Tibetan
་དུ་གཟུགས་སོགས་སུ་སྣང་བའི་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་གཉིས་ལས། འདིར་ནི་ཕྱི་མ་སྟེ། དེ་ཡང་ཕྱི་མ་ལ་སྔ་མའི་སྒྱུ་མའི་དོན་ཡང་ཡོད་ལ། སྔ་མ་ལ་ཕྱི་མའི་སྒྱུ་མའི་དོན་ཡོད་པའི་ངེས་པ་མེད་དོ། །ཕྱི་མ་དེའི་འགྲུབ་ལུགས་ནི་སྣང་བ་འཛིན་པ་དང་སྟོང་པ་ངེས་པའི་བློ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་འགྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་རྟ་གླང་སྣང་བ་མིག་གི་ཤེས་པས་མཐོང་བ་དང༌། སྣང་བ་ལྟར་གྱི་རྟ་གླང་མེད་པར་ཡིད་ཀྱི་ཤེས་པས་ངེས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྟ་གླང་དུ་སྣང་བ་དེ་སྒྱུ་མའམ་བརྫུན་པའི་སྣང་བར་ངེས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ། གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་ཐ་སྙད་པའི་ཤེས་པ་ལ་བསྙོན་དུ་མེད་པར་སྣང་བ་དང༌། དེ་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རིགས་ཤེས་ཀྱིས་ངེས་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཟག་དེ་སྒྱུ་མའམ་བརྫུན་པའི་སྣང་བར་ངེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་སྣང་བ་ཡོད་པར་རིགས་ཤེས་ཀྱིས་མི་འགྲུབ་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཐ་སྙད་པའི་ཚད་མས་མི་འགྲུབ་པས། རང་བཞིན་ཡོད་མེད་ཚོལ་བའི་རིགས་པའི་ཤེས་པ་དང་གཟུགས་སོགས་ཡོད་པར་འཛིན་པའི་ཐ་སྙད་པའི་བློ་གཉིས་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གཟུགས་སོགས་སྒྱུ་མ་བཞིན་དུ་འཆར་དུ་མ་འདོད་ན་དེ་དག་འཛིན་པའི་ཐ་སྙད་པའི་བློ་ངང་གིས་ཡོད་པས་དེ་བསྐྱེད་པའི་ཐབས་ལ་འབད་མི་དགོས་པས། དེ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་མེད་དཔྱོད་པའི་རིགས་པས་མང་དུ་དཔྱད་ནས་རང་བཞིན་ཁེགས་པ་ལ་ངེས་པ་དྲག་པོ་བསྐྱེད་ནས། དེ་ནས་སྣང་བ་ཤར་བ་ལ་བལྟས་ན་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་འཆར་ བ་ཡིན་གྱི། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྟོང་པ་ལོགས་སུ་གཏན་ལ་འབེབས་ཚུལ་མེད་དོ། །རིགས་པའི་ཤེས་པས་ཆོས་ཅན་སྣང་བ་ལ་སྐྱེ་འགག་སོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་བཅད་པ་ཙམ་གྱི་སྟོང་པ་ལ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་སྟོང་ཉིད་དང༌། དེ་ནས་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་ཡང་རང་བཞིན་དུ་སྣང་བའི་གཟུགས་སོགས་ཀྱི་སྣང་བ་འཆར་བ་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་སྟོང་ཉིད་ཅེས་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་གསུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱག་སྐོར་བ་བཟླས་བརྗོད་སོགས་ཀྱི་སྤྱོད་ཕྱོགས་ལ་འཇུག་པ་ན་ཡང༌། སྔོན་དུ་དེ་དག་རང་བཞིན་ཡོད་མེད་དཔྱོད་པའི་རིགས་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་ནས་རང་བཞིན་དགག་ལ། དེའི་ངེས་པའི་རྩིས་ཟིན་པར་བྱས་ནས་དེ་དག་ལ་ཞུགས་པས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་འཆར་བ་ལ་བསླབ་སྟེ་དེའི་ངང་ནས་དེ་དག་བྱའོ། །འདིའི་གནད་ཤེས་ན་མཉམ་གཞག་ཏུ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་སྟོང་ཉིད་བསྒོམས་པས། དེའི་སྟོབས་ཀྱིས་རྗེས་ཐོབ་ཏུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི
Chinese
在显现为色等之显现如幻化般的两种中，此处指的是后者。也就是说，后者也具有前者的幻化之义，而前者不一定具有后者的幻化之义。后者的成立方式是依赖于执持显现和确立空性的二种智慧而成立的。譬如，幻化的马牛之显现被眼识所见，并且依赖于意识确立没有如显现般的马牛，从而对显现为马牛者生起确定其为幻化或虚假的显现，同样地，对于补特伽罗等在名言识前无可否认地显现，并且依赖于理智确立其自性空，从而对该补特伽罗生起确定其为幻化或虚假的显现。在此，以理智不能成立显现为有，以名言量不能成立自性为空，因此，需要寻求自性有无的理智之识和执持色等为有的名言之识这二者的理由即在于此。因此，如果不想让色等如幻化般显现，由于具有执持彼等之名言识，所以不必费力生起它，而是对彼等以辨别自性有无之理智多番辨别，从而对自性破除生起强烈的定解，之后观看显现生起时，就会如幻化般显现。
English
