར་གྱི་ཡུལ་ཡོད་མེད་ཁོ༌ན་ལ་ཐུག་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་འཛིན་གྱིས་ཇི་ལྟར་བཟུང་བའི་ཡུལ་དེ་མེད་པ་ཡང་དམ་བཅའ་ཙམ་གྱིས་མི་འགྲུབ་པས། དེ་བསྒྲུབ་པའི་ལུང་དང་རིགས་པའི་ཚོགས་དྲི་མ་མེད་པ་རྣམས་ལ་བལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བྱས་ནས་བདེན་མེད་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ། དེ་ནས་བདེན་པར་མི་རྟོག་པར་འཇོག་ན་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་འདི་འདོད་པ་ཡིན་པས། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་
Chinese
因此，进行观察的分别念永远不会退转，并且永远不会证悟无自性，因为缺乏智慧的光芒。如果像这样从正确地个别观察中生起如实了知的火焰，就像钻木取火一样，它会烧毁观察之木，世尊如是说。如是。否则，从有漏道中生起无漏道也是不可能的。因此，普通人将无法获得圣果，因为因果二者不同。同样，从白色种子中生出蓝色嫩芽，从火中生出烟，从女人中生出男人等等，显现出无数种不同形式的因果。圣者的无分别智慧是直接证悟远离二取之境的无我之义。为了生起它，现在必须通过分别分析所执为我的境，并证悟其不存在的方式进行修习。因此，虽然它是分别念，但它是与无分别智慧非常一致的因，如《三摩地王经》中所说：“如果对法进行无我之个别观察。”等等，如前所引。因此，《修次第论》的最后部分也说：“即使它是分别念的自性，但由于它是如理作意的自性，因此将生起无分别智慧，因此，由于想要那个智慧，所以应该依赖它。”如是说。如果有人认为，《般若波罗蜜多经》中说，如果认为色等是空性和无我的，那就是在执着相，因此，对空性进行个别观察是不合理的。那么，这些是指执着空性为实有，而不是仅仅执着于“是空性”的想法，这在前面已经多次解释过了。如果不是这样，那么在那些经部中说，菩萨摩诃萨行于般若波罗蜜多，并通过修习般若波罗蜜多，应如是详细观察，如是决定思维：什么是般若波罗蜜多？这般若波罗蜜多是谁的？什么法是无有和不可得的？
English
Therefore, the conceptualization of observing will never revert, and the realization of selflessness will never occur because of the absence of the light of wisdom. If, like this, the fire of knowing reality as it is arises from correctly individual observation, it will burn the wood of observation like fire produced by rubbing wood, as the Blessed One said. Thus it is. Otherwise, it is also impossible for the path of the uncontaminated to arise from the path of the contaminated. Therefore, ordinary beings will not be able to attain the fruit of the noble ones because the two, cause and effect, are different. Similarly, from a white seed, a blue sprout grows, from fire, smoke arises, and from a woman, a man is born, and so on. Limitless kinds of different forms of cause and effect appear. The non-conceptual wisdom of the noble ones is the direct realization of the meaning of selflessness, which is empty of the objects of the two kinds of grasping. To generate that, from now on, one must meditate by individually analyzing the objects grasped as self and realizing their non-existence. Therefore, although it is conceptualization, it is a cause that is very much in accordance with non-conceptual wisdom, as it says in the Samadhiraja Sutra: "If one individually observes the selflessness of phenomena," and so on, as quoted before. Therefore, even in the last part of the Stages of Meditation, it says: "Even though it is the nature of conceptualization, since it is the nature of proper attention, non-conceptual wisdom will arise, therefore, since one desires that wisdom, one should rely on it." Thus it was said. If someone thinks that the Perfection of Wisdom Sutra says that if one practices thinking that form and so on are emptiness and selflessness, that is practicing with signs, therefore, it is unreasonable to individually observe emptiness. Then, these refer to grasping emptiness as truly existent, not just to the mere thought of "it is emptiness," which has been explained many times before. If it were not so, then in those sutras it says that a Bodhisattva Mahasattva practices the Perfection of Wisdom, and through meditating on the Perfection of Wisdom, one should closely examine in this way and definitely think in this way: What is the Perfection of Wisdom? Whose is this Perfection of Wisdom? What dharma is non-existent and unobtainable?