Among the two types of appearances that appear as forms and so on, like illusions, here we are referring to the latter. That is, the latter also has the meaning of the former's illusion, but the former does not necessarily have the meaning of the latter's illusion. The way the latter is established is based on the two minds of grasping appearance and determining emptiness. For example, the appearance of illusory horses and cows is seen by the eye consciousness, and based on the mind's determination that there are no horses and cows as they appear, the appearance of horses and cows is determined to be an illusion or a false appearance. Similarly, when a person and so on appear undeniably to the conventional consciousness, and it is determined by reason that they are empty of inherent existence, then the person is determined to be an illusion or a false appearance. Here, reason cannot establish that appearance exists, and conventional validity cannot establish that it is empty of inherent existence. Therefore, the reason why we need both the wisdom of reason that seeks whether inherent existence exists or not and the conventional mind that grasps forms and so on as existing is this. Therefore, if you do not want forms and so on to appear like illusions, since the conventional mind that grasps them is naturally present, you do not need to strive to generate it. Instead, you should examine them extensively with the reasoning that examines whether inherent existence exists or not, and then generate a strong conviction that inherent existence is refuted. Then, when you look at the arising of appearances, they will appear like illusions.
Tibetan
་སྟོང་ཉིད་འཆར་བའི་ཚུལ་རྣམས་ལེགས་པར་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་ཡང་སྔར་བཤད་པ་ལྟར་དུ་དགག་བྱའི་ཚད་ལེགས་པར་མ་ཟིན་པར་གཅིག་ཐ་དད་སོགས་ལ་རིགས་པས་བརྟགས་པ་ན། དེ་དག་ལ་གནོད་པ་མཐོང་བའི་ཚེ་གང་ཟག་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡེ་མི་འདུག་གོ་སྙམ་པ་དང༌། གང་ཟག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་རི་བོང་གི་རྭ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་དོན་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་དངོས་པོ་མེད་པའོ་སྙམ་པ་བྱུང་ན་ནི་ཆད་ལྟ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའི་གོལ་སར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ཇི་ལྟ་བུར། །སྲིད་པ་སྒྱུ་མ་འདྲ་མ་ཡིན། །ཞེས་པའི་བཞི་བརྒྱ་པའི་ འགྲེལ་པར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་བ་ན་སྒྱུ་མ་བྱས་པ་ལྟ་བུར་འགྱུར་གྱི། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟ་བུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་འདིས་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཀག་པ་ལས། འདུས་བྱས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་པར་འདོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་དེ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་གྱི། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་ཉེ་བར་གཞལ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་འཇིགས་པས་དེ་དག་དང་བསྟུན་པར་མི་བྱེད་ཀྱི། དེ་དང་མི་འགལ་བ་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་ནི་བྱེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །དེས་ན་རང་བཞིན་ཡོད་མེད་ཚོལ་བའི་རིགས་ཤེས་ཀྱིས་སྒྱུ་མ་ཙམ་གྱི་དོན་ཡོད་པར་བཟུང་ནའང་སྐྱོན་ཡིན་གྱི། རིགས་པ་དེས་རྣམ་པར་དཔྱད་ནས་རང་བཞིན་ཁེགས་པའི་བཤུལ་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་སྒྱུ་མ་ཙམ་གྱི་དོན་ཉིད་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ནི་ངེས་པར་སྐྱེ་དགོས་པས་སྐྱོན་མིན་ཏེ། བཞི་བརྒྱ་པའི་འགྲེལ་པ་ལས། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་དཔྱད་པ་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བས། སོ་སོ་ནས་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དེ་ཉིད་ལྷག་མར་ལུས་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སྒྱུ་མའི་དོན་ལྷག་མར་ལུས་དགོས་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཡང་མྱུ་གུ་དེའི་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་རང་བཞིན་ཁེགས་པ་ན། རིགས་པ་དེའི་འདུ་བྱེད་ཇི་སྲིད་མ་ཉམས་པ་དེ་སྲིད་དུ་རིགས་པས་འཐད་མི་འཐད་དཔྱད་ནས་མྱུ་གུ་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པར་འཛིན་པ་མི་སྐྱེ་ཡང༌། མྱུ་གུ་ལ་རང་བཞིན་མེད་པ་དེར་བདེན་སྙམ་པ་དང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་བདེན་སྙམ་ན་རིགས་པས་དགག་དགོས་པའི་འཛིན་པ་སྐྱོན་ཅན་ཡིན་གྱི། དེ་དག་མེད་པའི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དོན་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ལ་ཡང་སྒྱུ་འཛིན་གྱི་མ
Chinese
就能很好地理解空性生起的方式。 在这方面，也如前所说，如果没有很好地把握所要破斥的界限，而用理智来考察一和异等，那么在见到对它们的损害时，如果认为人等根本不存在，或者认为人等事物如同兔角等一样，是空无一切作用的事物，那就是大断见，要知道这是偏离了正确的见解。如果这样，那会怎样呢？ 如同《四百论》的注释中所说：“如实地见到缘起，就会像变魔术一样，而不是像石女的儿子一样。” 如果这种辨析完全破斥了生，从而想要说明没有有为法的生，那么，那时它就不会像魔术一样，而是会接近于石女的儿子等。由于害怕会推翻缘起，所以不会与它们相顺应，而是会与不违背它的魔术等相顺应。 因为这样说的缘故。 因此，如果用寻找自性有无的理智识，执着于仅仅是幻化的意义，也是有过的。但是，如果用那个理智进行辨析，在自性被破斥的废墟上，执着于事物仅仅具有幻化的意义，那是必定会产生的，所以没有过失。因为《四百论》的注释中说：“因此，那样完全辨析之后，事物的自性就不会成立，所以，从各个方面来说，事物就只会剩下像幻化一样的东西。” 因为说了幻化的意义必须留下来的缘故。 这也是，当那个苗芽以其自身的体性成立的自性被破斥时，只要那个理智的行作没有消失，那么在那期间，通过理智来辨别合理与不合理，就不会产生执着于苗芽具有自性的想法。但是，如果认为苗芽没有自性是真实的，或者认为自性空性的显现如同幻化一样是真实的，那就是理智需要破斥的、有缺陷的执着。如果没有那些，执着于如同幻化一样的意义，也不会有执着于幻化的过
English
Then you will be able to understand well the ways in which emptiness arises. In this regard, too, as previously explained, if the measure of what is to be refuted is not well grasped, and one examines one and different, etc., with reason, then when one sees harm to them, if one thinks that persons, etc., do not exist at all, or if one thinks that things such as persons, etc., are like rabbit horns, etc., empty of all function, then that is a great nihilistic view, and one should know that it is a deviation from the correct view. If that is the case, what will happen? As it says in the commentary on the Four Hundred: "Seeing dependent arising as it is, it becomes like a magic trick, but not like the son of a barren woman." If this analysis completely refutes birth in all ways, and one wants to show that there is no conditioned birth, then at that time it will not become like a magic trick, but it will be close to the son of a barren woman, etc. Because of the fear that dependent arising will be overturned, one will not conform to them, but one will conform to magic tricks, etc., which do not contradict it. Because it is said that way. Therefore, if one grasps the meaning of mere illusion with the intellect that seeks the existence or non-existence of inherent existence, it is a fault. However, if one analyzes with that intellect, and in the ruins where inherent existence has been refuted, one grasps that things have only the meaning of illusion, then that is necessarily born, so it is not a fault. Because the commentary on the Four Hundred says: "Therefore, after analyzing in that way, the inherent existence of things will not be established, so from each aspect, only something like illusion will remain for things." Because it is said that the meaning of illusion must remain. This is also the case when the inherent existence of that sprout, which is established by its own nature, is refuted, as long as the activity of that intellect has not disappeared, then during that time, by examining what is reasonable and unreasonable with reason, the thought of grasping that the sprout has inherent existence will not arise. However, if one thinks that the sprout's lack of inherent existence is true, or if one thinks that the appearance of emptiness of inherent existence is true like an illusion, then that is a faulty grasping that needs to be refuted by reason. If there are none of those, grasping the meaning of something like an illusion will also have the fault of grasping at illusion.