Chinese
如果说“这种观察是般若波罗蜜多吗？”如果这样仔细观察，这样确定思考，这是在修习般若波罗蜜多时进行观察的教导。在《般若心经》中，有人问如何修习甚深般若波罗蜜多，回答说：“五蕴也应如实观为空性。”在《摄颂》中也说：“何时有为无为法，以及黑白诸法性，以慧析之不见尘，尔时世间称度母。”意思是说，如果以智慧观察诸法，乃至不见一微尘，则可称为般若波罗蜜多。像这样，既然已经说了需要分别观察各种事物，那又怎么会不矛盾呢？如果不这样认为，那么不观察诸法又有什么理由呢？如果像和尚那样认为，任何思考都会束缚于轮回，那么也必须认为，诸如“修习不思之诀窍”之类的所有事物也都会造成束缚。对此的驳斥之前已经说了很多了。因此，不执着于这些事物为真实，才是经文的意义。如果要阻止执着真实的分别念，例如，当把绳子 误认为蛇而产生痛苦时，是因为确定了没有像那个念头所认为的那样的蛇，从而才能够消除那个错觉。除此之外别无他法，必须通过正确的理由确定被执着为真实的对境是不存在的，并且熟悉它的意义，仅仅把执着真实的念头拉回来是无法阻止它的。此外，还必须认为执着真实是错觉，因为如果不是错觉，就没有必要阻止它。即使认为那个念头是错觉，如果不知道它所执着的对境是不存在的，又怎么知道那是错觉呢？念头是错觉还是非错觉，完全取决于它所执着的对境是否存在。执着真实所执着的对境不存在，也不能仅仅通过断言来成立，因此需要依赖证明它的清净的经文和理智的集合。这样做之后，确定了无真实性，然后安住于不思真实，这正是我们所希望的。因此，分别观察的智慧的
English
If it is said, "Is this investigation the Prajnaparamita?" If one investigates closely in this way, and thinks definitively in this way, this is the teaching to investigate when practicing the Prajnaparamita. In the Heart Sutra, when asked how to practice the profound Prajnaparamita, the answer is: "The five aggregates should also be truly viewed as emptiness." In the Compilation Sutra, it is also said: "When conditioned and unconditioned dharmas, as well as black and white dharmas, are analyzed by wisdom and not even a speck of dust is seen, then the world calls it the Prajnaparamita." This means that if one investigates all dharmas with wisdom and sees not even a speck of dust, then it can be called the Prajnaparamita. Like this, since it has already been said that it is necessary to separately investigate various things, how can it not be contradictory? If one does not think in this way, then what reason is there for not investigating all dharmas? If, like the Hwashang, one thinks that any thought binds one to samsara, then one must also think that all things, such as "practicing the key point of non-thought," also cause bondage. The refutation of this has already been said many times before. Therefore, not grasping these things as true is the meaning of the scriptures. If one wants to stop the thought of grasping at truth, for example, when one mistakes a rope for a snake and generates suffering, it is because one has ascertained that there is no snake as that thought perceives it, and thus one is able to eliminate that illusion. There is no other way; one must ascertain through correct reasoning that the object grasped as true is non-existent, and become familiar with its meaning. One cannot stop it merely by pulling back the mind that grasps at truth. Furthermore, one must think that grasping at truth is an illusion, because if it is not an illusion, there is no need to stop it. Even if one thinks that that thought is an illusion, if one does not know that the object it grasps is non-existent, how does one know that it is an illusion? Whether a thought is an illusion or not depends entirely on whether the object it grasps exists or not. The non-existence of the object grasped by grasping at truth cannot be established merely by assertion; therefore, one needs to rely on the collection of pure scriptures and reasoning that prove it. After doing this, one establishes the lack of truth, and then abides in not thinking of truth; this is what we desire. Therefore, the wisdom of separate investigation